Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 5,3 · 19.10.2026

1 Giriş

Bu çalışma, 19.10.2026 tarihinde Port-Olry (Vanuatu) yerleşiminin 188 km kuzeybatısında meydana gelen Mw 5,3 depremini ve onu çevreleyen sismisiteyi olay merkezli bir pencerede incelemektedir (Şekil 1). İnceleme, 44 olaylık birleşik çok kaynaklı deprem kataloğuna ve olayın Global CMT (GCMT) moment tensörü çözümüne dayanmaktadır; raporlanan her çözümleme önceden tanımlı veri yeterliliği, ölçek/geçerlilik, istatistiksel güç ve yöntemin kendi güvenilirlik beyanı ölçütlerinden geçirilmiştir. Amaç, olayın kaynak parametrelerini, dizi istatistiğini ve bölgesel bağlamını ölçülen büyüklüklerle betimlemektir.

Şekil 1. Harita 44 olaylık kataloğun tamamını gösterir; odak mekanizmaları 122 çözümlük bölgesel mekanizma kümesindendir. Gerilme inversiyonu olay merkezli mekanizma popülasyonundandır (n = 232). Daire rengi odak derinliğini, çapı büyüklüğü verir; kadranlı küreler odak mekanizması çözümleridir; kırmızı kadranlar P dalgasının ilk hareketinin itme olduğu bölgelerdir. Sarı yıldız çalışma olayı, kırmızı çizgiler diri fay izleridir. Mw sırasıyla en büyük 6 çözüm künyelidir (öbür 3 küre künyesizdir); künye çözümün Global CMT (GCMT) kataloğundaki moment büyüklüğünü (Mw) ve yılını (çalışma penceresi içindeki çözümlerde tarihini) verir; bu büyüklük gövdedeki katalog büyüklüğünden farklı olabilir. İnce çizgi künyeyi küresine, ok küreyi çözümün dış merkezine bağlar. Kenardaki küreler harita dışında kalan çözümlerdir: üçgen çözümün yönünü, künye çözümün GCMT konumunun kutu merkezine uzaklığını ve yönünü verir. Kesikli halkalı küreler çalışma penceresinden önceki çözümlerdir (haritalanmış fay izi yok; mor kesik: levha sınırı [Bird 2003]; mekanizmalar: bölgesel mekanizma kümesi; katalog: ISC · USGS · EMSC · GFZ).

Fayın 3B modeli ve kırılma animasyonu

Etkileşimli ek — basılı (PDF) sürümde yer almaz.

Olay künyesi ve temel parametreler Tablo 1'de, kurum çözümleri ve benimsenen hiposantr Tablo 2'de verilmiştir.

Tablo 1. Olay künyesi ve türetilmiş kaynak parametreleri

a) Büyüklük türü Mww: moment tensörü çözümünden hesaplanan moment büyüklüğü.

Tablo 2. Kurum çözümleri ve benimsenen hiposantr

* benimsenen hiposantr (kurumun olay kimliği us6000u3be). Benimseme sırası: olağan çözümler aktarılmış ve uzak ağ kayıtlarından önce gelir; sonra derinliği verilmiş çözüm ve genel kurum sırası gözetilir. Birleşik kataloğun temsilci kaydı benimsenen hiposantrla aynıdır. Aktarılmış çözüm: ISC'nin başka bir kurumdan aktardığı çözüm (parantezde üreten kurum); uzak ağ çözümü: bölgesel ağın kendi hizmet bölgesi dışındaki çözümü; konumu USGS ile özdeş: enlem, boylam ve derinlik USGS çözümüyle birebir aynıdır (bağımsız konum çözümü sayılmaz). Kısaltma: GSRAS Geophysical Survey, Russian Academy of Sciences. Benimsenen çözümün derinliği kurumca sabitlenmiştir. Temsilci kaydın oluş zamanından uzak düşen 3 kurum raporu başka bir olaya ait sayılarak listeye alınmamıştır. Değerler kurumun bildirdiği ondalıkladır (“—”: alan kayıtta yok). “Arşive alınma”, raporun birleşik arşive alındığı andır (sorgu anı 23.10.2026 12:09 UTC); sonraki güncellemeler çizelgede yoktur.

2 Tektonik çerçeve

Çalışma kutusunda, kullanılan diri fay veri tabanında haritalanmış fay izi bulunmamaktadır; bu nedenle faya uzaklık ve fay geometrisinden türeyen hiçbir nicelik hesaplanmamıştır. Haritalarda çizilen çizgi bir levha sınırı modelidir, fay izi değildir. Kullanılan sayısal levha sınırı modelinde (Bird, 2003) dış merkeze en yakın sınır (Yeni Hebrid–Avustralya hendeği) 53 km uzaklıktadır; model sınırları, yayılı deformasyon kuşaklarında bir modelleme kabulüdür. Olay merkezli mekanizma popülasyonundan kestirilen gerilme rejimi ters faylanmadır (n = 232 mekanizma). Olay sığ odaklı (h < 70 km) bir depremdir (moment tensörü sentroid derinliği 12,0 km; künyedeki 10,0 km çözümde sabitlenmiş bir değerdir).

3 Veri ve Yöntem

Katalog, olay merkezli kutuda 20.10.2021 – 23.10.2026 döneminde kaydedilmiş 44 olaydan oluşmaktadır. Sorgu penceresinin nominal sonu 17.01.2027 tarihidir ve pencere üretim anında henüz dolmamıştır; olay oranları üretim anına kadar geçen 1.829 günle (5,0 yıl) hesaplanmıştır. Kayıtların kurum dağılımı: ISC 30, USGS 7, EMSC 5, GFZ 2. Büyüklük türü dağılımı: mb 27, türü belirtilmemiş 10, Mw 4, ML 2, MS 1. Çalışma alanı 82,1 × 80,4 km (≈ 6.600 km²) boyutundadır; alan, küresel yaklaşımla hesaplanmıştır (1° boylam = 111,32·cos φ km; 1° enlem = 110,574 km; φ = kutu orta enlemi). Kutunun köşeleri 14,343°G–13,616°G ve 165,334°D–166,095°D koordinatlarındadır. Katalog kayıtlarının %68'i ISC kaynağından gelmektedir ve bu, kataloğa en çok kayıt veren kurumdur. ISC gözden geçirilmiş bülteni gerçek zamanın yaklaşık 24 ay gerisinden yayımlanmaktadır (International Seismological Centre, t.y.); buna göre pencerenin yaklaşık son 24 ayında bu kaynağın katkısı gözden geçirilmemiş kurum bildirimlerinden oluşmaktadır. Bu bölüm önceki dönemle aynı tamlıkta değildir; ona ait olay oranları ve tamlık büyüklüğü alt sınır olarak okunmalıdır. Bu rapor, olaydan 4,2 gün sonra hazırlanmıştır; olay sonrası katalog verisi bu süreyle sınırlıdır. Olay sonrası 4,2 günlük gözlem süresi dizi istatistiği için kısadır: izleyen olayların sayısı, sönüm parametreleri ve dizi sınıflaması gözlem süresi uzadıkça değişebilir. Katalog sorgusu 23.10.2026 tarihinde çalıştırılmıştır; sonraki güncellemeler sayıları değiştirebilir.

Şekil 2a–2d: Koyu kadranlar P dalgasının ilk hareketinin itme, açık kadranlar çekme olduğu bölgelerdir; gerilme (T) ekseni koyu kadranların, sıkışma (P) ekseni açık kadranların ortasında yer alır (Şekil 2a). Tam tensörün çift kuvvet payı %62'dir. Nokta kaynak (çift kuvvet) yaklaşımında iki düzlem dalga alanında özdeştir; büyük depremlerde sonlu fay çözümleri ve bağımsız geometri kanıtları (artçı uzanımı, oturtulan düzlem) düzlemi kısıtlar; gerilme kararsızlığı ise gerilme alanına dayanan ayrı türden bir ölçüttür. Büyüklük–zaman serimi pencere kataloğunun zaman içindeki gelişimini betimler: 44 olay, ilk–son olay arası 1.810 gün, en büyüğü M 6,4 (Şekil 2b). Ortalama büyüklük M 4,61, ortanca M 4,9'dur (tam katalog). Çalışma olayının dizisi çift deprem niteliğindedir: en büyük iki olay arasındaki büyüklük farkı ΔM = 0,0'dır (bu çalışmanın işletimsel ölçütü: ΔM ≤ 0,3). Serimin düşey saçılımı büyüklük çeyreklerinden okunur: kayıtların dörtte biri M 3,8 altında, dörtte biri M 5,0 üstündedir ve çeyrekler arası açıklık 1,2 büyüklük birimidir. Serimdeki en küçük olaylar tamlık eşiğinin altında kalır; bu olayların zaman içinde seyrekleşmesi yalnız gerçek bir sakinleşmeden değil, ağ duyarlılığındaki değişimden de kaynaklanabilir; bu nedenle serim, eşik üstü alt kümeyle kurulan istatistiklerin yerine geçmez. İzleyen olay bulutunun %95 yarıçap zarfı logaritmik zaman kutularına uydurulamamıştır (n = 16 izleyen olay; dolu kutu sayısı yetersizdir); zamana bağlı bir yarıçap modeli raporlanmamıştır (Şekil 2c). Derinlik histogramı, odakların derinlik kutularına nasıl dağıldığını gösterir (Şekil 2d). Derinliği bilinen 44 kaydın 41 tanesi (%93) 10 km ve daha sığ, kalanı daha derindedir (tam katalog). Histogramın en yüksek çubuğu 26 olayla 10–20 km aralığındadır; bu çubuktaki 25 kayıt 10,0 km sabit derinlik atamasıdır ve tepe ölçülmüş bir dağılım tepesi olarak okunmamalıdır.

Şekil 2a. Odak mekanizması alt yarıküre eşit alan izdüşümüyle çizilmiştir; kırmızı kadranlar P dalgasının ilk hareketinin itme olduğu bölgelerdir; sıkışma (P) ekseni beyaz kadranların, gerilme (T) ekseni kırmızı kadranların ortasındadır.

Şekil 2b. Pencere kataloğu 44 olaydır; en büyük olay Mw 6,4 büyüklüğündedir (20.10.2026); Mc = 5,1 üstünde 11 olay vardır. Büyüklük–zaman dağılımı: yatay eksen ilk olaydan geçen süre (gün), düşey eksen büyüklüktür. Her mavi daire bir olaydır ve daire çapı büyüklükle ölçeklidir; turuncu kesikli düşey çizgi ve yıldız çalışma olayını işaretler.

Şekil 2c. Mavi noktalar izleyen olayların çalışma olayına uzaklığını çalışma olayından geçen süreye karşı gösterir (yatay eksen logaritmiktir). Turuncu eğri logaritmik zaman kutularında hesaplanan %95 yüzdelik yarıçap zarfıdır. Kesikli yatay çizgi izleyen olayların seçildiği yarıçaptır; uzaklıklar bu sınırı aşamaz. Zarfa oturtulan model basılmamıştır (logaritmik zamanda genişleme deseni; zarf %95 yüzdelik).

Şekil 2d. Tam katalogda derinlik değeri taşıyan 44 olayın %93'ü ≤ 10 km derinliktedir. Sabit derinlik atamaları (10,0 km) ölçülmüş derinlik taşımaz. Hiposantr derinlik histogramı (tam katalog): çubuk rengi derinliği gösterir (sığ sarı, derin lacivert); koyu kesim sabit derinlik atamalarıdır; yıldız ve kesikli çizgi çalışma olayının derinliğidir.

