Güney İran yakınında 17 Ekim 2026 günü mb 4,5 büyüklüğünde bir deprem oldu: bu büyüklükteki depremler 100 km çevrede 1962'den bu yana yılda ortalama 3,0 kez kaydedildi.
Sarsıntı 21:30 UTC'de, yani Türkiye saatiyle 00:30'da kaydedildi. Odak derinliği 23,0 km. Büyüklük Avrupa-Akdeniz Sismoloji Merkezi (EMSC) çözümündeki cisim dalgası büyüklüğü değeridir. Koordinatlar (27,83°K, 57,15°D) dış merkezi, yani odağın tam üstündeki yeryüzü noktası verir.
Dış merkezin 150 km çevresinde 6,0 ve üzeri büyüklükte 12, 60 km çevresinde ayrıca 5,0–5,9 büyüklüğünde 66 deprem birleşik katalogda bu depremden önce kayıtlı. Bunların en büyüğü 21 Mart 1977'de, 81 km uzakta kaydedilen M 6,7 büyüklüğündeki depremdir.
Hasar ya da can kaybına ilişkin doğrulanmış bir veri bu çalışmanın veri kümesinde yer almıyor. Resmî durum bilgisi ülkenin yetkili kurumlarınca duyurulur.
Değerler yayın anındaki ilksel kurum çözümleridir (veri kesimi 17.10.2026 17:17 UTC); kurumlar çözümlerini sonradan revize edebilir.
Şekil 1 · Güney İran ve Çevresi Sismotektonik Haritası
Harita bölgenin deprem geçmişini, levha sınırlarını ve aktif fayları aynı zeminde toplar: daireler büyüklükle ölçeklenir ve odak derinliğine göre renklenir, yıldız haberin konusu olan depremi işaretler. Çizgiler iki ayrı katmandır: türlerine göre ayrılmış levha sınırları ve haritalanmış aktif fay izleri. 1926–2026 döneminin M ≥ 5,0 büyüklüğündeki 578 depremi haritaya işlendi; renkler sığ (70 km'den sığ), ara (70–300 km) ve derin (300 km'den derin) odakları ayırır. Kadrajda 76 aktif fay izi ile dönüşüm ve yakınsak türlerindeki levha sınırları çizildi. Derleme, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin ISC-GEM kataloğundaki kayıtları da içerir (International Seismological Centre, 2026). Yıldız Arabistan–Avrasya levha sınırına 65 km uzaklıkta. Haritada levha sınırları Bird (2003) PB2002 modelinden ve aktif fay izleri GEM küresel aktif fay veritabanından (Styron ve Pagani, 2020) alındı. Sayfadaki etkileşimli sürümde harita yakınlaştırılabilir; depremlerin, fayların ve levha sınırlarının üzerine gelindiğinde ayrıntıları görüntülenir; katmanlar ve zaman oynatıcı ile 1926'dan bu depreme uzanan deprem etkinliği izlenebilir. Ek katman olarak çevredeki 252 odak mekanizması çözümü açılabilir.
Deprem nerede ve ne derinlikte oldu?
44 depremlik karşılaştırmaya göre bölgede kurumların dış merkezleri ortanca 10 km ayrışır ve farkların %90'ı 18 km'yi aşmaz. Deprem sığ odaklı sınıftadır; bu sınıf 70 km derinliğe kadar uzanır.
Şekil 2 · Yakın çevre: dış merkez, mekanizmalar ve faylar
Haritayı okumaya yıldızdan başlayın; kırılma orada başladı. Kadranlı küreler fay hareketi çözülmüş depremleri, renkli daireler ise yalnız konumu bilinen öteki kayıtları gösterir. Kullanılan diri fay (yakın jeolojik geçmişte hareket ettiği saptanmış fay) veri tabanında (Styron ve Pagani, 2020) dış merkeze en yakın iz adsızdır ve 27 km uzaklıktadır. Türü veri tabanında belirtilmediğinden burada verilmedi. Haritadaki 2021–2026 dönemi, haritanın kapsadığı alanda kaydedilen 193 depremi içerir; dönemin en büyüğü 8 Haziran 2026 tarihli mb 4,9 büyüklüğündeki depremdir. Harita 193 olaylık kataloğun tamamını gösterir; odak mekanizmaları 15 çözümlük bölgesel mekanizma kümesindendir. Kayıtların %51'i kurumların atadığı sabit bir derinlik taşıdığından bu dairelerin rengi ölçülmüş derinliği göstermez. Kesikli halkalı küreler çalışma penceresinden önceki çözümlerdir.
