Birleşik katalogda 1934 yılından bu yana dış merkezin 150 km çevresinde daha büyük bir deprem kayıtlı değil: 22 Ekim 2026 günü Çin Halk Cumhuriyeti'de, Çin'deki Nagqu'nun 189 km doğu-kuzeydoğusunda Mw 7,0 büyüklüğünde bir deprem oldu. USGS'in 1 Kasım 2026 tarihli etki özetine göre depremde en az 16 kişi hayatını kaybetti.
Odak derinliği 18,0 km, konumu bağımsız çözen 3 kurumun değerleri 10,0 ile 18,0 km arasında; deprem 14:33 UTC'de (Türkiye saatiyle 17:33) kaydedildi. Yazıda ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) çözümünün moment büyüklüğü değeri kullanıldı. Kırılmanın başladığı yerin yüzeydeki karşılığı olan dış merkez 32,34°K, 93,78°D konumundadır.
Derlemedeki en büyük deprem 23 Haziran 1934'te, 112 km uzakta kaydedilen M 6,2 depremidir; aynı derlemede bu depremden önce dış merkezin 150 km çevresinde 6,0 ve üzeri büyüklükte 1, 60 km çevresinde ayrıca 5,0–5,9 büyüklüğünde 10 deprem yer alıyor.
USGS, Avrupa-Akdeniz Sismoloji Merkezi (EMSC), Alman Yerbilimleri Araştırma Merkezi (GFZ) ve Global CMT aynı moment büyüklüğü değerini verdi: 7,0.
Konum çözümü gözden geçirilmiş hâliyle, veri kesimi 02.11.2026 13:29 UTC anındaki sürümüyle kullanıldı; öteki kurumların değerleri 22 Ekim – 1 Kasım 2026 arasında arşive alınan çözümlerdir, kurumlar çözümlerini sonradan revize edebilir.
Şekil 1 · Nagqu (Çin) ve Çevresi Sismotektonik Haritası
Daireler büyüklükle orantılı çizildi ve odak derinliğine göre renklendirildi; sığ ve derin depremler böylece haritada birbirinden ayrılır. Levha sınırları türlerine göre ayrı çizgilerle çizildi; aktif fay izleri ayrı bir katmanda yer alır. Yıldız haberin konusu olan depremdir. Haritada 1926–2026 döneminde kaydedilmiş 1.489 adet M ≥ 5,0 deprem yer alır; renkler sığ (70 km'den sığ), ara (70–300 km) ve derin (300 km'den derin) odakları ayırır. Kadrajdaki çizgiler 392 aktif fay izini, ıraksak, dönüşüm ve yakınsak türlerindeki levha sınırlarını gösterir. Derleme, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin ISC-GEM kataloğundaki kayıtları da içerir (International Seismological Centre, 2026). Haberin depremi Avrasya–Hindistan levha sınırından 486 km uzakta yer alır. Haritada levha sınırları Bird (2003) PB2002 modelinden ve aktif fay izleri GEM küresel aktif fay veritabanından (Styron ve Pagani, 2020) alındı. Sayfadaki etkileşimli sürümde harita yakınlaştırılabilir; depremlerin, fayların ve levha sınırlarının üzerine gelindiğinde ayrıntıları görüntülenir; katmanlar ve zaman oynatıcı ile 1926'dan bu depreme uzanan deprem etkinliği izlenebilir. Ek katman olarak çevredeki 400 odak mekanizması çözümü ve depremden sonraki 48 kayıt açılabilir.
Hasar ve can kaybı
USGS'in 1 Kasım 2026 tarihli etki özetine göre depremde en az 16 kişi hayatını kaybetti ve en az 76 kişi yaralandı (olay kimliği us6000u43g). Aynı özete göre en az 339 konut yıkıldı. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'nun PAGER sistemi 1 Kasım 2026 tarihli ürününde bu depreme turuncu uyarı düzeyi atadı; can kaybı kestirimi 1–100 ölü aralığındaki sarı dilimde (U.S. Geological Survey, 2017; Jaiswal ve Wald, 2010). Atanan düzey bir model kestirimidir, sahadan yapılmış bir sayım değildir.
PAGER'ın turuncu uyarı düzeyini ekonomik kayıp kestirimi belirliyor (USGS PAGER, sürüm 7, 1 Kasım 2026), can kaybı kestirimi ise sarı düzeyde; modelde kaybın 100 milyon ABD doları ya da daha fazla olma olasılığı %73. Sarsıntıya maruz kalan nüfus PAGER modelinde Değiştirilmiş Mercalli ölçeğinde VII ve üzeri şiddet için yaklaşık 7.800 kişi olarak kestiriliyor, en yüksek dilim VIII için yaklaşık 2.500 kişi. Kullanılan PAGER sürümü (sürüm 7, 1 Kasım 2026) USGS ürün kaydında otomatik ürün olarak işaretlidir ve yayın işareti kapalıdır.