Birleşik katalog okunurken veri tabanı değiştirilmeden bir onarım uygulanmıştır: aynı kurumun birbirinden 60 s'den uzak iki ayrı olay kimliğini taşıdığı hâlde birleştirmede tek kayda indirgenmiş satırlar ayrı olaylara bölünmüştür. Bu onarım pencereye 3 olay eklemiştir; bunların 2'si çalışma olayından sonradır ve en büyüğü 19.10.2026 18:55:37 UTC'de gerçekleşen mb 5,7 büyüklüğündeki olaydır (USGS raporu; zaman USGS ComCat'teki güncel çözümden, sorgu 23.10.2026). Çapraz-kaynak kopyaları (1) Δt ≤ 20 s, Δkonum ≤ 45 km ve ΔM ≤ 0,5 ya da (2) Δt ≤ 5 s ve Δkonum ≤ 45 km (büyüklük ölçüsü farkı gözetmeksizin) ölçütüyle tekilleştirilmiş, 15 kayıt düşürülmüştür; çakışan kayıtlarda temsilci, kurum önceliği (genel sıra: USGS, EMSC, GFZ, AFAD, KOERI, ISC, INGV; kümede Türkiye kaydı varsa ulusal ağ önce), moment büyüklüğü tercihi ve en yüksek büyüklük değeri sırasıyla seçilmiştir. Tüm istatistikler tekilleşmiş katalog üzerinde hesaplanmıştır. Kendi hizmet bölgesi dışında kalan bölgesel ağların tek kaynaklı kayıtları (uzak ağ kayıtları; M ≥ 2,0) ayrı bir kuralla ele alınmıştır: en az iki kurumun bildirdiği bir olayla Δt ≤ 35 s, Δkonum ≤ 300 km ve büyüklük farkı −0,5 ile +1,5 arasında eşleşen 1 kayıt o olayın kopyası sayılmıştır. Eşi bu ölçütlerle katalogda bulunamayan 2 uzak ağ kaydı aynı ölçütle USGS ComCat olay hizmetinde de aranmış; gözden geçirilmiş bir USGS çözümüyle eşleştiği için katalogda bu USGS çözümüyle tutulmuştur (USGS ComCat, U.S. Geological Survey, 2017; gözden geçirilmiş çözüm; sorgu tarihi 23.10.2026). Böylece sorgudan dönen 60 kayıttan 16'sı ayıklanmış ve çözümleme 44 olayla yapılmıştır. Bu çalışmada benimsenen büyüklük, hiposantrı veren kurumun (USGS) kendi büyüklüğüdür: Mww 5,3 (moment büyüklüğü sınıfı). Öteki kurumların bildirdiği büyüklükler olay künyesi bölümünde karşılaştırılmıştır; farklı ölçeklerdeki değerler aynı fiziksel niceliği ölçmediğinden tek bir yayılım istatistiğinde toplanmamıştır. Moment ve enerji toplamlarında büyüklük türleri arasında ampirik dönüşüm uygulanmamıştır: moment türü büyüklük taşıyan 4 kayıt gerçek sismik momentle, öteki 40 kayıt ise katalog büyüklüğü moment büyüklüğü sayılarak hesaplanan nominal değerle toplanmıştır; nominal toplamlar bu etiketle verilmiştir.

Şekil 3a–3d: A–A′ kesiti, çalışma kutusundaki olayların ana eksen boyunca 92,6 km'lik (%95) yayılımını göstermektedir; kesitteki odakların derinlik bandı (%2,5–97,5) 0,0–35,5 km'dir (tam katalog ortancası 10,0 km; Şekil 3a). Derinlik ekseni katalog derinliklerine dayanır; derinlik geometrisi sabit derinlikli kayıtların payıyla birlikte okunmalıdır. Bulutun uzama oranı (uzun kenarının kısa kenarına oranı) 1,59, çalışma kutusunun en-boy oranı 1,02'dir; bulutun uzama oranı kadrajınkinin 1,56 katı olsa da kutu bulutunun ana ekseni pencere biçimine duyarlı olduğundan bu eksen yalnız kesitlerin izdüşüm ekseni olarak kullanılmış, yapısal doğrultu olarak yorumlanmamış ve yapısal bir uzama iddiası kurulmamıştır (Şekil 3b). Dik kesitteki dağınıklık, gerçek zon kalınlığı ile konum hatasının toplamıdır ve ikisi bu veriyle ayrıştırılamaz. Düşey yayılımın uzun yatay kenara oranı 0,38'dir; yatay yayılım düşey yayılımı aşmaktadır (Şekil 3c). Bloktaki yoğunlaşmalar, etkinliğin tek bir düzlem üzerinde mi yoksa birden çok parça üzerinde mi geliştiğini görsel olarak ayırt etmeye yarar; kesitlerdeki iki boyutlu izdüşümde üst üste düşen kümeler burada ayrışabilir. Derinliğe göre renklendirilmiş dış merkez haritası, sığ ve derin etkinliğin mekânsal olarak ayrışıp ayrışmadığını gösterir; derinliği bilinen 44 kaydın 41 tanesi 10 km ve daha sığ, 3 tanesi daha derindir (tam katalog; Şekil 3d). Derinlik değerleri kurum çözümlerinden geldiği için bu okuma konum kalitesiyle sınırlıdır ve haritadaki renk, histogramdaki tepe ile birlikte okunmalıdır. Çalışma kutusu yayılımının geometrik ölçüleri Tablo 3'te, derinlik dağılımının ölçüleri Tablo A1'de verilmiştir.

Şekil 3a. Olayların %95'i 0,0–35,5 km derinlik bandındadır; ortanca derinlik 10,0 km'dir (sabit atamalar dışlanınca 37,0 km). A–A′ kesiti olayları kesit ekseni (kutu yayılımının uzun ekseni) boyunca uzanan düşey düzleme izdüşürür. Sarı yıldız çalışma olayıdır; daire rengi derinliği, çapı büyüklüğü verir. Alt kenardaki üçgenler derinlik ekseninin altında kalan olaylardır. Kesikli yatay çizgi kurumların varsayılan olarak atadığı sabit derinliktir. A–A′ ve B–B′ kesitleri aynı yatay açıklık ve aynı derinlik ekseniyle çizilmiştir (izdüşüm: çalışma kutusundaki bütün olaylar; derinlikler katalog hiposantrlarıdır).

Şekil 3b. B–B′ kesiti olayları kesit eksenine dik düşey düzleme izdüşürür. İmler, renk ölçeği ve iki eksenin ölçeği A–A′ kesitiyle aynıdır; düşey abartı iki kesitte eşittir (izdüşüm: çalışma kutusundaki bütün olaylar).

Şekil 3c. Yatay eksen kesit ekseni (kutu yayılımının uzun ekseni) boyunca, sağ üste kaçan eksen ona dik uzaklığı, düşey eksen derinliği verir. Derinlik ekseni kesitlerle aynıdır. Yıldızdan ve elmastan üst yüze çıkan kesikli çizgiler olayların yüzeydeki izdüşümünü gösterir (kabinet izdüşümü; üç eksen ayrı ölçeklidir; blok kenarları %95 yayılımın 1,06 katıdır).

Şekil 3d. Derinlik renkli harita 44 olaylık kataloğun tamamını gösterir. Daire rengi odak derinliğini, çapı büyüklüğü verir. Sarı yıldız çalışma olayıdır; kesikli A–A′ ve B–B′ doğruları kesitlerin harita izleridir (kesikli dikdörtgen çalışma kutusudur; kutunun dışı sorgulanmamıştır, oradaki fay izleri bağlam içindir).

Tablo 3. Çalışma kutusu yayılımının geometrik ölçüleri

Şekil 4a–4d: Dış merkez koordinatlarının zaman serisi, harita gösteriminde üst üste düşen olayları zaman ekseninde ayırır (Şekil 4a). Kuzey–güney ve doğu–batı bileşenleri kutu merkezine göre kilometre cinsinden aynı eksende verilmiş, eğilim doğrularının eğimi m/gün cinsinden yazılmıştır. Kesikli düşey çizgi çalışma olayının anını işaretler. Kümülatif sayım ve moment eğrileri birlikte okunur (Şekil 4b). Kümülatif ışınan enerji basamakları, toplam boşalımın kaç olaya dağıldığını gösterir (Şekil 4c). Pencerede ışınan toplam enerji 4,27×10¹⁴ J'dür (nominal toplam; katalog büyüklüklerinden). Bekleme süresi serisi, ardışık olaylar arasındaki zaman farkını olay sırasına göre verir (Şekil 4d). Ortanca bekleme süresi 8,4 saat düzeyindedir (tam katalog); bu değerin onda birinden kısa 11 aralık ölçülmüştür; bu sayı Poisson (üstel bekleme) beklentisinin (2,9) üstündedir (binom P(X ≥ 11) < 0,001) ve tetiklenmiş etkinlikle uyumludur. Pencere ile arka plan döneminin kıyası Tablo 4'te, raporlanmayan çözümlemeler ve eleme gerekçeleri Tablo A2'de, çekince düşülen çözümlemeler ve çekince gerekçeleri Tablo A3'te, çapraz-kaynak tekilleştirmede birleştirilen kayıt kümeleri ve tolerans duyarlılığı Tablo A4'te verilmiştir.

Şekil 4a. Dış merkez koordinatlarının zaman serisinde mavi noktalar kuzey–güney, kırmızı noktalar doğu–batı bileşenidir. Yatay eksen pencerenin ilk olayından geçen süre (gün), düşey eksen kutu merkezine uzaklıktır (km); iki bileşen aynı ölçekte olduğundan eğimleri doğrudan kıyaslanabilir. Kesikli doğrular her bileşenin en küçük kareler eğilimidir; eğim, Pearson korelasyon katsayısı ve etkin örneklem büyüklüğüyle hesaplanan Fisher z değeri lejanttadır. Düşey kesikli çizgi çalışma olayının anını işaretler.

Şekil 4b. Mavi eğri kümülatif olay sayısı N(t), turuncu eğri kümülatif sismik moment ΣM₀(t) değeridir. Sarı yıldız çalışma olayını, turkuaz elmas penceredeki en büyük olayı işaretler (M₀ = 10^[1,5·M + 9,1] N·m; 9,1 sabiti Kanamori, 1977).

Şekil 4c. Mavi basamak eğrisi kümülatif ışınan sismik enerjidir (ΣE, logaritmik eksen). Kesikli düşey çizgiler çalışma olayını ve en büyük tek katkıyı işaretler (Gutenberg ve Richter, 1956 enerji bağıntısı).

Şekil 4d. Düşey eksen bir önceki olaydan geçen süredir (dakika, logaritmik). Mor çizgi ortanca süredir; turuncu daireler ortancanın onda birinden kısa aralıklardır. Daire çapı büyüklükle artar (seri: tekilleştirilmiş tam katalog).

Tablo 4. Pencere ile arka plan döneminin kıyası — arka plan: pencerenin hemen öncesindeki 5 yıl (21.10.2016 – 20.10.2021), aynı kutu; sayım ve oran satırları eşiksiz tam katalogdan

Bağımsız olay satırları Gardner ve Knopoff (1974) uzay–zaman pencereleriyle ayrıştırılmış sayımdır; yüzde, ham kayıt içindeki payıdır. Sayım ve oran satırları eşiksizdir ve dönemlerin tamlık eşikleri farklıdır (Mc 5,1 ↔ 3,9); bu satırlardaki fark tamlık farkını da içerir. Pencere henüz dolmamıştır: pencere oranları gözlenen 1.829 günlük süreden hesaplanmıştır.

Koordinatlar WGS84 datumundadır; derinlikler deniz seviyesine göre pozitif aşağı verilmiştir ve kurum çözümlerinden olduğu gibi alınmıştır (topografyaya indirgeme yapılmamıştır). Konum kalitesi alanları — varış artığı RMS, azimut boşluğu, faz sayısı, yatay ve düşey konum belirsizliği (ERH/ERZ), en yakın istasyon uzaklığı — birleşik katalogda taşınmadığından katalog genelinde bir kalite filtresi uygulanamamıştır. Derinlik istatistikleri çözüm kalitesine bağlıdır: kayıtların %57'sinin derinliği 0,1 km'ye yuvarlandığında 10,0 km'dir (25/44); bu değer, derinlik çözülemeyip sabitlendiğinde kurumun atadığı varsayılandır; aynı katalogda %36'sı tam 0,0 km'de olmak üzere ikinci bir sabit-derinlik yığını daha bulunmakta, iki yığın birlikte kayıtların %93'ünü oluşturmaktadır; derinlik ortancası ve derinlik bandı bu yapay yığınların etkisi altındadır. Derinliğe dayanan ölçüler (derinlik bandı, kesit geometrisi) bu çekinceyle verilmiştir. Hiposantr bulutuna düzlem uydurması raporlanmamıştır; gerekçesi ekteki raporlanmayan çözümlemeler çizelgesindedir.

