TBBulgurlular

1 Giriş Bu çalışma, 12.10.2026 tarihinde Río Grande (Panama) yerleşiminin 18 km batısında meydana gelen Mw 6,1 depremini ve onu çevreleyen sismisiteyi olay merkezli bir pencerede incelemektedir (Şekil 1). İnceleme, 416 olaylık birleşik çok kaynaklı deprem kataloğuna ve olayın Global CMT (GCMT) moment tensörü çözümüne dayanmaktadır; raporlanan her çözümleme önceden tanımlı veri yeterliliği, ölçek/geçerlilik, istatistiksel güç ve yöntemin kendi güvenilirlik beyanı ölçütlerinden geçirilmiştir. Amaç, olayın kaynak parametrelerini, dizi istatistiğini ve bölgesel bağlamını ölçülen büyüklüklerle betimlemektir. Şekil 1. Harita 416 olaylık kataloğun tamamını gösterir; odak mekanizmaları 71 çözümlük bölgesel mekanizma kümesindendir. Gerilme inversiyonu olay merkezli mekanizma popülasyonundandır (n = 105). Daire rengi odak derinliğini, çapı büyüklüğü verir; kadranlı küreler odak mekanizması çözümleridir ve kırmızı kadran sıkışmadır. Sarı yıldız çalışma olayı, kırmızı çizgiler diri fay izleridir. Mw sırasıyla en büyük 6 çözüm künyelidir (öbür 7 küre künyesizdir); künye çözümün Global CMT (GCMT) kataloğundaki moment büyüklüğünü (Mw) ve yılını (çalışma penceresi içindeki çözümlerde tarihini) verir; bu büyüklük gövdedeki katalog büyüklüğünden farklı olabilir. İnce çizgi künyeyi küresine, ok küreyi çözümün dış merkezine bağlar. Kenardaki küreler harita dışında kalan çözümlerdir: üçgen çözümün yönünü, künye çözümün GCMT konumunun kutu merkezine uzaklığını ve yönünü verir. Kesikli halkalı küreler çalışma penceresinden önceki çözümlerdir (faylar: GEM Global Active Faults [Styron ve Pagani, 2020] — CC BY-SA 4.0; mekanizmalar: bölgesel mekanizma kümesi; katalog: EMSC · ISC · USGS · GFZ). Olay künyesi ve temel parametreler Tablo 1'de, kurum çözümleri ve benimsenen hiposantr Tablo 2'de verilmiştir. Tablo 1. Olay künyesi ve türetilmiş kaynak parametreleri Nicelik Değer Kaynak / yöntem Oluş zamanı (UTC) 12.10.2026 23:20:36 USGS çözümü, sürüm 87 Dış merkez 7,6896°K · 81,4896°B USGS çözümü, sürüm 87 Odak derinliği 11,0 km USGS · dalga biçimi modellemesi Büyüklük Mw 6,1 USGS (hiposantrı veren kurum)ᵃ Sismik moment M₀ 1,977×10¹⁸ N·m GCMT skaler momenti · Mw 6,13 Nominal ışınan enerji E 9,9×10¹³ J M₀'dan · Kanamori (1977) Yatay konum belirsizliği ±2,03 km USGS biçimsel belirsizliği Derinlik belirsizliği ±1,75 km USGS · %90 güven düzeyi İstasyon sayısı 119 USGS bildirimi Azimut boşluğu 51° (ikincil 67°) USGS bildirimi En yakın istasyon 244,3 km USGS bildirimi Varış artığı (RMS) 0,86 s USGS bildirimi b değeri 0,89 ± 0,09 Aki (1965), en büyük olabilirlikᵇ Kutu yayılımı (%95) 100,7 × 67,6 km uzun × kısa eksen · çalışma kutusu olayları İzleyen olay bulutu yayılımı (%95) 52,7 × 36,0 km uzun × kısa eksen · izleyen olay bulutu Mekanizma (NP1) 88°/69°/−15° GCMT · doğrultu/eğim/kayma a) Büyüklük türü Mww: moment tensörü çözümünden hesaplanan moment büyüklüğü. b) b değeri: çalışma olayı öncesi dönem; Mc = 3,8 (b-kararlılığı), N(≥ Mc) = 139. Tablo 2. Kurum çözümleri ve benimsenen hiposantr Kurum Oluş zamanı (UTC) Enlem Boylam Derinlik (km) M Tür Çözüm durumu Arşive alınma (UTC) USGS* 12.10.2026 23:20:36 7,7028°K 81,4989°B 10,0 6,1 Mww gözden geçirilmiş 12.10.2026 23:38 EMSC (NEIC) 12.10.2026 23:20:36 7,7028°K 81,4989°B 10,0 6,1 Mw aktarılmış çözüm; konumu USGS ile özdeş 12.10.2026 23:37 INGV 12.10.2026 23:20:38 7,7590°K 81,3551°B 18,4 6,2 Mwp uzak ağ çözümü 13.10.2026 00:14 GSRAS 12.10.2026 23:20:37 7,79°K 81,46°B 10,0 5,9 mb uzak ağ çözümü 16.10.2026 09:48 * benimsenen hiposantr (kurumun olay kimliği us6000u1wn): arşiv günkü çözüm; olay künyesindeki değerler kurumun sonraki çözümünden (sürüm 87). Benimseme sırası: olağan çözümler aktarılmış ve uzak ağ kayıtlarından önce gelir; sonra derinliği verilmiş çözüm ve genel kurum sırası gözetilir. Birleşik kataloğun temsilci kaydı benimsenen hiposantrla aynıdır. Aktarılmış çözüm: ISC'nin başka bir kurumdan aktardığı çözüm (parantezde üreten kurum); uzak ağ çözümü: bölgesel ağın kendi hizmet bölgesi dışındaki çözümü; konumu USGS ile özdeş: enlem, boylam ve derinlik USGS çözümüyle birebir aynıdır (bağımsız konum çözümü sayılmaz). Kısaltma: GSRAS Geophysical Survey, Russian Academy of Sciences. Benimsenen satırın derinliği o çözümde sabitlenmiştir. Değerler kurumun bildirdiği ondalıkladır (“—”: alan kayıtta yok). “Arşive alınma”, raporun birleşik arşive alındığı andır (sorgu anı 16.10.2026 09:54 UTC); sonraki güncellemeler çizelgede yoktur. 2 Tektonik çerçeve Çalışma alanı, Nazca levhasının kuzey sınırının güney Panama kıta kenarı içinden geçtiği kesimdedir: Panama Körfezi'nin güneyinde bu sınır (Güney Panama Fay Zonu) ağırlıklı olarak sol yönlü doğrultu atımlıdır; sınır, Azuero Yarımadası'nın güneyinde ve güneybatısında eğik dalma-batmaya dönüşür ve burada etkin bir yığışım karmaşığı oluşmaktadır (Westbrook vd., 1995). Bölgenin sismisitesi Panama yayının bir mikrolevha olarak ele alınabileceğini düşündürmüş; kuzey–güney uzanımlı, sağ yönlü dönüşüm fayı niteliğindeki Panama Kırık Zonu'nun 6°K'nin kuzeyinde kollara ayrıldığı gösterilmiştir (Adamek vd., 1988). Küresel konumlama ağı verisine dayanan kinematik blok modelleri, Panama bölgesinin Panama bloğu olarak adlandırılan bütün bir tektonik blok gibi davrandığını göstermiştir (Kobayashi vd., 2014). Panama üçlü ekleminin gelişimi, Nazca levhasının eğik dalma-batmasının başlamasıyla eş zamanlı olarak yaklaşık 8,5 milyon yıl öncesine tarihlenmiştir (Morell, 2015). Azuero–Soná Fay Zonu, Panama'nın Kuvaterner fay ve kıvrım haritasında yer alır; haritada fayın en son faylanma zamanı olasılıkla 1,6 milyon yıldan genç, kayma hızı ise bilinmiyor olarak verilmiştir (Cowan vd., 1998). Kullanılan bağıntılar (1) Sismik moment: M₀ = 101,5·M + 9,1 N·m — Hanks ve Kanamori (1979); sabit: Kanamori (1977) (2) Işınan enerji: log₁₀E = 1,5·M + 4,8 (J) — Gutenberg ve Richter (1956) (3) Büyüklük–frekans: log₁₀N(≥M) = a − b·M — Gutenberg ve Richter (1944) (4) Artçı sönümü: n(t) = K/(t + c)p — Utsu vd. (1995) (5) Artçı dizisi oranı: λ(t,M) = 10a+b(Mₘ−M)·(t+c)−p — Reasenberg ve Jones (1989) Şekil 2a–2d: Koyu kadranlar sıkışma, açık kadranlar genişleme kadranlarıdır; T ekseni sıkışma kadranının, P ekseni genişleme kadranının ortasında yer alır (Şekil 2a). Deviatorik (GCMT) tensörün çift kuvvet payı %60'tır. Nokta kaynak (çift kuvvet) yaklaşımında iki düzlem dalga alanında özdeştir; büyük depremlerde sonlu fay çözümleri ve bağımsız geometri kanıtları (artçı uzanımı, oturtulan düzlem) düzlemi kısıtlar; gerilme kararsızlığı ise gerilme alanına dayanan ayrı türden bir ölçüttür. Büyüklük–zaman serimi pencere kataloğunun zaman içindeki gelişimini betimler: 416 olay, ilk–son olay arası 1.827 gün, en büyüğü M 6,6 (Şekil 2b). Ortalama büyüklük M 3,60, ortanca M 3,6'dır (tam katalog). Serimin düşey saçılımı büyüklük çeyreklerinden okunur: kayıtların dörtte biri M 3,2 altında, dörtte biri M 4,0 üstündedir ve çeyrekler arası açıklık 0,8 büyüklük birimidir. Serimdeki en küçük olaylar tamlık eşiğinin altında kalır; bu olayların zaman içinde seyrekleşmesi yalnız gerçek bir sakinleşmeden değil, ağ duyarlılığındaki değişimden de kaynaklanabilir; bu nedenle serim, eşik üstü alt kümeyle kurulan istatistiklerin yerine geçmez. Omori üsteli p, sönümün istatistiksel tanımıdır; tek tek olayların zamanını ya da yeni bir büyük depremi öngörmez (Şekil 2c). Pencerenin tamlığı tekdüze olmadığından tamlık eşiği ve b değeri çalışma olayı öncesi dönemden kestirilmiştir; çalışma olayını izleyen kayıtlar bu örneklemin dışındadır (Şekil 2d). Çalışma olayı öncesi dönemde benimsenen tamlık eşiğinin üstünde gözlenen kümülatif dağılım, uydurulan üstel yasayla %89,5 oranında modellenmektedir (uyum iyiliği). En büyük olabilirlik kestiricisinin yanlılık oranı N/(N − 1) olup (Ogata ve Yamashina, 1986) bu örneklemde eğimi %0,7 büyütür. Şekil 2a. Odak mekanizması alt yarıküre eşit alan izdüşümüyle çizilmiştir; koyu kadranlar sıkışma kadranlarıdır. Şekil 2b. Pencere kataloğu 416 olaydır (320 olay çizilidir); en büyük olay Mw 6,6 büyüklüğündedir (09.10.2026); çalışma olayı öncesi dönemde Mc = 3,8 üstünde 139 olay vardır. Büyüklük–zaman dağılımı: yatay eksen ilk olaydan geçen süre (gün), düşey eksen büyüklüktür. Her mavi daire bir olaydır ve daire çapı büyüklükle ölçeklidir; turuncu kesikli düşey çizgi ve yıldız çalışma olayını işaretler (seyreltme eşit adımlıdır; en büyük 10 olay her durumda çizilmiştir). Şekil 2c. Çekinceli kestirim: Omori–Utsu üsteli az sayıda olayla kestirilmiştir (n = 32 < 50); p ve c değerleri verilmemiştir. Olay oranı çalışma olayından geçen süreye göre çizilmiştir (iki eksen logaritmik); eğri Omori–Utsu yasasının en büyük olabilirlik uydurmasıdır ve değerleri çekinceli olduğundan şekilde verilmemiştir (Omori–Utsu yasası: Utsu vd., 1995). Şekil 2d. Çalışma olayı öncesi dönemde Mc = 3,8 (b-kararlılığı) üstündeki 139 olaydan b = 0,89 ± 0,09 kestirilmiştir. Gutenberg–Richter büyüklük–frekans dağılımı: dolu daireler kümülatif sayımı N(≥M), açık gri kareler her büyüklük aralığındaki artımsal sayımı verir; kesikli turuncu doğru, benimsenen eşiğin üstünde log₁₀N = a − b·M ile çizilen uyum doğrusudur; gri kesikli düşey çizgi tamlık büyüklüğü Mc'dir; ince düşey çubuklar N ≤ 30 olan aralıklarda √N Poisson belirsizliğidir. Çizilen dağılım çalışma olayı öncesi döneme aittir (dağılım: Gutenberg ve Richter, 1944). Şekil 3a–3d: Bu olayın yayımlanmış mekanizması doğrultu atımlı faylanma sınıfındadır; düzlem geometrisi bu çözümle birlikte okunmalıdır (Şekil 3a). Derinlik ekseni katalog derinliklerine dayanır; derinlik geometrisi sabit derinlikli kayıtların payıyla birlikte okunmalıdır. Bulutun uzama oranı (uzun kenarının kısa kenarına oranı) 1,490, çalışma kutusunun en-boy oranı 1,014'tür; bulutun uzama oranı kadrajınkini belirgin biçimde aşmadığından (iki oranın oranı 1,47) ölçülen uzama büyük ölçüde kadrajın geometrisidir ve yapısal bir uzama iddiası kurulmamıştır (Şekil 3b). Dik kesitteki dağınıklık, gerçek zon kalınlığı ile konum hatasının toplamıdır ve ikisi bu veriyle ayrıştırılamaz. Düşey yayılımın uzun yatay kenara oranı 0,30'dur; yatay yayılım düşey yayılımı aşmaktadır (Şekil 3c). Bloktaki yoğunlaşmalar, etkinliğin tek bir düzlem üzerinde mi yoksa birden çok parça üzerinde mi geliştiğini görsel olarak ayırt etmeye yarar; kesitlerdeki iki boyutlu izdüşümde üst üste düşen kümeler burada ayrışabilir. Derinliğe göre renklendirilmiş dış merkez haritası, sığ ve derin etkinliğin mekânsal olarak ayrışıp ayrışmadığını gösterir; derinliği bilinen 416 kaydın 303 tanesi 10 km ve daha sığ, 113 tanesi daha derindir (tam katalog; Şekil 3d). Derinlik değerleri kurum çözümlerinden geldiği için bu okuma konum kalitesiyle sınırlıdır ve haritadaki renk, histogramdaki tepe ile birlikte okunmalıdır. Çalışma kutusu yayılımının geometrik ölçüleri Tablo 3'te, derinlik dağılımının ölçüleri Tablo A1'de, çalışma alanındaki adlandırılmış diri fay izleri Tablo A2'de verilmiştir. Şekil 3a. Olayların %95'i 0,0–30,0 km derinlik bandındadır; ortanca derinlik 10,0 km'dir. A–A′ kesiti olayları kesit ekseni (kutu yayılımının uzun ekseni) boyunca uzanan düşey düzleme izdüşürür. Sarı yıldız çalışma olayıdır; daire rengi derinliği, çapı büyüklüğü verir. Alt kenardaki üçgenler derinlik ekseninin altında kalan olaylardır; kataloğun en derin kaydı (300 km) kurumun bildirdiği yuvarlak bir değerdir. Kesikli yatay çizgi kurumların varsayılan olarak atadığı sabit derinliktir. A–A′ ve B–B′ kesitleri aynı yatay açıklık ve aynı derinlik ekseniyle çizilmiştir (izdüşüm: çalışma kutusundaki bütün olaylar; derinlikler katalog hiposantrlarıdır; düzlem: ağırlık merkezli ana bileşen çözümü). Şekil 3b. B–B′ kesiti olayları kesit eksenine dik düşey düzleme izdüşürür. İmler, renk ölçeği ve iki eksenin ölçeği A–A′ kesitiyle aynıdır; düşey abartı iki kesitte eşittir (izdüşüm: çalışma kutusundaki bütün olaylar; düzlem: ağırlık merkezli ana bileşen çözümü). Şekil 3c. Yatay eksen kesit ekseni (kutu yayılımının uzun ekseni) boyunca, sağ üste kaçan eksen ona dik uzaklığı, düşey eksen derinliği verir. Derinlik ekseni kesitlerle aynıdır; turuncu levha oturtulan düzlemdir. Üst yüzdeki kırmızı çizgiler diri fay izleridir; yıldızdan ve elmastan üst yüze çıkan kesikli çizgiler olayların yüzeydeki izdüşümünü gösterir (kabinet izdüşümü; üç eksen ayrı ölçeklidir; blok kenarları %95 yayılımın 1,06 katıdır). Şekil 3d. Derinlik renkli harita 416 olaylık kataloğun tamamını gösterir. Daire rengi odak derinliğini, çapı büyüklüğü verir. Sarı yıldız çalışma olayıdır; kesikli A–A′ ve B–B′ doğruları kesitlerin harita izleridir (kesikli dikdörtgen çalışma kutusudur; kutunun dışı sorgulanmamıştır, oradaki fay izleri bağlam içindir). Tablo 3. Çalışma kutusu yayılımının geometrik ölçüleri ve oturtulan düzlem Nicelik Değer Ölçüt / kaynak Kutu yayılımı (uzun × kısa) 100,7 × 67,6 km %95 ana bileşen açıklığı (PCA) · çalışma kutusu olayları (n = 416) İzleyen olay bulutu (uzun × kısa) 52,7 × 36,0 km %95 ana bileşen açıklığı (PCA) · izleyen olay bulutu (n = 55) Derinlik bandı 0,0–30,0 km %2,5–97,5 yüzdelik · çalışma kutusu olayları İzleyen olay bulutu ana ekseni — raporlanmadı; gerekçesi raporlanmayan çözümlemeler çizelgesinde Kesit ekseni (kutu yayılımının uzun ekseni) 113° ana bileşen ekseni · çalışma kutusu olayları · kesitlerin izdüşüm eksenidir; pencere biçimine duyarlıdır, yapısal doğrultu değildir Oturtulan düzlem (çekinceli) 280° / 21° doğrultu/eğim · izleyen olay bulutu · n = 17 · sabit derinlikli 38 olay dışlandı Westin düzlemsellik cp 0,75 cl 0,10 · cs 0,14 (Σ≈1, yuvarlama) Düzleme uzaklık (rms) 4,82 km karekök ortalama · izleyen olay bulutu · n = 17 · sabit derinlikli 38 olay dışlandı Düzleme uzaklık (ort. mutlak) 3,16 km ortalama mutlak uzaklık · aynı bulut Haritalı faydan sapma 33° en yakın haritalı fay Kullanılan diri fay veri tabanında (GEM Global Active Faults Database) dış merkeze en yakın adlı faylar şunlardır: Azuero Fayı (15 km; sol yönlü doğrultu atımlı). Kullanılan sayısal levha sınırı modelinde (Bird, 2003) dış merkeze en yakın sınır Nazca–Panama levha sınırıdır ve 68 km uzaklıktadır; model sınırları, yayılı deformasyon kuşaklarında bir modelleme kabulüdür. Olay sığ odaklı (h < 70 km) bir depremdir (odak derinliği 11,0 km). 3 Veri ve Yöntem Katalog, olay merkezli kutuda 13.10.2021 – 16.10.2026 döneminde kaydedilmiş 416 olaydan oluşmaktadır. Sorgu penceresinin nominal sonu 10.01.2027 tarihidir ve pencere üretim anında henüz dolmamıştır; olay oranları üretim anına kadar geçen 1.828 günle (5,0 yıl) hesaplanmıştır. Kayıtların kurum dağılımı: EMSC 250, ISC 138, USGS 26, GFZ 2. Büyüklük türü dağılımı: türü belirtilmemiş 281, Mw 85, mb 34, ML 10, Md 6. Çalışma alanı 107,6 × 106,1 km (≈ 11.400 km²) boyutundadır; alan, küresel yaklaşımla hesaplanmıştır (1° boylam = 111,32·cos φ km; 1° enlem = 110,574 km; φ = kutu orta enlemi). Kutunun köşeleri 7,218°K–8,178°K ve 81,979°B–81,004°B koordinatlarındadır. Katalog kayıtlarının %33'ü ISC kaynağından gelmektedir. ISC gözden geçirilmiş bülteni gerçek zamanın yaklaşık 24 ay gerisinden yayımlanmaktadır (International Seismological Centre, t.y.); buna göre pencerenin yaklaşık son 24 ayında bu kaynağın katkısı gözden geçirilmemiş kurum bildirimlerinden oluşmaktadır. Bu bölüm önceki dönemle aynı tamlıkta değildir; ona ait olay oranları ve tamlık büyüklüğü alt sınır olarak okunmalıdır. Bu rapor, olaydan 3,4 gün sonra hazırlanmıştır; olay sonrası katalog verisi bu süreyle sınırlıdır. Olay sonrası 3,4 günlük gözlem süresi dizi istatistiği için kısadır: izleyen olayların sayısı, sönüm parametreleri ve dizi sınıflaması gözlem süresi uzadıkça değişebilir. Katalog sorgusu 16.10.2026 tarihinde çalıştırılmıştır; sonraki güncellemeler sayıları değiştirebilir. Şekil 4a–4d: Derinlik histogramı, odakların derinlik kutularına nasıl dağıldığını gösterir (Şekil 4a). Derinliği bilinen 416 kaydın 303 tanesi (%73) 10 km ve daha sığ, kalanı daha derindedir (tam katalog). Dış merkez koordinatlarının zaman serisi, harita gösteriminde üst üste düşen olayları zaman ekseninde ayırır (Şekil 4b). Kuzey–güney ve doğu–batı bileşenleri kutu merkezine göre kilometre cinsinden aynı eksende verilmiş, eğilim doğrularının eğimi m/gün cinsinden yazılmıştır. Kesikli düşey çizgi çalışma olayının, noktalı düşey çizgi pencerenin en büyük olayının anını işaretler. İzleyen olay bulutunun yarıçap zarfı logaritmik zamanla genişlemektedir; zarfın eğimi sıfırdan anlamlı biçimde büyüktür (Şekil 4c). Kümülatif sayım ve moment eğrileri birlikte okunur (Şekil 4d). Gözlenen pencere boyunca (1.828 gün) ortalama etkinlik oranı 0,23 olay/gün düzeyindedir; eğrideki dikleşmeler bu ortalamanın belirgin biçimde üzerine çıkan etkinlik ataklarını işaretler. Pencere ile arka plan döneminin kıyası Tablo 4'te, raporlanmayan çözümlemeler ve eleme gerekçeleri Tablo A3'te, çekince düşülen çözümlemeler ve çekince gerekçeleri Tablo A4'te, çapraz-kaynak tekilleştirmede birleştirilen kayıt kümeleri ve tolerans duyarlılığı Tablo A5'te verilmiştir. Şekil 4a. Tam katalogda derinlik değeri taşıyan 416 olayın %73'ü ≤ 10 km derinliktedir. Sabit derinlik atamaları (10,0 km) ölçülmüş derinlik taşımaz. Hiposantr derinlik histogramı (tam katalog): çubuk rengi derinliği gösterir (sığ sarı, derin lacivert); koyu kesim sabit derinlik atamalarıdır; yıldız ve kesikli çizgi çalışma olayının derinliğidir. Şekil 4b. Dış merkez koordinatlarının zaman serisinde mavi noktalar