USGS ShakeMap ürününün 1 Kasım 2026 tarihli 5. sürümüne göre en yüksek sarsıntı şiddeti MMI 8,2 (VIII) düzeyindedir; harita, kayıtları yer hareketi bağıntılarıyla birleştirir (Worden vd., 2018). USGS kaydında bu ShakeMap sürümü otomatik ürün olarak işaretlidir. 1 Kasım 2026 tarihli USGS DYFI ürününde 8 hissedilme bildirimi yer alıyor (Wald vd., 2011). USGS'in heyelan ve sıvılaşma kestirimine göre (sürüm 5, 1 Kasım 2026) uyarı düzeyi heyelan için turuncu (yaklaşık 46 km² heyelan alanı, maruz nüfus yaklaşık 120 kişi) ve sıvılaşma için sarı (yaklaşık 30 km² sıvılaşma alanı, maruz nüfus yaklaşık 110 kişi); değerler sahadan gözlem değil, sarsıntı haritasından türetilen model kestirimleridir (Nowicki Jessee vd., 2018; Zhu vd., 2017). Yer yenilmesi kestiriminin dayandığı sarsıntı haritası sonlu fay modeli olmadan, nokta kaynakla kurulmuştur; USGS kaydında ürün için kırılma uyarısı işaretlidir. Kaynak: USGS olay sayfası, olay kimliği us6000u43g.
Deprem nerede ve nasıl oldu
22 depremlik karşılaştırmaya göre bölgede kurumların dış merkezleri ortanca 9,1 km ayrışır ve farkların %90'ı 19 km'yi aşmaz. Bu depremde bağımsız çözümler arasındaki en büyük fark 13 km; uzak ağlar karşılaştırmaya katılmadı.
Kurum farkına karşın deprem sığ odaklı; değerlerin hiçbiri 70 km'yi aşmıyor. Derinlik, kayıtların dalga biçimleri modellenerek bulundu, belirsizliği %90 güvenle ±1,75 km.
Şekil 2 · Yakın çevre: dış merkez, mekanizmalar ve faylar
Yıldız dış merkezi, kırmızı çizgiler haritalanmış diri fayları gösterir. Dairelerin bu çizgilere göre yeri, etkinliğin hangi faylar boyunca toplandığını okutur. Kullanılan diri fay (yakın jeolojik geçmişte hareket ettiği saptanmış fay) veri tabanında (Styron ve Pagani, 2020) dış merkeze en yakın iz adsızdır ve 74 km uzaklıktadır; 3,7 km uzunluğunda kısa bir parçadır ve çalışma yarıçapının dışında kalır. Veri tabanında sol yönlü (bir yakada duran gözlemciye göre karşı yakanın sola gittiği) doğrultu atımlı (blokların yatay yönde yan yana kaydığı) fay olarak kayıtlıdır. Haritadaki 2021–2026 dönemi, haritanın kapsadığı alanda kaydedilen 74 depremi içerir; bu deprem dönemin en büyüğüdür. Yıldızın yeri 134 istasyonlu bir konum çözümüne dayanıyor: en yakın istasyon 998 km uzakta, istasyonların dış merkez çevresinde bıraktığı en geniş açı boşluğu 22°. İstasyonlar dış merkezi her yönden çevrelediği için yıldızın yatay konumu iyi kısıtlanmış sayılır. Kayıtların %91'i kurumların atadığı sabit bir derinlik taşıdığından bu dairelerin rengi ölçülmüş derinliği göstermez. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”.
Şekil 3 · Depremlerin derinlik kesiti (A–A′)
Kesikli yatay çizgiler kurumların derinliği çözemediğinde atadığı sabit değerleri gösterir; o çizgiler üzerindeki yığılma ölçüm değildir. Gözünüzü bu çizgilerin dışında kalan noktalara çevirin: derinliği gerçekten ölçülmüş depremler onlardır. Kayıtların %91'i (67 kayıt) kurumların atadığı sabit derinliklerde duruyor; en büyük yığınlar 10 km'deki 56 kayıttır; kesikli yatay çizgiler bu yığılmaları işaret ediyor. Olayların %95'i 0,0–31,7 km derinlik bandındadır; ortanca derinlik 10,0 km'dir (sabit atamalar dışlanınca 22,0 km). Kesitteki düzlem tek bir fay ya da levha doğrultusunu değil, inceleme kutusunun geometrisini izler; yorum bu sınırla yapılmalı. Alt kenardaki üçgenler derinlik ekseninin altında kalan olaylardır.
Çizelge 1 · Kurum çözümleri ve benimsenen hiposantr. Çizelge, depremi çözen 6 kurum kaydının konum, derinlik ve büyüklük değerlerini verir; bunlardan 4 tanesi konumu bağımsız çözer ve yıldızlı satır bu yazının benimsediği çözümdür. Uzak ağ çözümleri bağımsız çözüm sayılmaz; konumu başka satırla özdeş olmayan aktarılmış çözüm onu üreten kurumun çözümü olarak sayılır. İtalya Ulusal Jeofizik ve Volkanoloji Enstitüsü (INGV) satırı bölgesel ağın kendi hizmet bölgesi dışındaki çözümüdür; GSRAS satırı bölgesel ağın kendi hizmet bölgesi dışındaki çözümüdür.