Olayın moment tensörü kurum çözümüdür (kurum ürünü: Global CMT; Ekström vd., 2012); bölgesel mekanizma popülasyonu GCMT kataloğundandır (bu depremin dizisine ait çözümler kurum ürünü: Global CMT kataloğu; geçmiş olayların çözümleri veri). Gerilme tensörü inversiyonu Michael (1984) doğrusal yöntemi ve Vavryčuk (2014) kararsızlık ölçütüyle yinelemeli çözülmüştür (μ = 0,6; 3 yineleme; belirsizlik 200 yeniden örneklemenin %2,5–97,5 aralığıyla verilmiştir, yönün kısıtlanma düzeyi ise odak mekanizması açılarına gürültü eklenerek yinelenen yeniden örneklemeyle ayrıca sınanmıştır); SHmax doğrultusu Lund ve Townend (2007) türetimiyle, rejim sınıfı Anderson (1951) çerçevesi ve Dünya Gerilme Haritası kuralıyla (Zoback, 1992) verilmiştir.

Çalışma olayının dizideki rolü öncül ölçütüyle belirlenmiştir: çalışma olayından önce kaydedilen ve büyüklüğü (bir ondalıkta) ondan küçük olmayan bir olay, çalışma olayı o olayın uzay–zaman penceresine düşüyorsa öncül sayılır. Pencere zamanda Gardner ve Knopoff (1974) zaman penceresidir; uzayda aynı çalışmanın uzay penceresi ile Wells ve Coppersmith (1994) yeraltı kırık boyu bağıntısından hesaplanan kırık boyunun 1,5 katından büyük olanıdır. Öncül ile çalışma olayı arasındaki süre 30 günü aşmıyorsa öncül süren dizinin parçası sayılır; bu durumda dizi sınıflaması uygulanmaz ve dizi moment payı, izleyen olay sayım alanında en erken öncülün zamanından başlayan kayıtlarla kurulur. Süre eşiği ve kırık boyu katsayısı literatürden alınmamıştır; bu çalışmanın işletimsel ölçütleridir.

Arka plan dönemi olarak çalışma penceresinin başlangıcından geriye uzanan ve onunla örtüşmeyen 5 yıllık pencere (21.10.2016 – 20.10.2021) aynı kutu ve eşikle ayrıca sorgulanmış (21 kayıt), pencere istatistikleri bu tabanla kıyaslanmıştır.

Şekil 5a–5d: Arama penceresindeki zaman sınıfları (çalışma olayından önce, çalışma olayı, çalışma olayından sonra) çözümün yalnız çalışma olayına göre zamanını bildirir ve bir pencere kuralından gelir; çalışma olayından önceki bir çözümün öncü deprem olduğu anlamına gelmez (Şekil 5a). Çözümlerin Frohlich ve Apperson (1992) eşikleriyle sınıf dağılımı 5 normal çözümdür. Asal gerilme eksenlerinden en dik olanı σ₃ eksenidir (dalım 69°); Anderson sınıflamasında rejim sınıfı bu dik eksenden belirlenir (Şekil 5b). Gürültülü yeniden örneklemede kullanılan 10° açı gürültüsü ölçülmüş değil varsayılmış bir mekanizma belirsizliğidir; tek tek çözümlerin belirsizlikleri bu çalışmanın veri kümesine alınmadığından (GCMT tensör bileşenlerinin standart hataları kullanılmamıştır) gürültülü aralık bu varsayıma bağlıdır. Güldeki P eksenlerinin (n = 122) en kalabalık 10°'lik dilimi 70–80° aralığındadır; dilimin orta yönü ile inversiyonun verdiği en büyük yatay sıkışma yönü arasındaki eksenel fark 3°'dir ve iki yön işletimsel 20° tolerans içinde örtüşmektedir. Gül (bölgesel mekanizma kümesi) ile inversiyon (olay merkezli mekanizma popülasyonu) örtüşen mekanizma örneklemlerine dayandığından karşılaştırma bağımsız bir doğrulama değildir. Hiçbir eşiği aşmayan 6 çözüm üçgenin orta bölgesinde yer almakta ve eğik/karma sınıfına girmektedir (Şekil 5c). Bölgesel mekanizma kümesindeki çözümlerin büyüklükleri Mw 4,86–7,41 aralığındadır; en büyük çözüm ters sınıfındadır. Sınıf sayımı büyüklükten bağımsız olduğundan her çözüm sayıma eşit ağırlıkla girer; sayıca baskınlık ile moment baskınlığı ayrı niceliklerdir. Tektonik çerçeve haritası, çalışma alanını levha sınırları (Bird, 2003) bağlamına oturtur (Şekil 5d). Kadrajda erişilebilir kataloglarda haritalanmış fay izi bulunmamaktadır. Kadrajda hız vektörü çizilecek GNSS istasyonu bulunmamaktadır. Mekanizma dizisi Tablo 5'te, yayımlanmış odak mekanizması çözümleri Tablo A5'te verilmiştir.

Şekil 5a. Arama penceresinin (çalışma olayından 180 gün önce – 30 gün sonra, 46 km yarıçap) odak mekanizması haritasında her odak küresi bir moment tensörü çözümüdür. Mw, çözümü yayımlayan kurumun moment tensörü büyüklüğüdür ve gövdedeki katalog büyüklüğünden farklı olabilir. Küre rengi çalışma olayına göre zamanı (yeşil önce, kırmızı çalışma olayı, siyah sonra), çapı büyüklüğü taşır. Küreler alt yarıküre eşit alan izdüşümündedir; mavi çizgi dış merkeze en yakın fay izi, ince kırmızı çizgiler haritalanmış diri fay izleridir. Zaman sınıfları bir pencere kuralından gelir ve bir yorum değildir. Arama penceresi raporun analiz penceresinden farklıdır (moment tensörleri ve Mw: Global CMT, Ekström vd., 2012; izdüşüm: Lambert alt yarıküre eşit alan).

Şekil 5b. SHmax = 72° (yön iyi kısıtlı); rejim ters faylanmadır (olay merkezli mekanizma popülasyonunun gerilme inversiyonu). Kuzeyi yukarıda olan gül diyagramında turuncu çift uçlu eksen gerilme inversiyonundan bulunan SHmax azimutunu, mavi yelpaze bu azimutun %2,5–97,5 yüzdelik aralığını (eksenel olduğundan karşı ucuyla birlikte) gösterir. Kesikli mavi sınır, her mekanizmanın doğrultu, eğim ve kayma açısına σ = 10°'lik rastgele gürültü de eklenerek yinelenen tersinimin aynı yüzdelik aralığıdır (Vavryčuk, 2014). Gri sektörler bölgesel mekanizma kümesinin P ekseni (kısalma) azimut gülüdür (10°'lik dilimler; yarıçap sayımın kareköküyle orantılı). İç kesikli çember yarı ölçek halkasıdır; şekil oranı R ve rejim sınıfı lejanttadır (SHmax yönü: Lund ve Townend, 2007; rejim sınıfı: Dünya Gerilme Haritası kuralı).

Şekil 5c. Çekinceli sayım: 122 çözümün %79'u ters sınıfındadır (%95 Wilson aralığı %65–88; 48 bağımsız küme). Alt uç %70 baskınlık eşiğinin altında kaldığından tek sınıflı niteleme yapılmamıştır. Bağımsız kümeler Gardner–Knopoff pencereleriyle ayrılmıştır. Frohlich üçgeninde her nokta bir odak mekanizması çözümünün P, T ve B eksenlerinin dalım açılarından gnomonik izdüşümle kurulan konumudur (köşeler: ters, normal, doğrultu atımlı). Renkli kesikli eğriler sınıf eşikleridir (B dalımı 60°, P dalımı 60°, T dalımı 50°); nokta rengi sınıfı, gri renk hiçbir eşiği aşmayan eğik/karma çözümleri, nokta çapı büyüklüğü, turkuaz elmas kümedeki en büyük çözümü gösterir; sınıf sayımları lejanttadır (Frohlich, 1992 gnomonik üçgeni; Frohlich ve Apperson, 1992 eşikleri; çözümler: Global CMT, Ekström vd., 2012).

Şekil 5d. Haritada odak mekanizması çözümleri gösterilmiştir. Renkli dairelerde renk mekanizma sınıfını, çap büyüklüğü kodlar. İçi boş halkalar M ≥ 5,0 olayları, küçük gri noktalar katalog sismisitesini, sarı yıldız çalışma olayının dış merkezini gösterir; kesikli mor çizgiler Bird (2003) levha sınırlarıdır (GCMT mekanizmaları; GNSS: Nevada Geodetic Laboratory [NGL] MIDAS hızları, Blewitt vd., 2016, 2018; hızlar levha-sabit çerçevede değildir, levha-göreli hareket olarak okunamaz; levha sınırları: Bird, 2003; faylar: GEM Global Active Faults [Styron ve Pagani, 2020] — CC BY-SA 4.0).

Tablo 5. Arama penceresindeki odak mekanizmaları — 5 çözümden Mw'ye göre en büyük 5 tanesi (arama penceresi: çalışma olayından 180 gün önce – 30 gün sonra, 46 km yarıçap, Mw ≥ 4,0)

Tip dağılımı, Frohlich ve Apperson (1992) eksen dalımı sınıflarıyla: normal 5; çalışma olayına göre zaman dağılımı: çalışma olayından önce 1, çalışma olayı 1, çalışma olayından sonra 3 (“çalışma olayından önce” yalnız oluş zamanının sırasını gösterir, çözümün dizideki rolünü nitelemez). Mw sütunu GCMT moment tensörü büyüklüğüdür; birleşik katalogdaki büyüklük bundan 0,15 birimden fazla ayrılan çözümler: 19.10.2026 18:52 UTC olayı için Mwp 5,8; 19.10.2026 18:55 UTC olayı için mb 5,6 (gövdedeki dizi istatistikleri katalog büyüklüklerini kullanır). Arama penceresi dizinin kendisi değildir: 5 çözümün dış merkezi Gardner ve Knopoff (1974) uzay dairesi içindedir (46 km; izleyen olay dizisi 44 km yarıçapla sayılmıştır). “eşiğe yakın”: sınıfı belirleyen eksenin dalımı Frohlich ve Apperson (1992) sınıf eşiğinden en çok 5° ayrılır; bu atama çözümdeki küçük farklara duyarlıdır.

Şekillerdeki harita kadrajları eş-dikdörtgen (equidistant cylindrical) izdüşümündedir: standart paralel kutunun orta enlemi olan 13,98°G'dir ve harita ölçeği iki eksende eşit tutulmuştur; şekillerdeki tek ölçek çubuğu bu koşulla geçerlidir. Boylam ölçeğinin sapması kutunun kuzey ve güney kenarlarında ters işaretlidir ve en çok %0,2'dir. Altlık karoları Web Mercator karolarından üretilip aynı dikdörtgene indirgenmiştir; altlık ölçülen bir nicelik taşımaz, yalnız coğrafi bağlam verir.