kuzey–güney, kırmızı noktalar doğu–batı bileşenidir. Yatay eksen pencerenin ilk olayından geçen süre (gün), düşey eksen kutu merkezine uzaklıktır (km); iki bileşen aynı ölçekte olduğundan eğimleri doğrudan kıyaslanabilir. Kesikli doğrular her bileşenin en küçük kareler eğilimidir; eğim, Pearson korelasyon katsayısı ve etkin örneklem büyüklüğüyle hesaplanan Fisher z değeri lejanttadır. Düşey kesikli çizgi çalışma olayının anını işaretler. Şekil 4c. Mavi noktalar izleyen olayların çalışma olayına uzaklığını çalışma olayından geçen süreye karşı gösterir (yatay eksen logaritmiktir). Turuncu eğri logaritmik zaman kutularında hesaplanan %95 yüzdelik yarıçap zarfıdır. Kesikli yatay çizgi izleyen olayların seçildiği yarıçaptır; uzaklıklar bu sınırı aşamaz. Mor kesikli doğru zarfa oturtulan R(t) = R₀ + a·log₁₀(t/t₀) modelidir; katsayılar ve eğim sınamasının ölçüsü lejanttadır (logaritmik zamanda genişleme deseni; zarf %95 yüzdelik). Şekil 4d. Mavi eğri kümülatif olay sayısı N(t), turuncu eğri kümülatif sismik moment ΣM₀(t) değeridir. Sarı yıldız çalışma olayını, turkuaz elmas penceredeki en büyük olayı işaretler (M₀ ölçeği: Hanks ve Kanamori, 1979). Tablo 4. Pencere ile arka plan döneminin kıyası — arka plan: pencerenin hemen öncesindeki 5 yıl (14.10.2016 – 13.10.2021), aynı kutu; sayım ve oran satırları eşiksiz tam katalogdan, b satırı ortak Mc üstünden Nicelik Pencere Arka plan (5 yıl) Kayıt sayısı 416 499 Oran (olay/gün) 0,23 0,27 Mc (dönemin kendi eşiği) 3,8 2,9 Eşik üstü olay sayısı (M ≥ 3,8) 169 44 b ± σb (ortak Mc = 3,8) 0,87 ± 0,08 1,43 ± 0,23 Derinlik ortancası (km) 10,0 10,0 Bağımsız olay (GK ayrıştırılmış) 123 (%30) 263 (%53) Bağımsız olay oranı (olay/gün) 0,07 0,14 Bağımsız olay satırları Gardner ve Knopoff (1974) uzay–zaman pencereleriyle ayrıştırılmış sayımdır; yüzde, ham kayıt içindeki payıdır. Sayım ve oran satırları eşiksizdir ve dönemlerin tamlık eşikleri farklıdır (Mc 3,8 ↔ 2,9); bu satırlardaki fark tamlık farkını da içerir. Arka plan döneminde kutuda M ≥ 5 bir deprem vardır (15.07.2020 M 5,7); Gardner–Knopoff penceresi (344 gün / 49 km) dönemin %19'unu kapsadığından bağımsız olay satırlarındaki fark ayrıştırmanın etkisini de taşır ve tek başına sismisite değişimi değildir. Pencere henüz dolmamıştır: pencere oranları gözlenen 1.828 günlük süreden hesaplanmıştır. Pencere sütunu pencerenin tamamını (olay sonrası dönem dâhil) kapsar. Birleşik katalog okunurken veri tabanı değiştirilmeden iki onarım uygulanmıştır: aynı kurumun birbirinden 60 s'den uzak iki ayrı olay kimliğini taşıdığı hâlde birleştirmede tek kayda indirgenmiş satırlar ayrı olaylara bölünmüştür (17 olay); temsilci raporu büyüklüksüz olduğu için büyüklüğü boş kalan kayıtların büyüklüğü aynı olayın öbür kurum raporlarından alınmıştır (34 olay). Onarımlar pencereye 51 olay eklemiştir; bunların 5'i çalışma olayından sonradır ve en büyüğü 12.10.2026 23:33:19 UTC'de gerçekleşen M 4,4 büyüklüğündeki olaydır (EMSC raporu). Çapraz-kaynak kopyaları (1) Δt ≤ 20 s, Δkonum ≤ 54 km ve ΔM ≤ 0,5 ya da (2) Δt ≤ 5 s ve Δkonum ≤ 54 km (büyüklük ölçüsü farkı gözetmeksizin) ölçütüyle tekilleştirilmiş, 7 kayıt düşürülmüştür; çakışan kayıtlarda temsilci, kurum önceliği (genel sıra: USGS, EMSC, GFZ, AFAD, KOERI, ISC, INGV; kümede Türkiye kaydı varsa ulusal ağ önce), moment büyüklüğü tercihi ve en yüksek büyüklük değeri sırasıyla seçilmiştir. Tüm istatistikler tekilleşmiş katalog üzerinde hesaplanmıştır. Kendi hizmet bölgesi dışında kalan bölgesel ağların tek kaynaklı kayıtları (uzak ağ kayıtları; M ≥ 2,0) ayrı bir kuralla ele alınmıştır: en az iki kurumun bildirdiği bir olayla Δt ≤ 35 s, Δkonum ≤ 300 km ve büyüklük farkı −0,5 ile +1,5 arasında eşleşen 1 kayıt o olayın kopyası sayılmış, eşi bu ölçütlerle bulunamayan 1 kayıt ise bağımsız bir olay olduğu doğrulanamadığından istatistiklere alınmamıştır. Böylece sorgudan dönen 425 kayıttan 9'u ayıklanmış ve çözümleme 416 olayla yapılmıştır. Bu çalışmada benimsenen büyüklük, hiposantrı veren kurumun (USGS) kendi büyüklüğüdür: Mww 6,1 (moment büyüklüğü sınıfı). Öteki kurumların bildirdiği büyüklükler olay künyesi bölümünde karşılaştırılmıştır; farklı ölçeklerdeki değerler aynı fiziksel niceliği ölçmediğinden tek bir yayılım istatistiğinde toplanmamıştır. Moment ve enerji toplamlarında büyüklük türleri arasında ampirik dönüşüm uygulanmamıştır: moment türü büyüklük taşıyan 85 kayıt gerçek sismik momentle, öteki 331 kayıt ise katalog büyüklüğü moment büyüklüğü sayılarak hesaplanan nominal değerle toplanmıştır; nominal toplamlar bu etiketle verilmiştir. Şekil 5a–5d: ΔCFS haritasında kırmızı alanlar alıcı düzlemlerin kırılmaya yaklaştığı, mavi alanlar uzaklaştığı kesimlerdir (Şekil 5a). Nokta sınamasının histogramı, izleyen olayları kendi hiposantrlarındaki ΔCFS değerine göre yükleme, gölge ve yansız gruplarına ayırır (Şekil 5b). Alanın makaslama ve normal gerilme bileşenleri ayrı panellerde verilmiştir (Şekil 5c). İzleyen olay bulutu belirgin bir uzama göstermemektedir; çalışma olayı izleyen olayların sentroidine yakın konumdadır (Şekil 5d). Elips ve sentroid ölçüleri izleyen olay bulutunun geometrisinden türetilmiş vekil niceliklerdir; dalga formlarından yapılmış bir yönlülük ölçümü değildir. Uzanım bu çalışmanın doğrultu ölçütünü karşılamadığından elipsin yönü raporlanmamış ve düğüm düzlemleriyle karşılaştırılmamıştır. Coulomb gerilme aktarımı sonuçları Tablo 5'te verilmiştir. Şekil 5a. Harita statik Coulomb gerilme değişimini (ΔCFS) gösterir (kırmızı artış, mavi azalma; ±3,0 bar). Yıldız dış merkezdir; dörtgen kaynağın yüzey izdüşümüdür (kalın kenar üstte); çizgiler ΔCFS konturlarıdır. Kırmızı çizgiler diri fay izleridir; renk çubuğundaki çentikler kontur düzeyleridir (ΔCFS: Okada, 1992; King vd., 1994). Şekil 5b. Coulomb nokta sınaması, izleyen olayların kendi hiposantrlarında hesaplanan ΔCFS değerlerinin dağılımını verir. İzleyen olay konum belirsizliği sayımlara yansıtılmamıştır. Kırmızı çubuklar yük artışını, mavi çubuklar gerilme gölgesini, gri bant iki eşik arasındaki yansız aralığı gösterir; çizgi en uygun yönelimli düzlem için aynı dağılımdır (eşik 0,1 bar = 0,01 MPa: Hardebeck vd., 1998). Şekil 5c. ΔCFS'in iki bileşeni ayrı panellerde gösterilmiştir: solda makaslama gerilmesi değişimi Δτ, sağda fay düzlemine dik normal gerilme değişimi Δσₙ (ΔCFS = Δτ + μ′·Δσₙ). Kadraj kaynak çevresine yakınlaştırılmıştır; renk ölçeği ve kaynak geometrisi ΔCFS haritasıyla aynıdır; yıldız dış merkezdir; ince dörtgen kaynağın yüzey izdüşümüdür (bileşen ayrışımı: Okada, 1992 analitik çözümü). Şekil 5d. Çalışma olayı merkezli düzlemde izleyen olay bulutu (mavi) ve %95 kovaryans elipsi (turuncu) gösterilmiştir. Turuncu kesikli doğru elipsin uzun eksenidir, mor ok izleyen olayların sentroidinin çalışma olayına göre ötelenmesidir; gri çemberler çalışma olayına uzaklığı kilometre cinsinden ölçekler. Uzama oranı 1'e yaklaştıkça bulut izotroplaşır ve yön kestirimi zayıflar; elips ölçüleri lejanttadır; uzanım bu çalışmanın doğrultu ölçütünü karşılamadığından eksenin yönü raporlanmamış ve düğüm düzlemleriyle karşılaştırılmamıştır (telesismik ikinci moment ölçüsünün izleyen olay konumlarına uyarlanmış vekili: McGuire vd., 2002). Tablo 5. Statik Coulomb gerilme değişimi modelinin parametreleri, alan istatistikleri ve izleyen olay sınaması Nicelik Değer Kaynak / açıklama Kaynak mekanizması 88°/69°/−15° GCMT odak mekanizması · NP1 varsayılan; yakındaki diri fay izi düzlemleri ayırt etmiyor (doğrultu farkları 37° ve 59°) Kırılma uzunluğu L 17,0 km Wells ve Coppersmith (1994) — doğrultu atımlı kol Kırılma genişliği W 7,9 km üst kenar 6,3 km, alt kenar 13,7 km derinlikte Ortalama kayma ū 0,49 m M₀ = μ·L·W·ū denkliğinden; rijitlik μ = 30 GPa Sürtünme katsayısı μ′ 0,40 etkin sürtünme (gözenek basıncı dâhil) Hesap derinliği 10,0 km kaynak merkezinin derinliği; alıcı düzlem kaynak fayla eş yönelimli Izgara 58 × 61 116 × 122 km Ortanca ΔCFS −0,012 bar ızgara düğümlerindeki işaretli değerlerin ortancası (genlik ölçüsü değildir) Ortanca |ΔCFS| 0,033 bar düğüm değerlerinin mutlak değerce ortancası — alanın tipik genliği %5–%95 aralığı −0,44 ile 0,12 bar arası düğüm değerlerinin merkezî %90'ı %1–%99 aralığı −5,1 ile 0,46 bar arası kuyrukları da içeren aralık |ΔCFS| > 0,1 bar olan ızgara düğümleri %20 hesap ızgarasında |ΔCFS| yansız bant eşiğini aşan düğümlerin payı (yükleme ve gölge alanları birlikte) Gösterim ölçeği ±3,0 bar renk ölçeğinin doyum sınırı Sınamaya giren izleyen olay 55 nokta hesabı · 9 olay kaynak üstünde (sayım dışı) Yük / gölge / yansız — kaynakla eş düzlem 15 / 22 / 9 alıcı: kaynak fayla eş yönelimli · n = 46 · yük %33, gölge %48 Yük / gölge / yansız — en uygun yönelim 13 / 22 / 11 alıcı: en uygun yönelimli düzlem · n = 46 · yük %28, gölge %48 — en uygun yönelim için bölgesel gerilme SHmax 45° · şekil oranı 0,5 · 100 bar doğrultu atımlı rejim; SHmax yönü çalışma olayının mekanizmasından, şekil oranı varsayılan değer; diferansiyel gerilme varsayımdır — diferansiyel gerilme 10 bar iken 27 / 9 / 10 duyarlılık · 14 izleyen olayın sınıfı değişir: en uygun yönelim sayımı bu varsayıma bağlıdır — gerilme inversiyonu alanıyla 15 / 22 / 9 duyarlılık · SHmax 52°, şekil oranı 0,83: olay merkezli mekanizma popülasyonundan (n = 105) çalışma olayının Gardner–Knopoff kümesi (4 çözüm) dışlanarak yapılan inversiyon (n = 101); birincil alandan farkı 7,0° (44,7° ↔ 51,7°) · 2 izleyen olayın sınıfı değişir; birincil alan çalışma olayının mekanizmasından alınmıştır Yük / gölge / yansız — boş model 55 / 75 / 132 uzamsal karşılaştırma modeli: olay öncesi sismisite, aynı uzamsal seçim · n = 262 · yük %21, gölge %29 — yalnız serbest derinlikli izleyen olaylar 3 / 8 / 3 kurum varsayılanı derinlikler dışlandı · n = 14 · yük %21, gölge %57 Alan Okada (1992) elastik yarı uzay çözümüyle kurulmuş, alıcı geometri kaynak fayla eş alınmıştır. ΔCFS = Δτ + μ′·Δσₙ. Değerler tek dikdörtgen kaynak varsayımına dayanır; çok segmentli kırılmalarda uç bölgelerin deseni basitleşir. İzleyen olay sınaması nokta hesabıdır: ΔCFS her izleyen olayın kendi konumunda ve derinliğinde hesaplanmıştır; yansız bant |ΔCFS| < 0,1 bar; kaynak dikdörtgenine 2,0 km'den yakın olaylar (kaynak üstü) sayım dışıdır. İzleyen olay konum belirsizliği sayımlara yansıtılmamıştır. Koordinatlar WGS84 datumundadır; derinlikler deniz seviyesine göre pozitif aşağı verilmiştir ve kurum çözümlerinden olduğu gibi alınmıştır (topografyaya indirgeme yapılmamıştır). Konum kalitesi alanları — varış artığı RMS, azimut boşluğu, faz sayısı, yatay ve düşey konum belirsizliği (ERH/ERZ), en yakın istasyon uzaklığı — birleşik katalogda taşınmadığından katalog genelinde bir kalite filtresi uygulanamamıştır. Derinlik istatistikleri çözüm kalitesine bağlıdır: kayıtların %31'inin derinliği 0,1 km'ye yuvarlandığında 10,0 km'dir (129/416); bu değer, derinlik çözülemeyip sabitlendiğinde kurumun atadığı varsayılandır; yığın ve standart sabit derinlik (0/5/10/33 km) atamaları birlikte kayıtların %46'sını oluşturmaktadır (191/416); derinlik ortancası ve derinlik bandı bu yapay yığının etkisi altındadır. Derinliğe dayanan ölçüler (derinlik bandı, kesit geometrisi, düzlem uydurması) bu çekinceyle verilmiştir. Hiposantr bulutu geometrisi 3B kovaryans özdeğer ayrışımıyla (ana bileşen çözümlemesi; Shearer vd., 2003) incelenmiş; şekil, Westin ölçüleriyle raporlanmıştır: cl = (λ₁−λ₂)/Σλ, cp = 2(λ₂−λ₃)/Σλ, cs = 3λ₃/Σλ (cl + cp + cs ≈ 1, yuvarlama). Tamlık büyüklüğü Mc, üç ölçütün verdiği eşiklerin en büyüğü olarak benimsenmiştir: azami eğrilik (+0,2 düzeltmeyle), uyum iyiliği (gözlenen dağılımın en az %90 oranında üstel yasayla modellenebildiği eşik; Wiemer ve Wyss, 2000) ve b-kararlılığı (ardışık 5 eşik değerinde, her biri en az 50 olayla kestirilen b'nin kararlı kaldığı eşik; yöntemlerin karşılaştırması için Woessner ve Wiemer, 2005). Pencere kataloğunun tamamında eşiği b-kararlılığı ölçütü belirlemiştir: Mc = 3,8. Pencere olay öncesi ve sonrası dönemlerde farklı tamlıkta olduğundan raporlanacak (birincil) b değeri olay öncesi dönemden kestirilir; bu dönemde eşiği b-kararlılığı ölçütü belirlemiştir: Mc = 3,8. Uyum iyiliği ölçütü bu katalogda %90 hedefine hiçbir eşikte ulaşmamıştır (en yüksek değer %89,5; Mc = 3,8). b-değeri bu eşiğin üzerindeki olaylardan en büyük olabilirlik kestiricisiyle (Aki, 1965), eşik Mc − ΔM/2 kutulama düzeltmesi (Utsu, 1966) uygulanarak hesaplanmıştır. Belirsizlik için 3 kestirim hesaplanmış (Shi ve Bolt, 1982: 0,066; Aki, 1965: 0,075; yeniden örnekleme: 0,092) ve en büyüğü olan yeniden örnekleme (bootstrap) değeri verilmiştir; yeniden örneklemede Mc ve b birlikte yeniden kestirilmiştir. Tamlık büyüklüğü ölçütlerinin sayısal eşikleri bu çalışmanın işletimsel seçimleridir. b değerinin raporlanması ayrıca büyüklük–frekans dağılımının üst kuyruğunda sınanmıştır: yasadan beklenen olay sayısının en az 1 olduğu, 0,5 birim aralıklı büyüklük eşiklerinde bu sayı katalogda gözlenen olay sayısıyla binom olasılığı üzerinden karşılaştırılmış; en küçük olasılık 0,01'in altındaysa b raporlanmamıştır (işletimsel ölçüt). Şekil 6a–6d: Olayın moment tensörü şekilde izotropik payın sıfır olduğu yatay eksen üzerindedir; bu konum Global CMT çözümünün deviatorik kısıtından gelir, izotropik payın ölçümü değildir (Şekil 6a). Mohr diyagramında iki düğüm düzlemi sürtünme doğrusuna benzer uzaklıktadır; kararsızlık ölçütü iki düzlemi ayıramamaktadır (Şekil 6b). Şekil oranı uç değerde olduğundan ara asal gerilme σ₂, σ₃'ten ayrışmamaktadır; Anderson rejim sınıfı kısıtlanamamış, SHmax yalnız yön sonucu olarak raporlanmıştır (Şekil 6c). Gürültülü yeniden örneklemede kullanılan 10° açı gürültüsü ölçülmüş değil varsayılmış bir mekanizma belirsizliğidir; tek tek çözümlerin belirsizlikleri bu çalışmanın veri kümesine alınmadığından (GCMT tensör bileşenlerinin standart hataları kullanılmamıştır) gürültülü aralık bu varsayıma bağlıdır. Gül (bölgesel mekanizma kümesi) ile inversiyon (olay merkezli mekanizma popülasyonu) örtüşen mekanizma örneklemlerine dayandığından karşılaştırma bağımsız bir doğrulama değildir. Kümülatif ışınan enerji basamakları, toplam boşalımın kaç olaya dağıldığını gösterir (Şekil 6d). Pencerede ışınan toplam enerji 6,59×10¹⁴ J'dür (nominal toplam; katalog büyüklüklerinden). Şekil 6a. Tape ve Tape kaynak tipi lune'unda sarı yıldız bu olayın moment tensörünü, artı imi saf çift kuvvet (DC) merkezini gösterir. Çerçeve γ ∈ [−30°, +30°] ve δ ∈ [−90°, +90°] aralığının Hammer eşit alan izdüşümüdür; kesikli yaylar δ = 0, ±30° ve ±60° enlemleridir. Sağ ve sol kenarlar ±CLVD uçları, kutuplar izotropik patlama ve çökme uçlarıdır. Gri noktalar bölgesel mekanizma kümesinin çözümleridir; alt satırdaki yüzdeler DC/CLVD/ISO ayrışımıdır (lune: Tape ve Tape, 2012; ayrışım: GCMT tensöründen). Şekil 6b. Gerilme inversiyonunun normalleştirilmiş Mohr diyagramında yatay eksen normal gerilme σₙ, düşey eksen makaslama gerilmesi τ'dur. Üç yarım çember asal gerilmelerle kurulan gerilme durumunu, turuncu kesikli doğru μ sürtünme katsayısıyla tanımlı en kararsız düzlem koşulunu (kararsızlık indeksi I = 1) gösterir; iki nokta çalışma olayının iki düğüm düzleminin (σₙ, τ) konumudur ve doğruya yakın olan düzlem bu gerilme alanında kaymaya daha yatkındır. Şekil oranı R, ortalama kayma yönü uyumsuzluğu ve iki düzlemin kararsızlık farkı ΔI lejanttadır (Vavryčuk, 2014; kararsızlık ölçütü). Şekil 6c. SHmax = 52°; rejim sınıfı kısıtlanamamıştır (R = 0,82; olay merkezli mekanizma popülasyonunun gerilme inversiyonu). Kuzeyi yukarıda olan gül diyagramında turuncu çift uçlu eksen gerilme inversiyonundan bulunan SHmax azimutunu, mavi yelpaze bu azimutun %2,5–97,5 yüzdelik aralığını (eksenel olduğundan karşı ucuyla birlikte) gösterir. Kesikli mavi sınır, her mekanizmanın doğrultu, eğim ve kayma açısına σ = 10°'lik rastgele gürültü de eklenerek yinelenen tersinimin aynı yüzdelik aralığıdır (Vavryčuk, 2014). Gri sektörler bölgesel mekanizma kümesinin P ekseni (kısalma), mor sektörler T ekseni (uzama) azimut gülüdür (10°'lik dilimler; yarıçap sayımın kareköküyle orantılı, iki gül ortak ölçekte). İç kesikli çember yarı ölçek halkasıdır; şekil oranı R ve rejim sınıfı lejanttadır (SHmax yönü: Lund ve Townend, 2007; rejim sınıfı: Dünya Gerilme Haritası kuralı). Şekil 6d. Mavi basamak eğrisi kümülatif ışınan sismik enerjidir (ΣE, logaritmik eksen). Kesikli düşey çizgiler çalışma olayını ve en büyük tek katkıyı işaretler (Gutenberg ve Richter, 1956 enerji bağıntısı). Odak mekanizması ve moment-tensör çözümleri Global CMT (GCMT) kataloğundan alınmıştır (Ekström vd., 2012). Gerilme tensörü inversiyonu Michael (1984) doğrusal yöntemi ve Vavryčuk (2014) kararsızlık ölçütüyle yinelemeli çözülmüştür (μ = 0,6; 4 yineleme; belirsizlik 200 yeniden örneklemenin %2,5–97,5 aralığıyla verilmiştir, yönün kısıtlanma düzeyi ise odak mekanizması açılarına gürültü eklenerek yinelenen yeniden örneklemeyle ayrıca sınanmıştır); SHmax doğrultusu Lund ve Townend (2007) türetimiyle, rejim sınıfı Anderson (1951) çerçevesi ve Dünya Gerilme Haritası kuralıyla (Zoback, 1992) verilmiştir. Şekil 7a–7d: Hiçbir eşiği aşmayan 12 çözüm üçgenin orta bölgesinde yer almakta ve eğik/karma sınıfına girmektedir (Şekil 7a). Bölgesel mekanizma kümesindeki çözümlerin büyüklükleri Mw 4,64–7,65 aralığındadır; en büyük çözüm eğik/karma sınıfındadır. Sınıf sayımı büyüklükten bağımsız olduğundan her çözüm sayıma eşit ağırlıkla girer; sayıca baskınlık ile moment baskınlığı ayrı niceliklerdir. Model şiddet alanı, şiddet-azalım bağıntısının uzaklıkla düşen halkalarını harita üzerinde verir; dış merkez yakınında hesaplanan tepe şiddet MMI VII (model değeri 7,3) düzeyindedir (Şekil 7b). Model hesabına yerel zemin etkisi katılmamıştır; gözlenen şiddet dağılımı bu haritadan değil makrosismik verilerden okunur. Tektonik çerçeve haritası, çalışma alanını levha sınırları (Bird, 2003) ve bölgesel fay sistemleri bağlamına oturtur (Şekil 7c). Kadrajda hız vektörü çizilecek GNSS istasyonu bulunmamaktadır. Bekleme süresi serisi, ardışık olaylar arasındaki zaman farkını olay sırasına göre verir (Şekil 7d). Ortanca bekleme süresi 118,3 dakika düzeyindedir (tam katalog); bu değerin onda birinden kısa 64 aralık ölçülmüştür; bu sayı Poisson (üstel bekleme) beklentisinin (27,8) üstündedir (binom P(X ≥ 64) < 0,001) ve tetiklenmiş etkinlikle uyumludur. Yayımlanmış odak mekanizması çözümleri Tablo A6'da verilmiştir. Şekil 7a. Çekinceli sayım: 71 çözümün %76'sı doğrultu atımlı sınıfındadır (%95 Wilson aralığı %62–86; 43 bağımsız küme). Alt uç %70 baskınlık eşiğinin altında kaldığından tek sınıflı niteleme yapılmamıştır. Bağımsız kümeler Gardner–Knopoff pencereleriyle ayrılmıştır. Frohlich üçgeninde her nokta bir odak mekanizması çözümünün P, T ve B eksenlerinin dalım açılarından gnomonik izdüşümle kurulan konumudur (köşeler: ters, normal, doğrultu atımlı). Renkli kesikli eğriler sınıf eşikleridir (B dalımı 60°, P dalımı 60°, T dalımı 50°); nokta rengi sınıfı, gri renk hiçbir eşiği aşmayan eğik/karma çözümleri, nokta çapı büyüklüğü, turkuaz elmas kümedeki en büyük çözümü gösterir; sınıf sayımları lejanttadır (Frohlich, 1992 gnomonik üçgeni; Frohlich ve Apperson, 1992 eşikleri; çözümler: Global CMT, Ekström vd., 2012). Şekil 7b. Harita modellenmiş makrosismik şiddet (MMI) alanını gösterir; yıldız dış merkezdir (şiddet-azalım bağıntısı: Allen vd., 2012). Şekil 7c. Haritada odak mekanizması çözümleri ve diri fay izleri birlikte gösterilmiştir. Renkli dairelerde renk mekanizma sınıfını, çap büyüklüğü kodlar. Kırmızı çizgiler haritalanmış diri fay izleridir; dış merkeze en yakın adlı faylar harita üzerinde adlandırılmıştır. İçi boş halkalar M ≥ 5,0 olayları, küçük gri noktalar katalog sismisitesini, sarı yıldız çalışma olayının dış merkezini gösterir; kesikli mor çizgiler Bird (2003) levha sınırlarıdır (GCMT mekanizmaları; GNSS: Nevada Geodetic Laboratory [NGL] MIDAS hızları, Blewitt vd., 2016, 2018; hızlar levha-sabit çerçevede değildir, levha-göreli hareket olarak okunamaz; levha sınırları: Bird, 2003; faylar: GEM Global Active Faults [Styron ve Pagani, 2020] — CC BY-SA 4.0). Şekil 7d. Düşey eksen bir önceki olaydan geçen süredir (dakika, logaritmik). Mor çizgi ortanca süredir; turuncu daireler ortancanın onda birinden kısa aralıklardır. Daire çapı büyüklükle artar (seri: tekilleştirilmiş tam katalog). Çalışma olayının dizideki rolü öncül ölçütüyle belirlenmiştir: çalışma olayından önce kaydedilen ve büyüklüğü (bir ondalıkta) ondan küçük olmayan bir olay, çalışma olayı o olayın uzay–zaman penceresine düşüyorsa öncül sayılır. Pencere zamanda Gardner ve Knopoff (1974) zaman penceresidir; uzayda aynı çalışmanın uzay penceresi ile Wells ve Coppersmith (1994) yeraltı kırık boyu bağıntısından hesaplanan kırık boyunun 1,5 katından büyük olanıdır. Öncül ile çalışma olayı arasındaki süre 30 günü aşmıyorsa öncül süren dizinin parçası sayılır; bu durumda dizi sınıflaması uygulanmaz ve moment payı, izleyen olay sayım dairesinde çemberin içindeki en erken öncülün zamanından başlayan kayıtlarla kurulur; aktif öncüllerden biri çemberin dışında kaldığında bu pay sayım çemberindeki moment payı adıyla verilir ve süren dizinin payı en büyük öncülün kendi penceresinde ayrıca hesaplanır. Süre eşiği ve kırık boyu katsayısı literatürden alınmamıştır; bu çalışmanın işletimsel ölçütleridir. Şekil 8a ve 8b: Büyüklük dağılımı ve kümülatif eğri, kataloğun hangi büyüklükten itibaren tam sayıldığını görsel olarak sınar (Şekil 8a). Mc altındaki düşüş fiziksel bir eksiklik değil, ağ duyarlılığının sınırıdır: küçük olaylar meydana gelmiş ancak yeterli istasyonda kaydedilemedikleri için katalogda yer almamıştır. Tüm büyüklük–frekans istatistikleri yalnız Mc üstü örneklemle kurulmuştur; eşik altı veriyi katmak b değerini sistematik olarak düşürürdü. Dış merkezler oluş zamanına göre renklendirilerek etkinliğin kadraj içinde nasıl dolduğu gösterilmektedir (416 olay; ilk–son olay arası 1.827 gün; Şekil 8b). Ağırlık merkezinin zaman içindeki yer değiştirmesi sismisite göçü bölümünde ölçülmüştür; bu panelde bir model oturtması yapılmamış, doğrusal/difüzif ayrımına gidilmemiştir. Kurumlar arası büyüklük karşılaştırması Tablo 6'da verilmiştir. Şekil 8a. Tamlık büyüklüğü (çalışma olayı öncesi dönem) Mc = 3,8 olarak benimsenmiştir (b-kararlılığı ölçütü); bu eşikte uyum iyiliği %89,5 düzeyindedir; pencerenin en büyük olayı Mw 6,6 büyüklüğündedir. Mavi çubuklar çalışma olayı öncesi dönemin, gri çubuklar çalışma olayı ve sonrasının olay sayısıdır (sınıf genişliği 0,1; sol eksen). Kesikli düşey çizgiler iki dönemin tamlık büyüklükleridir; her dönemde eşiğin altındaki sınıflar açık dolguludur. Turuncu eğri tam kataloğun kümülatif N(≥M) sayımıdır (sağ eksen) (tam katalog, n = 416). Şekil 8b. Daire rengi oluş zamanını (koyu mor en eski → sarı en yeni), çapı büyüklüğü verir. Öbür imler Şekil 3d'deki gibidir (kesikli dikdörtgen çalışma kutusudur). Tablo 6. Kurumlar arası büyüklük karşılaştırması Kurum Büyüklük Tür INGV 6,2 Mwp USGS 6,1 Mww EMSC 6,1 Mw GSRAS 5,9 mb GCMT (moment) 6,13 Mw Aktarılmış çözüm (EMSC Mw 6,1; NEIC çözümünün aktarımı) başka bir kurumun çözümünü yinelediğinden ayrı kurum değeri sayılmamıştır. Farklı ölçek sınıflarındaki değerler ayrı niceliklerdir ve tek bir yayılım sayısında toplanmamıştır: INGV Mwp 6,2 (hızlı moment kestirimi; uzak ağ çözümü); GSRAS mb 5,9 (cisim dalgası büyüklüğü; uzak ağ çözümü). GCMT satırı moment tensörü referansıdır ve kurum sayımına dâhil değildir. Arka plan dönemi olarak çalışma penceresinin başlangıcından geriye uzanan ve onunla örtüşmeyen 5 yıllık pencere (14.10.2016 – 13.10.2021) aynı kutu ve eşikle ayrıca sorgulanmış (499 kayıt), pencere istatistikleri bu tabanla kıyaslanmıştır. Diri fay verisi GEM Global Active Faults Database katmanından alınmıştır (Styron ve Pagani, 2020). Katmanın çalışma kutusuna düşen parçaları sürekli izlere birleştirilmiş ve kutudaki 1 izin tümü haritalarda çizilmiştir; bu izler, aynı fayın parçaları birleştirilerek 1 ad altında fay çizelgesinde listelenmiştir. Şekillerdeki harita kadrajları eş-dikdörtgen (equidistant cylindrical) izdüşümündedir: standart paralel kutunun orta enlemi olan 7,70°K'dir ve harita ölçeği iki eksende eşit tutulmuştur; şekillerdeki tek ölçek çubuğu bu koşulla geçerlidir. Boylam ölçeğinin sapması kutunun kuzey ve güney kenarlarında ters işaretlidir ve en çok %0,1'dir. Altlık karoları Web Mercator karolarından üretilip aynı dikdörtgene indirgenmiştir; altlık ölçülen bir nicelik taşımaz, yalnız coğrafi bağlam verir. 4 Olay künyesi, konum güvenilirliği ve büyüklük mutabakatı 12.10.2026 tarihinde 23:20:36 UTC'de Río Grande (Panama) yerleşiminin 18 km batısında, 7,6896°K, 81,4896°B koordinatlarında (USGS çözümü, sürüm 87), odak derinliği 11,0 km (dalga biçimi modellemesiyle belirlenmiş) olan Mw 6,1 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmiştir. Katalog, kesit, pencere ve uzaklık çözümlemeleri katalogdaki benimsenen kökene göre yapılmıştır; bu köken künyedeki dış merkezden 1,8 km uzaktadır; şiddet ve Coulomb gerilme modellerinin merkezi ve hesap derinliği de bu kökendendir, hesap derinliği künyedeki odak derinliğinden farklıdır. Pencere kataloğunda, M ≥ 3,0 büyüklüğünde ve en az iki kurumun çözdüğü 27 olayda farklı kurum çözümleri arasındaki dış merkez farkının ortancası 7,5 km, yüzde doksanlık değeri 17,6 km olarak ölçülmüştür (aynı olaya ait çözümleri eşleştirme toleransı 54 km); bu ölçü kurumlar arası farktır, bir konum hatası kestirimi değildir ve eşleştirme toleransına koşulludur. Olayın moment tensörü sentroid derinliği 15,0 km'dir; künyedeki odak derinliği (11,0 km) ile birlikte iki değer de sığ odak sınıfına düşer (h < 70 km). Uzak ağ çözümleri (INGV; derinlik 18,4 km · GSRAS; derinlik 10,0 km) bu karşılaştırmaya katılmamıştır. Olayın katalog kaydı EMSC, USGS, INGV ve GSRAS çözümlerinin birleştirilmesiyle oluşmuştur; benimsenen hiposantr USGS çözümüdür. Moment ölçeğinde tek kurum kaydı bulunmaktadır (USGS Mww 6,1); GCMT moment büyüklüğü Mw 6,13 olarak verilmektedir. Aktarılmış çözüm (EMSC Mw 6,1; NEIC çözümünün aktarımı) başka bir kurumun çözümünü yinelediğinden ayrı kurum ölçümü sayılmamıştır. Uzak ağ çözümleri (INGV Mwp 6,2; GSRAS mb 5,9) derinlik karşılaştırmasında olduğu gibi büyüklük karşılaştırmasına da katılmamıştır. Konum çözümünün yayımlanmış kalite ölçüleri şunlardır: varış artığı RMS = 0,86 s, azimut boşluğu 51°, istasyon/faz sayısı 119, en yakın istasyon 244 km (çözüm durumu: doğrulanmış). Çözümün %90 güven elipsinin yarı eksenleri 9,79 × 2,64 km'dir (büyük eksen azimutu 178°); derinlik belirsizliği %90 güven düzeyinde ±1,75 km'dir. Kurumun ayrıca verdiği 2,03 km'lik yatay belirsizliğin güven düzeyi belirtilmemiştir. En yakın istasyon 100 km'den uzak olduğundan yerel ağ eşikleri bu çözüme uygulanmamış ve kalite notu verilmemiştir. Şiddet-azalım bağıntısıyla (Allen vd., 2012) modellenen alan, dış merkez yakınında MMI VII düzeyinde tepe şiddet vermektedir (hesap odak derinliği 10,0 km); MMI IV eşiği dış merkezden yaklaşık 134 km uzaklığa kadar aşılmaktadır. Modelde yerel zemin etkisi ayrıca hesaba katılmamıştır. 5 Kaynak fiziği: sismik moment ve enerji Sismik moment M₀ = 1,977×10¹⁸ N·m'dir (Mw 6,13; GCMT skaler momenti). Bu büyüklükten log₁₀E = 1,5·Mw + 4,8 bağıntısıyla türetilen nominal ışınan enerji E ≈ 9,9×10¹³ J'dür; değer Kanamori (1977) varsayımına (E/M₀ ≈ 5×10⁻⁵) dayanır ve ölçülmüş bir ışınan enerji değildir. Ampirik ölçekleme (Wells ve Coppersmith, 1994; doğrultu atımlı kolu) Mw 6,13 için 17,0 km yer altı kırık uzunluğu vermektedir. 6 Odak mekanizması, moment-tensör ayrışımı ve gerilme rejimi GCMT moment tensörü çözümünün düğüm düzlemleri doğrultu/eğim/kayma açılarıyla 88°/69°/−15° (NP1) ve 184°/76°/−158° (NP2) olarak verilmektedir; kayma NP1 üzerinde normal bileşenli sol yönlü doğrultu atım, NP2 üzerinde normal bileşenli sağ yönlü doğrultu atım niteliğindedir. Çözümün moment büyüklüğü Mw 6,13'tür. Mekanizma doğrultu atımlı faylanma sınıfındadır. İki blok birbirine göre yatay yönde kaymıştır. GCMT deviatorik moment tensörünün lune ayrışımı %DC = 59,6, %CLVD = 40,4 vermektedir (γ = −11,0°; %ISO = 0 ve δ = 0 değerleri ölçüm değil, GCMT çözümünün deviatorik kısıtı gereğidir). Olayın |%CLVD| değeri bölgesel mekanizma kümesindeki 71 çözümün %89 yüzdeliğinde olup dağılımın üst çeyreğindedir, ancak bu çalışmanın belirginlik eşiğinin (%90 yüzdelik) altında kalmaktadır (kümenin ortanca %DC değeri 80,7); tensör bileşenlerinin belirsizlikleri bu çalışmanın veri kümesine alınmadığından CLVD payı kaynak karmaşıklığı olarak yorumlanmamıştır. Ayrışım olayın kendi GCMT çözümü (±180 s eşleşmesi) tensöründen hesaplanmıştır. Olay merkezli mekanizma popülasyonundan yinelemeli gerilme inversiyonu (olay merkezinden ±1,2°; kataloğun bütün dönemi, çözüm yılları 1979–2026; n = 105; ortalama uyumsuzluk 12,1°) en büyük yatay sıkışma yönünü SHmax = 52° (%2,5–97,5 yeniden örnekleme aralığı: 44–58°) olarak vermektedir; gerilme şekil oranı R = 0,82 (0,70–0,91). SHmax değeri bir yön sonucudur: R = 0,82 değerinde ara asal gerilme σ₂, σ₃'ten ayrışmadığından Anderson rejimi bu inversiyonla kısıtlanamamıştır. Bu değerler pencere olaylarının kendisine değil, olay merkezli mekanizma popülasyonunun gerilme alanına aittir. Bölgesel mekanizma kümesinin (çalışma kutusu her yönde 60 km genişletilerek; aynı dönem; n = 71) çözümleri Frohlich ve Apperson (1992) eşikleriyle (B dalımı > 60° doğrultu atımlı, P > 60° normal, T > 50° ters; geri kalanı eğik/karma) sınıflanmış ve Frohlich (1992) üçgeninde gösterilmiştir: 54 doğrultu atımlı, 0 normal, 5 ters ve 12 eğik/karma çözüm. Kümede en sık sınıf doğrultu atımlı faylanmadır: 71 çözümün 54'ü (%76) bu sınıftadır. Oranın %95 Wilson (1927) aralığı %62–86'dır; aralık, Gardner ve Knopoff (1974) uzay–zaman pencereleriyle ayrılan 43 bağımsız kümeye göre hesaplanmıştır. Aralığın alt sınırı (%62) bu çalışmanın baskın sınıf nitelemesi için aradığı işletimsel eşiğin (%70) altında kaldığından küme tek sınıflı olarak nitelenmemiştir. Eşik kullanmayan en dik eksen sınıflamasında sayım 65 doğrultu atımlı, 1 normal ve 5 ters çözümdür; bu sınıflama eğik/karma çözümleri de en dik eksenlerine göre üç sınıftan birine atar. Bu tip sayımı ile gerilme tensöründen türetilen Anderson rejimi ayrı ölçütlerdir: sayım tek tek mekanizmaların eksen dalımlarını sınıflar, rejim ise popülasyona ortak tek bir gerilme alanı uydurulmasından çıkar; biri diğerinin doğrulaması değildir. Gerilme inversiyonuna giren olay merkezli mekanizma popülasyonunda (n = 105) aynı Frohlich ve Apperson (1992) eşikleriyle mekanizma karışımı 82 doğrultu atımlı, 0 normal, 8 ters ve 15 eğik/karma çözümden oluşmaktadır; bu popülasyon yukarıdaki bölgesel mekanizma kümesinden farklıdır. 7 Kırılma geometrisi ve gerçek kırık düzleminin kısıtlanması Çalışma kutusundaki sismisitenin yatay yayılımı 100,7 × 67,6 km boyutundadır (uzun × kısa eksen); olayların %95'i 0,0–30,0 km derinlik bandındadır (%2,5–97,5 yüzdelik); kayıtların önemli bölümü sabit derinlikli olduğundan bandın tabanı sismojenik kalınlık olarak yorumlanmamıştır (sabit derinlik payı Veri ve Yöntem bölümünde verilmiştir). İzleyen olay kümesinin yatay boyutu 52,7 × 36,0 km olarak ölçülmüştür. İzleyen olaylar süren dizinin öncüllerinin etkinliğini de içerdiğinden bulut ölçüleri çalışma olayının kendi artçılarına özgülenemez ve bu çekinceyle okunmalıdır. İzleyen olay bulutunun kovaryans elipsinin uzama oranı 1,37'dir (yarı eksenler 37,8 ve 27,6 km, n = 55); uzanım bu çalışmanın doğrultu ölçütünü karşılamadığından elipsin yönü raporlanmamış ve düğüm düzlemleriyle karşılaştırılmamıştır; ölçü, McGuire vd.'nin (2002) telesismik ikinci-moment ölçütünün izleyen olay konumlarına uyarlanmış vekilidir. Çalışma olayı ile izleyen olayların sentroidi arasındaki ötelenme 5,4 km olarak ölçülmüştür (oran 0,14; azimut 90°); izleyen olaylar süren dizinin öncüllerinin etkinliğini de içerdiğinden bu oranla kırılmanın tek ya da çift taraflılığı hükme bağlanmamıştır. İzleyen olay bulutuna ana bileşen çözümlemesiyle (PCA) (Shearer vd., 2003) oturtulan düzlem 280°/21° (doğrultu/eğim) geometrisindedir; Westin düzlemsellik ölçüsü cp = 0,75 (cl = 0,10, cs = 0,14), düzleme karekök ortalama uzaklık 4,82 km, ortalama mutlak uzaklık 3,16 km (n = 17; sabit derinlikli 38 kayıt dışlanmıştır). Düzlem çekinceyle raporlanmıştır; düğüm düzlemi seçiminde kanıt olarak kullanılmamıştır. Aynı düzlem, bulut ağırlık merkezine 13,3 km uzaklıktaki haritalı diri fay izinin bu noktadaki 132,7° yerel doğrultusuyla 32,9° fark göstermektedir; kıvrımlı izde yerel doğrultu ölçüm noktasına göre değişir ve düğüm düzlemi kıyasında kullanılan doğrultu izin dış merkeze en yakın noktasından okunduğundan bu değerden ayrışabilir. Gerilme alanı altındaki fay kararsızlık indeksleri I(NP1) = 0,988 ve I(NP2) = 0,858 olup aradaki fark 0,130 olarak ölçülmüştür. Bu çalışmada iki düzlemin ayırt edilmiş sayılması için benimsenen işletimsel ölçüt ΔI > 0,15 olup, bu eşik literatürden alınmamış, çalışmanın kendi kararı olarak belirlenmiştir. Ölçülen fark bu eşiğin altındadır; iki düğüm düzlemi bu gerilme alanında benzer ölçüde elverişlidir ve ayrım yapılmamıştır. Çalışma olayının Gardner–Knopoff kümesi (4 çözüm) dışlanarak yinelenen inversiyonda (n = 101) I(NP1) = 0,991 ve I(NP2) = 0,855 bulunmuştur; düzlem sıralaması değişmemiştir; fark iki çözümde de eşiğin altında kaldığından bu ölçüt iki düzlemi ayırt etmemektedir. Bu çalışmanın ölçütlerini karşılayan kanıtların hiçbiri iki düğüm düzleminden birini öne çıkarmadığından hangi düzlemin kırıldığı bu veriyle ayırt edilememiştir. 8 Dizi istatistiği Çalışma olayını izleyen 3,4 günlük dönemde, 55 km yarıçaplı Gardner–Knopoff uzay penceresi (Gardner ve Knopoff, 1974) içinde 55 izleyen olay kaydedilmiştir; bunların en büyüğü M 4,9 büyüklüğündedir. Çalışma olayı, kendisinden önce kaydedilen ve kendisinden büyük iki depremin uzay–zaman penceresi içindedir: 09.10.2026 tarihli Mw 7,7 (çalışma olayından 3,2 gün önce, dış merkezine 89 km uzaklıkta; 55 km yarıçaplı izleyen olay sayım alanının dışında) ve 09.10.2026 tarihli Mw 6,6 (çalışma olayından 3,1 gün önce, dış merkezine 3,7 km uzaklıkta). Aradaki süreler bu çalışmanın süren dizi ölçütünü (30 gün) aşmadığından bu depremler süren dizinin öncülleri sayılmıştır; çalışma olayı bu dizinin en büyük olayı değildir. Dizi sınıflaması yalnız çalışma olayını ve onu izleyen kayıtları kapsadığından ve öncülleri saymadığından bu raporda uygulanmamıştır. Sayım çemberindeki moment payı, 55 km yarıçaplı izleyen olay sayım dairesinde çemberin içindeki en erken öncülün (09.10.2026 tarihli Mw 6,6) zamanından olay sonrası gözlemin sonuna kadar kaydedilen olayların toplam sismik momentiyle kurulmuştur (çalışma olayından önce 126, sonra 55 kayıt; öbür kayıtların momenti katalog büyüklüğünden, moment büyüklüğü sayılarak): çalışma olayı bu toplamın %16 kadarını taşımaktadır. Mw 7,7 depremi bu dairenin dışında kaldığından momenti toplama girmemiştir; bu nedenle değer süren dizinin moment payı değildir. Süren dizinin payı, Mw 7,7 depreminin kendi uzay–zaman penceresinde (190 km yarıçaplı) aynı zaman aralığında kaydedilen olaylarla kurulduğunda en çok %0,5 kadardır; pencere çalışma kutusunun dışına taştığından paydada eksik kalan moment bu payı yalnız büyütebileceğinden değer bir üst sınırdır. Olay sonrası gözlem penceresi henüz dolmamıştır; bu nedenle paylar, şimdiye kadarki gözlemi yansıtan ara değerlerdir. Yalnız çalışma olayı ve onu izleyen kayıtlar sayıldığında pay %92 olur; bu değer öncülleri dışarıda bıraktığından moment payı olarak kullanılmamıştır. İzleyen olayların (M ≥ 3,7) günlük oranı, ilk ölçüm aralığında (13–34 dakika) günde 200 olaydan (%95 güven aralığı 41–590) son ölçüm aralığında (1,3–3,4 gün) günde 4 olaya (%95 güven aralığı 1,8–7,9) inmiştir; ilk aralıktaki oran son aralıktakinin 48 katıdır (%95 güven aralığı 8,3–200) ve azalma kesin Poisson güven sınırlarıyla (Garwood, 1936) istatistiksel olarak ayırt edilebilir düzeydedir; ölçüm yalnız çalışma olayından sonraki ilk 3,4 günü kapsadığından oranlar şimdiye kadarki gözlemi betimler. Omori–Utsu sönüm yasası n(t) = K/(t + c)ᵖ bu diziye en büyük olabilirlik yöntemiyle (Ogata, 1983) uydurulmuştur (n = 32 olay, 3,4 günlük pencere); p ve c değerleri bu çalışmanın bulgu ölçütünü karşılamadığından verilmemiştir. Değerlerin verilmemesinin gerekçesi şudur: en büyük olabilirlik kestirimi için artçı sayısının yetersizliği (n = 32 < 50). Sönüm bu nedenle yalnız yukarıda verilen gözlenen günlük oranlarla betimlenmiştir. Çalışma olayı ile izleyen en büyük olay arasındaki büyüklük farkı ΔM = 1,2 olarak ölçülmüştür (katalog büyüklükleri M 6,1 ve M 4,9); Båth yasası (Båth, 1965) bir dizinin en büyük olayı ile en büyük artçısı arasındaki farkı tanımladığından ve çalışma olayının öncülleri bulunduğundan bu fark yasayla karşılaştırılmamıştır. Aynı dizi için büyüklük–frekans (Gutenberg–Richter) bağıntısının ekstrapolasyonundan (Gutenberg ve Richter, 1944) türetilen en büyük olay kestirimi M* ≈ 5,3'tür (kestirimde kullanılan b = 0,92; 55 km yarıçaplı dizi penceresinde M ≥ 3,7 olan 32 izleyen olay üzerinden); bu, dizinin istatistiksel ölçek göstergesidir, gelecekteki bir olayın büyüklüğü değildir. Buradaki b, yalnız izleyen olay alt kümesinden kestirilmiştir ve bölgesel sismisite bölümündeki katalog b-değerinden farklı bir popülasyona aittir. Reasenberg–Jones dizi modeli çalışma olayını dizinin baş olayı olarak aldığından ve çalışma olayı bu çalışmanın ölçütüyle dizinin en büyük olayı olmadığından modelin olasılıkları bu raporda verilmemiştir. Etkinlik zonunun mekânsal evrimi R(t) = R₀ + a·log₁₀(t/t₀) biçiminde modellenmiş (Tajima ve Kanamori, 1985); R₀ = −12 km, a = 25,6 km/onluk (n = 55) bulunmuştur. R₀ sıfırın altındadır: kesişim, doğrunun t₀ = 0,01 güne geri uzatılmasından gelir ve fiziksel bir başlangıç yarıçapı değildir; model yalnız gözlenen zaman aralığında betimleyicidir. Ölçülebilir log-zaman genişlemesi vardır (zaman–uzaklık permütasyonu p = 0,02; eğimin %95 yeniden örnekleme aralığı 11,3–32,4 km/onluk); literatürde afterslip cephesi ya da gözenek-basıncı difüzyonuyla ilişkilendirilir. Seçim yarıçapı sabit (55 km) olduğundan ve dizi oranı zamanla azalırken aynı alandaki arka plan etkinliği sabit kaldığından uzak olayların payı zamanla büyür; zarfın genişlemesinin bir bölümü bu seçim etkisinden kaynaklanabilir ve genişleme fiziksel bir cephe olarak yorumlanmamıştır. R(t) modeli izleyen olay bulutunun istatistiksel sınır evrimini betimler; kırığın fiziksel ilerlemesinin doğrudan ölçümü değildir. 9 Statik Coulomb gerilme aktarımı ve gözlemsel sınaması ΔCFS alanı, yarı-sonsuz elastik ortamdaki dikdörtgen dislokasyon çözümüyle (Okada, 1992), kaynak fayla eş yönelimli alıcı düzlemde, etkin sürtünme katsayısı μ′ = 0,40 ile 10,0 km derinlikte ve 58 × 61 düğümlü ızgarada hesaplanmıştır. Gerilme aktarımı hesabının kaynak geometrisi ampirik ölçeklemeyle (Wells ve Coppersmith, 1994) kurulan, katalog kökeni merkezli dikdörtgenden alınmıştır (doğrultu/eğim/kayma 88°/69°/−15°; L = 17,0 km, W = 7,9 km). Bu geometri ölçülmüş bir kırık değil, bir çalışma varsayımıdır. Gözlemsel sınama olarak ΔCFS her izleyen olayın kendi hiposantrında, kaynakla eş yönelimli alıcı düzlemde hesaplanmıştır: 46 izleyen olayın 15 tanesi (%33) +0,1 bar üzerindeki yükleme alanında, 22 tanesi (%48) −0,1 bar altındaki gölge alanında, 9 tanesi iki eşik arasındaki yansız banttadır; kaynak düzleminin üstüne düşen 9 izleyen olay bu sayımın dışında tutulmuştur. İzleyen olaylar süren dizinin öncüllerinin etkinliğini de içerdiğinden sınamanın sayımları çalışma olayının kendi artçılarına özgülenemez ve bu çekinceyle okunmalıdır. Yansız bant eşiği 0,1 bar olarak alınmıştır. Bu eşiğin karşılığı olan 0,01 MPa düzeyinin altındaki statik gerilme değişimlerinin saptanabilecek sayıda olay tetiklemeyebileceği öne sürülmüştür (Hardebeck vd., 1998). Karşılaştırma için bir boş model kurulmuştur: boş model, izleyen olayların yerleşiminin gerilme değişimi alanından bağımsız olduğu varsayımını temsil eden uzamsal karşılaştırma modelidir ve burada olay öncesi sismisitenin konumlarından oluşur. Boş modelde yükleme alanına düşen pay %21 olarak ölçülmüştür (55/262); izleyen olay payı ile boş model payı arasındaki fark 11,6 yüzde puanıdır (%95 güven aralığı −1,3 ile 26,7 arası; iki bağımsız oranın farkı için Wilson skor aralıklarını birleştiren Newcombe, 1998 yöntemi). Aralık sıfırı içerdiğinden izleyen olay yerleşimi bu ölçüyle boş modelden ayırt edilememektedir. Sınama çekinceyle verilmiştir: 46 izleyen olaydan 14'ü serbest derinliklidir; öteki 32 izleyen olay kurum varsayılanı (sabit) derinlikte olduğundan bu olaylarda sınamanın derinlik girdisi ölçüm değildir. Yalnız serbest derinlikli izleyen olaylarla sayım 3 yükleme, 8 gölge ve 3 yansız bant biçimindedir. İzleyen olay konum belirsizliği bu sayımlara yayılmamıştır; işletimsel bir konum senaryosunda (yatay 2 km, derinlik 3 km standart sapma) izleyen olayların %76 kadarının sınıfı değişmektedir. Senaryonun yatay sapması pencerede ölçülen kurumlar arası dış merkez farkının ortancasından (7,5 km) küçük olduğundan bu pay alt sınır olarak okunmalıdır; daha geniş bir senaryoda (yatay 5 km, derinlik 5 km standart sapma; sabit derinlikli kayıtlarda derinlik 2–25 km arasında düzgün dağılımlı) bu pay %93 düzeyine çıkmaktadır. Sınıflar katalog hiposantrlarına göredir ve alan tetiklenme kanıtı olarak değil, gerilme aktarımının yön ve mertebe betimlemesi olarak okunmalıdır. En uygun yönelimli alıcı düzlemlerle yapılan sayım bir bölgesel gerilme alanı varsayımı gerektirir: SHmax doğrultusu 45° ve doğrultu atımlı rejim çalışma olayının kendi mekanizmasından, gerilme şekil oranı 0,5 varsayılan değer olarak, diferansiyel gerilme 100 bar olarak alınmıştır. Bu bölgesel alan varsayımıyla (SHmax 45°; şekil oranı 0,5; 100 bar) sayım 13 yükleme, 22 gölge ve 11 yansız bant biçimindedir; diferansiyel gerilme 10 bar alındığında 27 yükleme, 9 gölge ve 10 yansız bant elde edilir (iki sayım arasında sınıfı değişen olay sayısı 14). Varsayılan bölgesel alan, olay merkezli mekanizma popülasyonunun gerilme inversiyonundan çalışma olayının Gardner–Knopoff kümesi (4 çözüm) dışlanarak (n = 101) elde edilen alandan (SHmax = 52°, şekil oranı 0,83) ayırt edilememektedir (45° doğrultusu olay merkezli inversiyonun açı gürültülü yeniden örnekleme aralığı olan 44–55° içindedir); birincil sayımda bu çalışmanın kuralı gereği çalışma olayının kendi mekanizmasından türetilen alan kullanılmış, inversiyon alanı duyarlılık olarak ayrıca sınanmıştır: aynı diferansiyel gerilmeyle inversiyon alanı 15 yükleme, 22 gölge ve 9 yansız bant vermektedir (sınıfı değişen olay sayısı 2). Sayım varsayılan gerilme büyüklüğüne ve gerilme alanının seçimine bu ölçüde bağlı olduğundan yorumlanmamıştır. Sonlu kaynak dikdörtgeni 88°/69°/−15° geometrisinde kurulmuştur — NP1: yakındaki diri fay izinin (dış merkeze en yakın noktasındaki yerel) doğrultusu iki düğüm düzleminden 37° ve 59° ayrıldığından düzlemleri ayırt etmemekte, NP1 varsayılan olarak alınmaktadır. Alıcı düzlem kaynakla eş yönelimlidir; bu, gerilme değişimini kaynak fayın kendi geometrisi üzerinde okumak demektir ve başka yönelimli bir alıcı düzlem için lob–gölge deseni farklı çıkar. Alanın büyük bölümü küçük genliklidir: ızgaranın yalnız %20 kadarında |ΔCFS|, bu çalışmada yansız bant eşiği olarak alınan 0,1 bar'ı aşmaktadır. Düğüm değerlerinin ortancası −0,012 bar, %5–95 aralığı −0,44 ile 0,12 bar arası, %1–99 aralığı −5,1 ile 0,46 bar arası olarak hesaplanmıştır. Dislokasyon çözümünde gerilme kaynak dikdörtgeninin kenarlarında ıraksadığından alanın uç değerleri ızgara aralığına bağlıdır ve raporlanmamıştır. Alan iki bileşenine ayrılarak da incelenmiştir: makaslama gerilmesi değişimi Δτ ve fay düzlemine dik normal gerilme değişimi Δσₙ (ΔCFS = Δτ + μ′·Δσₙ). İki panel aynı kadraj ve aynı kaynak geometrisiyle çizildiğinden, birleşik alandaki desenin hangi bileşenden doğduğu doğrudan okunabilir. 10 Bölgesel sismisite ve tarihsel bağlam Olay merkezli bölgesel katalogdan, olay öncesi dönem için, Mc = 3,8 tamlık eşiğinin üzerinde b = 0,89 ± 0,09 kestirilmiştir (eşik üstü N = 139; toplam 357 kayıt). Gutenberg–Richter bağıntısının a değeri 5,51, yıl ve km² başına normalleştirilmiş değeri a′ = 0,75 olarak hesaplanmıştır (5,0 yıl, 11.400 km²). Katalog büyüklükleri karışık ölçeklerdedir (kayıtların %20'si moment büyüklüğü ölçeğinde, kalanı başka ölçeklerde); b'nin standart sapması yalnız örnekleme belirsizliğini taşıdığından b, b = 1 referansıyla ya da başka katalogların b değerleriyle anlamlılık sınamasına sokulmamıştır. Olay sonrası dönemin b değeri, çalışma kutusundaki kayıtlardan ve kendi tamlık eşiğiyle ayrıca kestirilmiştir: Mc = 3,7 üzerinde b = 0,91 ± 0,15 (N = 35); örneklem küçük olduğundan bu değer çekinceyle verilmiştir. Tamlık eşiği ve b, büyüklük örnekleminin 1.000 yeniden örneklemesinde birlikte yeniden kestirilmiştir: %16–84 yüzdelik aralığı Mc için 3,8–4,1, b için 0,80–0,96 olarak bulunmuştur. Çalışma penceresinin en büyük olayı çalışma olayı değil, 09.10.2026 tarihli Mww 6,6 depremidir (birleşik katalog büyüklüğü). Tarihsel eşik üstü kayıtlar, çalışma olayından önceki dönem için iki halkalı bir ölçütle derlenmiştir: 150 km yarıçapta M ≥ 6,0 (43 kayıt) ve 60 km yakın kuşakta ayrıca 5,0 ≤ M < 6,0 (11 kayıt); toplam 54 kayıt. Yakın kuşaktaki M ≥ 5,0 kayıtların sayısı 15'tir; bunların 4'ü M ≥ 6,0 büyüklüğündedir ve ilk ölçütte sayılmıştır. Derlemedeki en büyük olay 2026 yılında, dış merkeze 89 km uzaklıkta gerçekleşen M 7,7 depremidir. Derlemenin öteki büyük kayıtları şunlardır: 1934 M 7,5 (112 km); 1904 M 7,2 (54 km); 1962 M 7,2 (137 km); 1934 M 6,8 (96 km). Derlemenin dış merkeze 20 km'den yakın tek kaydı 24.10.2022 tarihli M 5,4 depremidir (8,5 km). Gardner–Knopoff uzay–zaman pencereleriyle ayrıştırılmış bağımsız M ≥ 6,1 olaylar 100 km yarıçaplı alanda çalışma olayından önce 12 kez gözlenmiştir (127 yıllık gözlem süresi). Ayrıştırma öncesinde aynı alanda eşik üstü 15 kayıt bulunmaktadır; bunların 12'si bağımsız olaydır. Bağımsız olayların gözlenen ortalama yinelenme aralığı T = 11 yıldır (%95 güven aralığı 6,0–20 yıl; kesin Poisson sınırları: Garwood, 1936). Kataloğun bu büyüklükteki tamlık başlangıcı saptanamadığından gözlem süresi kataloğun başından (1900) sayılmış ve katalog bu süre boyunca M ≥ 6,1 için tam varsayılmıştır; varsayım sınanamadığından değer, eksik erken dönem kayıtları ölçüsünde yanlı olabilir. 11 Arka plan dönemi karşılaştırması Çalışma olayını izleyen 3,4 günlük dönemde 55 km yarıçaplı dairede ve olay sonrası dönem ile arka plan döneminin ortak tamlık eşiğinde (M ≥ 3,8) 26 olay kaydedilmiştir; bu sayı 7,6 olay/gün oranına karşılık gelir. Çalışma penceresinden önceki ve onunla örtüşmeyen 5 yıllık arka plan dönemi (14.10.2016 – 13.10.2021) aynı dairede ve aynı eşikte 25 olay içermektedir; bu dönemin oranı 0,014 olay/gün (5,0 olay/yıl) düzeyindedir. Oran katı 550'dir (%95 güven aralığı 310–1.000); aralık, iki Poisson sayımı için kesin koşullu aralıktır (Clopper ve Pearson, 1934). Aralık, sayımların bağımsız Poisson olduğu varsayımına dayanır; ayrıştırılmamış (kümelenmiş) sayımlarda gerçek belirsizlik daha geniştir. Olay sonrası sayım öncüllerin sürmekte olan etkinliğini de içerdiğinden oran katı, çalışma olayının kendi dizisini bu etkinlikten ayırmaz. Olay sonrası gözlem penceresi henüz dolmadığından oran katı yalnız ilk 3,4 günü kapsayan bir ara değerdir. Arka plan döneminin b değeri, çalışma kutusunun tamamında ve pencereyle aynı tamlık eşiğinde (Mc = 3,8) kestirilmiştir: b = 1,43 ± 0,23 (N = 44; belirsizlik kestiricisi: Shi ve Bolt, 1982). Kıyasın hükmü yuvarlamaya duyarlı olduğundan iki dönemin değerleri aynı sayıda ondalıkla verilmiştir; pencere değeri bu duyarlıkla 0,87 ± 0,08 biçimindedir. Fark |Δb| = 0,56, birleşik belirsizlik 0,24 değerindedir; fark birleşik belirsizliğin iki katını aşmaktadır. Büyüklük türü dağılımı iki dönemde aynı değildir: pencerede kayıtların %68 kadarının büyüklük türü belirtilmemiştir, arka plan döneminde en sık tür ML (kayıtların %46 kadarı). b değeri büyüklük ölçeğine bağlı olduğundan ve birleşik belirsizlik yalnız örnekleme belirsizliğini taşıdığından bu fark b değerinde fiziksel bir değişim olarak yorumlanmamıştır. İki dönem zamanda örtüşmemektedir. Arka plan dönemi çalışma kutusunda büyük bir depremi ve dizisini içermektedir (tarihsel derlemeden: 15.07.2020 M 5,7). Bu depremin Gardner–Knopoff zaman penceresi (0,9 yıl) arka plan döneminin zamanca %19'unu kapsadığından dönemin olay sayısı ve oranı, ayrıştırılmış (bağımsız) sayım dâhil, bu diziden etkilenir; arka plan oranı bu nedenle diziden arınmış bir taban değildir. 12 Sismisite göçü ve dönem bölütlemesi Sismisitenin ağırlık merkezi, zaman sırasına göre ilk %10 ve son %10 olay (her dilimde 42 olay) arasında 38,1 km yer değiştirmiştir (azimut 318°; iki dilimin ortalama zamanları arasında 1.678,3 gün; ortalama 23 m/gün). Bu ölçü iki ortalamanın farkıdır; bir göç modeli uydurması değildir. Son dilimin ortalama zamanı çalışma olayından sonradır; dilim büyük ölçüde olayı izleyen diziden oluştuğundan bu fark, dizinin önceki sismisiteye göre konumunu gösterir ve pencere boyunca süren bir göç olarak yorumlanmamıştır. Duyarlılık olarak dış merkez koordinatlarının zamana göre doğrusal eğilimi 343° yönünü vermektedir; iki kestiricinin yönleri arasındaki fark 25°'dir (ağırlık merkezi farkı pencerenin iki ucunu, regresyon bütün pencereyi tartar). Eğilimin anlamlılığı, kümelenmeye karşı etkin örneklem büyüklüğüyle (netkin; Gardner–Knopoff bağımsız küme sayısı ile birinci dereceden öz bağlanım ve öz ilişki düzeltmelerinin en küçüğü) ve Fisher z dönüşümüyle sınanmıştır: kuzey–güney bileşeninde r = 0,50, netkin = 118 ile |z| = 5,9; doğu–batı bileşeninde r = −0,118, netkin = 113 ile |z| = 1,2. En büyük |z| değeri 1,96 eşiğini aştığından eğilim istatistiksel olarak sıfırdan ayrışmaktadır; bu ayrışma da pencerenin sonundaki dizinin katkısını içerir. Dönem yapısını belirlemek için katalog, parçalı sabit oranlı bir Poisson süreci olarak modellenmiş ve değişim noktası başına BIC (Bayesçi bilgi ölçütü) cezasıyla bölütlenmiştir. 416 olayın kümülatif eğrisinde bölütleme 7 bölüt vermiştir; bölütlerin süresi ve olay oranı zaman sırasıyla şöyledir: 370 gün, 0,16 olay/gün; 4,1 gün, 6,9 olay/gün; 549 gün, 0,18 olay/gün; 536 gün, 0,022 olay/gün (8,2 olay/yıl); 360 gün, 0,072 olay/gün (26,4 olay/yıl); 3,8 gün, 43,8 olay/gün; 2,8 gün, 9,0 olay/gün. Pencerenin toplam sismik momenti 1,32×10¹⁹ N·m'dir (nominal: moment türü olmayan büyüklükler moment büyüklüğü sayılarak; ölçülmüş bir moment toplamı değildir); çalışma olayının bu toplamdaki payı %15'tir. Moment bütçesinin üst kanalında (en büyük katalog büyüklüğünün 1,0 birim altına kadar: M ≥ 5,6) 2 olay toplam nominal momentin %91 kadarını, kalan 414 olay %9 kadarını taşımaktadır. Sonuç ve değerlendirme 12.10.2026 tarihli Río Grande (Panama) depremi (Mw 6,1; odak derinliği 11,0 km), güney Panama kıta kenarı ve Azuero Yarımadası bölgesinde meydana gelmiştir; dış merkeze en yakın haritalı fay Azuero Fayı olarak belirlenmiştir (15 km). GCMT moment tensörü çözümü (M₀ = 1,977×10¹⁸ N·m; Mw 6,13) NP1 düğüm düzlemi üzerinde normal bileşenli sol yönlü doğrultu atım, NP2 üzerinde normal bileşenli sağ yönlü doğrultu atım niteliğinde kaymaya karşılık gelmektedir; çift kuvvet payı %60 düzeyindedir. Çalışma olayı, Mw 7,7 (3,2 gün önce, 89 km uzakta) ve Mw 6,6 (3,1 gün önce, 3,7 km uzakta) depremlerinin uzay–zaman penceresi içindedir; bu ölçütle süren bir dizinin en büyük olayı değildir. Büyüklük–frekans dağılımı olay öncesi dönemde Mc = 3,8 tamlık eşiğinin üzerinde b = 0,89 ± 0,09 vermiştir (N = 139); üstel yasa uyum iyiliği %90 hedefinin altındadır (en yüksek %89,5). Bu değerlendirme mevcut katalog ve model varsayımlarıyla sınırlıdır ve deprem tahmini içermez; deprem tehlikesi iletişiminde tekil olay analizleri değil, olasılıksal tehlike modelleri ve yerel zemin koşulları esas alınmalıdır. Veri ve Yöntem sınırları Bu çalışmadaki her sayı, olay merkezli katalog sorgusunun ve aynı olay için derlenen yardımcı veri setlerinin verisinden hesaplanmıştır; hesaplanamayan hiçbir nicelik kestirimle doldurulmamıştır. Veri eksikliği nedeniyle kurulamayan çözümlemeler şunlardır: topluluk şiddeti karşılaştırması, kullanılan kaynakta (USGS “Did You Feel It?”, DYFI; Atkinson ve Wald, 2007) bu olay için topluluk bildirimi bulunmadığından (öbür kurumların hissedilme bildirimleri bu çalışmada kullanılmamıştır) kurulamamış; tepki spektrumu, kullanılan veri merkezlerinden uygun uzaklıkta kullanılabilir ivme kaydı alınamadığından kurulamamış; konum kalite notu, künyedeki çözümün en yakın istasyonu 100 km'den uzakta bulunduğundan (yerel ağ eşikleri uygulanmamıştır) kurulamamış; öncü trafik ışığı, bu olay için gerekli veri kullanılan kaynaklarda bulunmadığından kurulamamış; kosismik yatay yer değiştirme karşılaştırması, kosismik düşey deformasyon alanı ve kayma modelinin yüzey izdüşümü, sonlu fay modelinin kayma dağılımı yerel arşivde bulunmadığından kurulamamış; β oran-değişim haritası, olay sonrası gözlem süresinde hiçbir ızgara düğümünde beklenen olay sayısı ölçütün aradığı düzeye ulaşmadığından kurulamamış; dalga formu çözümlemesi ve bağımsız konum sınaması, üretim anında en yakın istasyonların üç bileşenli kayıtları veri merkezinden alınamadığından kurulamamıştır. Birleşik katalogda hiçbir kurum raporunda büyüklüğü bulunmayan 57 kayıt (hiçbiri çalışma olayından sonra değil) büyüklüğe dayanan çözümlemelere girememiştir. Birleşik katalog dış kataloglarla olay düzeyinde karşılaştırılmamıştır; katalog alımında hiçbir kurum raporu bulunmayan olaylar sayımlara girmemiştir. İzleyen olay sayıları ve onlara dayanan oranlar bu nedenle alt sınır olarak okunmalıdır. Çözümlemelerin rapora girişi önceden tanımlı ölçütlerle belirlenmiştir: verisi bulunmayanlar yukarıda sayılmıştır (veri yeterliliği); örneklemi ya da gözlem süresi bu çalışmanın alt sınırının altında kalan (istatistiksel güç) ve yöntemin kendi ölçütüyle güvenilir bulunmayan (yöntemin kendi güvenilirlik beyanı) 9 çözümleme raporlanmamış ve gerekçeleriyle birlikte ekteki raporlanmayan çözümlemeler çizelgesinde listelenmiştir; örneklemi, belirsizliği ya da girdi verisi eşiğe yakın kalanlar elenmemiş, çekinceyle raporlanmıştır. Çekinceyle raporlanan çözümlemeler şunlardır: hiposantr bulutuna düzlem oturtma, statik Coulomb gerilme değişimi, Omori–Utsu artçı sönümü, Reasenberg–Jones artçı dizisi oranı, yinelenme aralığı (nadirlik), mekanizma sınıflarının dağılımı (Frohlich üçgeni) ve artçı dönemi b değeri. Her çekincenin gerekçesi ve ölçüsü ilgili bölümde ve ekteki çekince çizelgesinde verilmiştir; bu çözümlemelerin değerleri bulgu olarak değil, belirtilen sınırla birlikte okunmalıdır. İstatistikler 13.10.2021 – 16.10.2026 döneminde, olay merkezli kutuda taranan 416 kayıt üzerinden üretilmiştir. Kurum hiposantrları yeniden konumlandırılmamıştır; konum ve derinlik belirsizlikleri kurum çözümlerinin kalitesiyle sınırlıdır. Katalog tamlığı zamanla ve büyüklükle değişmektedir; uzun dönemli sayımlara dayanan ölçüler (tarihsel derleme, yinelenme aralığı, arka plan oranı) erken dönem kayıtlarının eksikliğinden etkilenir. Ek A — Çizelgeler Tablo A1. Derinlik ölçüleri — her satır kendi tanımıyla verilmiştir; derinlikler kurum çözümlerinden olduğu gibi alınmıştır (topografyaya indirgeme yapılmamıştır) Nicelik Değer Ölçüt / kaynak Derinlikli kayıt sayısı 416 tekilleşmiş katalog Ortanca derinlik 10,0 km %50 yüzdelik · tüm kayıtlar (n = 416) Ortanca derinlik (serbest) 10,1 km 0/5/10/33 km atamaları dışlandı · n = 225 (191 kayıt elendi) Yoğunlaşma aralığı 1,0–20,8 km %5–95 yüzdelik Derinlik bandı 0,0–30,0 km %2,5–97,5 yüzdelik · geometri çizelgesindeki bantla aynı ölçü Ham uçlar 0,0 ile 300,0 km arası en sığ / en derin kayıt Yuvarlak derin değerler 2 kayıt 50 km ve daha derin, 50 km'nin tam katı: 100 km'de 1, 300 km'de 1 kayıt · kurum değeridir, bağımsız olarak doğrulanmamıştır; varsayılan sabit derinlikler arasında olmadığından sabit derinlik sayımına girmemiştir Histogram tepesi 10–15 km 186 olay · 5 km'lik aralık Sabit derinlik yığını 10,0 km · %31 129/416 olay Varsayılan sabit derinlikler 191 olay 0/5/10/33 km · n = 416 Tablo A2. Çalışma alanındaki adı bulunan diri fay izleri — fay katmanının aynı adlı parçaları uçtan uca dikilerek kurulan 1 izden adı bulunan 1 iz, 1 ad altında; kaynak: GEM Global Active Faults (Styron ve Pagani, 2020) — CC BY-SA 4.0 Fay / fay sistemi Dış merkeze uzaklık (km) İz uzunluğu, parçalar toplamı (km) Parça Kayma türü Azuero Fayı 14,9 72,6 1 SoD İz uzunluğu haritalanmış parçaların toplamıdır (parçalar arasındaki boşluklar sayılmaz); uzaklık, en yakın parçanın dış merkeze yatay uzaklığıdır. Kayma türü kodu: SoD sol yönlü doğrultu atımlı. Tablo A3. Önceden tanımlı ölçütleri sağlamadığı için raporlanmayan çözümlemeler Çözümleme Kapı Eşik · mevcut Gerekçe En yakın komşu kümelenme (Zaliapin) istatistiksel güç — Bu raporun işletimsel eşiği Mc üstü n ≥ 200 ister; iki-kipli ayrım bu örneklem altında çözülmez. Kutuda kurulamadığında eşik kapsayan bölgesel katalogdan kalibre edilir (Zaliapin ve Ben-Zion, 2013a). Bu olayda: yetersiz olay (Mc üstü n<200). PGA azalımı (istasyon kayıtları) istatistiksel güç n ≥ 25 · mevcut 0 Azalım eğrisi bir yer hareketi kestirim bağıntısı değildir: bu olayın kendi istasyon setine uydurulmuş ampirik doğrudur; eğimin anlamlı olması için kayıtların en az on katlık bir uzaklık aralığına yayılması gerekir. Bu olayda: aletsel kayıt sayısının yetersizliği (n = 0 < 25). Mekanizma arama penceresindeki çözümler istatistiksel güç n ≥ 3 · mevcut 2 Çalışma olayı çevresindeki mekanizmalar, kırılan fay sisteminin kinematiğini tek tek çözümlerden daha güvenilir gösterir; arama penceresi dizinin kendisi değildir ve zaman sınıfları (çalışma olayından önce, çalışma olayı, çalışma olayından sonra) pencere kuralından gelir, öncü ya da artçı nitelemesi taşımaz. Bu olayda: kullanılan arşivde (GCMT) arama penceresinde bulunan mekanizma sayısının yetersizliği (n = 2 < 3). Kayma yönlerinin ana fay doğrultusuna uyumu (kanallanma) istatistiksel güç n ≥ 3 · mevcut 1 Kanallanma, kaymanın ana fay yüzeyine ne kadar bağlı kaldığını ölçer; dik uzaklık dış merkez konum hatasını taşıdığı için birkaç kilometrelik farklar tek başına yorumlanmaz. Bu olayda: ana faya uzaklığı ve kayma azimutu birlikte çözülen mekanizma sayısının yetersizliği (n = 1 < 3). GNSS gerinim hızı alanı istatistiksel güç n ≥ 6 · mevcut 0 Gerinim hızı, üçgen köşelerindeki istasyonların yatay hız farklarından kenar uzunluğu değişimiyle hesaplanır; ağın kurulabilmesi için en az 6 istasyon gerekir ve alan, istasyonların seyrek olduğu kenarlarda zayıf kısıtlıdır. Bu olayda: üçgen ağı kuracak GNSS istasyonu sayısının yetersizliği (n = 0 < 6). Gerilme düşümü Δσ yöntemin kendi güvenilirlik beyanı — Gerilme düşümü ancak kaynak boyutu bağımsız ölçüldüğünde (kayma modeli ya da kırık dörtgeni) ölçümdür; boyut büyüklükten ölçeklendiğinde değer ölçekleme bağıntısının yeniden ifadesidir. Artçı zonu yarıçapına dayanan dairesel çatlak kestirimi (Eshelby, 1957) yalnız duyarlılık olarak verilir. Bu olayda: kaynak boyutunun bağımsız ölçülmeyip büyüklükten ölçeklenmesi — değer ölçeklemenin yeniden ifadesidir, ölçüm değildir. Geriye dönük öncü çözümlemesi (ters Omori) yöntemin kendi güvenilirlik beyanı — Öncüler ancak dizinin en büyük olayı bilindikten sonra tanımlanabilir (öncü etkinliğinin özellikleri için Jones ve Molnar, 1979); arka plandan ayrışmayan etkinliğin öncü dizisi sayılmaması bu çalışmanın ölçütüdür. Bu olayda: etkinliğin arka plandan ayrışması doğrulanmadı (negatif binom p < 0,001; ampirik sıra muhafızı p = 0,050 ≥ 0,05; taban 19 kutu). Sismisite göç zarfı (doğrusal / difüzif) yöntemin kendi güvenilirlik beyanı |ΔAICc| ≥ 2 · mevcut < 2 ΔAICc < 2 iken model seçimi yapılamaz; bu durumda modellerden birini seçilmiş gibi sunmak veriye dayanmaz. Bu olayda: doğrusal ve difüzif modellerin bu veriyle ayırt edilememesi (|ΔAICc| < 2). Küme doğrultusu (artçı bulutunun ana ekseni) yöntemin kendi güvenilirlik beyanı — Doğrultu, artçı bulutunun ana bileşeninden okunur ve yalnız uzanım belirginse (işletimsel ölçüt: uzama ≥ 1,5, yeniden örnekleme yarı aralığı ≤ 20°, n ≥ 30) raporlanır; kutu bulutunun yönü pencere biçimine duyarlıdır. Bu olayda: artçı bulutunun belirgin bir uzanım göstermemesi (uzama 1,37; yön yarı aralığı ±68,2°; n = 55; ölçüt uzama ≥ 1,5, yarı aralık ≤ 20°, n ≥ 30). Eleme elle değil, önceden tanımlı kapılarla yapılmıştır: istatistiksel güç (örneklem ya da gözlem süresi bu çalışmanın raporlama eşiğinin altındadır) ve yöntemin kendi güvenilirlik beyanı (yöntemin kendi ölçütü sonucu güvenilir bulmamıştır). Örneklemi ya da belirsizliği sınırda kalan çözümlemeler elenmemiş, çekinceyle raporlanmıştır (çekince çizelgesi). Eşikler bu çalışmanın kendi raporlama eşikleridir; dayanağı gerekçe sütunundadır. Tablo A4. Çekince düşülen çözümlemeler Çözümleme Çekince Hiposantr bulutuna düzlem oturtma (PCA) Ana bileşen çözümlemesiyle oturtulan düzlem, ancak bulut düzlemselse, bu olayın artçı bulutuna oturtulmuşsa, bulutta en az 50 olay varsa ve kurum varsayılanı (sabit) derinlikli kayıtlar ayrıldıktan sonra oturtma için en az 12 nokta kalıyorsa kırık düzlemi olarak yorumlanabilir (işletimsel ölçütler). Bu olayda: bulutta yetersiz olay (n = 17 < 50). Statik Coulomb gerilme değişimi (ΔCFS) ΔCFS için yansız bant eşiği 0,1 bar alınmıştır. Bu eşiğin karşılığı olan 0,01 MPa düzeyinin altındaki statik gerilme değişimlerinin saptanabilecek sayıda olay tetiklemeyebileceği öne sürülmüştür (Hardebeck vd., 1998). Kırık boyu konum hatasının altındayken alan dış merkez belirsizliğiyle örtülür. Artçı sınaması her artçının kendi hiposantrında yapılmadığında ya da artçıların çoğu kurum varsayılanı derinlikteyken sonuç çekinceyle raporlanır (işletimsel ölçüt). Bu olayda: artçıların çoğunun kurum varsayılanı (sabit) derinlikte olması (serbest derinlikli 14/46) — bu olaylarda sınamanın derinlik girdisi ölçüm değildir. Omori–Utsu artçı sönümü Sönüm üsteli p ancak uydurma kısıtlıyken ölçümdür. Uydurma en az 20 artçıyla kurulur; değerin bulgu olarak raporlanması için bu çalışmanın ölçütü n ≥ 50, p'nin standart sapması ≤ 0,20 ve gözlem süresinin c değerinin en az 10 katı olmasıdır (işletimsel ölçütler; en büyük olabilirlik kestirimi için Ogata, 1983; Utsu vd., 1995). Bu olayda: en büyük olabilirlik kestirimi için artçı sayısının yetersizliği (n = 32 < 50). Reasenberg–Jones artçı dizisi oranı Dizi oranı modeli (Reasenberg ve Jones, 1989) dizinin a, b, p ve c parametreleriyle kurulur; bu değerler dizinin kendisinden kestirilemediğinde oranın bu diziyi betimlemediği bu çalışmanın değerlendirmesidir. Bu olayda: bağlı olduğu Omori–Utsu sönüm parametrelerinin (p, c) çekinceyle raporlanması. Yinelenme aralığı (nadirlik) Yinelenme aralığı, çalışma olayı dışlanarak ve kataloğun tamlık döneminde eşik üstü bağımsız olayların sayımından kestirilir; n ≥ 5 iken nokta değer %95 aralığıyla, 1 ≤ n < 5 iken yalnız aralık, n = 0 iken yalnız alt sınır verilir (işletimsel ölçüt). Tamlık dönemi saptanamadığında değer çekinceyle raporlanır. Bu olayda: katalog tamlık döneminin saptanamaması (eksik katalog sayımı düşürür; T üst yanlı olabilir). Frohlich kaynak-tipi üçgeni Üçgen bir dağılım gösterimidir; birkaç mekanizmayla rejim ifadesi kurulamaz. Bu olayda: en sık sınıfa ilişkin oranın (doğrultu atımlı; 54/71, %76) %95 Wilson (1927) aralığının (%62–86; 43 bağımsız küme) işletimsel %70 eşiğini içermesi. Artçı dönemi b değeri Dizi b değeri kendi tamlık eşiğinde kestirilir; bulgu için eşiğin doğrulanması, Mc üstü N ≥ 50 ve göreli belirsizlik ≤ 0,15, çekinceli raporlama için N ≥ 30 ve göreli belirsizlik ≤ 0,25 aranır; üst kuyruk uyumunun binom olasılığı 0,01'in altındaysa raporlanmaz (işletimsel ölçüt). Çalışma olayını izleyen ilk saatlerde küçük olaylar kataloğa eksik girdiğinden tamlık eşiği zamanla değişir: eşik zamana göre sıralı kayıtlarda kayan pencereyle izlenir (Woessner ve Wiemer, 2005) ve ilk pencerelerin eşiği benimsenen eşiği aşıyorsa tek eşikle kurulan b çekinceyle verilir, ilk saatler dışlanarak ikinci kez kestirilir. Bu olayda: çalışma kutusunda olay sonrası dönemin kendi tamlık eşiği (Mc 3,7) üstündeki örneklemin küçüklüğü (N = 35 < 50; göreli belirsizlik 0,17). Bu çözümlemelerin sonuçları, raporda verildikleri yerde çekince sütunundaki sınırla birlikte okunmalıdır. Çekince, sonucun dayandığı örneklemin, gözlem süresinin, belirsizliğin, yakınsamanın ya da girdi verisinin bu çalışmanın bulgu ölçütünü karşılamadığını gösterir; her satırın ölçülen nedeni kendi hücresindedir. Tablo A5. Çapraz-kaynak tekilleştirmede birleştirilen kayıt kümeleri Küme UTC Kaynak Enlem Boylam M 1 24.10.2022 05:40:43 EMSC 7,74°K 81,53°B mb 4,9 — 24.10.2022 05:40:42 ISC 7,628°K 81,483°B Mw 5,4 2 11.01.2023 14:43:32 EMSC (IGC) 7,57°K 81,31°B M 3,4 — 11.01.2023 14:43:34 ISC (UPA) 7,692°K 81,081°B Mw 3,1 3 12.03.2024 13:50:59 EMSC (IGC) 7,592°K 81,475°B M 4,0 — 12.03.2024 13:50:57 ISC 7,330°K 81,488°B Mw 4,2 4 10.10.2026 02:43:38 USGS 7,575°K 81,249°B mb 4,5 — 10.10.2026 02:43:39 ISC (GFZ) 7,546°K 81,046°B mb 4,9 5 11.10.2026 21:19:20 USGS 7,720°K 81,586°B mb 4,5 — 11.10.2026 21:19:20 EMSC (NEIC) 7,720°K 81,586°B mb 4,5 6 11.10.2026 22:25:36 USGS 7,672°K 81,495°B mb 4,4 — 11.10.2026 22:25:36 EMSC (NEIC) 7,672°K 81,495°B M 4,3 7 13.10.2026 06:39:11 EMSC 7,905°K 81,452°B ML 4,9 — 13.10.2026 06:39:04 ISC (GFZ) 7,680°K 81,527°B mb 4,9 Duyarlılık — düşen kayıt: 10 km → 2 · 20 km → 3 · 40 km → 7 · 70 km → 7 Uzak ağ kayıtları (M ≥ 2,0) — yerel otorite kaydına bağlanan kopya: 1; eşi bulunamayan kayıt: 1; iki grup da katalogdan çıkarılmıştır. Eşleme ölçütü: Δt ≤ 35 s, Δkonum ≤ 300 km, ΔM −0,5 ile +1,5 arası ve eş kaydın en az 2 kurumca bildirilmiş olması; eşi bulunamayan kayıtta en yakın adayın kendi kaydını yalnız bir kurum üretmiştir (eşleme kayıt düzeyindedir: adayın başka kurumlarca bildirilen kopyaları, yani çapraz-kaynak kümesinin öbür üyeleri, bu sayıma girmez). Katalogdan çıkarılan kayıtların hesabı: sorgudan dönen 425 kayıttan çıkarılan 9 (çapraz-kaynak kopyası 7, uzak ağ kopyası 1, eşi bulunamayan uzak ağ kaydı 1); tekilleştirilmiş katalogda kalan 416 kayıt. kopya 09.10.2026 20:25:39 GSRAS 7,81°K 81,29°B mb 6,3 eşi bulunamayan 09.10.2026 23:23:15 GSRAS 7,83°K 81,31°B mb 5,0 İki kayıt (1) Δt ≤ 20 s, Δkonum ≤ 54 km ve ΔM ≤ 0,5 ya da (2) Δt ≤ 5 s ve Δkonum ≤ 54 km (büyüklük ölçüsü farkı gözetmeksizin) koşulunu sağladığında aynı olay sayılmıştır; konum toleransı kutu boyutuyla ölçeklenmiştir (54 km). Her küme bir fiziksel olayı temsil eder; ilk satır seçilen temsilcidir. Koordinatlar her kaynağın bildirdiği ondalıkla verilmiştir. Alt bölüm: farklı konum toleranslarında düşen kayıt sayısı (duyarlılık). Tablo A6. Çalışma alanı ve çevresindeki yayımlanmış odak mekanizması çözümleri — 71 çözümden Mw'ye göre en büyük 20 tanesi listelenmiştir (arama kutusu ±60 km genişletilmiş) # Tarih Enlem Boylam Doğrultu (°) Eğim (°) Kayma (°) Mw Tip 1 09.10.2026 7,59°K 80,77°B 287 64 −18 7,65 eğik/karma (eşiğe yakın) 2 09.10.2026 7,72°K 81,47°B 285 72 5 6,80 doğrultu atımlı 3 20.10.2022 7,69°K 82,33°B 300 25 68 6,72 ters 4 13.05.2014 7,21°K 82,30°B 359 77 172 6,48 doğrultu atımlı 5 04.04.2023 7,57°K 82,33°B 87 76 9 6,36 doğrultu atımlı 6 27.06.1979 7,16°K 82,25°B 5 76 173 6,35 doğrultu atımlı 7 18.05.1992 7,53°K 82,33°B 93 79 10 6,28 doğrultu atımlı 8 26.11.1983 7,38°K 82,26°B 357 72 −177 6,27 doğrultu atımlı 9 21.03.2025 6,99°K 82,47°B 6 79 −180 6,21 doğrultu atımlı 10 30.04.2011 6,88°K 82,35°B 5 83 −180 6,18 doğrultu atımlı 11 12.10.2026 7,69°K 81,49°B 88 69 −15 6,13 doğrultu atımlı (eşiğe yakın) 12 11.04.2003 7,03°K 82,35°B 6 82 177 6,08 doğrultu atımlı 13 30.12.2005 7,53°K 82,27°B 0 78 178 6,07 doğrultu atımlı 14 01.04.1997 7,77°K 82,40°B 85 78 9 6,06 doğrultu atımlı 15 27.08.2005 6,82°K 82,43°B 5 82 178 6,05 doğrultu atımlı 16 13.05.2021 6,71°K 82,42°B 5 75 177 6,02 doğrultu atımlı 17 10.10.2026 7,51°K 80,60°B 356 54 172 6,00 eğik/karma 18 28.02.1995 6,93°K 81,81°B 2 73 173 6,00 doğrultu atımlı 19 02.04.2014 7,94°K 82,34°B 76 74 −6 5,98 doğrultu atımlı 20 24.01.2008 7,01°K 82,39°B 5 80 175 5,86 doğrultu atımlı Tip, P, T ve B eksen dalımlarına göre Frohlich ve Apperson (1992) sınıflarıdır: B > 60° doğrultu atımlı, P > 60° normal, T > 50° ters; hiçbiri sağlanmazsa eğik/karma; “eşiğe yakın”: sınıfı belirleyen eksenin dalımı sınıf eşiğinden en çok 5° ayrılır (atama çözümdeki küçük farklara duyarlıdır). Tüm çözümler GCMT kataloğundandır: Mw moment tensöründen, enlem ve boylam kaydın başvuru hiposantrındandır (moment tensörünün ağırlık merkezi konumu değildir). Aynı olayın tarihsel çizelgedeki büyüklüğü (ISC-GEM Mw ya da katalog M) ve konumu başka kaynaktandır: büyüklük ayrışabilir, iki konum eşleşen olaylarda en çok 21,0 km ayrışır (21.03.2025); iki çizelge aynı olayı iki kaynakla verir, çelişki değildir. Uzay–zaman bağımsızlığı: Gardner ve Knopoff (1974) pencereleriyle 43 bağımsız küme (en büyük küme 11 çözüm). Ek B — Tarihsel bağlam: çalışma alanı çevresindeki geçmiş büyük depremler Tarihsel kayıtların dağılımı Şekil 9a ve 9b'de, bölgesel odak mekanizması çerçevesi Şekil 9c'de verilmiştir. Tarihsel eşik üstü depremler Tablo B1'de verilmiştir. Şekil 9a. Çalışma olayından önceki eşik üstü kayıtlarda daire çapı büyüklüğü, dolgu rengi oluş dönemini gösterir. Turkuaz elmas derlemenin en büyük kaydı, sarı yıldız çalışma olayıdır. Kayıt eşiği yakın kuşakta M ≥ 5, bölge kuşağında M ≥ 6 olarak alınmıştır. Mavi kesikli dikdörtgen çalışma alanıdır (birleşik katalog, 1900 sonrası; derleme yarıçapı 150 km, yakın kuşak 60 km). Şekil 9b. Tarihsel eşik üstü depremlerin büyüklükleri yıllara göre çizilmiştir; yeşil yakın kuşak, turuncu bölge kuşağıdır (birleşik katalog, 1900 sonrası; büyüklükler, varsa ISC-GEM Mw: International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018). Şekil 9c. Bölgesel odak mekanizması çerçevesi: harita, çevrede yayımlanmış çözümlerin Mw sırasıyla en büyüklerini gösterir; ötelenen küreler okla konumlarına bağlıdır. Küreler alt yarıküre izdüşümünde odak mekanizmalarıdır (kırmızı kadran sıkışma). Mw sırasıyla en büyük 2 çözüm künyelidir (öbür 22 küre künyesizdir); künye çözümün moment büyüklüğünü (GCMT Mw), bir düğüm düzleminin doğrultu, eğim ve kayma açısını ve tarihini verir. Küçük daireler pencere olayları, kesikli dikdörtgen ayrıntı haritasının kadrajıdır (mekanizma kümesi: bölgesel küme [n = 71]; gerilme inversiyonu olay merkezli mekanizma popülasyonundandır [n = 105]; faylar: GEM Global Active Faults [Styron ve Pagani, 2020] — CC BY-SA 4.0). Tablo B1. Tarihsel eşik üstü depremler (1900 sonrası, olay anından önce) Tarih Mw Derinlik (km) Uzaklık (km) Ölçüt Yer E/E₀ 09.10.2026◆† 7,7 6 89 M ≥ 6, 150 km içinde Panama ×250 18.07.1934 7,5 30 112 M ≥ 6, 150 km içinde Panama güneyi ×130 20.01.1904 7,2 10 54 M ≥ 6, 150 km içinde Quebrada de Piedra, Panama — 45 km GB ×45 26.07.1962 7,2 25 137 M ≥ 6, 150 km içinde Panama güneyi ×45 18.07.1934 6,8 25 96 M ≥ 6, 150 km içinde Panama güneyi ×11 21.07.1934 6,8 25 125 M ≥ 6, 150 km içinde Panama–Kosta Rika sınır bölgesi ×11 18.09.1962 6,8 30 91 M ≥ 6, 150 km içinde Panama güneyi ×11 21.07.2021 6,7 10 145 M ≥ 6, 150 km içinde Burica, Panama — 71 km G ×7,9 Yakın kuşakta (≤ 60 km) dış merkeze en yakın kayıtlar (yukarıda listelenmeyenler, uzaklık sırasıyla) 24.10.2022† 5,4 13 9 M ≥ 5, 60 km içinde Panama ×0,089 01.02.2003 5,5 18 33 M ≥ 5, 60 km içinde Panama ×0,13 Büyüklükler, kayıt ISC-GEM kataloğunda (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018) varsa onun moment büyüklüğüdür (Mw), yoksa kaydın moment tensörü (GCMT) ya da kurum raporlarındaki moment büyüklüğü, o da yoksa birleşik kataloğun temsilci değeridir; 16 kayıtta değer ya da tür katalogdakinden ayrışır. Derleme, dış merkeze 60 km içindeki M ≥ 5 ve 150 km içindeki M ≥ 6 depremlerden oluşur (kutudaki 150 km'den uzak olaylar girmez); her kaydın ölçütü “Ölçüt” sütunundadır. 54 tekil kayıttan en büyük 8 olay listelenmiştir (yakın kuşağın kayıtları alt bölümde); 8 kopya kayıt tekilleştirilmiştir (Δt ≤ 60 s ve ≤ 100 km); tek kuruma dayanan ve yer künyesi taşımayan 1 M ≥ 6 kaydı doğrulanamadığından derleme dışıdır. Dizi ayrımı ölçütünün (olaydan önceki 30 gün ve sonrası, dış merkeze 55 km içinde) kapsadığı 8 eşik üstü kayıt tarihsel derlemeye alınmamıştır. 1964 öncesi (küresel standart ağ öncesi) 6 kaydın büyüklüğü yeniden değerlendirme ürünüdür ve kaynağa göre ≈ 0,3–0,5 birim ayrışabilir. E/E₀: ışınan enerjinin bu olayınkine oranı (büyüklük farkından); ◆ en büyük kayıt; † bu çalışmanın penceresi içinde, olay anından önce. Yalnız ülke adı yazılı kayıtların yer künyesi yoktur. Alanın hemen dışındaki M ≥ 7 depremler (150–188 km): 20.12.1904 M 7,2 (188 km BKB); 02.05.1943 M 7,0 (162 km GD, Panama güneyi). Veri erişilebilirliği Kullanılan deprem kataloğu, 13.10.2021 – 16.10.2026 dönemi için birleşik çok-kaynaklı arşivden sorgulanmıştır (EMSC, ISC, USGS, GFZ); sorgu kutusu ve tekilleştirme ölçütleri Veri ve Yöntem bölümünde verilmiştir. Fay katmanı ve yardımcı veri setlerinin künyeleri Kaynakça ile şekil altyazılarındadır. Katalog kayıtlarını üreten ağ ve bültenler: EMSC (European-Mediterranean Seismological Centre, t.y.), ISC (International Seismological Centre, t.y.), USGS (U.S. Geological Survey, 2017) ve GFZ (GEOFON Data Centre, 1993). Pencere kataloğunun kurumlarına ek olarak çalışma olayının kurum çözümlerinde GSRAS ve INGV; tarihsel derlemede GSI ve NIEP (National Institute for Earth Physics, 1994) kayıtları kullanılmıştır; doğrulanmış künyesi bulunmayan kurumlar yalnız adıyla verilmiştir. Tarihsel derlemenin büyüklükleri, kayıt ISC-GEM kataloğunda varsa onun moment büyüklüğüdür (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018); yoksa kaydın moment tensörü (GCMT) ya da kurum raporlarındaki moment büyüklüğü, o da yoksa birleşik kataloğun temsilci değeridir. Moment tensörleri Global CMT kataloğundandır (Dziewonski vd., 1981; Ekström vd., 2012). Birleşik çok-kaynaklı katalog, bu çalışmada kurum çözümlerinin çapraz-kaynak tekilleştirilmesiyle derlenmiş türetilmiş bir üründür; kaynakçada ayrı bir eser olarak listelenmez. Harita altlığı karoları için sağlayıcının istediği atıf: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community” (erişim: 16.10.2026). Konum haritasının (Şekil 1'in iç haritası) altlığı için sağlayıcının istediği atıf: “Source: US National Park Service” (erişim: 16.10.2026). Levha sınırları sayısal levha sınırı modelindendir (Bird, 2003). Lisans ve yeniden kullanım Katalog kayıtları (EMSC, ISC, USGS, GFZ) ilgili kurumların kendi yayım ve kullanım koşullarına tabidir; bu çalışma ham katalog kayıtlarının yeniden dağıtımını yapmaz, yalnız türetilmiş istatistikleri, şekilleri ve çizelgeleri yayımlar. Diri fay katmanı, harita altlığı karoları ve yardımcı veri setleri de kendi sağlayıcılarının koşullarıyla bağlıdır — bu veriler için yeniden kullanım izni doğrudan sağlayıcıdan alınmalıdır. Diri fay katmanının kullanım koşulu (sağlayıcı beyanı): CC BY-SA 4.0. Levha sınırı modelinin kullanım koşulu (sağlayıcı beyanı): ODC-BY 1.0. Tarihsel büyüklüklerin kaynağı olan ISC-GEM kataloğunun kullanım koşulu (sağlayıcı beyanı): CC BY-SA 3.0 (Unported). Yazılım ve yöntem Bu rapordaki veri işleme, istatistiksel çözümleme ve hesapların tamamı; şekiller, haritalar, çizelgeler ve metin, Jeofizik Mühendisi T. Batuhan BULGURLULAR tarafından tasarlanıp kodlanan YAPI ZEMİN yazılımlarıyla, yazarın kendi yöntem ve hesaplarıyla üretilmiştir. Sonuçlar başka çalışmalardan aktarılmamış; birincil deprem katalogları ve moment tensörü çözümlerinden (kaynaklar: Veri erişilebilirliği) yazar tarafından yeniden hesaplanmıştır; yöntemlerin bilimsel dayanakları kaynakçadadır. PDF, web sürümü, çevrimdışı HTML, çizelge verileri ve atıf dosyaları aynı hesap girdisinden üretilmiş olup birbiriyle birebir tutarlıdır (girdi özeti SHA-256: ab4dba6f37af76034702787a03d6647ae806dd435d07b5c07d9337f39f2043a6). Rapor yayımlanmadan önce yazarın denetiminden geçer; yayımlanan sürüm dondurulur, her değişiklik yeni sürüm olarak kayda geçer. Telif ve kullanım © 2026 T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN. Bu raporun metni, şekilleri, haritaları, çizelgeleri ve hesap sonuçları yazarın özgün çalışmasıdır; tüm hakları saklıdır. Yazarın yazılı izni olmadan çoğaltılamaz, değiştirilemez, yayımlanamaz ve ticari amaçla kullanılamaz. Bilimsel çalışmalarda kaynak gösterilerek kısa alıntı yapılabilir. Üçüncü taraf verilerinin lisansları saklıdır: GEM diri fay katmanını içeren haritalar CC BY-SA 4.0, ISC-GEM kataloğundan türetilen veri çizelgeleri CC BY-SA 3.0 koşullarına tabidir.

Panama'da Río Grande'nin 18 km batısında 12 Ekim 2026 günü 23:20 UTC'de Mw 6,1 büyüklüğünde bir deprem oldu; üç gün önce, 9 Ekim'de, dış merkezin 3,7 km yakınında Mw 6,6, 89 km uzağında Mw 7,7 büyüklüğünde depremler kaydedilmişti. Deprem, 9 Ekim'den bu yana süren bir dizinin içinde kaydedildi ve dizinin en büyüğü değil. Odak derinliği 11,0 km; deprem 23:20 UTC'de (Türkiye saatiyle 13 Ekim 02:20) kaydedildi. Moment büyüklüğü değeri için ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) çözümü esas alındı. Kırılmanın başladığı noktanın yeryüzündeki izdüşümü olan dış merkez 7,69°K, 81,49°B konumundadır. Yazıdaki uzaklık ve sayım analizleri katalog kökenine (bu noktadan 1,8 km uzakta) göre yapıldı; şiddet ve Coulomb gerilme modellerinin merkezi ve hesap derinliği de bu kökendendir, hesap derinliği yazıda verilen odak derinliğinden farklıdır. İki gün önce, 10 Ekim'de, dış merkezin 85 km uzağında mb 6,1 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmişti. Depremden sonraki ilk 3 günde dış merkezin 55 km çevresinde 47 deprem kaydedildi; bunların 29 tanesinin büyüklüğü tamlık eşiği (kataloğun depremleri eksiksiz kaydettiği kabul edilen en küçük büyüklük) olan M 3,7 ya da üzerindedir. Sayılar yalnız bu süreyi kapsar. Kayıtlara göre 100 km çevrede 6,1 ve üzeri büyüklükteki bağımsız depremler ortalama 11 yılda bir kaydedildi (%95 aralığı 6,0–20 yıl; katalog tamlığı saptanamadığından gerçek ortalama aralık daha kısa olabilir); bu, geçmiş kayıtların ortalamasıdır ve deprem tahmini değildir. Dış merkezin 150 km çevresindeki kayıtlarda süren dizi dışarıda bırakıldığında en büyük deprem 1934 yılına ait: 112 km uzakta M 7,5. Kurumların ilk çözümleri karşılaştırıldığında, moment büyüklüğü veren 2 kurum aynı değeri (6,1) veriyor. Hasar ya da can kaybına ilişkin doğrulanmış bir veri bu çalışmanın veri kümesinde yer almıyor. Resmî durum bilgisi ülkenin yetkili kurumlarınca duyurulur. Yazıdaki sayılar 16.10.2026 00:10 UTC veri kesimindeki ilksel kurum çözümlerine dayanır; kurumlar bu çözümleri sonradan revize edebilir. Şekil 1 · Río Grande (Panama) ve Çevresi Sismotektonik Haritası Haberin konusu olan deprem yıldızla, bölgenin öteki büyük depremleri ise büyüklükle ölçeklenmiş ve odak derinliğine göre renklendirilmiş dairelerle gösterildi. Levha sınırları türlerine göre ayrı çizgilerle çizildi; aktif fay izleri ayrı bir katmanda yer alır. 1926–2026 döneminin M ≥ 5,0 büyüklüğündeki 1.668 depremi haritaya işlendi; renkler sığ (70 km'den sığ), ara (70–300 km) ve derin (300 km'den derin) odakları ayırır. Kadrajdaki çizgiler 182 aktif fay izini, dalma-batma, ıraksak, dönüşüm ve yakınsak türlerindeki levha sınırlarını gösterir. Derleme, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin ISC-GEM kataloğundaki kayıtları da içerir (International Seismological Centre, 2026). Haberin depremi Nazca–Panama levha sınırından 68 km uzakta yer alır. Haritada levha sınırları Bird (2003) PB2002 modelinden ve aktif fay izleri GEM küresel aktif fay veritabanından (Styron ve Pagani, 2020) alındı. Sayfadaki etkileşimli sürümde harita yakınlaştırılabilir; depremlerin, fayların ve levha sınırlarının üzerine gelindiğinde ayrıntıları görüntülenir; katmanlar ve zaman oynatıcı ile 1926'dan bu depreme uzanan deprem etkinliği izlenebilir. Ek katman olarak çevredeki 400 odak mekanizması çözümü ve depremden sonraki 47 kayıt açılabilir. Depremin yeri ve derinliği Aynı çevrenin 27 depreminde kurum çözümleri ortanca 7,5 km ayrışıyor ve farkların onda dokuzu 18 km'nin altında kalıyor. Derinlik dalga biçimi modellemesiyle bulundu; belirsizliği %90 güvenle ±1,75 km. Odak, 70 km'ye kadar uzanan sığ odak sınıfında kalıyor. Şekil 2 · Yakın çevre: dış merkez, mekanizmalar ve faylar Harita dış merkezin yakın çevresini incelenen dönemin deprem kaydıyla birlikte gösterir. Daireler tek tek depremlerdir; çap büyüklüğü, renk odak derinliğini taşır. Haritadaki 2021–2026 dönemi, haritanın kapsadığı alanda kaydedilen 408 depremi içerir; dönemin en büyüğü girişte anılan 9 Ekim Mw 6,6 depremidir. Harita 408 olaylık kataloğun tamamını gösterir; odak mekanizmaları 71 çözümlük bölgesel mekanizma kümesindendir. Kayıtların %45'i kurumların atadığı sabit bir derinlik taşıdığından bu dairelerin rengi ölçülmüş derinliği göstermez. Şekil 3 · Depremlerin derinlik kesiti (A–A′) Kesikli yatay çizgiler kurumların derinliği çözemediğinde atadığı sabit değerleri gösterir; o çizgiler üzerindeki yığılma ölçüm değildir. Gözünüzü bu çizgilerin dışında kalan noktalara çevirin: derinliği gerçekten ölçülmüş depremler onlardır. Derinliğiyle deprem sığ odak sınıfına girer (h < 70 km). Derinliği kurumlarca sabit bir değere atanmamış 238 depremin ortanca derinliği 9,1 km; bu depremin derinliği bu değerden ayırt edilemiyor. Depremlerin en derini 300 km'de olsa da kayıtların yüzde 95'i 21 km'nin üstünde, yani daha sığda kalıyor; bu yüzdelik kurumların atadığı sabit derinlikleri de içeriyor. Derinliği çözülemeyip sabit değere atanmış kayıtların payı %45; en büyük yığın 10 km'de 124 kayıt. Kesitteki düzlem tek bir fay ya da levha doğrultusunu değil, inceleme kutusunun geometrisini izler; yorum bu sınırla yapılmalı. Alt kenardaki üçgenler derinlik ekseninin altında kalan olaylardır. A–A′ ve B–B′ kesitleri aynı yatay açıklık ve aynı derinlik ekseniyle çizilmiştir. Şekil 4 · Depremlerin derinlik kesiti (B–B′) İkinci kesit aynı depremleri birincisine dik bir düzlemde gösterir; imler, renkler ve eksen ölçekleri ilk kesitle aynıdır. Bakılacak şey, dairelerin bir yöne eğimli bir şerit oluşturup oluşturmadığıdır. Deprem bulutunun uzunluğu 101 km, genişliği 68 km, uzama oranı 1,55; bulut inceleme kutusundan seçildiğinden bu uzanım kutunun biçimini de yansıtır ve bir fay doğrultusu olarak okunmaz. Bulutun düşey yayılımı yaklaşık 30 km. Bulutun uzun ekseni ±7° gibi dar bir aralıkta bulundu; yine de bulut inceleme kutusunun biçimini izlediğinden bu eksen bir fay doğrultusu sayılmadı. Bulut belirgin bir yönde uzanmadığından iki kesitin birbirine benzer görünmesi şaşırtıcı değildir. Kesitler genel dağılımı betimler; tek bir fay düzlemini ayırt etmek için daha dar bir kesit gerekir. Şekil 5 · Depremlerin üç boyutlu dağılımı Üst yüzdeki kırmızı çizgiler diri fay izleridir; yıldızdan ve elmastan üst yüze çıkan kesikli çizgiler olayların yüzeydeki izdüşümünü gösterir (kabinet izdüşümü; üç eksen ayrı ölçeklidir; blok kenarları %95 yayılımın 1,06 katıdır). Görünümde yatay eksenler konumu, düşey eksen derinliği verir; noktaların toplandığı hacim etkinliğin yerin içinde nerede yoğunlaştığını gösterir. Yukarıdan bakış depremlerin haritadaki dağılımını, yandan bakış derinlik kesitini verir; derinlik ekseni kesit şekilleriyle aynıdır. Düşey ölçek abartılı çizildiğinde de eksen değerleri gerçek kilometreyi gösterir. Şekil 6 · Depremlerin derinliğe göre haritası Harita derinlik bilgisini yukarıdan bakışa taşır: aynı yerde farklı derinlikte olan depremler renkleriyle ayrışır. Derinliği ölçülmüş depremlerin ortancası bu yazıda anılan değerdir; bu depremin derinliği o değerden ayırt edilemiyor. Derinlik renkli harita 408 olaylık kataloğun tamamını gösterir. Sarı yıldız bu depremdir; kesikli A–A′ ve B–B′ doğruları kesitlerin harita izleridir (kesikli dikdörtgen çalışma kutusudur; kutunun dışı sorgulanmamıştır, oradaki fay izleri bağlam içindir). Bölgenin deprem geçmişi Çevrenin kayıtlı geçmişine bakıldığında büyük depremler birkaç kez öne çıkıyor. Depremden önceki kayıtları toplayan derlemede dış merkezin 150 km çevresinde 6,0 ve üzeri büyüklükte 43, 60 km çevresinde ayrıca 5,0–5,9 büyüklüğünde 11 deprem var; sayım ham kayıt sayısıdır ve geçmişteki kümelenmiş kayıtları ayıklamaz. Depremden önceki 30 günde dış merkezin 55 km çevresinde kaydedilen 8 kayıt, aralarında girişte anılan 9 Ekim 2026 Mw 6,6 depremi de olmak üzere, süren etkinliğin parçası sayılarak derlemenin dışında tutuldu. En büyük kayıtlar sırasıyla 9 Ekim 2026 Mw 7,7 depremi, 18 Temmuz 1934'teki M 7,5 depremi (112 km) ve 20 Ocak 1904'teki M 7,2 depremi (54 km). Süren etkinliğin kayıtları dışında dış merkeze en yakın kayıt 2022'de 8,5 km uzakta olan M 5,4 depremi. Kümelenmiş kayıtlar ayıklandığında tablo sadeleşiyor: dış merkezin 100 km çevresindeki 6,1 ve üzeri 15 kaydın 12'si Gardner ve Knopoff (1974) yöntemiyle bağımsız deprem olarak ayrılıyor; değer kesin sayılmadı. Girişte anılan ortalama bu bağımsız depremlerden hesaplandı ve %95 güven aralığı 6,0–20 yıl (Garwood, 1936); bu aralık yalnız sayım belirsizliğini gösterir, katalog tamlığı saptanamadığından eksik kayıtlar ortalamayı uzatmış olabilir. M 5,0 ve üzeri depremler 1930'dan bu yana ortalama 2,9 yılda bir kaydedildi; sayım aynı 100 km yarıçapı kullanır; değer kesin sayılmadı. Şekil 7 · Büyüklüklerin zaman içindeki dağılımı Yıldız ve turuncu kesikli çizgi bu depremin anıdır; solundaki daireler ondan önceki, sağındakiler sonraki depremlerdir. Dairelerin oluşturduğu şeridin yüksekliği bölgenin olağan büyüklük aralığını gösterir. Burada yer alan depremler, yakın çevre haritasında konumlarıyla gösterilen kayıtların aynısıdır. Depremlerin yarısının büyüklüğü 3,2 ile 4,0 arasında; ortanca 3,6. Aylık sayımda Ekim 2026 öne çıkıyor: 187 deprem; dönemin ikinci en yoğun ayı Ekim 2022'de 34 kayıt var. Dönemin en yoğun 24 saati 12 Ekim 2026 günü başladı; o süre içinde 54 deprem kaydedildi. Yıldızın çevresindeki yoğunlaşma, son günlerin etkinliğinin beş yıllık kaydın geri kalanından belirgin biçimde ayrıldığını gösterir. Her mavi daire bir olaydır ve daire çapı büyüklükle ölçeklidir; turuncu kesikli düşey çizgi ve yıldız bu depremi işaretler (seyreltme eşit adımlıdır; en büyük 10 olay her durumda çizilmiştir). Şekil 8 · Bölgenin tarihsel depremleri Önce sarı yıldızı bulun: bu depremin yeri. Çevresindeki daireler geçmişte aynı bölgede kaydedilen büyük depremlerdir; daire büyüdükçe deprem de büyür, rengi ise hangi dönemde olduğunu söyler. Turkuaz elmasla işaretli kayıt, 9 Ekim Mw 7,7 depremidir; haritadaki öteki daireler ondan küçük kayıtlardır. Harita iki eşik kullanır: 150 km'lik bölge kuşağında M 6,0 ve üzeri, dış merkeze 60 km'den yakın kuşakta M 5,0 ve üzeri depremler. Dış merkeze en yakın M 7,0 ve üzeri kayıt, 1904 depremidir. Büyüklüklerde, varsa, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin GEM kataloğunda (International Seismological Centre, 2026) yeniden hesaplanan moment büyüklüğü kullanıldı; 54 kaydın 24 tanesinde bu değer esas alındı. Bölgenin en büyük depremlerinin bir bölümü bu depremin yakın kuşağında olmuş; dış merkez, büyük depremlerin daha önce de kaydedildiği bir kesimde. Mavi kesikli dikdörtgen inceleme alanının sınırıdır. Şekil 9 · Tarihsel depremlerin yıllara göre büyüklükleri Grafik bölgenin aletsel kaydını bir zaman şeridine dizer; soldan sağa doğru yıllar ilerler. Çubukların sıklaştığı yıllar büyük depremlerin art arda kaydedildiği dönemlerdir. En sağdaki çubuk, 10 Ekim depremidir; derlemenin bu depremden önceki son kaydı odur. Dış merkezin 60 km yakınındaki M 7,0 ve üzeri kayıtlar 1904 depremleridir. En yüksek çubuğun (2026) ardından büyüklük sırasında 1934 depremi gelir. Derlemedeki en yeni M 7,0 ve üzeri kayıt, 9 Ekim depremidir. Yakın kuşaktaki büyük çubukların varlığı, bu çevrenin büyük depremleri daha önce de ürettiğini gösterir. Doğrultu atımlı bir kırılma Nazca–Panama levha sınırı, Bird (2003) levha modelinden alındı. Levha sınırı, yerkabuğunu oluşturan büyük parçaların birbirine değdiği kuşaktır. Şekil 10 · En büyük yatay gerilmenin yönü Gül diyagramı yer kabuğunun bu bölgede en çok hangi yönde sıkıştığını gösterir; çift uçlu eksen en büyük yatay gerilmenin yönüdür. Yeniden örneklemelerde gerilme yönü 44° ile 58° arasında kalıyor. Gri sektörler bölgesel mekanizma kümesinin P ekseni (kısalma), mor sektörler T ekseni (uzama) azimut gülüdür (10°'lik dilimler; yarıçap sayımın kareköküyle orantılı, iki gül ortak ölçekte). İç kesikli çember yarı ölçek halkasıdır. Şekil 11 · Tektonik çerçeve: mekanizmalar ve diri faylar Haritaya önce renklerin dağılımına bakarak başlayın: hangi rengin baskın olduğu, bölgede hangi tür fay hareketinin yaygın olduğunu söyler. Dairenin çapı depremin büyüklüğünü verir. Depremi çevreleyen 10 odak mekanizması çözümü haritada toplandı; depremin kendi çözümü doğrultu atımlı faylanma gösteriyor. Mor kesikli çizgilerden dış merkeze en yakını, Nazca–Panama levha sınırıdır. Alandaki en büyük çözüm, 9 Ekim 2026 depremine ait: katalogda Mw 6,6 olarak geçen bu depremin moment tensörü çözümü Mw 6,8 veriyor ve o da doğrultu atımlı faylanma gösteriyor (285°/72°/5°). Renkli dairelerde renk mekanizma sınıfını, çap büyüklüğü kodlar. Kırmızı çizgiler haritalanmış diri fay izleridir. Şekil 12 · Bölgesel odak mekanizmaları Daha geniş çerçevedeki bu harita, çevrede yayımlanmış odak mekanizması çözümlerinin en büyüklerini gerçek konumlarında gösterir. Kalabalık kesimlerde küreler ötelenmiş ve okla yerlerine bağlanmıştır. Çevredeki çözümlerin baskın faylanma türü istatistiksel olarak kesin sayılmadı; tek tek çözümler haritada okunabilir. Haritadaki bölgesel kümede çözülmüş en büyük depremler 2026'da Mw 7,7 (287°/64°/−18°), 9 Ekim 2026 Mw 6,8 (285°/72°/5°; katalogda Mw 6,6) ve 2022'de Mw 6,7 (300°/25°/68°). Bölgesel odak mekanizması çerçevesi: harita, çevrede yayımlanmış çözümlerin Mw sırasıyla en büyüklerini gösterir. Büyük çözümler arasında farklı türler de var; bölge tek bir faylanma biçimiyle sınırlı değil. Şekil 13 · Depremin odak mekanizması Küre, depremi üreten fay hareketini iki renkle özetler: koyu kadranlar P dalgasının ilk hareketinin itme, açık kadranlar çekme olduğu bölgelerdir. Birbirine dik iki eğri fay olabilecek iki düzlemi gösterir; dalga kayıtları bu ikisini birbirinden ayıramaz. Hangi düzlemin kırıldığı bu veriyle ayırt edilemiyor. 88° doğrultulu düzlem kırıldıysa hareket sol yanal, 184° doğrultulu düzlem kırıldıysa sağ yanaldır. Çözümün verdiği sismik moment 1,98 × 10¹⁸ N·m; moment büyüklüğü bu değerden Mw 6,1 olarak hesaplanır (Hanks ve Kanamori, 1979). Moment tensörünün yaklaşık %60'ı çift kuvvet, yani saf fay kaymasına karşılık gelen bileşendir; kalan pay öteki kaynak bileşenlerine ayrılır. Çift kuvvet payı %70'in altında kaldığından tensör çözümü kesin sayılmadı. Kagan açısıyla ölçüldüğünde çevredeki 71 çözüm bu depremin çözümünden ortanca 33,1° farklı (Kagan, 2004). Şekil 14 · Fayın 3B modeli ve kırılma animasyonu Kesilmiş yer kabuğu bloğu eşit ölçekle çizildi; belirgin düzlem iki olası düzlemden gösterilenidir, soluk olan öteki olasılıktır. Kırılma adımında cephe odaktan yayılır, tavan bloğu taban bloğuna göre kayar, P ve S dalgaları genişler; yakından bakışta kamera odağa iner. Sonra küre, alt yarıküre deseni taşıyan 3B plaj topuna döner. Adımlar sayfadaki oynatıcıda tek tek izlenebilir. Bağımsız kanıt olmadan iki düğüm düzleminden hangisinin kırıldığı ayrılamaz; animasyondaki seçim bir gösterim tercihidir. Gösterilen birinci düzlem 88° doğrultulu, güneye 69° eğimli; kayma açısı −15°. P, yani sıkışma ekseni kuzeydoğu–güneybatı doğrultulu, 25° dalımlı; T, yani gerilme ekseni kuzeybatı–güneydoğu doğrultulu ve neredeyse yatay. Güneydeki tavan bloğu düzlemin üstünde kalır; kuzeydeki taban bloğuna göre doğuya doğru kayar ve hafifçe alçalır. Hareket sol yanal, küçük normal bileşenli doğrultu atımlı faylanmadır. İşaret çizgisinin fayın iki yanında sola kayık görünmesi sol yanal hareketin imzasıdır; kırılma modelde yüzeye ulaşmıyor, ötelenme gömülü kırığın hareketidir. Global CMT çözümünde büyüklük Mw 6,1; model odağı 10 km derinliğe yerleştirir ve bu derinlik kurumlarca sabit atanmıştır. Yakından bakıştaki pürüzlü fay yüzeyi ve kayma dağılımının biçimi şematiktir; 17 × 7,9 km'lik düzlem ve 0,49 m'lik ortalama kayma ise Wells ve Coppersmith (1994) bağıntısından kestirimdir. Yüzeydeki 1,6 cm yükselme ve 4,2 cm çökme, Okada (1985) modelinin kestirimidir, ölçüm değildir; görünür olsun diye ×50.000 abartıldı. Blok ötelenmesi de ×5.000 abartılı. Kırılmanın iki yönlü yayılımda 3,2, tek yönlü yayılımda 6,3 saniye sürdüğü kestiriliyor; kırılma hızı S dalgası hızının %80'i, yaklaşık 2,7 km/s alındı. Modeldeki yüzey bölgenin gerçek kara yükseltisidir (Ryan vd., 2009); kabartma gölgelemesiyle gösterildi. Sonraki depremler Depremden sonra kaydedilen en büyük deprem mb 4,9 büyüklüğünde: 41 dakika sonra, 13 Ekim 2026 günü 00:02 UTC'de, dış merkezden 2,2 km uzakta. Sayım penceresi, önceki depremlerin ardından kaydedilenleri bu depreme ait olanlardan ayırmaz. Zaman ve uzaklık bakımından mb 6,1 depremi bu depremden iki gün önce, 85 km ötede kaydedildi (10 Ekim 2026, 04:14 UTC). Önceki depremin dış merkezi bu yazının 55 km'lik sayım çemberinin dışında kaldığından sayımlar iki depremi ayrı tutar. Ortak tamlık eşiği (M ≥ 3,8) alındığında depremden sonraki 3 günde dış merkezin 55 km çevresinde günlük kayıt sayısı, aynı alanın 2016–2021 dönemi ortalamasının yaklaşık 580 katı (%95 aralığı 310–1.100); sayım yalnız ilk 3 günü kapsar ve önceki büyük depremlerin süren etkinliğini de içerir. Kayıt sıklığı zamanla azaldı: M ≥ 3,7 depremler 13–34 dakika arasında günde yaklaşık 200, 1,1–3,0 gün arasında ise günde yaklaşık 3 kaydedildi (%95 aralıkları 42–610 ve 1,1–7,0); gözlem yalnız ilk 3 günü kapsar ve ilk dakikaların kayıt tamlığı ölçülemedi. Şekil 15 · Büyüklük–sıklık dağılımı Dolu dairelerin oluşturduğu eğrinin eğimi, küçük depremlerin büyüklere göre ne kadar sık olduğunu gösterir. Doğruya yakın bir diziliş düzenli bir büyüklük dağılımı demektir. Dağılımın eğimi (b-değeri) 0,87; yeniden örneklemede değer 0,74 ile 1,04 arasında kalıyor. Hesaba yalnız M 3,8 ve üzerindeki 167 deprem girdi; daha küçükler katalogda eksik sayıldığı için dışarıda tutuldu. Depremden önceki dönemde aynı alanda 139 kayıtla bulunan değer 0,89 (±0,09). Değer kullanılan büyüklük ölçeğine bağlıdır; farklı bölgelerin değerleri ancak aynı ölçek ve yöntemle karşılaştırılabilir. Gutenberg–Richter büyüklük–frekans dağılımı: dolu daireler kümülatif sayımı N(≥M), açık gri kareler her büyüklük aralığındaki artımsal sayımı verir. Şekil 16 · Dış merkezlerin zaman içindeki konumu Grafik, deprem etkinliğinin zamanla yer değiştirip değiştirmediğini sorar: noktalar dış merkezlerin kuzey–güney ve doğu–batı bileşenleridir. Noktalar zamanla bir yöne kayıyorsa etkinlik o yöne ilerliyor demektir; kesikli doğrular bu eğilimi ölçer. Eğilim kuzey–güney bileşeninde istatistiksel olarak anlamlı: korelasyon kuzey–güney bileşeninde 0,50, doğu–batı bileşeninde −0,11; anlamlılık düzeyleri 0,001'in altında ve 0,26. Birbirini izleyen kayıtlar bağımsız olmadığından sınama 408 kaydı 114,4 etkin kayıt sayarak yapıldı. Grafik dönemdeki depremlerin dış merkezini beş yıllık bir süre boyunca izler. Etkinliğin merkezi dönem içinde yer değiştirmiş görünüyor; bu kayma, belirli dönemlerdeki yoğunlaşmaların etkisini de taşıyabilir. Dış merkez koordinatlarının zaman serisinde mavi noktalar kuzey–güney, kırmızı noktalar doğu–batı bileşenidir. Yatay eksen pencerenin ilk olayından geçen süre (gün), düşey eksen kutu merkezine uzaklıktır (km). Şekil 17 · Ardışık depremler arasındaki süre Düşey eksen logaritmiktir: dakikalardan aylara uzanan süreler aynı grafikte okunabilir. Yatay çizgi sürelerin ortancasıdır; çizginin çok altına inen noktalar kümelenmiş depremlerdir. Ardışık iki kayıt arasında ortanca 2,2 saat geçiyor; aralıkların yarısı 21 dakika ile 3,8 gün arasında. Turuncu dairelerle işaretli kısa aralıklar 407 aralığın 71 tanesini oluşturuyor. Kısa aralıkların bu kadar çok olması, bölgede depremlerin zaman zaman kümeler hâlinde geldiğini gösterir. Seri tekilleştirilmiş katalogdan kurulduğundan kısa aralıklar, aynı depremin kurum kopyalarının ayıklanmasına duyarlıdır. Şekil 18 · Depremlerin oluş zamanına göre haritası Renk bu haritada zamanı anlatır: koyu mor en eski, sarı en yeni kayıtlardır ve daire çapı büyüklüğü verir. Renklerin harita üzerinde karışık mı yoksa kümeler hâlinde mi dağıldığına bakın. En yeni 41 kaydın ağırlık merkezi, en eski 41 kaydınkinden yaklaşık 38 km kuzeybatıda. Renk ölçeği 15 Ekim 2021 tarihli ilk kayıttan veri kesimine doğrusal uzanır; haritadaki depremler beş yıllık bir döneme yayılıyor. Öbür imler gibidir (kesikli dikdörtgen çalışma kutusudur). Model hesapları: sarsıntı ve gerilme Sarsıntı için eldeki bilgi bir model hesabıdır; doğrulanmış şiddet gözlemi yok. Hesap kırığı tek bir nokta sayar ve zemin koşullarını içermez; sahadaki sarsıntı yerden yere farklı olabilir. Şekil 19 · Model şiddet dağılımı Şiddet, sarsıntının insanlar ve yapılar üzerinde nasıl hissedildiğini anlatan bir ölçektir; haritadaki değerler bir bağıntıdan hesaplandı. Yıldız dış merkezdir, eş şiddet eğrileri kuşakları ayırır. Model en yüksek şiddeti dış merkez çevresinde MMI VII (çok kuvvetli) olarak veriyor. Bu dağılım model şiddettir, ölçüm değildir: hesap Allen vd. (2012) bağıntısıyla nokta kaynak varsayar ve yerel zemin koşullarını (Vs30) içermez. Model, kırık boyunca dağılımı temsil etmez. Model şiddeti IV düzeyinin altına ancak dış merkezden yaklaşık 134 km uzakta iniyor. Eş şiddet eğrileri IV ile VII arasındaki 4 düzeyi çiziyor. Büyüklük bağıntının geçerli aralığında (5,0–7,9) ve hesap 300 km'lik geçerlilik sınırıyla kısıtlı. Model kırığı tek bir nokta sayar; gerçek kırığın uzunluğu ve yönü hesaba girmediğinden eş şiddet eğrileri daire biçimindedir. Şekil 20 · Coulomb gerilme değişimi modeli Model, kırığın çevresinde birbirini izleyen artış ve azalış lobları üretir; lobların yeri kaynağın geometrisine ve alıcı fayların yönelimine bağlıdır. Çizgiler eş gerilme eğrileridir. Modelin en büyük artış ve azalış değerleri kaynak dikdörtgeninin kenarlarında ıraksayan dislokasyon çözümüne ve ızgara aralığına bağlı olduğundan burada sayı olarak verilmedi; renkler alanın dağılımını gösterir. Model, 88°/69°/−15° düzleminin kırıldığı varsayımıyla, Wells ve Coppersmith (1994) ölçeklemesine göre 17 × 8 km boyutlu ve 0,5 m tekdüze kaymalı bir kaynakla, 10 km derinlikte ve μ′ = 0,4 alınarak hesaplandı (Okada, 1992). Bu hesap bir gerilme değişimi modelidir; deprem tahmini değildir. Öteki düzlem (184°/76°) kaynak alınırsa lobların yeri değişir; iki düzlemin kararsızlık ölçüleri birbirine yakın olduğundan bölgesel gerilme verisi hangi düzlemin kırıldığını ayırmaya yetmedi. Depremden sonraki 38 olaydan 12 tanesi modelin artış, 20 tanesi azalış alanında yer alıyor; değer çekincelidir. Hesap ızgarası kaynağın çevresindeki dikdörtgen bir alanı eşit aralıklı düğümlerle kaplar. Dörtgen kaynağın yüzey izdüşümüdür (kalın kenar üstte); çizgiler ΔCFS konturlarıdır. Kırmızı çizgiler diri fay izleridir; renk çubuğundaki çentikler kontur düzeyleridir. Şekil 21 · Coulomb gerilme değişiminin bileşenleri Renk ölçeği ve kaynak geometrisi Coulomb haritasıyla aynıdır; bileşenleri ayrı görmek modelin hangi parçadan beslendiğini gösterir. Değerler bir gerilme modelinin sonucudur; ölçüm değildir. Deprem bilim için neden ilginç Sismoloji açısından depremin öne çıkan yanları, yanıtı henüz bilinmeyen sorularda yatıyor. İki depremin aynı fayı kırıp kırmadığı sorusu, 9 Ekim 2026 Mw 6,6 depremi nedeniyle gündemde. Soru ancak iki depremin düğüm düzlemleri ile yeniden konumlandırılmış kayıtlar birlikte değerlendirildiğinde yanıtlanır. Moment tensörünün %60'ı çift kuvvet bileşeninden oluşuyor; kalan pay, kırılmanın karmaşık bir geometride olup olmadığı sorusunu açıyor. Yanıt sonlu fay çözümünden çıkar. Yanıt bekleyen sorular Dizi kaç olaydan oluşuyor? İlk 3 günde dış merkezin 55 km çevresinde 47 olay kaydedildi; sayılar yalnız bu süreyi kapsar. Bunun için 90 günlük izleme penceresinin dolması gerekiyor (10.01.2027). İki olası düzlemden hangisi kırıldı? Çözümün iki düzlemi 88° ve 184° doğrultuludur; eldeki veri bu ikisini ayırt etmeye yetmedi. 47 olayın 29 tanesinde derinlik sabit değerde olduğundan düzlemin eğimi bu olaylardan sınanamadı. Bunun için olayların yeniden konumlandırılması (konumun daha ayrıntılı yöntem ya da verilerle yeniden hesaplanması) ve kayma dağılımının iki düzlemin her biri için ayrı ayrı çözülüp karşılaştırılması ya da kırılmanın ilerleme yönünün çözümlenmesi gerekiyor. Kaynak fay haritada görünüyor mu? En yakın adlı fay 15 km uzaklıktadır; odak ise USGS çözümünde 11,0 km derindedir (%90 güven düzeyinde ±1,75 km). USGS çözümünün kendi hesapladığı yatay konum belirsizliği, %90 güven düzeyinde yarı eksenleri 9,79 ve 2,64 km olan bir elipstir. Bunun için fayların derindeki geometrisi ve dış merkezin yeniden konumlandırılması gerekiyor. Depremden sonraki etkinliğin süresi ve sayısı için ek veri gerekiyor; mevcut veriler ise Mw 6,1 büyüklüğündeki depremin doğrultu atımlı faylanmayla, 11,0 km derinlikte oluştuğunu gösteriyor. Depremden sonraki 90 günlük izleme süresi 10.01.2027 günü tamamlanır. Meslektaşlar için Çalışma alanında Nazca levhasının kuzey sınırı güney Panama kıta kenarının içinden geçer. Panama Körfezi'nin güneyinde bu sınır, ağırlıklı olarak sol yönlü doğrultu atımlı (blokların yatay yönde yan yana kaydığı; bir yakada duran gözlemciye göre karşı yakanın sola gittiği) Güney Panama Fay Zonu'dur. Azuero Yarımadası'nın güneyinde ve güneybatısında sınır eğik dalma-batmaya (bir levhanın ötekinin altına dalması; iki levhanın yaklaşma yönü sınıra dik değil, verevdir) dönüşür (Westbrook vd., 1995). Bölgedeki depremlerin dağılımı, Panama yayının (Panama kıstağını oluşturan yay biçimli kuşak) küçük ve ayrı bir levha (mikrolevha) gibi ele alınabileceğini düşündürdü (Adamek vd., 1988). Küresel konumlama ağlarının verisine dayanan blok modelleri, Panama bölgesinin tek bir tektonik blok gibi davrandığını gösterdi (Kobayashi vd., 2014). Panama üçlü eklemi (üç levhanın buluştuğu yer), Nazca levhasının eğik dalma-batmasının başlamasıyla eş zamanlı olarak yaklaşık 8,5 milyon yıl önce gelişti (Morell, 2015). Azuero–Soná Fay Zonu, Panama'nın Kuvaterner (jeolojik olarak en genç dönem) fay ve kıvrım haritasında yer alır; haritaya göre fayın son hareketi olasılıkla 1,6 milyon yıldan gençtir, kayma hızı bilinmemektedir (Cowan vd., 1998). Sismik moment 1,98 × 10¹⁸ N·m (Mw 6,13; bağıntı Hanks ve Kanamori, 1979); kaynak Global CMT moment tensörü (Dziewonski vd., 1981). Düzlemler NP1 88°/69°/−15° ve NP2 184°/76°/−158° (doğrultu/eğim/kayma açısı); hareket NP1 kırıldıysa sol yanal, NP2 kırıldıysa sağ yanaldır. Moment tensöründe çift kuvvet payı %60; pay %70 altında olduğundan çift kuvvet dışı bileşen kaynak karmaşıklığı olarak yorumlanmadı. Kagan açısı (Kagan, 2004), olay çözümüne göre: ortanca 33,1°, 71 çevre çözümü. Derinlik (USGS kökeni): 11 km, geniş bantlı P dalga biçimi modellemesi, ±1,75 km (%90). İstasyon geometrisi: en yakın istasyon 244 km (2,2°), azimut boşluğu 51°, 119 istasyon. Kurumlar arası dış merkez farkı (27 deprem): %90'lık değer 18 km, en büyük 29 km; USGS'nin kendi yatay belirsizliği: %90 güven elipsinin yarı eksenleri 9,79 × 2,64 km. Ölçeklenen kırık 17 × 8 km (Wells ve Coppersmith, 1994; doğrultu atımlı bağıntısı): gözlem değil, büyüklükten kestirim. Depremden sonraki 3 günde kaydedilen 47 olayın %90'ı dış merkezin 35 km çevresindedir; ölçeklenen kırık uzunluğu 17 km; bu alan 9 Ekim depreminin etkinliğini de içerir. Coulomb kaynağı NP1 88°/69°/−15°; 17,0 × 7,9 km, 0,49 m tekdüze kayma; kaynak 6,3–13,7 km derinlikte; hesap derinliği 10,0 km, μ′ = 0,4 (Okada, 1992). Düzlem kararsızlık ölçüsü NP1 0,99, NP2 0,86; iki ölçü birbirine yakın olduğundan bölgesel gerilme verisi iki düzlem arasında tercih için kesin sayılmadı. Depremden sonraki 3 günde dış merkezin 55 km çevresinde 47 olay, en büyüğü M 4,9; sayımın eşiği Mc 3,7. Frohlich–Apperson sınıfları, n = 71 (Frohlich ve Apperson, 1992): T 5, SS 54, N 0, ara 12; değer çekincelidir. Gerilme ters çözümünde biçim oranı R = 0,82 (yeniden örnekleme aralığı 0,70–0,91, 200 örnek); çözüm 4 yinelemede yakınsadı. Dizi rolü: olay, 9 Ekim gününden bu yana süren dizinin en büyüğü değildir; son 30 gün içindeki daha büyük ya da eş büyüklükteki önceki kayıtlar Mw 7,7 (9 Ekim, 89 km, 3,2 gün önce; sayım çemberinin dışında) ve Mw 6,6 (9 Ekim, 3,7 km, 3,1 gün önce). Pencere ölçütü: uzay penceresi Gardner ve Knopoff (1974) uzay penceresi ile Wells ve Coppersmith (1994) kırık boyunun 1,5 katından büyük olanıdır; sayım çemberindeki üst olaya göre büyüklük farkı ΔM = 0,5. Sayım çemberindeki moment payı: dış merkezin 55 km çevresinde, 9 Ekim tarihli Mw 6,6 depremiyle başlayıp olaydan sonraki 3 günü kapsayan aralıkta kaydedilen toplam sismik momentte olayın payı %16; sayı çekinceyle verildi, gözlem penceresi henüz dolmadı; çemberin dışında kalan Mw 7,7 depremi bu toplama girmedi. Süren dizide, Mw 7,7 depreminin kendi penceresi (190 km) içinde, olayın payı en çok %0,5; pencere çalışma kutusunun dışına taştığından değer bir üst sınırdır ve gözlem penceresi henüz dolmadı. Olayın momenti tensör çözümünden, öteki kayıtlarınki büyüklükten nominal olarak hesaplandı (Hanks ve Kanamori, 1979). Depremden önceki 365 günde aynı 55 km çemberde 154 olay. Lune ayrışımı: çift kuvvet %59,6, CLVD %40,4, izotropik %0,0; kaynak olayın kendi moment tensörü. Tarihsel derleme: 8 ikiz kayıt birleştirildi; ISC-GEM Mw 54 kaydın 24 tanesinde başvuru, bunların 1 tanesinde katalog değerinden farklı (en büyük fark 0,2). Katalog büyüklük türleri: m 274, Mw 85, mb 33, ML 10, Md 6; tür dönüşümü uygulanmadı. Deprem öncesi dönemde b = 0,89 ± 0,09, Mc 3,8, n = 139. Coulomb ızgarası 44 × 49 düğüm, 2,0 km aralık, 87,7 × 96,1 km. Sismotektonik harita Web Mercator izdüşümündedir; daire yarıçapı r = k·s·(0,44 + 1,26·max(0, M − 5)^1,4) bağıntısıyla büyür, derinlik sınıfları sığ < 70, ara 70–300, derin > 300 km. Etkileşimli sürümde fay geometrisi yalnız harita biriminde dağıtılır; lisanslar: GEM fay izleri CC BY-SA 4.0, PB2002 ODC-BY 1.0. Haritadaki yakınlık, depremin o fayda oluştuğunu göstermez: çizgiler fayların yüzeydeki izleridir, deprem ise USGS çözümüne göre yaklaşık 11 km derinde başladı. Çalışma alanında büyüklüğü 3,0 ve üzerindeki, en az iki kurumun çözdüğü 27 depremde kurumların dış merkezleri arasındaki farkın ortancası 7,5 km'dir. Kullanılan sayısal levha modelinde (Bird, 2003) en yakın levha sınırı Nazca–Panama levha sınırı olup dış merkeze 68 km uzaklıktadır. Modeldeki sınır çizgileri, yerkabuğundaki biçim değişiminin geniş bir kuşağa yayıldığı bölgelerde bir modelleme kabulüdür. Gerilme inversiyonu olay merkezli mekanizma popülasyonundandır (n = 105). 3B fay modelinde gösterim için seçilen NP1 88°/69°/−15° düzlemi kullanıldı (doğrultu/eğim/kayma açısı; Aki ve Richards, 2002); eğim yönü 178°, tavan bloğunun taban bloğuna göre kayma birim vektörü kuzey, doğu ve aşağı bileşenleriyle −0,06; 0,97; 0,24. Düzlem seçiminde oylar NP1 1, NP2 0; kanıtlar: haritalanmış fay izi iki düzlem arasında ayırt edici değil, zayıf; bölgesel gerilme iki düzlem arasında ayırt edici değil, zayıf; deprem sonrası etkinliğin uzanımı NP1 lehine, güçlü; deprem sonrası etkinliğin uzanımı NP1 lehine, zayıf; levha sınırının doğrultusu iki düzlem arasında ayırt edici değil, zayıf. P, T ve B eksenleri azimut/dalım olarak 47°/25°, 315°/5°, 215°/64°; faylanma türünün Frohlich (1992) üçgenindeki yerini bu dalımlar belirler. Ölçek Wells ve Coppersmith (1994) doğrultu atımlı bağıntısıyla: L = 17,0 km, W = 7,9 km; tekdüze kayma D = M0/(μLW) = 0,49 m, μ = 3 × 10¹⁰ Pa, M0 = 1,98 × 10¹⁸ N·m; bu moment Hanks ve Kanamori (1979) bağıntısında Mw 6,13 değerini verir. Kırılma süresi iki yönlü yayılımda L/(2Vr) = 3,2 s, tek yönlü yayılımda L/Vr = 6,3 s; Vr = 0,8·Vs = 2,69 km/s, Vs = 3,36 km/s, Kennett ve Engdahl (1991) hız modelinden. Okada (1985) yüzey modeli: tekdüze 0,49 m kaymalı tek dikdörtgen kaynak, homojen ve izotrop elastik yarı uzay, üst kenar 6,3 km, alt kenar 13,7 km derinlikte; 81 × 81 düğümlü 48 × 48 km ızgara; düşey yer değiştirme −4,2 ile +1,6 cm arasında; görselde ×50.000 abartı. Blok üstü bölgenin yükselti ve batimetri ızgarasından örneklendi (Ryan vd., 2009); derinlikler dış merkezdeki katı yüzeyden ölçülür. Okada (1985) yüzey modeli yarı uzayı düz yüzey kabul eder; arazi hesaba girmez, yalnız gösterimdir. Model değerleri kabullere duyarlıdır: kanıtla çözülemeyen düzlem seçimi, bağıntının saçılımı, tekdüze kayma, homojen ortam ve sabit atanmış odak derinliği; Vr/Vs oranı da bir kabuldür. Mc = 3,8 üstünde 167 olay vardır. b = 0,87 (%95 yeniden örnekleme aralığı 0,74–1,04), Mc 3,8, N 167; b en büyük olabilirlik kestiricisiyle (Aki, 1965), tamlık eşiği b-kararlılığı yöntemiyle (Cao ve Gao, 2002) seçildi. Örneklem 9 Ekim Mw 6,6 depreminden sonraki kayıtları da içerir. Mc = 3,8 (b-kararlılığı) üstündeki 167 olaydan b = 0,87 ± 0,09 kestirilmiştir. Kesikli turuncu doğru, benimsenen eşiğin üstünde log₁₀N = a − b·M ile çizilen uyum doğrusudur; gri kesikli düşey çizgi tamlık büyüklüğü Mc'dir; ince düşey çubuklar N ≤ 30 olan aralıklarda √N Poisson belirsizliğidir. Kurumların sabit derinlik değerleri ölçüm değildir; kesitteki yığılmalar bu atamalardan kaynaklanabilir. Kabinet izdüşümünde üç eksen ayrı ölçeklidir; uzaklık ve eğim görünümden değil, kesitlerden okunmalıdır. Renk ölçeği katalog hiposantr derinliğidir; kurumların sabit derinlik atamaları ayrıca işaretlenmez, kesitlerle birlikte okunmalıdır. Eğilimler en küçük kareler doğrusudur; anlamlılık ardışık kayıtların bağımlılığı için düzeltilmiş etkin örneklemle (Fisher z) sınanır. ΔCFS = Δτ + μ′Δσn bağıntısıyla (King vd., 1994) dc3d yarı-uzay çözümüyle hesaplandı; alıcı faylar kaynak düzlemiyle aynı yönelimde kabul edildi. Harita statik Coulomb gerilme değişimini (ΔCFS) gösterir (kırmızı artış, mavi azalma; ±3,0 bar). ΔCFS'in iki bileşeni ayrı panellerde gösterilmiştir: solda makaslama gerilmesi değişimi Δτ, sağda fay düzlemine dik normal gerilme değişimi Δσₙ (ΔCFS = Δτ + μ′·Δσₙ). En büyük yatay gerilme yönü ters çözümün asal eksenlerinden hesaplanır (Lund ve Townend, 2007); belirsizlik yeniden örneklemeyle kestirilir. SHmax = 52°; rejim sınıfı kısıtlanamamıştır (R = 0,82; olay merkezli mekanizma popülasyonunun gerilme inversiyonu). Kuzeyi yukarıda olan gül diyagramında turuncu çift uçlu eksen gerilme inversiyonundan bulunan SHmax azimutunu, mavi yelpaze bu azimutun %2,5–97,5 yüzdelik aralığını (eksenel olduğundan karşı ucuyla birlikte) gösterir. Kesikli mavi sınır, her mekanizmanın doğrultu, eğim ve kayma açısına σ = 10°'lik rastgele gürültü de eklenerek yinelenen tersinimin aynı yüzdelik aralığıdır (Vavryčuk, 2014). Model şiddet: (Allen vd., 2012) bağıntısı (aktif kabuk, Mw 5,0–7,9, ≤ 300 km), nokta kaynak uzaklığı, zemin düzeltmesiz. Çevre çözümleri Global CMT kataloğundandır (Dziewonski vd., 1981); levha sınırı çizgisi bir model çizgisidir (Bird, 2003); sınıflama Frohlich üçgeniyle (Frohlich ve Apperson, 1992), baskın tür eşikleri %70 (tek tür) ve %45 (geçişli) uygulanarak yapılır. Çevrede çözülmüş 105 mekanizmanın gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) kuzeydoğu–güneybatı doğrultusuna yakın (K52°D) en büyük yatay sıkışma yönü verir; yönün yeniden örnekleme aralığı 44°–58°; ara asal gerilme öbür asal gerilmelerden birinden ayrışmadığından faylanma rejimi kısıtlanamadı. İçi boş halkalar M ≥ 5,0 olayları, küçük gri noktalar katalog sismisitesini, sarı yıldız çalışma olayının dış merkezini gösterir. Seri tekilleştirilmiş katalogdandır; kısa aralıklar kurumlar arası yinelenen kayıtların ayıklanmasına duyarlıdır. Renk ölçeği oluş zamanına göre doğrusaldır; konum belirsizlikleri gösterilmez. Tarihsel derleme ham kayıt sayısıdır, bağımsız olay sayısı değildir; dizi içi kayıtlar ayrılır ve büyüklük türleri karışıktır. 12.10.2026 günü 23:20 UTC'de Río Grande (Panama) yerleşiminin 18 km batısında, büyüklüğü Mw 6,1 olan bir deprem oldu. USGS çözümüne göre dış merkez 7,6896°K, 81,4896°B noktasındadır; odak derinliği 11,0 km'dir ve dalga biçimi modellemesiyle belirlenmiştir. Uzak bölgesel ağların (INGV, GSRAS) bu depreme ilişkin çözümleri değerlendirme dışı bırakıldı. Depremi izleyen 3 günde, Gardner–Knopoff uzaklık penceresi olan 55 km yarıçap içinde 47 olay kaydedildi. Bu depremden önce, kendisinden büyük iki deprem kaydedilmişti: Mw 7,7 (09.10.2026, 89 km uzakta) ve Mw 6,6 (09.10.2026, 3,7 km uzakta). Deprem bu depremler için tanımlanan uzay–zaman penceresinin (yer ve süre sınırının) içinde ve son 30 gün içinde kaldığından, bu çalışmanın ölçütüne göre süren bir dizinin parçasıdır ve dizinin en büyük depremi değildir. Birleşik katalogda bu depremden önce, dış merkezin 150 km çevresinde büyüklüğü 6,0 ve üzerinde 43 deprem, 60 km çevresinde ayrıca büyüklüğü 5,0–5,9 olan 11 deprem kayıtlıdır; en eskisi 1904 yılına aittir. En büyüğü 09.10.2026 tarihli Mw 7,7 büyüklüğündeki depremdir (89 km uzaklıkta). Bu sayımlarda büyüklük, kayıt ISC-GEM kataloğunda varsa onun moment büyüklüğüdür (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018); yoksa birleşik kataloğun değeridir. Depremden önceki 90 günde dış merkezin 55 km çevresinde 137 olay kaydedildi; sayım, 9 Ekim'deki Mw 6,6 depreminden sonraki günleri de kapsar. Etkinliğin arka plandan ayrışması doğrulanmadı: sınamanın ampirik ölçütü bu örneklemle sonuç vermedi ve olaylar öncü olarak nitelenmedi. Dizinin olayları yaklaşık 54 × 32 km boyutunda bir alana yayıldı. M ≥ 3,7 büyüklüğündeki olayların kuzey–güney yönündeki konumu, depremden sonra geçen süreye göre de çizildi. Veri: EMSC (243 kayıt), ISC (138 kayıt), USGS (26 kayıt) ve GFZ (1 kayıt) kataloglarından derlenen birleşik katalog. Kurum künyeleri: EMSC (European-Mediterranean Seismological Centre, t.y.); ISC (International Seismological Centre, t.y.); USGS (U.S. Geological Survey, 2017); GFZ (GEOFON Data Centre, 1993). Geçmiş depremlerin derlemesi ayrıca NIEP (National Institute for Earth Physics, 1994) kayıtlarını içerir; künyesi bulunmayan INGV, GSRAS ve GSI (Geological Survey of Israel) kayıtları da derlemededir. Çizelge 1'deki NEIC çözümünün künyesi bulunmadığından kurum yalnız adıyla anılır. Dönem 13.10.2021–16.10.2026; veri kesim anı 16.10.2026 00:10 UTC. Dizi sayımı: depremden sonraki kayıtlar, 55 km yarıçap (Gardner ve Knopoff, 1974), gözlem 3 gün; izleme penceresi 90 gün. Büyüklüğü boş kalan ya da ayrı depremleri birleştiren 50 kayıt kurum raporlarından onarıldı (4 tanesi depremden sonra); hiçbir raporda büyüklüğü bulunmayan 57 kayıt sayımlara girmedi. Katalog dış kataloglarla karşılaştırılmadığından alımda bulunmayan depremler sayımlara girmez; olay sayıları bu bakımdan da alt sınırdır. Büyüklükler kurumların yayımladığı türlerdedir (kayıt sayıları: türü belirtilmemiş 274, Mw 85, mb 33, ML 10, Md 6). Kısaltmalar: Mw moment büyüklüğü, mb cisim dalgası büyüklüğü, ML yerel büyüklük, Md süre büyüklüğü. Faylar: Küresel Deprem Modeli Vakfı'nın (GEM) diri fay veri tabanı, GEM Global Active Faults (Styron ve Pagani, 2020) — CC BY-SA 4.0. Mekanizmalar: Global CMT (Dziewonski vd., 1981; Ekström vd., 2012). Bu çalışma saha gözlemi, uydu radarı (InSAR) ve uydu konumlama (GNSS) çözümlemesi içermez; hasar ve can kaybı verisi kullanılmamıştır. 47 olayın 31 tanesi M 3,0–3,9; 16 tanesi M 4,0–4,9 büyüklüğündedir. Sayılar yalnız ilk 3 günü kapsar; 90 günlük izleme penceresi 10.01.2027 günü dolar. Dizi kayıtlarında tamlık büyüklüğü 3,7 düzeyindedir; 47 sayısı bu eşiğin altındaki olaylar bakımından alt sınırdır. Kullanılan diri fay veri tabanında (Styron ve Pagani, 2020) dış merkeze en yakın adlı fay, 15 km uzaklıktaki Azuero Fayı olarak görünür. Veri tabanında sol yönlü doğrultu atımlı fay olarak kayıtlıdır. Veri tabanındaki Azuero Fayı ile bölge literatüründeki Azuero–Soná Fay Zonu'nun (Cowan vd., 1998) aynı yapı olduğu doğrulanmamıştır. Haritadaki inceleme alanında ve çevresindeki 60 km genişliğindeki kuşakta 1979–2026 arasında çözülen 71 odak mekanizmasının %76'sı doğrultu atımlı faylanma gösterir (Frohlich ve Apperson, 1992). Oranın %95 güven aralığı %62–86'dır; aralık birbirinden bağımsız 43 deprem kümesinden hesaplandı. Aralığın tamamı %50'nin üstünde olduğundan çözümlerin çoğunluğu doğrultu atımlı faylanma gösterir; ancak alt ucu, bu çalışmanın bir türü baskın saymak için aradığı %70 eşiğinin altında kaldığından baskın tür kesin sayılmadı. Odak mekanizması, bir depremi üreten fayın duruşunu ve blokların kayma yönünü gösteren çözümdür; birbirine dik iki olası düzlem verir ve fay bunlardan biridir. Global CMT çözümünde bu deprem doğrultu atımlı faylanma gösterir; çözümün moment büyüklüğü Mw 6,1 olarak verilir. Birinci düzlemin doğrultusu 88°, eğimi 69°, kayma açısı (0° ve ±180° yatay kaymadır; artı değerler ters, eksi değerler normal bileşen taşır) −15°; ikincisinin doğrultusu 184°, eğimi 76°, kayma açısı −158° olarak verilir. Veri ve yöntem Çalışma, 13.10.2021–16.10.2026 arasında dış merkez çevresindeki çalışma alanında kaydedilen 408 depreme dayanır. Kayıtlar EMSC, ISC, USGS ve GFZ kataloglarından derlendi; aynı depremi birden çok kez gösteren kayıtlardan 7 kopya ile kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağlardan gelen 2 kayıt ayıklandı. Veri kesimi 16.10.2026 00:10 UTC; yazı gözlenmiş verileri betimler, deprem tahmini içermez. Haritalar ve metin aynı veri kesiminden, YAPI ZEMİN yazılımlarıyla üretildi. Kapaktaki poster, bölgenin son yüz yılındaki M ≥ 5,0 depremlerini ve fay ağını tek çerçevede toplar. KaynaklarAdamek, S., Frohlich, C. ve Pennington, W. D. (1988) Seismicity of the Caribbean-Nazca boundary: Constraints on microplate tectonics of the Panama region. J. Geophys. Res. 93(B3), 2053–2075. doi:10.1029/JB093iB03p02053Aki, K. (1965) Maximum likelihood estimate of b in the formula log N = a − bM and its confidence limits. Bull. Earthq. Res. Inst. Univ. Tokyo 43(2), 237–239. doi:10.15083/0000033631Aki, K. ve Richards, P. G. (2002) Quantitative Seismology. 2. bs., University Science Books, Sausalito.Allen, T. I., Wald, D. J. ve Worden, C. B. (2012) Intensity attenuation for active crustal regions. J. Seismol. 16(3), 409–433. doi:10.1007/s10950-012-9278-7Bird, P. (2003) An updated digital model of plate boundaries. Geochem. Geophys. Geosyst. 4(3), 1027. doi:10.1029/2001GC000252Cao, A. ve Gao, S. S. (2002) Temporal variation of seismic b-values beneath northeastern Japan island arc. Geophys. Res. Lett. 29(9). doi:10.1029/2001GL013775Cowan, H., Dart, R. L. ve Machette, M. N. (1998) Map of Quaternary faults and folds of Panama and its offshore regions. U.S. Geol. Surv. Open-File Rep. 98-779. doi:10.3133/ofr98779Di Giacomo, D., Bondár, I., Storchak, D. A., Engdahl, E. R., Bormann, P. ve Harris, J. (2015) ISC-GEM: Global Instrumental Earthquake Catalogue (1900–2009), III. Re-computed MS and mb, proxy MW, final magnitude composition and completeness assessment. Phys. Earth Planet. Inter. 239, 33–47. doi:10.1016/j.pepi.2014.06.005Di Giacomo, D., Engdahl, E. R. ve Storchak, D. A. (2018) The ISC-GEM Earthquake Catalogue (1904–2014): Status after the Extension Project. Earth Syst. Sci. Data 10(4), 1877–1899. doi:10.5194/essd-10-1877-2018Dziewonski, A. M., Chou, T.-A. ve Woodhouse, J. H. (1981) Determination of earthquake source parameters from waveform data for studies of global and regional seismicity. J. Geophys. Res. 86(B4), 2825–2852. doi:10.1029/JB086iB04p02825Ekström, G., Nettles, M. ve Dziewoński, A. M. (2012) The global CMT project 2004–2010: Centroid-moment tensors for 13,017 earthquakes. Phys. Earth Planet. Inter. 200–201, 1–9. doi:10.1016/j.pepi.2012.04.002European-Mediterranean Seismological Centre (t.y.) Deprem parametreleri (çevrimiçi katalog). https://www.emsc-csem.org (erişim: 16.10.2026)Frohlich, C. (1992) Triangle diagrams: Ternary graphs to display similarity and diversity of earthquake focal mechanisms. Phys. Earth Planet. Inter. 75(1–3), 193–198. doi:10.1016/0031-9201(92)90130-NFrohlich, C. ve Apperson, K. D. (1992) Earthquake focal mechanisms, moment tensors, and the consistency of seismic activity near plate boundaries. Tectonics 11(2), 279–296. doi:10.1029/91TC02888Gardner, J. K. ve Knopoff, L. (1974) Is the sequence of earthquakes in Southern California, with aftershocks removed, Poissonian? Bull. Seismol. Soc. Am. 64(5), 1363–1367. doi:10.1785/BSSA0640051363Garwood, F. (1936) Fiducial limits for the Poisson distribution. Biometrika 28(3–4), 437–442. doi:10.1093/biomet/28.3-4.437GEOFON Data Centre (1993) GEOFON Seismic Network. GFZ Data Services. doi:10.14470/TR560404Hanks, T. C. ve Kanamori, H. (1979) A moment magnitude scale. J. Geophys. Res. 84(B5), 2348–2350. doi:10.1029/JB084iB05p02348International Seismological Centre (2026) ISC-GEM Earthquake Catalogue. doi:10.31905/d808b825International Seismological Centre (t.y.) ISC Bulletin. doi:10.31905/D808B830 (erişim: 16.10.2026)Kagan, Y. Y. (2004) Short-term properties of earthquake catalogs and models of earthquake source. Bull. Seismol. Soc. Am. 94(4), 1207–1228. doi:10.1785/012003098Kennett, B. L. N. ve Engdahl, E. R. (1991) Traveltimes for global earthquake location and phase identification. Geophys. J. Int. 105(2), 429–465. doi:10.1111/j.1365-246X.1991.tb06724.xKing, G. C. P., Stein, R. S. ve Lin, J. (1994) Static stress changes and the triggering of earthquakes. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(3), 935–953. doi:10.1785/BSSA0840030935Kobayashi, D., LaFemina, P., Geirsson, H., Chichaco, E., Abrego, A. A., Mora, H. ve Camacho, E. (2014) Kinematics of the western Caribbean: Collision of the Cocos Ridge and upper plate deformation. Geochem. Geophys. Geosyst. 15(5), 1671–1683. doi:10.1002/2014GC005234Lund, B. ve Townend, J. (2007) