Endonezya'da Ende'nin 68 km kuzey-kuzeybatısında 14 Ağustos 2026 günü kaydedilen Mw 7,7 büyüklüğündeki deprem, 150 km çevrede 33 yıl aradan sonra M ≥ 7,5 eşiğini aşan ilk deprem.
Deprem 21:58 UTC'de (Türkiye saatiyle 15 Ağustos 00:58) en yakın kıyıya yaklaşık 19 km uzaklıkta, Flores Denizi'nde kaydedildi. Derinlik çözülemediği için 10,0 km değerine sabitlendi. Büyüklük ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) çözümündeki moment büyüklüğü değeridir. Koordinatlar (8,35°G, 121,35°D) dış merkezi, yani odağın tam üstündeki yeryüzü noktası verir. Yazıdaki uzaklık ve sayım analizleri katalog kökenine (bu noktadan 4,6 km uzakta) göre yapıldı; şiddet ve Coulomb gerilme modellerinin merkezi ve hesap derinliği de bu kökendendir.
Dış merkezin 89 km çevresinde, ilk 64 günde 2.325 artçı sayıldı; sayım yalnız bu pencereye aittir.
Birleşik katalogda bu depremden önce dış merkezin 150 km çevresinde 6,0 ve üzeri büyüklükte 19, 60 km çevresinde ayrıca 5,0–5,9 büyüklüğünde 53 deprem kayıtlı; derlemedeki en büyük deprem 12 Aralık 1992'de, 65 km uzakta kaydedilen M 7,7 depremidir.
Tsunami durumunu yalnız Pasifik Tsunami Uyarı Merkezi (PTWC) ve ulusal afet kurumları duyurur. Bu yazıdaki hiçbir ifade bir tsunami uyarısı ya da uyarının kaldırıldığı bilgisi değildir.
Hasar ya da can kaybına ilişkin doğrulanmış bir veri bu çalışmanın veri kümesinde yer almıyor. Sahadaki duruma ilişkin resmî bilgi ilgili ülkenin afet yönetim kurumunun duyurularındadır.
Kurum çözümleri ilkseldir ve veri kesimi 18.10.2026 08:22 UTC anındaki hâlleriyle kullanıldı; kurumlar çözümlerini sonradan revize edebilir.
Şekil 1 · Ende (Endonezya) ve Çevresi Sismotektonik Haritası
Yıldız haberin konusu olan depremi, daireler aynı çerçevede kaydedilmiş büyük depremleri gösterir; daire büyüdükçe büyüklük artar, renk odak derinliğine göre değişir. Çizgiler iki ayrı katmandır: türlerine göre ayrılmış levha sınırları ve haritalanmış aktif fay izleri. Haritada 1926–2026 döneminde kaydedilmiş 7.323 adet M ≥ 5,0 deprem yer alır; renkler sığ (70 km'den sığ), ara (70–300 km) ve derin (300 km'den derin) odakları ayırır. Kadrajda 31 aktif fay izi ile dalma-batma, ıraksak, dönüşüm ve yakınsak türlerindeki levha sınırları çizildi. Derleme, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin ISC-GEM kataloğundaki kayıtları da içerir (International Seismological Centre, 2026). Yıldız Banda Denizi–Timor levha sınırına 34 km uzaklıkta. Haritada levha sınırları Bird (2003) PB2002 modelinden ve aktif fay izleri GEM küresel aktif fay veritabanından (Styron ve Pagani, 2020) alındı. Haritanın sayfadaki etkileşimli sürümü yakınlaştırılabilir; deprem, fay ve levha sınırlarının ayrıntıları üzerlerine gelindiğinde görüntülenir, zaman oynatıcı ile 1926'dan bu depreme uzanan deprem etkinliği izlenebilir.
Deprem nerede ve nasıl oldu
Dış merkezin yeri hesaplandı, odak derinliği ise çözülemedi. Konumu bağımsız çözen 3 kurumun dış merkezleri arasında en çok 13 km fark var; uzak bölgesel ağların çözümleri bu karşılaştırmaya alınmadı. Kurumların çevredeki aynı depremlere verdiği dış merkezler arasındaki fark ortanca 6,5 km; 249 depremdeki farkların %90'ı 27 km'nin altında. Kurumun atadığı değer bir varsayımdır, ölçüm değildir; odağın gerçekte ne kadar derinde olduğu açık bir soru.