Şekil 6a ve 6b: Model şiddet alanı, şiddet-azalım bağıntısının uzaklıkla düşen halkalarını harita üzerinde verir; dış merkez yakınında hesaplanan tepe şiddet MMI VI (model değeri 6,4) düzeyindedir (Şekil 6a). Model hesabına yerel zemin etkisi katılmamıştır; gözlenen şiddet dağılımı bu haritadan değil makrosismik verilerden okunur. Kayıtta en büyük tepe genlik teğetsel bileşendedir; tepe genliğin düşey bileşendeki değere oranı ışınsal bileşende 1,9, teğetsel bileşende 2,2 olarak ölçülmüştür (Şekil 6b). Kayıttan STA/LTA ve AIC algoritmalarıyla okunan S−P süresi 26,50 s'dir; bu uzaklıkta ilk varışın kırılan dalga mı doğrudan dalga mı olduğu ayırt edilemediğinden okunan süre hız modelinden beklenen süreyle karşılaştırılmamıştır. Dalga formu kaydının künyesi Tablo 6'da verilmiştir.

Şekil 6a. Harita modellenmiş makrosismik şiddet (MMI) alanını gösterir; yıldız dış merkezdir (şiddet-azalım bağıntısı: Allen vd., 2012).

Şekil 6b. Solda dalga formu, sağda Hann pencereli kısa zamanlı Fourier spektrogramı (pencere 12,80 s, %50 örtüşme) verilir; P ve S varışları işaretlidir. Şekil kaydın sinyal taşıyan bölümünü gösterir; aralık lejanttadır. Dalga formunda yatay eksen olay anından geçen süre (s), düşey eksen cm/s birimindedir ve bileşenler ortak ölçektedir; spektrogramda düşey eksen frekans (Hz), renk tepeye göre dB'dir ve üç bileşen ortak renk ölçeğindedir. Yatay bileşenler geri azimuta göre ışınsal (R) ve teğetsel (T) bileşene döndürülmüştür. Genlikler cihaz yanıtı giderilerek fiziksel birime çevrilmiştir. Kesikli düşey çizgiler kuramsal P ve S varışlarını, dolu çizgiler kayıttan okunan varışları gösterir (kayıt: G ağı, EarthScope veri merkezi, FDSN dataselect; süzgeç: Butterworth bant geçiren, sıfır fazlı, 0,025–8,0 Hz).

Tablo 6. Dalga formu kaydının künyesi — 19.10.2026 Mw 5,3 çalışma olayı, G.SANVU istasyonu, algılayıcı hızölçer (Trillium 360-GSN, 360 s, 1999 V/m/s-Q330HR, gain 1), dış merkez uzaklığı 229,5 km, geri azimut 315,0°; istenen pencere oluş anından 60 s önce – 600 s sonra; süzgeç öncesinde konik pencereyle yumuşatılan iki ucun her birinden 33 s kırpılmıştır; çözümlenen kayıt oluş anından 28 s önce başlar ve 567 s sonra biter (595 s); süzgeç Butterworth bant geçiren, sıfır fazlı (ileri–geri) 0,025–8,0 Hz (mertebe 2, etkin 4); spektrogram Hann pencereli kısa zamanlı Fourier dönüşümüyle (pencere 12,80 s) hesaplanmıştır; kayıt G ağına aittir ve EarthScope (IRIS) veri merkezinin FDSN dataselect servisinden alınmıştır

Genlikler, cihaz yanıtı (kutup–sıfır aktarım işlevi) giderilerek cm/s birimine çevrilmiştir.

4 Olay künyesi, konum güvenilirliği ve büyüklük mutabakatı

19.10.2026 tarihinde 07:55:36 UTC'de Port-Olry (Vanuatu) yerleşiminin 188 km kuzeybatısında, 13,9824°G, 165,6995°D koordinatlarında (USGS çözümü), odak derinliği 10,0 km (çözümde sabitlenmiş) olan Mw 5,3 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmiştir. Pencere kataloğunda, M ≥ 3,0 büyüklüğünde ve en az iki kurumun çözdüğü 15 olayda farklı kurum çözümleri arasındaki dış merkez farkının ortancası 17,2 km, yüzde doksanlık değeri 26,4 km olarak ölçülmüştür (aynı olaya ait çözümleri eşleştirme toleransı 45 km); bu ölçü kurumlar arası farktır, bir konum hatası kestirimi değildir ve eşleştirme toleransına koşulludur. Olayın moment tensörü sentroid derinliği 12,0 km'dir (GCMT, çözülemeyen sentroid derinliğini sığ olaylarda 12 km'de sabit tutar; bu değer çözülmüş bir derinlik olmayabilir); künyedeki odak derinliği (10,0 km) çözümde sabitlendiğinden derinlik sınıflaması bu ölçüye dayanır ve değer sığ odak sınıfına düşer (h < 70 km). Uzak ağ çözümü (GSRAS; derinlik 10,0 km) bu karşılaştırmaya katılmamıştır. Olayın katalog kaydı EMSC, GFZ, INGV ve USGS çözümlerinin birleştirilmesiyle oluşmuştur; benimsenen hiposantr USGS çözümüdür. Moment ölçeğindeki 2 kurum kaydı Mw 5,3–5,9 aralığındadır (en büyük fark 0,6 birim); GCMT moment büyüklüğü Mw 5,46 olarak verilmektedir. Öteki ölçeklerdeki kayıtlar (INGV Mwp 6,1; GFZ mb 5,5) aynı fiziksel niceliği ölçmediğinden bu karşılaştırmaya katılmamıştır. Aktarılmış çözümler (EMSC mb 6,0; NEIC çözümünün aktarımı; EMSC Mw 5,3; NEIC çözümünün aktarımı) başka bir kurumun çözümünü yinelediğinden ayrı kurum ölçümü sayılmamıştır. Uzak ağ çözümü (GSRAS mb 5,6) derinlik karşılaştırmasında olduğu gibi büyüklük karşılaştırmasına da katılmamıştır. Konum çözümünün yayımlanmış kalite ölçüleri şunlardır: varış artığı RMS = 0,88 s, azimut boşluğu 64°, istasyon/faz sayısı 65, en yakın istasyon 742 km (çözüm durumu: gözden geçirilmiş). Çözümün biçimsel yatay belirsizliği 9,47 km'dir; güven düzeyi kurumca belirtilmemiştir. Biçimsel belirsizlikler ve ikincil azimut boşluğu bu çalışmanın işletimsel eşikleriyle (yatay ve derinlik hatası ≤ 5/10/20 km, ikincil azimut boşluğu < 120/160/180°; yerel ağ ölçütleri bölgesel ve telesismik çözümlere uygulanmaz) sınıflandığında çözüm B notunu almaktadır (A, B ve C notları eşiklerin sırasıyla birinci, ikinci ve üçüncü değerlerine karşılık gelir). RMS tek başına konum kalitesi ölçüsü değildir. USGS geoserve yer hizmetine göre (sorgu 23.10.2026) olayın Flinn–Engdahl bölgesi Vanuatu (bölge no 186) olarak verilmektedir; USGS'in güncel köken çözümüne göre dış merkez Vanuatu'daki Port-Olry'un yaklaşık 189 km kuzeybatısında, Sola'nın yaklaşık 200 km batısında ve Luganville'nin yaklaşık 232 km kuzeybatısında yer almaktadır; uzaklık ve yönler bu çalışmada hesaplanmıştır.

Şiddet-azalım bağıntısıyla (Allen vd., 2012) modellenen alan, dış merkez yakınında MMI VI düzeyinde tepe şiddet vermektedir (hesap odak derinliği 10,0 km); MMI IV eşiği dış merkezden yaklaşık 56 km uzaklığa kadar aşılmaktadır. Modelde yerel zemin etkisi ayrıca hesaba katılmamıştır.

5 Kaynak fiziği: sismik moment ve enerji

Sismik moment M₀ = 1,958×10¹⁷ N·m'dir (Mw 5,46; GCMT skaler momenti). Bu büyüklükten log₁₀E = 1,5·Mw + 4,8 bağıntısıyla türetilen nominal ışınan enerji E ≈ 9,8×10¹² J'dür; değer Kanamori (1977) varsayımına (E/M₀ ≈ 5×10⁻⁵) dayanır ve ölçülmüş bir ışınan enerji değildir. Ampirik ölçekleme (Wells ve Coppersmith, 1994; normal kolu) Mw 5,46 için 7,1 km yer altı kırık uzunluğu vermektedir.

6 Odak mekanizması, moment-tensör ayrışımı ve gerilme rejimi

GCMT moment tensörü çözümünün düğüm düzlemleri doğrultu/eğim/kayma açılarıyla 130°/31°/−132° (NP1) ve 357°/68°/−68° (NP2) olarak verilmektedir; kayma NP1 üzerinde sağ yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım, NP2 üzerinde sol yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım niteliğindedir. Çözümün moment büyüklüğü Mw 5,46'dır. Mekanizma eğik (oblik) faylanma sınıfındadır. Kayma vektörü fay düzlemi üzerinde eğik uzanmaktadır: kabuk gerilip incelmekte, bir blok diğerine göre aşağı düşmektedir, buna doğrultu atımlı bir bileşen eşlik etmektedir. Tam moment-tensörün özdeğer ayrışımı %DC = 62,3, %CLVD = −37,6, %ISO = 0,1 vermektedir (lune koordinatları γ = 10,2°, δ = 0,1°). Olayın |%CLVD| değeri bölgesel mekanizma kümesindeki 122 çözümün %84 yüzdeliğinde olup dağılımın üst çeyreğindedir, ancak bu çalışmanın belirginlik eşiğinin (%90 yüzdelik) altında kalmaktadır (kümenin ortanca %DC değeri 85,7); tensör bileşenlerinin belirsizlikleri bu çalışmanın veri kümesine alınmadığından CLVD payı kaynak karmaşıklığı olarak yorumlanmamıştır. Ayrışım olayın kendi GCMT çözümü (±180 s eşleşmesi) tensöründen hesaplanmıştır. Olay merkezli mekanizma popülasyonundan yinelemeli gerilme inversiyonu (olay merkezinden ±1,2°; kataloğun bütün dönemi, çözüm yılları 1977–2026; yalnız sığ odak sınıfındaki çözümler, h < 70 km; başka derinlik sınıfındaki 28 çözüm ayrıldı; n = 232; ortalama uyumsuzluk 28,0°) en büyük yatay sıkışma yönünü SHmax = 72° (%2,5–97,5 yeniden örnekleme aralığı: 66–78°) ve rejimi ters faylanma olarak kısıtlamaktadır; gerilme şekil oranı R = 0,69 (0,53–0,79) olarak kestirilmiştir. Odak mekanizması açılarına 10° standart sapmalı gürültü eklenerek yinelenen yeniden örneklemede (bootstrap) aralık 62–76° olmaktadır; aralığın genişliği bu çalışmanın işletimsel eşiğinin (15°) altında kaldığından yön iyi kısıtlı sayılmıştır. Şekil oranı R = (σ₁ − σ₂)/(σ₁ − σ₃) biçiminde tanımlıdır (asal gerilmeler basınç pozitif, σ₁ ≥ σ₂ ≥ σ₃); 0'a yakın değer σ₂'nin σ₁'e, 1'e yakın değer σ₃'e yakın olduğunu gösterir. Bu değerler pencere olaylarının kendisine değil, olay merkezli mekanizma popülasyonunun gerilme alanına aittir. Ortalama uyumsuzluk (28,0°), tek düzgün bir gerilme tensörünün yeterli sayıldığı 25° düzeyinin üstündedir; yön raporlanmakla birlikte tam homojen olmayan bir popülasyonun ortalaması olarak okunmalıdır. Bölgesel mekanizma kümesinin (çalışma kutusu her yönde 60 km genişletilerek; aynı dönem; n = 122) çözümleri Frohlich ve Apperson (1992) eşikleriyle (B dalımı > 60° doğrultu atımlı, P > 60° normal, T > 50° ters; geri kalanı eğik/karma) sınıflanmış ve Frohlich (1992) üçgeninde gösterilmiştir: 2 doğrultu atımlı, 18 normal, 96 ters ve 6 eğik/karma çözüm. Kümede en sık sınıf ters faylanmadır: 122 çözümün 96'sı (%79) bu sınıftadır. Oranın %95 Wilson (1927) aralığı %65–88'dir; aralık, Gardner ve Knopoff (1974) uzay–zaman pencereleriyle ayrılan 48 bağımsız kümeye göre hesaplanmıştır. Aralığın alt sınırı (%65) bu çalışmanın baskın sınıf nitelemesi için aradığı işletimsel eşiğin (%70) altında kaldığından küme tek sınıflı olarak nitelenmemiştir. Eşik kullanmayan en dik eksen sınıflamasında sayım 3 doğrultu atımlı, 22 normal ve 97 ters çözümdür; bu sınıflama eğik/karma çözümleri de en dik eksenlerine göre üç sınıftan birine atar. Bu tip sayımı ile gerilme tensöründen türetilen Anderson rejimi ayrı ölçütlerdir: sayım tek tek mekanizmaların eksen dalımlarını sınıflar, rejim ise popülasyona ortak tek bir gerilme alanı uydurulmasından çıkar; biri diğerinin doğrulaması değildir. Çalışma olayı çevresinde ayrıca bir mekanizma arama penceresi taranmıştır: çalışma olayından 180 gün öncesi ile 30 gün sonrası arasında, 46 km yarıçapta ve Mw ≥ 4,0 eşiğinde 5 çözüm bulunmuştur; 1 çözüm çalışma olayından önceki döneme, 1 çözüm çalışma olayının kendisine, 3 çözüm olaydan sonraki döneme aittir. Arama penceresi dizinin kendisi değildir: çözümlerin 5'i, çalışma olayının GCMT moment büyüklüğüyle (Mw 5,46) kurulan 46 km yarıçaplı Gardner–Knopoff uzay dairesi içindedir (izleyen olay dizisi 44 km yarıçapla sayılmıştır). Frohlich ve Apperson (1992) eksen dalımı sınıflarıyla dağılım 5 normal çözüm biçimindedir. Gerilme inversiyonuna giren olay merkezli mekanizma popülasyonunda (n = 232) aynı Frohlich ve Apperson (1992) eşikleriyle mekanizma karışımı 5 doğrultu atımlı, 21 normal, 197 ters ve 9 eğik/karma çözümden oluşmaktadır; bu popülasyon yukarıdaki bölgesel mekanizma kümesinden farklıdır.

