YAPI ZEMİN - Seismo Lab · Dünya Bülteni · Veri kesimi:
Pencere: 1 Kas 14:24 – 2 Kas 14:24 TSİ
M≥5,0 eşiğinde 7 deprem: son 24 saatte dünyada kaydedilen depremlerin en büyüğü Mw 6,0 (USGS).
Bülten 1 Kasım 11:24 – 2 Kasım 11:24 UTC (1 Kasım 14:24 – 2 Kasım 14:24 TSİ) penceresini kapsıyor; bu aralıkta dünyada büyüklüğü 5,0 ve üzeri 7 deprem kaydedildi (M≥5,0). Birleşik katalog GSRAS, EMSC, USGS, GFZ, INGV kayıtlarını tekilleştirerek birleştirir. Veri kesimi 2 Kasım 2026 11:24 UTC (14:24 TSİ).
Dağılımın haritası (Şekil 1) her depremi bir daireyle gösterir; yıldız en büyük depremdir. Depremlerin oluş sırası haritanın zaman oynatıcısında adım adım izlenebilir (Şekil 1).
Şekil 1 · Son 24 saatte dünyada M≥5,0 depremler. 7 deprem (M≥5,0 · birleşik katalog (GSRAS, EMSC, USGS, GFZ, INGV) · tekilleştirilmiş) · ★ en büyük: Mw 6,0 · veri kesimi 2 Kasım 2026 11:24 UTC (14:24 TSİ) GÖZLEM
Günün en büyük depremleri
Pencerenin en büyük depremi 1 Kasım 11:47 UTC'de (14:47 TSİ) kaydedildi: Mw 6,0, Port-Olry, Vanuatu — 165 km KB (USGS). Odak, yüzeyden 10 km derinlikte çözüldü. Aynı deprem için INGV çözümünde büyüklük Mw 6,2. İki çözüm arasındaki fark 0,2 büyüklük birimi.
Yer adına göre ilk sıralar: Banda Denizi 1, Vanuatu Adaları 1 deprem (M≥5,0).
1 deprem M≥6,0 sınıfında; kalanların büyüklüğü 6,0'ın altında. Büyüklük sırasıyla en büyük depremler: Çizelge 1.
Çizelge 1 · Son 24 saatte dünyanın en büyük depremleri.
Saat (UTC · TSİ) | Büyüklük (tür) | Derinlik | Yer | Kurum |
|---|---|---|---|---|
1 Kas 11:47 · 14:47 | Mw 6,0 | 10 km | Port-Olry, Vanuatu — 165 km KB | USGS |
1 Kas 17:11 · 20:11 | mb 5,1 | 108 km | Güney Sandwich Adaları bölgesi | USGS |
2 Kas 00:53 · 03:53 | mb 5,1 | 94 km | Banda Denizi | USGS |
2 Kas 01:18 · 04:18 | mb 5,1 | 10 km | Kermadek Adaları bölgesi | USGS |
2 Kas 08:13 · 11:13 | mb 5,1 | 197 km | Tomohon, Endonezya — 19 km BKB | USGS |
1 Kas 12:08 · 15:08 | mb 5,0 | 10 km | Vanuatu Adaları | GSRAS |
1 Kas 18:34 · 21:34 | mb 5,0 | 10 km | Orta Hint Sırtı | USGS |
M≥5,0 · birleşik katalog (GSRAS, EMSC, USGS, GFZ, INGV) · tekilleştirilmiş. Saatler UTC; yanında TSİ (UTC+3). Büyüklük ve derinlik, kaydı veren kurumun çözümüdür.
Levha sınırları
En yakın levha sınırı türüne göre (Bird (2003) PB2002_steps, geometrik atama): yakınsak sınır 5 ve dönüşüm (transform) sınırı 2 (Şekil 2).
Mw 6,0 depremin konumu en yakın yakınsak sınır parçasına 43 km uzaklıkta (dalma-batma zonu). Atama, en yakın sınır parçasına büyük çember uzaklığıyla yapılan geometrik eşleştirmedir; depremin o sınırda oluştuğunu göstermez. Çizelge 2 sınır türünü, payı ve en büyük depremi verir.
Şekil 2 · Levha sınırı türüne göre dağılım. En yakın levha sınırı türüne göre deprem sayısı (M≥5,0; Bird (2003) PB2002_steps); atama geometriktir. GÖZLEM
Çizelge 2 · En yakın levha sınırı türüne göre depremler (M≥5,0; Bird (2003) PB2002_steps).
Sınır türü (en yakın) | Deprem sayısı | Pay | En büyük | Alt sınıflar (Bird 2003) |
|---|---|---|---|---|
Yakınsak sınır | 5 | %71 | Mw 6,0 | dalma-batma zonu 4, kıtasal yakınsak sınır 1 |
Iraksak sınır | 0 | %0 | — | — |
Dönüşüm (transform) sınırı | 2 | %29 | mb 5,1 | okyanusal transform fay 1, kıtasal transform fay 1 |
En yakın levha sınırı adımına büyük çember uzaklığıyla geometrik atama; depremin o sınırda oluştuğunu göstermez. Sınır türleri: Bird (2003) PB2002_steps (ODC-BY 1.0). Pay, sınır türü bilinen depremlere göredir.
Odak mekanizmaları
1 depremin moment tensörü çözümü var (Mw 5,5 ve üzeri; M≥5,0): Port-Olry, Vanuatu — 165 km KB Mw 6,1: normal faylanma, düğüm düzlemi 344°/25°/−86° (USGS) (Şekil 3).
Faylanma türüne göre (Frohlich, 1992 üçgen sınıflaması): normal faylanma 1. Moment tensörü çözümleri: USGS. Doğrultu, eğim ve kayma açıları Çizelge 3 içinde.
Şekil 3 · Odak mekanizmaları (plaj topları). Moment tensörü çözümleri (plaj topları); sınıflama Frohlich (1992). Kurum çözümleridir (1 çözüm). GÖZLEM
Çizelge 3 · Odak mekanizması çözümleri.
Tarih (UTC) | Saat (UTC · TSİ) | Mw | Doğrultu/Eğim/Rake | Faylanma türü | Kurum |
|---|---|---|---|---|---|
1 Kasım 2026 | 11:47 · 14:47 | Mw 6,1 | 344°/25°/−86° | normal | USGS |
Birinci düğüm düzleminin doğrultu, eğim ve kayma açısı (rake); faylanma türü Frohlich (1992) üçgen sınıflaması. Çözümler kurumlarındır; Mw ≥ 5,5; katalog depremine |Δt| ≤ 60 sn ve ≤ 100 km ölçütüyle bağlandı. Çözüm künyeleri kaynakçada.
Zaman–uzam yoğunlaşması
İşletimsel zaman–uzam eşlemesinde (10 km · 24 sa) bağlı deprem çıkmadı (M≥5,0). Eşleme yalnız işletimsel bir uzaklık–süre ölçütüdür; depremler arasında neden–sonuç ilişkisi kurmaz.
2 deprem (M≥5,0; toplamın %29 kadarı), son 365 gün içindeki Mw 7,0 Vanuatu Adaları depreminin (24 Ekim 2026) Gardner–Knopoff uzay–zaman penceresinde kalıyor; bu bir sınıf hükmü değildir. Pencereler ana deprem başına Çizelge 4 içinde.
Çizelge 4 · Önceki büyük depremlerin uzay–zaman penceresi (son 365 gün, M≥6,5).
Ana deprem | Tarih | Büyüklük | Penceredeki deprem | Pay |
|---|---|---|---|---|
Vanuatu Adaları | 24 Ekim 2026 | Mw 7,0 | 2 | %29 |
Gardner ve Knopoff (1974) uzay–zaman penceresi; ana deprem eşiği M≥6,5, geriye 365 gün. Pay, bu bültenin depremleri içindeki oranıdır. Pencerede kalmak bir sınıf hükmü değildir.
Büyüklük ve derinlik dağılımı
M 5,0–5,9 sınıfında 6 ve M 6,0 ve üzeri sınıfında 1 deprem kaydedildi; eşik M≥5,0.
Büyüklük–sayı dağılımı Gutenberg–Richter bağıntısıyla tanımlanır: b ≈ 1 iken bir birim büyük depremler yaklaşık 10 kat daha seyrek kaydedilir (Gutenberg ve Richter, 1944).
Son 30 günde dünyada günde ortalama 9,4 deprem kaydedildi (M≥5,0); günlük sayım 1 ile 34 arasında değişti. Bir büyüklük birimi yukarıda pay 0,14: M≥6,0 olan 1 deprem, M≥5,0 sayımının %14 kadarı; b = 1 iken bağıntının oranı 0,1. Bu kadar küçük bir sayımda oranın belirsizliği büyüktür.
USGS sınıflamasıyla (M≥5,0) 7 depremin 4'ü sığ (0–70 km) ve 3'ü orta derinlikte (70–300 km). Odak derinliklerinin ortancası 10 km, en derini 197 km (mb 5,1, Tomohon, Endonezya — 19 km BKB) (M≥5,0; derinlikler kurum çözümleri).
Olağana göre
Karşılaştırma tabanı önceki 30 günün dünya genelindeki günlük sayımlarının ortalaması (9,4 deprem, M≥5,0); σ 7,1 ve ±2σ bandı 0–24. Bu pencerenin sayımı 7 deprem (M≥5,0); ±2σ bandı 0–24 içinde, olağan aralıkta. Önceki 7 günün 3'ü 30 günlük ortalamanın (9,4 deprem) üstünde kaldı (M≥5,0).
Kıyas tabanı olarak önceki 24 saatte 6 deprem (M≥5,0); bu pencere bunun 1,2 katı ve fark sayım belirsizliği içinde. Bant yalnız geçmiş günlerin sayımından kurulur; gelecekteki depremlere ilişkin bir değerlendirme değildir.
Açığa çıkan nominal enerji
Son 24 saatte kaydedilen 7 depremin (M≥5,0) nominal toplam enerjisi yaklaşık 7,8×10¹³ J; bu, tek bir M 6,1 depremin nominal enerjisine denk (Şekil 4). Bu toplam yaklaşık 19 bin ton TNT eşdeğeri (≈ 1,2 Hiroşima bombası). Mw karşılığı olmayan büyüklükler ham değerle alındığından ±0,3 belirsizlikle toplam 16 bin ton – 25 bin ton TNT aralığında (eşdeğer büyüklük M 6,0–6,2).
Toplamın %81 kadarı en büyük depreme (Mw 6,0) ait; en büyük üç deprem birlikte %88. Nominal enerji büyüklükle logaritmik artar (bir birim ≈ 31,6 kat); bu yüzden küçük depremlerin toplamı büyük depremin enerjisine ulaşmaz (USGS).
Şekil 4 · Birikimli nominal enerji. Nominal enerjinin zamana göre birikimli toplamı (basamak eğrisi; M≥5,0); en büyük sıçrama en büyük depremin katkısıdır (toplamın %81 kadarı). Nominal enerji E = 10^(1,5M+4,8) J (Gutenberg ve Richter, 1956); ölçülmüş ışınım enerjisi değildir. Mw karşılığı olmayan büyüklükler ham değerle alındı. ±0,3 büyüklük belirsizliğiyle 16 bin ton – 25 bin ton TNT. MODEL
Veri beyanı: Sayımlar kurum kataloglarının veri kesimindeki (2 Kasım 2026 11:24 UTC (14:24 TSİ)) durumunu yansıtır; kesimden sonra eklenen ya da düzeltilen kayıtlar bu bültende yer almaz.
Model beyanı: Nominal enerji E = 10^(1,5M+4,8) J (Gutenberg–Richter); büyüklükler kurum çözümündeki ham değerleriyle alındı (Kadirioğlu ve Kartal 2016 ML→Mw bağıntısı yalnız Türkiye kalibrasyon kutusu için geçerlidir; mb/MS değerleri dönüştürülmedi); belirsizlik ±0,3 büyüklük (yaklaşık ×0,35–×2,8 enerji). Ölçülmüş ışınım enerjisi değildir; mertebe düzeyinde okunur. TNT 4,184 MJ/kg; Hiroşima nominal 15 kt TNT.
Öngörü beyanı: Bu bülten yalnız kaydedilmiş depremleri sayar; gelecekteki depremlere ilişkin bir değerlendirme içermez.
Sorular ve yanıtlar
Kurumlar aynı deprem için neden farklı büyüklük verir?
Her kurum kendi istasyon ağını, büyüklük türünü (ML, Md, mb, Mw) ve hesap yöntemini kullanır; ilk değer sınırlı veriyle verilir ve kayıt geldikçe gözden geçirilir (USGS Earthquake Glossary; EMSC çoklu kurum çözümleri). Bu bültende en büyük deprem için USGS Mw 6,0, INGV Mw 6,2 verdi (aynı deprem); iki değer hüküm kurulmadan yan yana yazılır.
Her deprem için resmî açıklama, depremin olduğu ülkenin yetkili kurumuna aittir; burada yalnız kurum kataloglarındaki ölçümler özetlendi.
Veri ve yöntem
- Eşik M≥5,0 (sabit); dünya bülteninde tamlık büyüklüğü kestirilmez.
- Katalog: birleşik katalog (GSRAS, EMSC, USGS, GFZ, INGV) · tekilleştirilmiş. Aynı depremin kurum kayıtları tekilleştirildi (ölçüt: (1) Δt ≤ 20 s ∧ Δkonum ≤ 70 km ∧ ΔM ≤ 0,5 ya da (2) Δt ≤ 5 s ∧ Δkonum ≤ 60 km (büyüklük ölçeği farkı gözetmeksizin) ya da (4) Δt ≤ 3 s ∧ ΔM ≤ 0,3 ∧ Δkonum ≤ 100 km ∧ temsilci ajansı farklı iki kayıt (bu çalışmanın işletimsel ölçütü; kutu boyutundan bağımsız)).
- Pencere 1 Kasım 11:24 – 2 Kasım 11:24 UTC; veri kesimi 2 Kasım 2026 11:24 UTC (14:24 TSİ) — katalog gecikmesi için koşu anından 30 dakika önce. Saatler UTC; yanında TSİ (UTC+3).
- Kapsam: dünya geneli; bütün katalog okunur, aynı deprem kopyaları ayıklanır.
- Büyüklük kaydı veren kurumun çözümüdür ve türüyle yazılır (ML, Mw, Md, mb); aynı deprem için kurum değerleri 0,2 ve daha çok ayrışırsa ikisi kurum adıyla yan yana verilir.
- Derinlik: 7 ölçülü derinlikten %5–95 aralığı ve ortanca; derinlikler kaydı veren kurumun çözümüdür. Derinlik sınıfları USGS'nin üç sınıfıdır: sığ 0–70 km, orta 70–300 km, derin 300 km'den derin.
- Yoğunlaşma: iki deprem 10 km ve 24 saat içindeyse bağlı sayılır; bu işletimsel bir ölçüttür, deprem dizilerini sınıflamaz.
- Önceki büyük deprem penceresi: Gardner ve Knopoff (1974) uzay–zaman penceresi, ana deprem eşiği M≥6,5, geriye 365 gün. Pencere içinde kalmak bir sınıf hükmü değildir.
- Odak mekanizmaları: kurum moment tensörü çözümleri (Global CMT; yoksa bölgesel kurum), Mw ≥ 5,5; çözüm katalog depremine |Δt| ≤ 60 sn ve ≤ 100 km ölçütüyle bağlanır; faylanma türü Frohlich (1992) üçgen sınıflamasıdır. Çözüm künyeleri kaynakçada.
- Olağan bant: önceki 30 günün (bugün hariç) günlük sayımların ortalaması ± 2 örnek standart sapması (σ, n − 1); alt sınır sıfırın altına inmez. Bant geçmiş sayımların özetidir.
- Önceki dönemle fark iki sayımın koşullu binom testiyle sınıflanır; metinde yalnız "sayım belirsizliği içinde / dışında" (p < 0,05) yazılır, p değeri yazılmaz.
- Nominal enerji E = 10^(1,5M+4,8) J (Gutenberg–Richter); büyüklükler kurum çözümündeki ham değerleriyle alındı (Kadirioğlu ve Kartal 2016 ML→Mw bağıntısı yalnız Türkiye kalibrasyon kutusu için geçerlidir; mb/MS değerleri dönüştürülmedi); belirsizlik ±0,3 büyüklük (yaklaşık ×0,35–×2,8 enerji). Ölçülmüş ışınım enerjisi değildir; mertebe düzeyinde okunur. TNT 4,184 MJ/kg; Hiroşima nominal 15 kt TNT.
- Hesaba 1 deprem Mw ya da Mw eşdeğeriyle, 6 deprem dönüştürülmemiş (ham) büyüklükle girdi. Aralık: Mw karşılığı olmayan (ham alınan) büyüklükler ±0,3 oynatılarak (enerjide yaklaşık ×0,35–×2,8) alt ve üst sınır kuruldu.
- Metin yalnız kurum kataloglarındaki kayıtları özetler; gelecekteki depremler hakkında çıkarım yapmaz.
Kaynaklar
- YAPI ZEMİN - Seismo Lab — birleşik katalog: kurum kayıtlarının tekilleştirilmiş birleşimi · erişim 2 Kasım 2026 14:24 TSİ
- EMSC — deprem kataloğu kayıtları · erişim 2 Kasım 2026 14:24 TSİ
- USGS — deprem kataloğu kayıtları · erişim 2 Kasım 2026 14:24 TSİ
- GFZ — deprem kataloğu kayıtları · erişim 2 Kasım 2026 14:24 TSİ
- GSRAS — deprem kataloğu kayıtları · erişim 2 Kasım 2026 14:24 TSİ
- INGV — deprem kataloğu kayıtları · erişim 2 Kasım 2026 14:24 TSİ
- Bird (2003) — PB2002 levha sınırı modeli (PB2002_steps)
- Global CMT — moment tensörü kataloğu
- Frohlich (1992) — odak mekanizması üçgen sınıflaması
- Gardner ve Knopoff (1974) — uzay–zaman penceresi (pencere içi depremlerin ayrılması)
- Gutenberg ve Richter (1944) — büyüklük–sayı bağıntısı log N = a − bM
- Gutenberg ve Richter (1956) — nominal enerji bağıntısı E = 10^(1,5M+4,8) J
- YAPI ZEMİN - Seismo Lab — dönüşüm sabitleri: TNT 4,184 MJ/kg; Hiroşima nominal 15 kt TNT
- USGS — SSS: küçük depremler ve enerji
- USGS — Earthquake Glossary (deprem terimleri sözlüğü)
- EMSC — aynı depremin çoklu kurum çözümleri
- USGS — derinlik sınıfları: sığ 0–70 km, orta 70–300 km, derin > 300 km
Resmî duyurular: ilgili ülkelerin yetkili kurumları · USGS · EMSC
Hazırlayan: T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN - Seismo Lab · Sürüm 3
Önerilen Yorumlar