Kurum | Oluş zamanı (UTC) | Enlem | Boylam | Derinlik (km) | M |
|---|---|---|---|---|---|
USGS* | 22.10.2026 14:33:40 | 32,3376°K | 93,7837°D | 18,0 | 7,0 |
EMSC | 22.10.2026 14:33:39 | 32,403°K | 93,837°D | 10,0 | 7,0 |
GFZ | 22.10.2026 14:33:40 | 32,394°K | 93,865°D | 16,0 | 7,0 |
ISC (CSEM) | 22.10.2026 14:33:39 | 32,441°K | 93,855°D | — | 7,0 |
INGV | 22.10.2026 14:33:40 | 32,3367°K | 93,8768°D | 5,5 | 7,0 |
GSRAS | 22.10.2026 14:33:39 | 32,38°K | 93,90°D | 10,0 | 6,8 |
Çizelge 1 (devamı)
Kurum | Tür | Çözüm durumu | Arşive alınma (UTC) |
|---|---|---|---|
USGS* | Mww | gözden geçirilmiş | 02.11.2026 11:11 |
EMSC | Mw | — | 31.10.2026 10:01 |
GFZ | Mw | — | 22.10.2026 15:31 |
ISC (CSEM) | Mw | aktarılmış çözüm | 23.10.2026 02:43 |
INGV | Mwp | uzak ağ çözümü | 22.10.2026 16:00 |
GSRAS | mb | uzak ağ çözümü | 01.11.2026 15:48 |
* benimsenen hiposantr (kurumun olay kimliği us6000u43g). Benimseme sırası: olağan çözümler aktarılmış ve uzak ağ kayıtlarından önce gelir; sonra derinliği verilmiş çözüm ve genel kurum sırası gözetilir. Birleşik kataloğun temsilci kaydı (ISC) benimsenen dış merkezden 13,3 km ayrışır (kurumlar arası çözüm farkı, konum belirsizliği değil); temsilci kayıt arşivde, bu raporun öncelik sırasından bağımsız seçilmiştir. Aktarılmış çözüm: ISC'nin başka bir kurumdan aktardığı çözüm (parantezde üreten kurum); uzak ağ çözümü: bölgesel ağın kendi hizmet bölgesi dışındaki çözümü. Kısaltmalar: GSRAS Geophysical Survey, Russian Academy of Sciences; CSEM Centre Sismologique Euro-Méditerranéen (EMSC ile aynı kurum). Değerler kurumun bildirdiği ondalıkladır (“—”: alan kayıtta yok). “Arşive alınma”, raporun birleşik arşive alındığı andır (sorgu anı 02.11.2026 13:38 UTC); sonraki güncellemeler çizelgede yoktur.
Çizelge 2 · USGS PAGER maruz nüfus kestirimi. Çizelge, USGS PAGER sisteminin (sürüm 7, 1 Kasım 2026, otomatik sürüm, yayın işareti kapalı) şiddet düzeylerine göre maruz kaldığını kestirdiği nüfusu bin kişi biriminde verir; değerler sayım değil, ShakeMap şiddet alanı ile nüfus verisinden hesaplanmış USGS modeli kestirimidir. USGS PAGER kestirimine göre MMI VII ve üzeri şiddete maruz kalan nüfus yaklaşık 7.767 kişidir.
Şiddet (MMI) | Kestirilen nüfus (bin) |
|---|---|
VIII | 2,5 |
VII | 5,3 |
VI | 51 |
V | 68 |
IV | ≥ 515 |
III | ≥ 30 |
Kapsam: şiddet düzeylerine göre kestirilen nüfus (bin kişi). Kaynak: USGS PAGER sürüm 7 (otomatik sürüm, yayın işareti kapalı; 01.11.2026) model çıktısı (U.S. Geological Survey, 2017); değerler PAGER'ın ShakeMap şiddet alanı ve nüfus verisiyle hesapladığı model kestirimidir, sayım ya da gözlem değildir; bin kişi biriminde, 10.000 kişinin altında bir ondalıkla yuvarlanmıştır. PAGER genel uyarı düzeyi turuncu. ShakeMap alanının kenarında şiddet MMI 4,2'ye ulaştığından IV ve altındaki dilimler yalnız harita alanındaki nüfusu kapsar (alt sınır, ≥ ile gösterilmiştir).