Şekil 3 · Depremlerin derinlik kesiti (A–A′)
Kesit yerin içine dikey bir dilim açar: noktaların düşey konumu derinliği gösterir ve aşağı inildikçe derinlik artar. Okumaya yıldızın bulunduğu derinlikten başlayın, sonra dairelerin hangi derinlik bandında toplandığına bakın. Derinliğiyle deprem sığ odak sınıfına girer (h < 70 km). Derinlik değerleri dikkatle okunmalıdır: kayıtların %51'i kurumların atadığı sabit değerlerdedir (en büyük yığın 10,0 km: %46); sabit derinlik, yani derinlik çözülemediğinde kurumun atadığı değer, ölçüm değildir. Derinliği kurumlarca sabit bir değere atanmamış 102 depremin ortanca derinliği 18 km; bu deprem bu değerden derindedir. 10 km'deki 89 kayıt ölçülmüş derinlik değil, kurumların varsayılan değeridir; öteki sabit derinliklerdeki atamalarla birlikte sabit derinlik atanmış 99 kayıt, kayıtların %51'ini oluşturuyor. Odak derinlikleri 105 km'ye kadar iniyor; buna karşın kayıtların yüzde 95'i ilk 33 km içinde; bu yüzdelik kurumların atadığı sabit derinlikleri de içeriyor. Sabit değerler ayıklanınca ortanca derinlik 10 km'den 18 km'ye iniyor: ölçülmüş derinlikler daha derinde toplanıyor. Kesitteki düzlem tek bir fay ya da levha doğrultusunu değil, inceleme kutusunun geometrisini izler; yorum bu sınırla yapılmalı. Alt kenardaki üçgenler derinlik ekseninin altında kalan olaylardır. A–A′ ve B–B′ kesitleri aynı yatay açıklık ve aynı derinlik ekseniyle çizilmiştir.
Bölgenin tektonik yapısı nasıl?
Yukarıda anılan Arabistan–Avrasya levha sınırı, Bird (2003) modelindendir. Levha sınırı, yerkabuğunu oluşturan büyük parçaların birbirine değdiği kuşaktır.
Benzerlik sayıyla da ölçülebiliyor: 15 çözümün bölgenin ortanca çözümüne göre Kagan açısı ortancası 30,1° (Kagan, 2004). Çevredeki 75 mekanizmadan yapılan bölgesel gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) yaklaşık 5° doğrultusunda (kuzey–güney) bir en büyük yatay sıkışma yönü veriyor; ara asal gerilme öbür asal gerilmelerden birinden ayrışmadığından faylanma rejimi kısıtlanamadı; çözüm kesin sayılmadı.
Şekil 4 · Tektonik çerçeve: mekanizmalar ve diri faylar
Renkli dairelerde renk mekanizma sınıfını, çap büyüklüğü kodlar. Kırmızı çizgiler haritalanmış diri fay izleridir.
Renkli dairelerin her biri fay hareketi çözülmüş bir depremdir ve rengi faylanma türünü gösterir; tek bir renk haritayı kaplıyorsa bölgede tek bir tür baskın demektir. Sarı yıldız bu depremi işaretler. Haritadaki inceleme alanı ve yakın çevresinde 1989–2021 arasında çözülen 15 odak mekanizmasının %67'si ters (üstteki bloğun eğim yönünde yukarı itildiği) faylanma gösterir (Frohlich ve Apperson, 1992). Oranın %95 güven aralığı (aynı yöntemle yinelenen ölçümlerin %95'inde gerçek değeri içeren belirsizlik aralığı) %41–85'tir; aralık birbirinden bağımsız 14 deprem kümesinden hesaplandı. Aralığın alt ucu, bu çalışmanın bir türü baskın saymak için aradığı %70 eşiğinin altında kaldığından baskın tür kesin sayılmadı. Bunlar başka depremlerin çözümleridir; 16.10.2026 depreminin de aynı türde olduğunu göstermez. Bu depremin kendi odak mekanizması çözümü kullanılan arşivlerde bulunmadığından faylanma türü olayın kendi verisinden belirlenemedi; çevrenin genel gerilme durumu bölgesel çözümlerden okunur. Çevrede çözülmüş 75 mekanizmanın gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) kuzey–güney doğrultusuna yakın (K5°D) en büyük yatay sıkışma yönü verir; yönün yeniden örnekleme aralığı 177°–14°; ara asal gerilme öbür asal gerilmelerden birinden ayrışmadığından faylanma rejimi kısıtlanamadı; sonuç kesin sayılmadı. Haritada dış merkez çevresinde çözülmüş 15 odak mekanizmasından en büyük 12 tanesi gösteriliyor. Mor kesikli çizgilerden dış merkeze en yakını, bu yazıda anılan Arabistan–Avrasya levha sınırıdır.