Şekil 7a ve 7b: Büyüklük dağılımı ve kümülatif eğri, kataloğun hangi büyüklükten itibaren tam sayıldığını görsel olarak sınar (Şekil 7a). Benimsenen tamlık büyüklüğü Mc = 5,1 değerindedir (azami eğrilik ölçütü); bu eşiğin üzerinde 11 olay bulunmaktadır. Mc altındaki düşüş fiziksel bir eksiklik değil, ağ duyarlılığının sınırıdır: küçük olaylar meydana gelmiş ancak yeterli istasyonda kaydedilemedikleri için katalogda yer almamıştır. Tüm büyüklük–frekans istatistikleri yalnız Mc üstü örneklemle kurulmuştur; eşik altı veriyi katmak b değerini sistematik olarak düşürürdü. Dış merkezler oluş zamanına göre renklendirilerek etkinliğin kadraj içinde nasıl dolduğu gösterilmektedir (44 olay; ilk–son olay arası 1.810 gün; Şekil 7b). Ağırlık merkezinin zaman içindeki yer değiştirmesi sismisite göçü bölümünde ölçülmüştür; bu panelde bir model oturtması yapılmamış, doğrusal/difüzif ayrımına gidilmemiştir. Kurumlar arası büyüklük karşılaştırması Tablo 7'de, tarihsel eşik üstü depremler Tablo A6'da verilmiştir.

Şekil 7a. Pencere kataloğunun tamamında tamlık büyüklüğü Mc = 5,1 olarak benimsenmiştir (azami eğrilik + 0,2 ölçütü); bu eşikte uyum iyiliği %87,1 düzeyindedir; pencerenin en büyük olayı Mw 6,4 büyüklüğündedir. Mavi çubuklar 0,1 genişliğindeki büyüklük sınıflarına düşen olay sayısıdır (sol eksen); turuncu eğri kümülatif N(≥M) sayımıdır (sağ eksen). Mor kesikli çizgi pencere kataloğunun tamamının tamlık büyüklüğüdür; altındaki sınıflar açık dolguludur (tam katalog, n = 44).

Şekil 7b. Daire rengi oluş zamanını (koyu mor en eski → sarı en yeni), çapı büyüklüğü verir. Öbür imler Şekil 3d'deki gibidir (kesikli dikdörtgen çalışma kutusudur).

Tablo 7. Kurumlar arası büyüklük karşılaştırması

Moment büyüklüğü ölçeğindeki 3 kurum değeri 5,3–5,9 aralığındadır (en büyük fark 0,6). Aktarılmış çözümler (EMSC mb 6,0; NEIC çözümünün aktarımı; EMSC Mw 5,3; NEIC çözümünün aktarımı) başka bir kurumun çözümünü yinelediğinden ayrı kurum değeri sayılmamıştır. Öteki ölçek sınıflarındaki değer ayrı bir niceliktir ve bu karşılaştırmaya katılmamıştır: INGV Mwp 6,1 (hızlı moment kestirimi). Uzak ağ çözümü (GSRAS mb 5,6) derinlik karşılaştırmasında olduğu gibi bu karşılaştırmaya da katılmamıştır. GCMT satırı moment tensörü referansıdır ve kurum sayımına dâhil değildir.

7 Kırılma geometrisi ve gerçek kırık düzleminin kısıtlanması

Çalışma kutusundaki sismisitenin yatay yayılımı 92,6 × 58,1 km boyutundadır (uzun × kısa eksen); olayların %95'i 0,0–35,5 km derinlik bandındadır (%2,5–97,5 yüzdelik); kayıtların önemli bölümü sabit derinlikli olduğundan bandın tabanı sismojenik kalınlık olarak yorumlanmamıştır (sabit derinlik payı Veri ve Yöntem bölümünde verilmiştir). İzleyen olaylar süren dizinin öncüllerinin etkinliğini de içerdiğinden bulut ölçüleri çalışma olayının kendi artçılarına özgülenemez ve bu çekinceyle okunmalıdır. Gerilme alanı altındaki fay kararsızlık indeksleri I(NP1) = 0,819 ve I(NP2) = 0,258 olup aradaki fark 0,561 olarak ölçülmüştür. Bu çalışmada iki düzlemin ayırt edilmiş sayılması için benimsenen işletimsel ölçüt ΔI > 0,15 olup, bu eşik literatürden alınmamış, çalışmanın kendi kararı olarak belirlenmiştir. Ölçülen fark bu eşiğin üzerindedir; bu ölçüte göre kırık düzlemi adayı NP1'dir. Çalışma olayının Gardner–Knopoff kümesi (4 çözüm) dışlanarak yinelenen inversiyonda (n = 228) I(NP1) = 0,857 ve I(NP2) = 0,290 bulunmuştur; düzlem tercihi aynı kalmaktadır. Aynı gerilme tensörü altında Wallace–Bott kayma uyumsuzluğu (gözlenen kayma vektörü ile düzlem üzerinde gerilme tensöründen çözülen makaslama gerilmesi arasındaki açı; Wallace, 1951; Bott, 1959) NP1 için 152,5°, NP2 için 126,4° ölçülmüştür; fark 10° düzeyini aştığından NP2 lehine bir kanıt sayılmıştır (ölçüt aynı popülasyon tensörüne dayandığından düzlemi tek başına seçmez).

8 Dizi istatistiği

Çalışma olayını izleyen 4,2 günlük dönemde, 44 km yarıçaplı Gardner–Knopoff uzay penceresi (Gardner ve Knopoff, 1974) içinde 16 izleyen olay kaydedilmiştir; bunların en büyüğü M 5,3 büyüklüğündedir. Çalışma olayı, kendisinden önce kaydedilen ve kendisinden büyük bir depremin uzay–zaman penceresi içindedir: 19.10.2026 tarihli mb 6,0 (çalışma olayından 6 dakika önce, dış merkezine 3,1 km uzaklıkta). Aradaki süre bu çalışmanın süren dizi ölçütünü (30 gün) aşmadığından bu deprem süren dizinin öncülü sayılmıştır; çalışma olayı bu dizinin en büyük olayı değildir. Dizi sınıflaması yalnız çalışma olayını ve onu izleyen kayıtları kapsadığından ve öncülleri saymadığından bu raporda uygulanmamıştır. Dizi rolü çekinceyle verilmiştir: öncül ile çalışma olayının büyüklükleri farklı ölçeklerdedir ve aradaki fark ölçek farkı içinde kalmaktadır. Omori–Utsu sönüm parametreleri bu dizi için raporlanmamıştır: izleyen olay sayısı (n = 16) bu çalışmanın sönüm uydurması için aradığı alt sınırın (n ≥ 20) altındadır. Çalışma olayından önceki 90 günlük pencerede 43,6 km yarıçapta 3 olay kayıtlıdır (arka plan oranı 0,01 olay/gün); taban döneminin pencereye bitişik 19 adet 90 günlük kutusunun aşırı yayılımı (VMR = 0,7) hesaba katıldığında negatif binom üst-kuyruk p = 0,026 (Poisson P = 0,032, duyarlılık) ile etkinlik arka plandan istatistiksel olarak ayrıştığı ileri sürülmemiştir (ampirik sıra muhafızı p = 0,050 ≥ 0,05; 19 kutuyla). Öncü etiketi yalnızca ana şok gerçekleştikten sonra, geriye dönük konabilir.

9 Bölgesel sismisite ve tarihsel bağlam

Tarihsel eşik üstü kayıtlar, çalışma olayından önceki dönem için iki halkalı bir ölçütle derlenmiştir: 150 km yarıçapta M ≥ 6,0 (100 kayıt) ve 60 km yakın kuşakta ayrıca 5,0 ≤ M < 6,0 (0 kayıt); toplam 100 kayıt. Yakın kuşaktaki M ≥ 5,0 kayıtların sayısı 6'dır; bunların 6'sı M ≥ 6,0 büyüklüğündedir ve ilk ölçütte sayılmıştır. Derlemedeki en büyük olay 2009 yılında, dış merkeze 147 km uzaklıkta gerçekleşen M 7,7 depremidir. Derlemenin öteki büyük kayıtları şunlardır: 2009 M 7,6 (127 km); 2009 M 7,4 (125 km); 1912 M 7,3 (124 km); 1973 M 7,3 (103 km). Derlemenin dış merkeze en yakın kaydı 26.04.1934 tarihli M 6,5 depremidir (33 km). Gardner–Knopoff uzay–zaman pencereleriyle ayrıştırılmış bağımsız M ≥ 5,3 olaylar 100 km yarıçaplı alanda çalışma olayından önce 34 kez gözlenmiştir (69,3 yıllık gözlem süresi; tamlık başlangıcı 1957). Ayrıştırma öncesinde aynı alanda çalışma olayından önce eşik üstü 95 kayıt bulunmaktadır; bunların 1 tanesi süren deprem dizisinin parçası olduğundan sayım dışında bırakılmış, kalan 94 kaydın 39'u bağımsız olaydır ve bağımsız olayların 5'i tamlık başlangıcından öncedir. Bağımsız olayların gözlenen ortalama yinelenme aralığı T = 2,0 yıldır (%95 güven aralığı 1,5–2,9 yıl; kesin Poisson sınırları: Garwood, 1936).

Dizinin zaman yapısı patlamalıdır: 1.829 günlük takvim penceresinde (ilk–son olay arası 1.810 gün) en yoğun 24 saat 14 olay, yani toplamın %32 kadarını taşımaktadır. Bu nedenle ortalama oran — 0,024 olay/gün (8,8 olay/yıl) — dizinin gerçek zamanlı yapısını temsil etmez ve aşağıdaki oran kıyası bu ihtiyatla okunmalıdır.