Bölgenin tektonik yapısı
Yukarıda anılan Avrasya–Hindistan levha sınırı, Bird (2003) levha modelinden alındı. Levha sınırı, yerkabuğunu ve altındaki üst mantonun katı kesimini kapsayan taşküre parçalarının birbirine değdiği kuşaktır. USGS'in tektonik bölgeleme sınıflaması (STREC; ShakeMap sürüm 5, 1 Kasım 2026) depremi aktif kabuk bölgesinde sığ bir olay olarak sınıflar. Çevredeki 29 mekanizmadan yapılan bölgesel gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) yaklaşık 20° doğrultusunda (kuzey–güney) bir en büyük yatay sıkışma yönü veriyor; yönün yeniden örnekleme aralığı 14°–25°; ara asal gerilme öbür asal gerilmelerden birinden ayrışmadığından faylanma rejimi kısıtlanamadı; çözüm kesin sayılmadı.
Şekil 4 · Tektonik çerçeve: mekanizmalar ve diri faylar
Renkli dairelerde renk mekanizma sınıfını, çap büyüklüğü kodlar. Kırmızı çizgiler haritalanmış diri fay izleridir. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”.
Haritaya önce renklerin dağılımına bakarak başlayın: hangi rengin baskın olduğu, bölgede hangi tür fay hareketinin yaygın olduğunu söyler. Dairenin çapı depremin büyüklüğünü verir. Haritadaki inceleme alanında ve çevresindeki 60 km genişliğindeki kuşakta 1990–2026 arasında çözülen 34 odak mekanizmasının %41'i doğrultu atımlı faylanma gösterir (Frohlich ve Apperson, 1992). Oranın %95 güven aralığı (aynı yöntemle yinelenen ölçümlerin %95'inde gerçek değeri içeren belirsizlik aralığı) %25–60'tır; aralık birbirinden bağımsız 26 deprem kümesinden hesaplandı. Aralığın alt ucu, bu çalışmanın bir türü baskın saymak için aradığı %70 eşiğinin altında kaldığından baskın tür kesin sayılmadı. Depremi çevreleyen 7 odak mekanizması çözümü (bu depremin kendi çözümü dahil) haritada toplandı; depremin kendi çözümü normal faylanma gösteriyor. Bu deprem dışında bu alanda çözümü bulunan en büyük deprem 25 Ekim 2026 depremidir (katalogda Mw 5,9, tensör çözümünde Mw 5,9) ve normal faylanma gösteriyor; tür bu depreminkiyle aynı.
Bölgenin en büyük kaydı: 1934, M 6,2
Girişte anılan 1934 depremi derlemenin en büyüğü; 29 Haziran 1994'teki M 5,9 depremi (23 km) ve 16 Şubat 1940'taki M 5,7 depremi (29 km) onu izleyen kayıtlar. Süren etkinliğe ait kayıtlar sayılmazsa derlemenin dış merkeze en yakın kaydı 20 km uzaktaki 2003'teki M 5,1 depremi.
Şekil 5 · Bölgenin tarihsel depremleri
Daireler aletsel kayıtların başından bu yana çevrede kaydedilmiş büyük depremlerdir ve renkleri eskiden yeniye doğru değişir. Dış merkeze yakın kuşakta daha küçük, uzak kuşakta daha büyük bir büyüklük eşiği kullanıldı. Turkuaz elmasla işaretli kayıt, 1934 depremidir; haritadaki öteki daireler ondan küçük kayıtlardır. Harita iki eşik kullanır: 150 km'lik bölge kuşağında M 6,0 ve üzeri, dış merkeze 60 km'den yakın kuşakta M 5,0 ve üzeri depremler. Derlemedeki 11 kaydın 4 tanesinde büyüklük, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin GEM kataloğunun (International Seismological Centre, 2026) yeniden hesapladığı moment büyüklüğüdür. Derlemede bu depremin büyüklüğünde ya da daha büyük 0 kayıt var. Mavi kesikli dikdörtgen inceleme alanının sınırıdır. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”.
Şekil 6 · Büyüklüklerin zaman içindeki dağılımı
Yıldız ve turuncu kesikli çizgi bu depremin anıdır; solundaki daireler ondan önceki, sağındakiler sonraki depremlerdir. Dairelerin oluşturduğu şeridin yüksekliği bölgenin olağan büyüklük aralığını gösterir. Burada yer alan depremler, yakın çevre haritasında konumlarıyla gösterilen kayıtların aynısıdır. Depremlerin yarısının büyüklüğü 3,4 ile 4,6 arasında; ortanca 4,2. Aylık sayımda Ekim 2026 öne çıkıyor: 49 deprem; dönemin ikinci en yoğun ayı Şubat 2023'de 3 kayıt var. Bu deprem dışındaki en büyük kayıt 25 Ekim 2026'da, üç gün sonra kaydedilen Mw 6,0 depremi. Yıldızın çevresindeki yoğunlaşma, son günlerin etkinliğinin beş yıllık kaydın geri kalanından belirgin biçimde ayrıldığını gösterir. Büyüklük–zaman dağılımı: yatay eksen ilk olaydan geçen süre (gün), düşey eksen büyüklüktür.