Şekil 2 · Dış merkez ve diri faylar
Yıldız dış merkezi, daireler aynı çevredeki öteki depremleri gösterir; daire büyüdükçe büyüklük artar. 2021–2026 döneminde haritanın kapsadığı alanda 3.681 deprem kaydedildi; deprem, dönemin kayıtlı en büyük depremidir.
Levha sınırına 34 km
Levha sınırının yeri ve türü Bird (2003) modelinden alındı: yukarıda anılan Banda Denizi–Timor levha sınırı. Levha sınırı, yerkabuğunu oluşturan büyük parçaların birbirine değdiği kuşaktır. Çevredeki 115 mekanizmadan yapılan bölgesel gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) yaklaşık 179° doğrultusunda (kuzey–güney) bir en büyük yatay sıkışma yönü veriyor; çözümlerin ortalama uyumsuzluğu tek bir gerilme alanı varsayımının sınırını aştığından faylanma rejimi kısıtlanamadı; çözüm kesin sayılmadı.
Kayıtların derinliği geniş bir aralığa yayılıyor: 3.681 kaydın en derini 750 km'de, %95'i ise 103 km'den sığ. 1.762 kayıtta, yani kayıtların %48'inde, derinlik ölçülmeyip varsayılan bir değere atanmış. Atanmış değerler ayıklandığında kalan 2.007 depremin ortanca derinliği 16 km; depremin derinliği ise kurumca 10,0 km olarak atandı ve ortancadan ayırt edilemiyor. Derinlik dağılımı bu payla birlikte okunmalı.
Şekil 3 · Tektonik çerçeve
Çevrede hangi tür fay hareketinin baskın olduğunu görmek için toplara bakmak yeterli: her biri geçmişte çözülmüş bir depremin faylanma türünü taşır. Haritadaki inceleme alanı ve yakın çevresinde 1976–2026 arasında çözülen 55 odak mekanizmasının %49'u ters faylanma gösterir (Frohlich ve Apperson, 1992). Oranın %95 güven aralığı %33–65'tir; aralık birbirinden bağımsız 34 deprem kümesinden hesaplandı. Aralığın alt ucu, bu çalışmanın bir türü baskın saymak için aradığı %70 eşiğinin altında kaldığından baskın tür kesin sayılmadı. Haritada dış merkez çevresinde çözülmüş 36 odak mekanizmasından en büyük 12 tanesi gösterilir; bu depremin kendi çözümü ters faylanmadır.
1926'dan bu yana M 6 ve üzeri 19 deprem
Tarihsel derleme, bölgede daha önce de güçlü depremler kaydedildiğini ortaya koyuyor. Büyüklüğe göre sıralandığında derlemenin başında girişte anılan 1992 depremi var; ardından 14 Aralık 2021'deki M 7,3 depremi (128 km) ve 27 Kasım 1941'deki M 6,8 depremi (125 km) yer alıyor. Derlemenin dış merkeze en yakın kaydı 2,4 km uzaktaki 1998'deki M 5,3 depremi. Sıklık burada sınırlı bir bilgi: 100 km çevrede 7,7 ve üzeri büyüklükte artçıları ayıklanmış yalnız bir önceki kayıt var ve bu yalnız 22,7 yıllık bir %95 alt sınırı veriyor (Garwood, 1936); değer çekincelidir.
Şekil 4 · Geçmiş depremler
Grafik bölgenin büyük depremlerini zaman ekseninde sıralar: soldan sağa doğru tarih ilerler, işaretin yüksekliği büyüklüğü verir. Derlemede dış merkeze en yakın kayıt, 1998 depremidir.
Şekil 5 · Nadirlik merdiveni
Merdiven yukarı çıktıkça büyüklük artar ve kayıtlar seyrekleşir; vurgulanan basamak bu depremin büyüklüğüne karşılık gelir.
Şekil 6 · Fay hareketinin özeti
Çizimdeki iki eğri, fay olabilecek iki düzlemi gösterir; dilimlerin yerleşimi kaymanın yönünü anlatır. Odak mekanizması, bir depremi üreten fayın duruşunu ve blokların kayma yönünü gösteren çözümdür; birbirine dik iki olası düzlem verir ve fay bunlardan biridir. Global CMT (Global Centroid-Moment-Tensor; depremlerin odak mekanizması çözümlerini yayımlayan uluslararası katalog) çözümünde bu deprem ters (üstteki bloğun eğim yönünde yukarı itildiği) faylanma gösterir; çözümün moment büyüklüğü Mw 7,8 olarak verilir. Birinci düzlemin doğrultusu 94°, eğimi 33°, kayma açısı (0° ve ±180° yatay kaymadır; artı değerler ters, eksi değerler normal bileşen taşır) 96°; ikincisinin doğrultusu 267°, eğimi 58°, kayma açısı 86° olarak verilir. Hangi düzlemin kırıldığı bu veriyle ayırt edilemiyor. Çift kuvvet bileşeni çözümün yaklaşık %97'sini oluşturur; kaynağın büyük bölümü fay kaymasıyla açıklanır.
Yakından bakış
Şekil 7 · Hissedilme bildirimleri
Topluluk şiddeti, insanların sarsıntıyı nasıl algıladığını anlatır; aletsel bir ölçüm değildir. USGS'in hissedilme anketine 50 bildirim ulaştı; bildirimlerden derlenen en yüksek topluluk şiddeti (Community Decimal Intensity, CDI) 7,9 düzeyindedir (veri: USGS hissedilme ürünü, 23.08.2026 tarihli kayıt; yöntem: Atkinson ve Wald, 2007). Şiddet, sarsıntının bir yerde nasıl hissedildiğini anlatan ölçüdür ve 1–12 basamaklı Değiştirilmiş Mercalli ölçeğiyle verilir; depremin büyüklüğünden ayrı bir niceliktir. Bildirim gelen 22 hücre renklendirildi; bildirim gelmeyen alanlar boş kalır.
2.110 artçının 1.064 tanesinde de derinlik sabit değerdedir.
Artçı etkinliği
30 dakika sonra, 14 Ağustos 2026 günü 22:28 UTC'de (Türkiye saatiyle 01:28) dış merkezden 24 km uzakta Mw 6,2 büyüklüğünde bir artçı kaydedildi; pencerenin en büyüğü odur. Büyüklük farkı 1,5; karşılaştırma ana deprem ile en büyük artçı arasında (Båth, 1965). Etkinlik, bu çalışmanın işletimsel ölçütüyle ana şok–artçı türünde sınıflandı ve toplam sismik momentin %99'u ana depremde toplandı. Bölgenin olağan etkinliği hakkında fikir vermesi için: depremden sonraki sayımla aynı 89 km'lik çevrede önceki bir yılda 164 deprem kaydedildi.
Depremden sonraki ilk 64 günde dış merkezin 89 km çevresinde M ≥ 3,7 depremlerin günlük sayısı, aynı alanda 2016–2021 dönemi ortalamasının yaklaşık 230 katı (%95 aralığı 170–300); sayım yalnız ilk 64 günü kapsar. Depremin ardından 3,8–7,4 saat arasında günde yaklaşık 350 düzeyinde olan M ≥ 3,1 kayıt sıklığı, 33–64 gün arasında günde yaklaşık 4,4'e geriledi (%95 aralıkları 250–460 ve 3,6–5,2); gözlem yalnız ilk 64 günü kapsar ve ilk 2 saatin kaydı eksik olduğundan ilk değer ilk tam aralıktandır.
Şekil 8 · Deprem ile ardından kaydedilen en büyük deprem
Grafik, ana deprem ile ardından kaydedilen en büyük deprem arasındaki büyüklük farkını gösterir. Depremi izleyen 64 günde, dış merkezin 86 km çevresinde 2.110 artçı (büyük bir depremi izleyen, ondan küçük depremler) kaydedildi; en büyüğü 30 dakika sonra oluşan Mw 6,2 büyüklüğündeki depremdir. Ana şokla (bir deprem dizisinin en büyük depremi) arasındaki büyüklük farkı 1,5 birimdir.
Artçı kayıtlarında tamlık büyüklüğü (kataloğun eksiksiz sayılabildiği en küçük büyüklük) 3,8 düzeyindedir; 2.110 sayısı bu eşiğin altındaki olaylar bakımından alt sınırdır. Kayıtlar depremi izleyen ilk saatlerde daha da eksiktir: ana şoku izleyen ilk 50 kayıtta tamlık büyüklüğü 4,3 düzeyindedir ve 3,8 düzeyine ancak yaklaşık 2 saat sonra iner. Büyüklüğü 3,1 ve üzerindeki artçıların günlük sayısı, ilk ölçüm aralığında (3,8–7,4 saat) günde yaklaşık 350 olaydan son aralıkta (33–64 gün) günde yaklaşık 4,4 olaya indi; azalma sayım belirsizliğinin dışında kalıyor; gözlem yalnız ilk 64 günü kapsıyor ve ilk 2 saatin kaydı eksik olduğundan ilk değer ilk tam aralıktan. Azalmanın hızını tanımlayan Omori–Utsu üssü (p) de hesaplandı; ilk saatlerin eksik kaydından etkilenebileceğinden burada rakamla verilmedi.
Sayım alanındaki artçılar en az 113 × 92 km boyutunda bir alana yayıldı; bulut 86 km yarıçaplı sayım alanının sınırına dayandığından bu boyutlar alt sınırdır. Bulutun uzun ekseni kuzeyden saat yönünde 106° doğrultusundadır. M ≥ 3,1 büyüklüğündeki artçıların kuzey–güney yönündeki konumu, depremden sonra geçen süreye göre de çizildi.
Şekil 9 · Gerilme değişimi modeli
Kırmızı alanlarda komşu fay düzlemlerindeki gerilme modele göre arttı, mavi alanlarda azaldı. Kırığa çok yakın düğümlerde model değerleri yarı-uzay çözümünün tekilliği nedeniyle anlamsız büyür; bu değerler değerlendirme dışında tutulduğundan modelin en büyük artış ve azalış değerleri burada verilmedi. Model, 90°/32°/90° düzleminin kırıldığı varsayımıyla, 250 × 65 km boyutlu ve 0,9 m tekdüze kaymalı bir kaynakla, 10 km derinlikte ve μ′ = 0,4 alınarak hesaplandı (Okada, 1992). Bu hesap bir gerilme değişimi modelidir; deprem tahmini değildir. Öteki düzlem (267°/58°) kaynak alınırsa lobların yeri değişir; gerilme ters çözümü yakınsamadığından bölgesel gerilme verisi hangi düzlemin kırıldığını ayırmaya yetmedi. 10,5 km hesap derinliğinde modelin gerilme artışı alanları kırığın batı ve doğu uçlarında toplanıyor; azalış alanları tek bir yönde yoğunlaşmıyor.
Yanıt bekleyen sorular
Depremin gerçek derinliği ne? Konumu bağımsız çözen kurumların derinlik değerleri 10,0 ile 24,9 km arasında değişir (değerlendirme dışı bırakılan uzak ağ çözümleri hariç). USGS çözümünde derinlik çözülemeyip 10,0 km değerine sabitlenmiştir. Soru ancak yakın istasyon kayıtlarıyla yapılmış bir derinlik çözümü ile yanıtlanır.
Artçı sayısı zamanla nasıl azalıyor? İlk 64 günde artçıların günlük sayısı günde yaklaşık 350 olaydan günde yaklaşık 4,4 olaya indi; azalma üssü kesin sayılmadı ve çalışma yalnız bu süreyi kapsar. Soru ancak 90 günlük izleme penceresinin dolması ile yanıtlanır (12.11.2026).
Özetle, Mw 7,7 büyüklüğündeki deprem ters faylanmayla oluştu; kırılmanın gerçekte hangi derinlikte başladığı sorusu açık kalıyor. 12.11.2026, 90 günlük izleme penceresinin son günüdür.
Veri ve yöntem
Çalışma, 15.08.2021–18.10.2026 arasında dış merkez çevresindeki çalışma alanında kaydedilen 3.681 depreme dayanır. Kayıtlar EMSC, ISC, USGS ve GFZ kataloglarından derlendi; aynı depremi birden çok kez gösteren kayıtlardan 111 kopya ile kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağlardan gelen 12 kayıt ayıklandı.
Veri kesimi 18.10.2026 08:22 UTC; yazı gözlenmiş verileri betimler, deprem tahmini içermez. Haritalar ve metin aynı veri kesiminden, YAPI ZEMİN yazılımlarıyla üretildi. Kapak haritası depremin çevresindeki büyük depremleri ve levha sınırlarını tek bakışta okutur.
Kaynaklar
- Aki, K. (1965) Maximum likelihood estimate of b in the formula log N = a − bM and its confidence limits. Bull. Earthq. Res. Inst. Univ. Tokyo 43(2), 237–239. doi:10.15083/0000033631
- Atkinson, G. M. ve Wald, D. J. (2007) “Did You Feel It?” intensity data: A surprisingly good measure of earthquake ground motion. Seismol. Res. Lett. 78(3), 362–368. doi:10.1785/gssrl.78.3.362
- Båth, M. (1965) Lateral inhomogeneities of the upper mantle. Tectonophysics 2(6), 483–514. doi:10.1016/0040-1951(65)90003-X
- Bird, P. (2003) An updated digital model of plate boundaries. Geochem. Geophys. Geosyst. 4(3), 1027. doi:10.1029/2001GC000252
- Cao, A. ve Gao, S. S. (2002) Temporal variation of seismic b-values beneath northeastern Japan island arc. Geophys. Res. Lett. 29(9). doi:10.1029/2001GL013775
- Di Giacomo, D., Bondár, I., Storchak, D. A., Engdahl, E. R., Bormann, P. ve Harris, J. (2015) ISC-GEM: Global Instrumental Earthquake Catalogue (1900–2009), III. Re-computed MS and mb, proxy MW, final magnitude composition and completeness assessment. Phys. Earth Planet. Inter. 239, 33–47. doi:10.1016/j.pepi.2014.06.005
- Di Giacomo, D., Engdahl, E. R. ve Storchak, D. A. (2018) The ISC-GEM Earthquake Catalogue (1904–2014): Status after the Extension Project. Earth Syst. Sci. Data 10(4), 1877–1899. doi:10.5194/essd-10-1877-2018
- Dziewonski, A. M., Chou, T.-A. ve Woodhouse, J. H. (1981) Determination of earthquake source parameters from waveform data for studies of global and regional seismicity. J. Geophys. Res. 86(B4), 2825–2852. doi:10.1029/JB086iB04p02825
- Ekström, G., Nettles, M. ve Dziewoński, A. M. (2012) The global CMT project 2004–2010: Centroid-moment tensors for 13,017 earthquakes. Phys. Earth Planet. Inter. 200–201, 1–9. doi:10.1016/j.pepi.2012.04.002
- European-Mediterranean Seismological Centre (t.y.) Deprem parametreleri (çevrimiçi katalog). https://www.emsc-csem.org (erişim: 18.10.2026)
- Frohlich, C. ve Apperson, K. D. (1992) Earthquake focal mechanisms, moment tensors, and the consistency of seismic activity near plate boundaries. Tectonics 11(2), 279–296. doi:10.1029/91TC02888
- Gardner, J. K. ve Knopoff, L. (1974) Is the sequence of earthquakes in Southern California, with aftershocks removed, Poissonian? Bull. Seismol. Soc. Am. 64(5), 1363–1367. doi:10.1785/BSSA0640051363
- Garwood, F. (1936) Fiducial limits for the Poisson distribution. Biometrika 28(3–4), 437–442. doi:10.1093/biomet/28.3-4.437
- GEOFON Data Centre (1993) GEOFON Seismic Network. GFZ Data Services. doi:10.14470/TR560404
- Hanks, T. C. ve Kanamori, H. (1979) A moment magnitude scale. J. Geophys. Res. 84(B5), 2348–2350. doi:10.1029/JB084iB05p02348
- International Seismological Centre (2026) ISC-GEM Earthquake Catalogue. doi:10.31905/d808b825
- International Seismological Centre (t.y.) ISC Bulletin. doi:10.31905/D808B830 (erişim: 18.10.2026)
- Kagan, Y. Y. (2004) Short-term properties of earthquake catalogs and models of earthquake source. Bull. Seismol. Soc. Am. 94(4), 1207–1228. doi:10.1785/012003098
- King, G. C. P., Stein, R. S. ve Lin, J. (1994) Static stress changes and the triggering of earthquakes. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(3), 935–953. doi:10.1785/BSSA0840030935
- Okada, Y. (1992) Internal deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 82(2), 1018–1040. doi:10.1785/BSSA0820021018
- Styron, R. ve Pagani, M. (2020) The GEM Global Active Faults Database. Earthq. Spectra 36(1S), 160–180. doi:10.1177/8755293020944182
- U.S. Geological Survey (2017) Advanced National Seismic System (ANSS) Comprehensive Catalog. doi:10.5066/F7MS3QZH
- Vavryčuk, V. (2014) Iterative joint inversion for stress and fault orientations from focal mechanisms. Geophys. J. Int. 199(1), 69–77. doi:10.1093/gji/ggu224
- Wells, D. L. ve Coppersmith, K. J. (1994) New empirical relationships among magnitude, rupture length, rupture width, rupture area, and surface displacement. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(4), 974–1002. doi:10.1785/BSSA0840040974
Hazırlayan: T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Veri kesimi 18.10.2026 08:22 UTC · Sürüm 1 · © 2026 T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Tüm hakları saklıdır


Create an account or sign in to leave a review
Görüntülenebilecek inceleme bulunmuyor