10 Sismisite göçü ve dönem bölütlemesi

Sismisitenin ağırlık merkezi, zaman sırasına göre ilk %10 ve son %10 olay (her dilimde 5 olay) arasında 39,1 km yer değiştirmiştir (azimut 256°; iki dilimin ortalama zamanları arasında 1.660,4 gün; ortalama 24 m/gün). Bu ölçü iki ortalamanın farkıdır; bir göç modeli uydurması değildir. Duyarlılık olarak dış merkez koordinatlarının zamana göre doğrusal eğilimi 262° yönünü vermektedir; iki kestiricinin yönleri arasındaki fark 6°'dir (ağırlık merkezi farkı pencerenin iki ucunu, regresyon bütün pencereyi tartar). Eğilimin anlamlılığı, kümelenmeye karşı etkin örneklem büyüklüğüyle (n_etkin; Gardner–Knopoff bağımsız küme sayısı ile birinci dereceden öz bağlanım ve öz ilişki düzeltmelerinin en küçüğü) ve Fisher z dönüşümüyle sınanmıştır: kuzey–güney bileşeninde r = −0,08, n_etkin = 22 ile |z| = 0,3; doğu–batı bileşeninde r = −0,455, n_etkin = 22 ile |z| = 2,1. En büyük |z| değeri 1,96 eşiğini aştığından eğilim istatistiksel olarak sıfırdan ayrışmaktadır; eğilim çalışma kutusundaki etkinlik dağılımının zaman içindeki değişimini betimler ve tek bir kaynağın göçü olarak yorumlanmamıştır. Dönem yapısını belirlemek için katalog, parçalı sabit oranlı bir Poisson süreci olarak modellenmiş ve değişim noktası başına BIC (Bayesçi bilgi ölçütü) cezasıyla bölütlenmiştir. 44 olayın kümülatif eğrisinde bölütleme 3 bölüt vermiştir; bölütlerin süresi ve olay oranı zaman sırasıyla şöyledir: 1.806 gün, 0,011 olay/gün (4,0 olay/yıl); 0,1 gün, 75,6 olay/gün; 3,1 gün, 5,4 olay/gün. Pencerenin toplam sismik momenti 8,51×10¹⁸ N·m'dir (nominal: moment türü olmayan büyüklükler moment büyüklüğü sayılarak; ölçülmüş bir moment toplamı değildir); çalışma olayının bu toplamdaki payı %2'dir. Moment bütçesinin üst kanalında (en büyük katalog büyüklüğünün 1,0 birim altına kadar: M ≥ 5,4) 5 olay toplam nominal momentin %89 kadarını, kalan 39 olay %11 kadarını taşımaktadır. Harita altlığı, GMRT çok-ışınlı deniz tabanı derlemesi ile terrarium kara yükseltisinin harmanlandığı birleşik yükseklik alanıdır (Ryan vd., 2009).

11 Dalga formu kaydı

Olayın dalga formu G.SANVU istasyonunda kaydedilmiştir (dış merkez uzaklığı 229,5 km, geri azimut 315°; algılayıcı: hızölçer) ve 3 bileşen (Z, R, T) 20 Hz örnekleme sıklığıyla incelenmiştir. Kayıt EarthScope (IRIS) veri merkezinin FDSN dataselect servisinden alınmıştır. Veri merkezinden istenen pencere oluş anından 60 s önce başlayıp 600 s sonra bitmektedir; süzgecin kenar etkisini taşıyan uçlar atıldığından (her iki uçtan 33 s) çözümlenen kayıt oluş anından 28 s önce başlar ve 595 s sürer. Kayıtlara Butterworth bant geçiren, sıfır fazlı (ileri–geri) süzgeç uygulanmıştır (0,025–8,0 Hz, mertebe 2, ileri–geri geçişle etkin mertebe 4); sıfır fazlı geçiş faz gecikmesi üretmez, ancak nedensel olmadığından keskin varışların önünde düşük genlikli yapay salınım oluşturabilir. Işınsal (R) ve teğetsel (T) bileşenler, yatay kanalların geri azimut açısıyla döndürülmesinden elde edilmiştir; kanal yönelimi istasyon üstverisinden alınmıştır. Cihaz yanıtı giderilmiştir (kutup–sıfır aktarım işleviyle); genlikler cm/s biriminde verilmiştir. Kuramsal P ve S varışları oluş anından 34,85 s ve 61,59 s sonradır (iasp91 hız modeli; Kennett ve Engdahl, 1991). Varışlar, tek yönlü (nedensel) süzgeçten geçirilmiş izde, 1–10 Hz bandında, STA/LTA (kısa/uzun dönem ortalama oranı; Allen, 1978) ve AIC (Akaike bilgi ölçütü; Maeda, 1985) algoritmalarıyla okunmuştur; düşey bileşende okunan P varışı 33,46 s'dedir (sinyal/gürültü oranı 15). S varışı 59,96 s'de okunmuştur (sinyal/gürültü oranı 6,4); S−P süresi 26,50 s'dir (kuramsal değeri 26,74 s; fark −0,24 s). S okuması benimsenen konuma göre kurulan pencerede arandığından bu süre bağımsız bir konum ölçüsü sayılmamıştır. P dalgasının parçacık hareketinden, kovaryans matrisinin özvektörleriyle (Jurkevics, 1988), ölçülen geri azimut 277°, benimsenen konumdan hesaplanan 315°'dir (fark 38°; ölçümün kendi saçılımı ±11°; doğrusallık 0,95). Fark, bu çalışmanın işletimsel eşiğine (30°) ölçümün kendi saçılımının iki katından daha yakındır; bu nedenle ölçümden benimsenen konumun lehine ya da aleyhine hüküm çıkarılmamıştır.

Sonuç ve değerlendirme

GCMT moment tensörü çözümü (M₀ = 1,958×10¹⁷ N·m; Mw 5,46) NP1 düğüm düzlemi üzerinde sağ yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım, NP2 üzerinde sol yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım niteliğinde kaymaya karşılık gelmektedir; çift kuvvet payı %62 düzeyindedir. Olay merkezli mekanizma popülasyonunun gerilme inversiyonu en büyük yatay sıkışma yönünü SHmax = 72° (odak mekanizması açılarının belirsizliğini de içeren yeniden örnekleme aralığı 62–76°; yön iyi kısıtlı) ve rejimi ters faylanma olarak vermektedir; olayın mekanizması bu gerilme alanıyla uyumsuzdur. Gardner–Knopoff ile ayrıştırılmış bağımsız M ≥ 5,3 olaylar 100 km yarıçaplı alanda çalışma olayından önce ortalama 2,0 yılda bir gözlenmiştir (%95 güven aralığı 1,5–2,9 yıl). Bu değerlendirme mevcut katalog ve model varsayımlarıyla sınırlıdır ve deprem tahmini içermez; deprem tehlikesi iletişiminde tekil olay analizleri değil, olasılıksal tehlike modelleri ve yerel zemin koşulları esas alınmalıdır.

Veri ve Yöntem sınırları

Bu çalışmadaki her sayı, olay merkezli katalog sorgusunun ve aynı olay için derlenen yardımcı veri setlerinin verisinden hesaplanmıştır; hesaplanamayan hiçbir nicelik kestirimle doldurulmamıştır. Veri eksikliği nedeniyle kurulamayan çözümlemeler şunlardır: topluluk şiddeti karşılaştırması, kullanılan kaynakta (USGS “Did You Feel It?”, DYFI; Atkinson ve Wald, 2007) bu olay için topluluk bildirimi bulunmadığından (öbür kurumların hissedilme bildirimleri bu çalışmada kullanılmamıştır) kurulamamış; USGS ShakeMap yer hareketi ve şiddet alanı, USGS sonlu fay modelinin moment hızı fonksiyonu, USGS DYFI hissedilme bildirimlerinin coğrafi dağılımı, USGS ShakeMap istasyon kayıtları, USGS'in kendi moment tensörü çözümlerinin karşılaştırması, USGS PAGER maruz nüfus kestirimi, USGS PAGER yerleşim listesi, USGS PAGER tarihsel kıyas depremleri, USGS çözümünün sürüm geçmişi, USGS yer yenilmesi kestirimi, USGS artçı deprem kestirimi, PGA azalımı ve artçı dönemi ile arka plan oran kıyası, bu olay için gerekli veri kullanılan kaynaklarda bulunmadığından kurulamamış; tepki spektrumu, kullanılan veri merkezlerinden uygun uzaklıkta kullanılabilir ivme kaydı alınamadığından kurulamamış; bağımsız konum sınaması, yakın istasyon kayıtlarında P artığı hesaplanamadığından kurulamamıştır. Birleşik katalog, eksik depremler için dış kataloglarla taranmamıştır; katalog alımında hiçbir kurum raporu bulunmayan olaylar sayımlara girmemiştir. İzleyen olay sayıları ve onlara dayanan oranlar bu nedenle alt sınır olarak okunmalıdır. Çözümlemelerin rapora girişi önceden tanımlı ölçütlerle belirlenmiştir: verisi bulunmayanlar yukarıda sayılmıştır (veri yeterliliği); aradığı büyüklük ya da geometri koşulunu sağlamayan (ölçek/geçerlilik), örneklemi ya da gözlem süresi bu çalışmanın alt sınırının altında kalan (istatistiksel güç) ve yöntemin kendi ölçütüyle güvenilir bulunmayan (yöntemin kendi güvenilirlik beyanı) 20 çözümleme raporlanmamış ve gerekçeleriyle birlikte ekteki raporlanmayan çözümlemeler çizelgesinde listelenmiştir; örneklemi, belirsizliği ya da girdi verisi eşiğe yakın kalanlar elenmemiş, çekinceyle raporlanmıştır. Çekinceyle raporlanan çözümlemeler şunlardır: hiposantr derinlik dağılımı, Båth farkı, artçı zonu genişlemesi, geriye dönük öncü çözümlemesi ve mekanizma sınıflarının dağılımı (Frohlich üçgeni). Her çekincenin gerekçesi ve ölçüsü ilgili bölümde ve ekteki çekince çizelgesinde verilmiştir; bu çözümlemelerin değerleri bulgu olarak değil, belirtilen sınırla birlikte okunmalıdır. İstatistikler 20.10.2021 – 23.10.2026 döneminde, olay merkezli kutuda taranan 44 kayıt üzerinden üretilmiştir. Kurum hiposantrları yeniden konumlandırılmamıştır; konum ve derinlik belirsizlikleri kurum çözümlerinin kalitesiyle sınırlıdır. Katalog tamlığı zamanla ve büyüklükle değişmektedir; uzun dönemli sayımlara dayanan ölçüler (tarihsel derleme, yinelenme aralığı, arka plan oranı) erken dönem kayıtlarının eksikliğinden etkilenir.

Ek A — Çizelgeler

Tablo A1. Derinlik ölçüleri — her satır kendi tanımıyla verilmiştir; derinlikler kurum çözümlerinden olduğu gibi alınmıştır (topografyaya indirgeme yapılmamıştır)

Tablo A2. Önceden tanımlı ölçütleri sağlamadığı için raporlanmayan çözümlemeler

Eleme elle değil, önceden tanımlı kapılarla yapılmıştır: ölçek/geçerlilik (çözümlemenin aradığı büyüklük, genlik ya da geometri koşulu sağlanmamıştır), istatistiksel güç (örneklem ya da gözlem süresi bu çalışmanın raporlama eşiğinin altındadır) ve yöntemin kendi güvenilirlik beyanı (yöntemin kendi ölçütü sonucu güvenilir bulmamıştır). Örneklemi ya da belirsizliği sınırda kalan çözümlemeler elenmemiş, çekinceyle raporlanmıştır (çekince çizelgesi). Eşikler bu çalışmanın kendi raporlama eşikleridir; dayanağı gerekçe sütunundadır.

Tablo A3. Çekince düşülen çözümlemeler

Bu çözümlemelerin sonuçları, raporda verildikleri yerde çekince sütunundaki sınırla birlikte okunmalıdır. Çekince, sonucun dayandığı örneklemin, gözlem süresinin, belirsizliğin, yakınsamanın ya da girdi verisinin bu çalışmanın bulgu ölçütünü karşılamadığını gösterir; her satırın ölçülen nedeni kendi hücresindedir.

Tablo A4. Çapraz-kaynak tekilleştirmede birleştirilen kayıt kümeleri

İki kayıt (1) Δt ≤ 20 s, Δkonum ≤ 45 km ve ΔM ≤ 0,5 ya da (2) Δt ≤ 5 s ve Δkonum ≤ 45 km (büyüklük ölçüsü farkı gözetmeksizin) koşulunu sağladığında aynı olay sayılmıştır; konum toleransı kutu boyutuyla ölçeklenmiştir (45 km). Her küme bir fiziksel olayı temsil eder; ilk satır seçilen temsilcidir. Tekilleştirmede düşen 15 kaydın kümelerinden ilk 12 tanesi listelenmiştir. Koordinatlar her kaynağın bildirdiği ondalıkla verilmiştir. Alt bölüm: farklı konum toleranslarında düşen kayıt sayısı (duyarlılık).

Tablo A5. Çalışma alanı ve çevresindeki yayımlanmış odak mekanizması çözümleri — 122 çözümden Mw'ye göre en büyük 20 tanesi listelenmiştir (arama kutusu ±60 km genişletilmiş)

Tip, P, T ve B eksen dalımlarına göre Frohlich ve Apperson (1992) sınıflarıdır: B > 60° doğrultu atımlı, P > 60° normal, T > 50° ters; hiçbiri sağlanmazsa eğik/karma; “eşiğe yakın”: sınıfı belirleyen eksenin dalımı sınıf eşiğinden en çok 5° ayrılır (atama çözümdeki küçük farklara duyarlıdır). Tüm çözümler GCMT kataloğundandır: Mw moment tensöründen, enlem ve boylam kaydın başvuru hiposantrındandır (moment tensörünün ağırlık merkezi konumu değildir). Aynı olayın tarihsel çizelgedeki büyüklüğü (ISC-GEM Mw ya da katalog M) ve konumu başka kaynaktandır: büyüklük ayrışabilir, iki konum eşleşen olaylarda en çok 37,2 km ayrışır (26.02.1981); iki çizelge aynı olayı iki kaynakla verir, çelişki değildir. Uzay–zaman bağımsızlığı: Gardner ve Knopoff (1974) pencereleriyle 48 bağımsız küme (en büyük küme 20 çözüm).

Tablo A6. Tarihsel eşik üstü depremler (1900 sonrası, olay anından önce)

Büyüklükler, kayda birleşik arşivde bağlı bir ISC-GEM (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018) raporu varsa onun moment büyüklüğüdür (Mw), yoksa kaydın moment tensörü (GCMT) ya da kurum raporlarındaki moment büyüklüğü, o da yoksa birleşik kataloğun temsilci değeridir; 142 kaydın 50 tanesinde büyüklük ISC-GEM'dendir; 43 kayıtta değer ya da tür katalogdakinden ayrışır. Derleme, dış merkeze 60 km içindeki M ≥ 5 ve 150 km içindeki M ≥ 6 depremlerden oluşur (kutudaki 150 km'den uzak olaylar girmez); listelenen kayıtların tümü M ≥ 6, 150 km içinde ölçütüyle girmiştir. 100 tekil kayıttan en büyük 8 olay listelenmiştir (yakın kuşağın kayıtları alt bölümde); 12 kopya kayıt tekilleştirilmiştir (Δt ≤ 60 s ve ≤ 100 km); tek kuruma dayanan ve yer künyesi taşımayan 3 M ≥ 6 kaydı doğrulanamadığından derleme dışıdır. Dizi ayrımı ölçütünün (olaydan önceki 30 gün ve sonrası, dış merkeze 44 km içinde) kapsadığı 10 eşik üstü kayıt ve olay anından sonraki 1 dizi dışı eşik üstü kayıt tarihsel derlemeye alınmamıştır. 1964 öncesi (küresel standart ağ öncesi) 6 kayıttan 3 tanesinin büyüklüğü ISC-GEM'in yeniden değerlendirmesi, 1 tanesininki kurum Mw raporu, 2 tanesininki kataloğun bülten değeridir; bu dönemin büyüklükleri kaynağa göre ≈ 0,3–0,5 birim ayrışabilir. E/E₀: ışınan enerjinin bu olayınkine oranı (büyüklük farkından); ◆ en büyük kayıt. Yer adının Türkçe karşılığı bulunmayan kayıtta Yer sütunu kaydın dış merkeze göre yönünü ve ülkesini verir. Alanın hemen dışındaki M ≥ 7 depremler (150–188 km): 11.10.1907 M 7,3 (180 km GD, Vanuatu Adaları); 10.04.1909 M 7,3 (180 km GD, Vanuatu Adaları); 26.11.1910 M 7,2 (159 km DGD, Port-Olry, Vanuatu — 56 km K); 20.10.1911 M 7,1 (168 km K, Santa Cruz Adaları); 05.01.1915 M 7,3 (181 km D, Sola, Vanuatu — 44 km GGB); 15.10.1921 M 7,0 (187 km KD, Santa Cruz Adaları); 24.08.1928 M 7,0 (182 km DGD, Vanuatu Adaları); 20.02.1940 M 7,0 (173 km D, Vanuatu Adaları); 20.05.1965 M 7,7 (186 km DGD, Vanuatu Adaları); 31.12.1966 M 7,2 (173 km K, Santa Cruz Adaları); 01.08.1973 M 7,0 (181 km D, Vanuatu Adaları); 06.10.1975 M 7,0 (184 km KKD, Sola, Vanuatu — 188 km KB); 08.07.1980 M 7,5 (183 km KKD, Santa Cruz Adaları); 17.07.1980 M 7,7 (158 km K, Santa Cruz Adaları); 06.02.1999 M 7,3 (169 km KD, Santa Cruz Adaları); 07.10.2009 M 7,8 (165 km KKD, Santa Cruz Adaları); 08.01.2023 M 7,0 (171 km GD, Vanuatu Adaları).

Ek B — Tarihsel bağlam: çalışma alanı çevresindeki geçmiş büyük depremler

Tarihsel kayıtların dağılımı Şekil 8a ve 8b'de, bölgesel odak mekanizması çerçevesi Şekil 8c'de verilmiştir.

Şekil 8a. Çalışma olayından önceki eşik üstü kayıtlarda daire çapı büyüklüğü, dolgu rengi oluş dönemini gösterir. Turkuaz elmas derlemenin en büyük kaydı, sarı yıldız çalışma olayıdır. Kayıt eşiği yakın kuşakta M ≥ 5, bölge kuşağında M ≥ 6 olarak alınmıştır. Mavi kesikli dikdörtgen çalışma alanıdır (birleşik katalog, 1900 sonrası; derleme yarıçapı 150 km, yakın kuşak 60 km).

Şekil 8b. Tarihsel eşik üstü depremlerin büyüklükleri yıllara göre çizilmiştir; yeşil yakın kuşak, turuncu bölge kuşağıdır (birleşik katalog, 1900 sonrası; büyüklükler, varsa ISC-GEM Mw: International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018).

Şekil 8c. Bölgesel odak mekanizması çerçevesi: harita, çevrede yayımlanmış çözümlerin Mw sırasıyla en büyüklerini gösterir; ötelenen küreler okla konumlarına bağlıdır. Küreler alt yarıküre izdüşümünde odak mekanizmalarıdır; kırmızı kadranlar P dalgasının ilk hareketinin itme olduğu bölgelerdir. Küreler künyesizdir. Küçük daireler pencere olayları, kesikli dikdörtgen ayrıntı haritasının kadrajıdır (mekanizma kümesi: bölgesel küme [n = 122]; gerilme inversiyonu olay merkezli mekanizma popülasyonundandır [n = 232]; haritalanmış fay izi yok; mor kesik: levha sınırı [Bird 2003]).

Veri erişilebilirliği

Kullanılan deprem kataloğu, 20.10.2021 – 23.10.2026 dönemi için birleşik çok-kaynaklı arşivden sorgulanmıştır (ISC, USGS, EMSC, GFZ); sorgu kutusu ve tekilleştirme ölçütleri Veri ve Yöntem bölümünde verilmiştir. Fay katmanı ve yardımcı veri setlerinin künyeleri Kaynakça ile şekil altyazılarındadır. Katalog kayıtlarını üreten ağ ve bültenler: ISC (International Seismological Centre, t.y.), USGS (U.S. Geological Survey, 2017), EMSC (European-Mediterranean Seismological Centre, t.y.) ve GFZ (GEOFON Data Centre, 1993). Pencere kataloğunun kurumlarına ek olarak çalışma olayının kurum çözümlerinde GSRAS ve INGV; tarihsel derlemede GSI kayıtları kullanılmıştır; doğrulanmış künyesi bulunmayan kurumlar yalnız adıyla verilmiştir. Tarihsel derlemenin büyüklükleri, kayda birleşik arşivde bağlı bir ISC-GEM raporu varsa onun moment büyüklüğüdür (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018); yoksa kaydın moment tensörü (GCMT) ya da kurum raporlarındaki moment büyüklüğü, o da yoksa birleşik kataloğun temsilci değeridir (142 kaydın 50 tanesinde ISC-GEM). Moment tensörleri Global CMT kataloğundandır (Dziewonski vd., 1981; Ekström vd., 2012). Birleşik çok-kaynaklı katalog, bu çalışmada kurum çözümlerinin çapraz-kaynak tekilleştirilmesiyle derlenmiş türetilmiş bir üründür; kaynakçada ayrı bir eser olarak listelenmez. Harita altlığı karoları ve renk skalası kaynakları (sağlayıcıların istediği atıf metinleri): “Batimetri: GMRT v4.5.0 (Global Multi-Resolution Topography) — Ryan, W.B.F. ve ark. (2009), Geochem. Geophys. Geosyst. 10, Q03014, doi:10.1029/2008GC002332” · “Lamont-Doherty Earth Observatory / MGDS, CC-BY-4.0” · “Renk skalası: oleron (bilimsel, sıfır-çapalı) — Crameri, F. (2018) Zenodo doi:10.5281/zenodo.1243862” · “Crameri (2018) Geosci. Model Dev. 11, 2541–2562” · “Crameri, Shephard & Heron (2020) Nature Communications 11, 5444” · “Kabartma: AWS Terrain Tiles / terrarium (SRTM, GMTED2010, ETOPO1 — kamuya açık)” (erişim: 23.10.2026). Konum haritasının (Şekil 1'in iç haritası) altlığı için sağlayıcının istediği atıf: “Source: US National Park Service” (erişim: 23.10.2026). Dalga formu kaydı (G.SANVU) EarthScope (IRIS) veri merkezinin FDSN dataselect servisinden alınmıştır (erişim: 23.10.2026). Levha sınırları sayısal levha sınırı modelindendir (Bird, 2003).

Lisans ve yeniden kullanım

Katalog kayıtları (ISC, USGS, EMSC, GFZ) ilgili kurumların kendi yayım ve kullanım koşullarına tabidir; bu çalışma ham katalog kayıtlarının yeniden dağıtımını yapmaz, yalnız türetilmiş istatistikleri, şekilleri ve çizelgeleri yayımlar. Diri fay katmanı, harita altlığı karoları ve yardımcı veri setleri de kendi sağlayıcılarının koşullarıyla bağlıdır — bu veriler için yeniden kullanım izni doğrudan sağlayıcıdan alınmalıdır. Levha sınırı modelinin kullanım koşulu (sağlayıcı beyanı): ODC-BY 1.0. Tarihsel büyüklüklerin kaynağı olan ISC-GEM kataloğunun kullanım koşulu (sağlayıcı beyanı): CC BY-SA 3.0 (Unported).

Yazılım ve yöntem

Bu rapordaki veri işleme, istatistiksel çözümleme ve hesapların tamamı; şekiller, haritalar, çizelgeler ve metin, Jeofizik Mühendisi T. Batuhan BULGURLULAR tarafından tasarlanıp kodlanan YAPI ZEMİN yazılımlarıyla, yazarın kendi yöntem ve hesaplarıyla üretilmiştir. Sonuçlar başka çalışmalardan aktarılmamış; birincil deprem katalogları ve moment tensörü çözümlerinden (kaynaklar: Veri erişilebilirliği) yazar tarafından yeniden hesaplanmıştır; yöntemlerin bilimsel dayanakları kaynakçadadır. PDF, web sürümü, çevrimdışı HTML, çizelge verileri ve atıf dosyaları aynı hesap girdisinden üretilmiş olup birbiriyle birebir tutarlıdır (girdi özeti SHA-256: c437d3f0e959c78c6edbbac50f807fb807e0efc4d8eba5b78a78f07410be908f). Rapor yayımlanmadan önce yazarın denetiminden geçer; yayımlanan sürüm dondurulur, her değişiklik yeni sürüm olarak kayda geçer.

Telif ve kullanım

© 2026 T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN. Bu raporun metni, şekilleri, haritaları, çizelgeleri ve hesap sonuçları yazarın özgün çalışmasıdır; tüm hakları saklıdır. Yazarın yazılı izni olmadan çoğaltılamaz, değiştirilemez, yayımlanamaz ve ticari amaçla kullanılamaz. Bilimsel çalışmalarda kaynak gösterilerek kısa alıntı yapılabilir. Üçüncü taraf verilerinin lisansları saklıdır: ISC-GEM kataloğundan türetilen veri çizelgeleri CC BY-SA 3.0 koşullarına tabidir.

Bulgurlular, T. B. (2026). Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 5,3 · 19.10.2026 (Rapor No. YZR-2026-0012). YAPI ZEMİN. https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/

Bulgurlular, T. Batuhan. 2026. Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 5,3 · 19.10.2026. Teknik Rapor YZR-2026-0012. YAPI ZEMİN. https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/.

@techreport{yzr-2026-0012,
  author      = {Bulgurlular, T. Batuhan},
  title       = {{Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 5,3 · 19.10.2026}},
  institution = {YAPI ZEMİN},
  type        = {Teknik Rapor},
  number      = {YZR-2026-0012},
  year        = {2026},
  month       = oct,
  series      = {YAPI ZEMİN Deprem Teknik Raporları},
  url         = {https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/},
  language    = {turkish}
}

TY  - RPRT
AU  - Bulgurlular, T. Batuhan
TI  - Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 5,3 · 19.10.2026
T3  - YAPI ZEMİN Deprem Teknik Raporları
PY  - 2026
DA  - 2026/10/23
PB  - YAPI ZEMİN
M3  - Teknik Rapor
SN  - YZR-2026-0012
LA  - tr
KW  - Port-Olry (Vanuatu) depremi
KW  - moment tensörü
KW  - gerilme inversiyonu
KW  - makrosismik şiddet
KW  - sismotektonik
AB  - 19.10.2026 tarihinde Port-Olry (Vanuatu) yerleşiminin 188 km kuzeybatısında Mw 5,3 büyüklüğünde, odak derinliği çözümde 10,0 km değerine sabitlenmiş bir deprem meydana gelmiştir (13,9824°G, 165,6995°D). Olay merkezli pencerede 44 olay kataloglanmıştır; çapraz-kaynak kopyaları (15 kayıt) ve kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağların tek kaynaklı kayıtları (1 kayıt) her istatistikten önce ayıklanmıştır. Global CMT (GCMT) moment tensörü çözümü (M₀ = 1,958×10¹⁷ N·m; Mw 5,46) NP1 düğüm düzlemi üzerinde sağ yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım, NP2 üzerinde sol yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım niteliğinde kaymaya karşılık gelmektedir. Olay merkezli mekanizma popülasyonundan (n = 232) SHmax = 72° ve sıkışmalı (ters) gerilme rejimi elde edilmiştir. Kayıtların %57'sinin (25/44) derinliği 0,1 km'ye yuvarlandığında 10,0 km'dir; bu değer derinlik çözülemeyip sabitlendiğinde kurumun atadığı varsayılan olduğundan derinlik istatistikleri bu yığının etkisi altındadır. Bulgular, mevcut katalog ve model varsayımlarının sınırları içinde betimleyicidir; deprem tahmini içermez.
UR  - https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/
L1  - https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/pdf
ER  -

[
    {
        "id": "yzr-2026-0012",
        "type": "report",
        "title": "Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 5,3 · 19.10.2026",
        "author": [
            {
                "family": "Bulgurlular",
                "given": "T. Batuhan"
            }
        ],
        "issued": {
            "date-parts": [
                [
                    2026,
                    10,
                    23
                ]
            ]
        },
        "publisher": "YAPI ZEMİN",
        "genre": "Teknik Rapor",
        "number": "YZR-2026-0012",
        "collection-title": "YAPI ZEMİN Deprem Teknik Raporları",
        "URL": "https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/",
        "language": "tr",
        "abstract": "19.10.2026 tarihinde Port-Olry (Vanuatu) yerleşiminin 188 km kuzeybatısında Mw 5,3 büyüklüğünde, odak derinliği çözümde 10,0 km değerine sabitlenmiş bir deprem meydana gelmiştir (13,9824°G, 165,6995°D). Olay merkezli pencerede 44 olay kataloglanmıştır; çapraz-kaynak kopyaları (15 kayıt) ve kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağların tek kaynaklı kayıtları (1 kayıt) her istatistikten önce ayıklanmıştır. Global CMT (GCMT) moment tensörü çözümü (M₀ = 1,958×10¹⁷ N·m; Mw 5,46) NP1 düğüm düzlemi üzerinde sağ yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım, NP2 üzerinde sol yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım niteliğinde kaymaya karşılık gelmektedir. Olay merkezli mekanizma popülasyonundan (n = 232) SHmax = 72° ve sıkışmalı (ters) gerilme rejimi elde edilmiştir. Kayıtların %57'sinin (25/44) derinliği 0,1 km'ye yuvarlandığında 10,0 km'dir; bu değer derinlik çözülemeyip sabitlendiğinde kurumun atadığı varsayılan olduğundan derinlik istatistikleri bu yığının etkisi altındadır. Bulgular, mevcut katalog ve model varsayımlarının sınırları içinde betimleyicidir; deprem tahmini içermez.",
        "keyword": "Port-Olry (Vanuatu) depremi, moment tensörü, gerilme inversiyonu, makrosismik şiddet, sismotektonik"
    }
]

Bulgurlular, T. B. (2026). Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 5,3 · 19.10.2026 (Rapor No. YZR-2026-0012; Sürüm 1). YAPI ZEMİN. https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/v1/

Bulgurlular, T. Batuhan. 2026. Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 5,3 · 19.10.2026. Teknik Rapor YZR-2026-0012, Sürüm 1. YAPI ZEMİN. https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/v1/.

@techreport{yzr-2026-0012-v1,
  author      = {Bulgurlular, T. Batuhan},
  title       = {{Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 5,3 · 19.10.2026}},
  institution = {YAPI ZEMİN},
  type        = {Teknik Rapor},
  number      = {YZR-2026-0012},
  year        = {2026},
  month       = oct,
  series      = {YAPI ZEMİN Deprem Teknik Raporları},
  url         = {https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/v1/},
  version     = {1},
  note        = {Sürüm 1},
  language    = {turkish}
}

TY  - RPRT
AU  - Bulgurlular, T. Batuhan
TI  - Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 5,3 · 19.10.2026
T3  - YAPI ZEMİN Deprem Teknik Raporları
PY  - 2026
DA  - 2026/10/23
PB  - YAPI ZEMİN
M3  - Teknik Rapor
SN  - YZR-2026-0012
ET  - 1
LA  - tr
KW  - Port-Olry (Vanuatu) depremi
KW  - moment tensörü
KW  - gerilme inversiyonu
KW  - makrosismik şiddet
KW  - sismotektonik
AB  - 19.10.2026 tarihinde Port-Olry (Vanuatu) yerleşiminin 188 km kuzeybatısında Mw 5,3 büyüklüğünde, odak derinliği çözümde 10,0 km değerine sabitlenmiş bir deprem meydana gelmiştir (13,9824°G, 165,6995°D). Olay merkezli pencerede 44 olay kataloglanmıştır; çapraz-kaynak kopyaları (15 kayıt) ve kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağların tek kaynaklı kayıtları (1 kayıt) her istatistikten önce ayıklanmıştır. Global CMT (GCMT) moment tensörü çözümü (M₀ = 1,958×10¹⁷ N·m; Mw 5,46) NP1 düğüm düzlemi üzerinde sağ yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım, NP2 üzerinde sol yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım niteliğinde kaymaya karşılık gelmektedir. Olay merkezli mekanizma popülasyonundan (n = 232) SHmax = 72° ve sıkışmalı (ters) gerilme rejimi elde edilmiştir. Kayıtların %57'sinin (25/44) derinliği 0,1 km'ye yuvarlandığında 10,0 km'dir; bu değer derinlik çözülemeyip sabitlendiğinde kurumun atadığı varsayılan olduğundan derinlik istatistikleri bu yığının etkisi altındadır. Bulgular, mevcut katalog ve model varsayımlarının sınırları içinde betimleyicidir; deprem tahmini içermez.
UR  - https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/v1/
L1  - https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/v1.pdf
ER  -

[
    {
        "id": "yzr-2026-0012-v1",
        "type": "report",
        "title": "Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 5,3 · 19.10.2026",
        "author": [
            {
                "family": "Bulgurlular",
                "given": "T. Batuhan"
            }
        ],
        "issued": {
            "date-parts": [
                [
                    2026,
                    10,
                    23
                ]
            ]
        },
        "publisher": "YAPI ZEMİN",
        "genre": "Teknik Rapor",
        "number": "YZR-2026-0012",
        "collection-title": "YAPI ZEMİN Deprem Teknik Raporları",
        "URL": "https://yapizemin.tr/teknik-raporlar/yzr-2026-0012/v1/",
        "language": "tr",
        "version": "1",
        "abstract": "19.10.2026 tarihinde Port-Olry (Vanuatu) yerleşiminin 188 km kuzeybatısında Mw 5,3 büyüklüğünde, odak derinliği çözümde 10,0 km değerine sabitlenmiş bir deprem meydana gelmiştir (13,9824°G, 165,6995°D). Olay merkezli pencerede 44 olay kataloglanmıştır; çapraz-kaynak kopyaları (15 kayıt) ve kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağların tek kaynaklı kayıtları (1 kayıt) her istatistikten önce ayıklanmıştır. Global CMT (GCMT) moment tensörü çözümü (M₀ = 1,958×10¹⁷ N·m; Mw 5,46) NP1 düğüm düzlemi üzerinde sağ yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım, NP2 üzerinde sol yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım niteliğinde kaymaya karşılık gelmektedir. Olay merkezli mekanizma popülasyonundan (n = 232) SHmax = 72° ve sıkışmalı (ters) gerilme rejimi elde edilmiştir. Kayıtların %57'sinin (25/44) derinliği 0,1 km'ye yuvarlandığında 10,0 km'dir; bu değer derinlik çözülemeyip sabitlendiğinde kurumun atadığı varsayılan olduğundan derinlik istatistikleri bu yığının etkisi altındadır. Bulgular, mevcut katalog ve model varsayımlarının sınırları içinde betimleyicidir; deprem tahmini içermez.",
        "keyword": "Port-Olry (Vanuatu) depremi, moment tensörü, gerilme inversiyonu, makrosismik şiddet, sismotektonik"
    }
]