Faylanma türü
USGS'in tercih ettiği W-fazı çözümünün (Mww 7,0; M₀ 3,42 × 10¹⁹ N·m; gözden geçirilmiş; ürün güncellemesi 01.11.2026) düğüm düzlemleri Global CMT çözümününkilerden yaklaşık 18° (Kagan açısı; Kagan, 1991) ayrılır; Global CMT momenti %6 büyüktür.
Şekil 7 · Depremin odak mekanizması
Odak mekanizması çizimi, depremin dalga kayıtlarından çıkarılan fay hareketini tek bir küreyle özetler. Koyu kadranlar yerin itildiği, açık kadranlar çekildiği yönleri gösterir; iki eğriden biri gerçek fay düzlemidir. Odak mekanizması, bir depremi üreten fayın duruşunu ve blokların kayma yönünü gösteren çözümdür; birbirine dik iki olası düzlem verir ve fay bunlardan biridir. Global CMT (Global Centroid-Moment-Tensor; depremlerin odak mekanizması çözümlerini yayımlayan uluslararası katalog) çözümünde bu deprem normal (üstteki bloğun eğim yönünde aşağı kaydığı) faylanma gösterir; çözümün moment büyüklüğü Mw 7,0 olarak verilir. Birinci düzlemin doğrultusu 25°, eğimi 44°, kayma açısı (0° ve ±180° yatay kaymadır; artı değerler ters, eksi değerler normal bileşen taşır) −80°; ikincisinin doğrultusu 192°, eğimi 47°, kayma açısı −99° olarak verilir. Hangi düzlemin kırıldığı bu veriyle ayırt edilemiyor. Global CMT çözümünün verdiği sismik moment 3,63 × 10¹⁹ N·m; moment büyüklüğü bu değerden Mw 7,0 olarak hesaplanır (Kanamori, 1977). Bu depremin çözümü çevredeki 34 çözümle karşılaştırıldığında dönme açılarının ortancası 43,9° çıkıyor (Kagan, 1991). Çift kuvvet bileşeni Global CMT çözümünün yaklaşık %65'ini oluşturur; öteki bileşenlerin payı yüksek olsa da kaynağın kendisinden mi çözümün belirsizliğinden mi geldiği ayırt edilemediğinden kaynak karmaşıklığı olarak yorumlanmadı.
Şekil 8 · Fayın 3B modeli ve kırılma animasyonu
Sayfadaki oynatıcıda adımlar arasında gezilebilir: önce fay düzlemi ve odak, ardından kırılma, yakından bakış, odak mekanizması ve genel istatistikler gelir. Belirgin düzlem iki olası düzlemden gösterilenidir, soluk disk öteki düğüm düzlemidir. Tavan bloğu oklar yönünde taban bloğuna göre kayar; 3B plaj topunun alt yarıküre deseni sıkışma ve genişleme çeyreklerini ayırır. Mevcut veriler iki düğüm düzleminden hangisinin kırıldığını ayırt etmiyor; 1. düğüm düzlemi gösterildi. Odak mekanizması birbirine dik iki düğüm düzlemi verir; dalga kayıtları hangisinin kırılan fay olduğunu tek başına ayırt edemez. Model Global CMT çözümüne dayanır: Mw 7,0; odak USGS çözümüne göre 18 km derinlikte. Küredeki sıkışma ekseni P düşeye yakın, 83° dalımlı, gerilme ekseni T doğu–batı doğrultulu ve neredeyse yatay. Gösterilen birinci düzlem 25° doğrultulu, güneydoğuya 44° eğimli; kayma açısı −80°. Animasyonda taban bloğu sabit tutulur; güneydoğudaki tavan bloğu ona göre düzlem boyunca aşağı, doğuya doğru kayar. Çözüm böylece normal faylanma olarak okunur. Okada (1985) modeli yüzeyde en çok 2,4 cm yükselme ve 47,4 cm çökme veriyor; bunlar ölçüm değil, model kestirimidir ve çizimde ×10.000 abartılı. Blok ötelenmesi de ×5.000 abartılı. Yakından bakıştaki pürüzlü fay yüzeyi şematiktir; 40 × 20 km'lik düzlem ve 1,5 m'lik ortalama kayma ise Wells ve Coppersmith (1994) bağıntısından kestirimdir. USGS'in sonlu fay modeline göre (sürüm 2, 22.10.2026; ters çözüm kestirimi) momentin yüzde 90'ı kırılma başladıktan yaklaşık 3 ile 23 saniye sonra açığa çıkar; modelde ortalama kırılma hızı 2,0 km/s'dir. Yakın plandaki kayma dağılımı ve kırılma zamanları USGS sonlu fay modelinden alındı. Modeldeki yüzey bölgenin gerçek kara yükseltisidir (Ryan vd., 2009); kabartma gölgelemesiyle gösterildi.