Bu çevrede daha önce hangi depremler kaydedildi?
Büyüklüğe göre sıralandığında derlemenin başında 1977 depremi var; ardından 4 Mart 1999'daki M 6,6 depremi (51 km) ve 9 Mayıs 1927'deki M 6,3 depremi (119 km) yer alıyor. 3,4 km ile en yakın kayıt, 2010'daki M 5,1 depremi.
Girişte anılan sıklık artçıları ayıklanmış verilere dayanır; dış merkezin 100 km çevresindeki 4,5 ve üzeri 348 kaydın 205'i Gardner ve Knopoff (1974) yöntemiyle bağımsız deprem olarak ayrılıyor. Katalog bu büyüklükte 1962'den beri eksiksiz sayıldığından oran o yıldan sonraki 194 bağımsız depremle hesaplandı. Eşik değişince oran da değişiyor: 100 km çevrede M 3,5 ve üzeri depremler 1969'dan bu yana yılda ortalama 10,8 kez ve M 5,5 ve üzeri depremler 1926'dan bu yana ortalama 5,0 yılda bir görülüyor.
Şekil 5 · Bölgenin tarihsel depremleri
Haritadaki her daire bu depremden önce kaydedilmiş eşik üstü bir depremdir: çap büyüklüğü, dolgu rengi oluş dönemini verir. Sarı yıldız bu depremi, turkuaz elmas derlemenin en büyük kaydını gösterir. Turkuaz elmasla işaretli kayıt, 1977 depremidir; haritadaki öteki daireler ondan küçük kayıtlardır. Büyüklüklerde, varsa, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin GEM kataloğunda (International Seismological Centre, 2026) yeniden hesaplanan moment büyüklüğü kullanıldı; 78 kaydın 24 tanesinde bu değer esas alındı. Bu depremle aynı ya da daha büyük 78 kayıt derlemede yer alıyor. Harita iki eşik kullanır: 150 km'lik bölge kuşağında M 6,0 ve üzeri, dış merkeze 60 km'den yakın kuşakta M 5,0 ve üzeri depremler. Mavi kesikli dikdörtgen inceleme alanının sınırıdır.
Deprem öncesi dönemin kaydında b-değeri (küçük depremlerin büyüklere oranını anlatan ölçü) 0,87 ± 0,11 bulundu (tamlık büyüklüğü, yani kataloğun eksiksiz sayılabildiği en küçük büyüklük, 3,4; 59 olay). Değer kullanılan büyüklük ölçeğine bağlı olduğundan başka bölgelerin değerleriyle karşılaştırılmadı. Dış merkezin 35 km çevresinde, depremden önceki bir yılda 9 olay kaydedilmişti. Öncü etkinlik (büyük bir depremden önce aynı yerde görülen, ondan küçük depremler) sınaması, büyüklüğü 5,0 değerinin altındaki depremlerde uygulanmadığından bu deprem (mb 4,5) için yapılmadı.
İlk 20 saatte ve 35 km yarıçap içinde katalogda depremden sonra başka kayıt bulunmuyor. Bölgenin olağan etkinliği hakkında fikir vermesi için: aynı 35 km çevrede önceki bir yılda 9 deprem kaydedildi.
Depremden önceki 24 saatte bu alanda bir deprem daha kaydedildi: aynı gün 08:55 UTC'de M 4,4; ondan 12 saat 35 dakika sonra mb 4,5 büyüklüğündeki deprem oldu. Bu kayıtlar öncü olarak nitelenmedi.
Şimdiye kadar bilinen: deprem EMSC çözümüne göre yaklaşık 23,0 km derinlikte oluştu. Henüz bilinmeyen: depremin hangi tür faylanmayla oluştuğu. İzleme penceresi (90 gün) 14.01.2027 günü dolar.
Veri ve yöntem
Veriler ISC, EMSC, USGS ve GFZ kataloglarından 17.10.2026 17:17 UTC kesimiyle derlendi; yazı gözlenmiş verileri betimler, deprem tahmini içermez. Haritalar ve metin aynı veri kesiminden, YAPI ZEMİN yazılımlarıyla üretildi.
Kaynaklar
- Aki, K. (1965) Maximum likelihood estimate of b in the formula log N = a − bM and its confidence limits. Bull. Earthq. Res. Inst. Univ. Tokyo 43(2), 237–239. doi:10.15083/0000033631
- Bird, P. (2003) An updated digital model of plate boundaries. Geochem. Geophys. Geosyst. 4(3), 1027. doi:10.1029/2001GC000252
- Di Giacomo, D., Bondár, I., Storchak, D. A., Engdahl, E. R., Bormann, P. ve Harris, J. (2015) ISC-GEM: Global Instrumental Earthquake Catalogue (1900–2009), III. Re-computed MS and mb, proxy MW, final magnitude composition and completeness assessment. Phys. Earth Planet. Inter. 239, 33–47. doi:10.1016/j.pepi.2014.06.005
- Di Giacomo, D., Engdahl, E. R. ve Storchak, D. A. (2018) The ISC-GEM Earthquake Catalogue (1904–2014): Status after the Extension Project. Earth Syst. Sci. Data 10(4), 1877–1899. doi:10.5194/essd-10-1877-2018
- Dziewonski, A. M., Chou, T.-A. ve Woodhouse, J. H. (1981) Determination of earthquake source parameters from waveform data for studies of global and regional seismicity. J. Geophys. Res. 86(B4), 2825–2852. doi:10.1029/JB086iB04p02825
- Ekström, G., Nettles, M. ve Dziewoński, A. M. (2012) The global CMT project 2004–2010: Centroid-moment tensors for 13,017 earthquakes. Phys. Earth Planet. Inter. 200–201, 1–9. doi:10.1016/j.pepi.2012.04.002
- European-Mediterranean Seismological Centre (t.y.) Deprem parametreleri (çevrimiçi katalog). https://www.emsc-csem.org (erişim: 17.10.2026)
- Frohlich, C. ve Apperson, K. D. (1992) Earthquake focal mechanisms, moment tensors, and the consistency of seismic activity near plate boundaries. Tectonics 11(2), 279–296. doi:10.1029/91TC02888
- Gardner, J. K. ve Knopoff, L. (1974) Is the sequence of earthquakes in Southern California, with aftershocks removed, Poissonian? Bull. Seismol. Soc. Am. 64(5), 1363–1367. doi:10.1785/BSSA0640051363
- Garwood, F. (1936) Fiducial limits for the Poisson distribution. Biometrika 28(3–4), 437–442. doi:10.1093/biomet/28.3-4.437
- GEOFON Data Centre (1993) GEOFON Seismic Network. GFZ Data Services. doi:10.14470/TR560404
- International Seismological Centre (2026) ISC-GEM Earthquake Catalogue. doi:10.31905/d808b825
- International Seismological Centre (t.y.) ISC Bulletin. doi:10.31905/D808B830 (erişim: 17.10.2026)
- Kagan, Y. Y. (2004) Short-term properties of earthquake catalogs and models of earthquake source. Bull. Seismol. Soc. Am. 94(4), 1207–1228. doi:10.1785/012003098
- National Institute for Earth Physics (1994) Romanian Seismic Network. International Federation of Digital Seismograph Networks. doi:10.7914/SN/RO
- Styron, R. ve Pagani, M. (2020) The GEM Global Active Faults Database. Earthq. Spectra 36(1S), 160–180. doi:10.1177/8755293020944182
- U.S. Geological Survey (2017) Advanced National Seismic System (ANSS) Comprehensive Catalog. doi:10.5066/F7MS3QZH
- Vavryčuk, V. (2014) Iterative joint inversion for stress and fault orientations from focal mechanisms. Geophys. J. Int. 199(1), 69–77. doi:10.1093/gji/ggu224
- Wiemer, S. ve Wyss, M. (2000) Minimum magnitude of completeness in earthquake catalogs: Examples from Alaska, the western United States, and Japan. Bull. Seismol. Soc. Am. 90(4), 859–869. doi:10.1785/0119990114
Hazırlayan: T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Veri kesimi 17.10.2026 17:17 UTC · Sürüm 1 · © 2026 T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Tüm hakları saklıdır



Create an account or sign in to leave a review
Görüntülenebilecek inceleme bulunmuyor