USGS sonlu fay modelinde moment salınımının %90'ı 19,7 saniyelik bir sürede (%5–%95) gerçekleşti; modelde en büyük kayma 1,9 m.
Artçı etkinliği
Depremin ardından ilk 11 günde dış merkezin 71 km yakınında 48 artçı kayda geçti. Pencerenin en büyük artçısı Mw 6,0 büyüklüğündeydi ve depremden 68,9 saat sonra, dış merkezden 27 km uzakta kaydedildi: 25 Ekim 2026, 11:25 UTC. USGS, 25 Ekim 2026 tarihli en büyük kayda Mww 5,9 veriyor (USGS ComCat, sorgu 2 Kasım 2026). İki büyüklük arasındaki fark 1,0: biri ana deprem, öteki en büyük artçı (Båth, 1965). Bu çalışmanın ölçütüyle etkinlik ana şok–artçı dizisi sayıldı; momentin %95'i ana depreme ait. Etkinliğin zamanla sönme hızı bu veriyle belirlenemedi. Bölgenin olağan etkinliği hakkında fikir vermesi için: depremden sonraki sayımla aynı 71 km'lik çevrede önceki bir yılda 1 deprem kaydedildi.
Artçılar yaklaşık 63 × 59 km boyutunda bir alana yayıldı. Artçıların doğu–batı yönündeki konumu, depremden sonra geçen süreye göre de çizildi.
Sarsıntı
Sarsıntının nerede ne kadar güçlü olduğu ölçümle değil, bir şiddet–uzaklık bağıntısıyla hesaplandı. Hesap kırığı tek bir nokta sayar ve zemin koşullarını içermez; sahadaki sarsıntı yerden yere farklı olabilir.
Şekil 9 · USGS ShakeMap şiddet kestirimi
Harita USGS ShakeMap model kestiriminin (sürüm 5; otomatik ürün; 01.11.2026) eş şiddet (MMI) eğrilerini gösterir; ince eğriler yarım düzeylerdir; bu sürümde sismik istasyon kaydı yoktur; alan yalnız yer hareketi bağıntılarından kurulmuştur; USGS belirsizlik derecesi D; zeminin en büyük değeri 8,0'dır (ürünün beyan ettiği tepe 8,2). Yıldız dış merkezdir; renkli zemin orta çözünürlüklü USGS ShakeMap şiddet ızgarasının her 2. hücresidir.
Şekil 10 · Model şiddet dağılımı
Renkler modelin her noktada hesapladığı sarsıntı şiddetini gösterir; dış merkezden uzaklaştıkça renkler soğur ve şiddet düşer. Harita bir ölçüm değil, büyüklük ve uzaklıktan yapılmış bir hesaptır. Model en yüksek şiddeti dış merkez çevresinde MMI VIII (şiddetli) olarak veriyor. Bu dağılım model şiddettir, ölçüm değildir: hesap Allen vd. (2012) bağıntısıyla nokta kaynak varsayar ve yerel zemin koşullarını (Vs30) içermez. Model, kırık boyunca dağılımı temsil etmez. Model şiddeti IV düzeyinin altına ancak dış merkezden yaklaşık 299 km uzakta iniyor. Eş şiddet eğrileri V ile VII arasındaki 3 düzeyi çiziyor. Büyüklük bağıntının geçerli aralığında (5,0–7,9) ve hesap 300 km'lik geçerlilik sınırıyla kısıtlı; haritanın bu sınırın dışında kalan kesimi daha belirsizdir. Model kırığı tek bir nokta sayar; gerçek kırığın uzunluğu ve yönü hesaba girmediğinden eş şiddet eğrileri daire biçimindedir. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”.
Şekil 11 · Yüzeyde yer hızı: dalga alanı modeli
Görseldeki renkler dalgaların yüzeyde ulaştığı hızı gösterir; hesap USGS'nin sonlu fay modeline dayanır ve üç boyutlu (3B) kabuk modelinde yapıldı. Modelde yüzeydeki en yüksek yer hızı (PGV) 62 cm/s ile 32,46° K, 93,61° D konumunda hesaplandı. Değerler ölçüm değil, ≤0,5 Hz frekans bandında hesaplanmış bir modelin sonucudur (MODEL — gözlem değil); bandın üstündeki titreşimler hesapta yoktur.
Yanıt bekleyen sorular
İki olası düzlemden hangisi kırıldı? Çözümün iki düzlemi 25° ve 192° doğrultuludur; artçı dağılımı bu ikisini ayırt etmeye yetmedi. 48 artçının 45 tanesinde derinlik sabit değerde olduğundan düzlemin eğimi artçılardan sınanamadı. Yanıtın ön koşulu: artçıların yeniden konumlandırılması (konumun daha ayrıntılı yöntem ya da verilerle yeniden hesaplanması) ve kayma dağılımının iki düzlemin her biri için ayrı ayrı çözülüp karşılaştırılması ya da kırılmanın ilerleme yönünün çözümlenmesi.
Kırılan fay haritalanmış mı? Dış merkeze en yakın iz (adsız) 74 km uzaklıktadır; odak ise USGS çözümünde 18,0 km derindedir (%90 güven düzeyinde ±1,75 km). USGS çözümünün kendi hesapladığı yatay konum belirsizliği, %90 güven düzeyinde yarı eksenleri 13,33 ve 12,11 km olan bir elipstir. Soru ancak fayların derindeki geometrisi ve dış merkezin yeniden konumlandırılması ile yanıtlanır.
Artçı etkinliği ne hızla azalıyor? Çalışma yalnız ilk 11 günü kapsar; azalma hızı bu süreyle belirlenemedi. Soru ancak 90 günlük izleme penceresinin dolması ile yanıtlanır (20.01.2027).
Şimdiye kadar bilinen: deprem normal faylanmayla, 18,0 km derinlikte oluştu. Henüz bilinmeyen: kırılan düzlemin hangisi olduğu. İzleme penceresi (90 gün) 20.01.2027 günü dolar.
Veri ve yöntem
Çalışma, 23.10.2021–02.11.2026 arasında dış merkez çevresindeki çalışma alanında kaydedilen 74 depreme dayanır. Kayıtlar ISC, EMSC ve USGS kataloglarından derlendi; aynı depremi birden çok kez gösteren kayıtlardan 8 kopya ile kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağlardan gelen 1 kayıt ayıklandı.
Veri kesimi 02.11.2026 13:29 UTC; yazı gözlenmiş verileri ve atıflı model kestirimlerini betimler, deprem tahmini içermez. Haritalar ve metin aynı veri kesiminden, YAPI ZEMİN yazılımlarıyla üretildi. Kapak görseli geniş bir pencere açar: yüz yıllık deprem geçmişi, diri faylar ve levha sınırları aynı haritada.
Kaynaklar
- Aki, K. ve Richards, P. G. (2002) Quantitative Seismology. 2. bs., University Science Books, Sausalito.
- Allen, T. I., Wald, D. J. ve Worden, C. B. (2012) Intensity attenuation for active crustal regions. J. Seismol. 16(3), 409–433. doi:10.1007/s10950-012-9278-7
- Båth, M. (1965) Lateral inhomogeneities of the upper mantle. Tectonophysics 2(6), 483–514. doi:10.1016/0040-1951(65)90003-X
- Bird, P. (2003) An updated digital model of plate boundaries. Geochem. Geophys. Geosyst. 4(3), 1027. doi:10.1029/2001GC000252
- Bondár, I., Myers, S. C., Engdahl, E. R. ve Bergman, E. A. (2004) Epicentre accuracy based on seismic network criteria. Geophys. J. Int. 156(3), 483–496. doi:10.1111/j.1365-246X.2004.02070.x
- Di Giacomo, D., Bondár, I., Storchak, D. A., Engdahl, E. R., Bormann, P. ve Harris, J. (2015) ISC-GEM: Global Instrumental Earthquake Catalogue (1900–2009), III. Re-computed MS and mb, proxy MW, final magnitude composition and completeness assessment. Phys. Earth Planet. Inter. 239, 33–47. doi:10.1016/j.pepi.2014.06.005
- Di Giacomo, D., Engdahl, E. R. ve Storchak, D. A. (2018) The ISC-GEM Earthquake Catalogue (1904–2014): Status after the Extension Project. Earth Syst. Sci. Data 10(4), 1877–1899. doi:10.5194/essd-10-1877-2018
- Dziewonski, A. M., Chou, T.-A. ve Woodhouse, J. H. (1981) Determination of earthquake source parameters from waveform data for studies of global and regional seismicity. J. Geophys. Res. 86(B4), 2825–2852. doi:10.1029/JB086iB04p02825
- Ekström, G., Nettles, M. ve Dziewoński, A. M. (2012) The global CMT project 2004–2010: Centroid-moment tensors for 13,017 earthquakes. Phys. Earth Planet. Inter. 200–201, 1–9. doi:10.1016/j.pepi.2012.04.002
- Eshelby, J. D. (1957) The determination of the elastic field of an ellipsoidal inclusion, and related problems. Proc. R. Soc. Lond. A 241(1226), 376–396. doi:10.1098/rspa.1957.0133
- European-Mediterranean Seismological Centre (t.y.) Deprem parametreleri (çevrimiçi katalog). https://www.emsc-csem.org (erişim: 02.11.2026)
- Frohlich, C. (1992) Triangle diagrams: Ternary graphs to display similarity and diversity of earthquake focal mechanisms. Phys. Earth Planet. Inter. 75(1–3), 193–198. doi:10.1016/0031-9201(92)90130-N
- Frohlich, C. ve Apperson, K. D. (1992) Earthquake focal mechanisms, moment tensors, and the consistency of seismic activity near plate boundaries. Tectonics 11(2), 279–296. doi:10.1029/91TC02888
- Gardner, J. K. ve Knopoff, L. (1974) Is the sequence of earthquakes in Southern California, with aftershocks removed, Poissonian? Bull. Seismol. Soc. Am. 64(5), 1363–1367. doi:10.1785/BSSA0640051363
- GEOFON Data Centre (1993) GEOFON Seismic Network. GFZ Data Services. doi:10.14470/TR560404
- Goldberg, D. E., Koch, P., Melgar, D., Riquelme, S. ve Yeck, W. L. (2022) Beyond the teleseism: Introducing regional seismic and geodetic data into routine USGS finite-fault modeling. Seismol. Res. Lett. 93(6), 3308–3323. doi:10.1785/0220220047
- International Seismological Centre (2026) ISC-GEM Earthquake Catalogue. doi:10.31905/d808b825
- International Seismological Centre (t.y.) ISC Bulletin. doi:10.31905/D808B830 (erişim: 02.11.2026)
- Jaiswal, K. ve Wald, D. (2010) An empirical model for global earthquake fatality estimation. Earthq. Spectra 26(4), 1017–1037. doi:10.1193/1.3480331
- Ji, C., Wald, D. J. ve Helmberger, D. V. (2002) Source description of the 1999 Hector Mine, California, earthquake, part I: Wavelet domain inversion theory and resolution analysis. Bull. Seismol. Soc. Am. 92(4), 1192–1207. doi:10.1785/0120000916
- Kagan, Y. Y. (1991) 3-D rotation of double-couple earthquake sources. Geophys. J. Int. 106(3), 709–716. doi:10.1111/j.1365-246X.1991.tb06343.x
- Kanamori, H. (1977) The energy release in great earthquakes. J. Geophys. Res. 82(20), 2981–2987. doi:10.1029/JB082i020p02981
- National Institute for Earth Physics (1994) Romanian Seismic Network. International Federation of Digital Seismograph Networks. doi:10.7914/SN/RO
- Nowicki Jessee, M. A., Hamburger, M. W., Allstadt, K., Wald, D. J., Robeson, S. M., Tanyas, H., Hearne, M. ve Thompson, E. M. (2018) A global empirical model for near-real-time assessment of seismically induced landslides. Journal of Geophysical Research: Earth Surface 123(8), 1835–1859. doi:10.1029/2017JF004494
- Okada, Y. (1985) Surface deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 75(4), 1135–1154. doi:10.1785/BSSA0750041135
- Okada, Y. (1992) Internal deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 82(2), 1018–1040. doi:10.1785/BSSA0820021018
- Ryan, W. B. F., Carbotte, S. M., Coplan, J. O., O'Hara, S., Melkonian, A., Arko, R., Weissel, R. A., Ferrini, V., Goodwillie, A., Nitsche, F., Bonczkowski, J. ve Zemsky, R. (2009) Global Multi-Resolution Topography synthesis. Geochem. Geophys. Geosyst. 10(3), Q03014. doi:10.1029/2008GC002332
- Styron, R. ve Pagani, M. (2020) The GEM Global Active Faults Database. Earthq. Spectra 36(1S), 160–180. doi:10.1177/8755293020944182
- U.S. Geological Survey (2017) Advanced National Seismic System (ANSS) Comprehensive Catalog. doi:10.5066/F7MS3QZH
- Vavryčuk, V. (2014) Iterative joint inversion for stress and fault orientations from focal mechanisms. Geophys. J. Int. 199(1), 69–77. doi:10.1093/gji/ggu224
- Wald, D. J., Quitoriano, V., Worden, C. B., Hopper, M. ve Dewey, J. W. (2011) USGS “Did You Feel It?” Internet-based macroseismic intensity maps. Annals of Geophysics 54(6), 688–707. doi:10.4401/ag-5354
- Wells, D. L. ve Coppersmith, K. J. (1994) New empirical relationships among magnitude, rupture length, rupture width, rupture area, and surface displacement. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(4), 974–1002. doi:10.1785/BSSA0840040974
- Worden, C. B., Thompson, E. M., Baker, J. W., Bradley, B. A., Luco, N. ve Wald, D. J. (2018) Spatial and spectral interpolation of ground-motion intensity measure observations. Bull. Seismol. Soc. Am. 108(2), 866–875. doi:10.1785/0120170201
- Zhu, J., Baise, L. G. ve Thompson, E. M. (2017) An updated geospatial liquefaction model for global application. Bull. Seismol. Soc. Am. 107(3), 1365–1385. doi:10.1785/0120160198
Düzeltme (2 Kasım 2026): Bu sürümde dalga alanı modeli kartı eklendi.
Hazırlayan: T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Veri kesimi 02.11.2026 13:29 UTC · Sürüm 2 · © 2026 T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Tüm hakları saklıdır
Create an account or sign in to leave a review
Görüntülenebilecek inceleme bulunmuyor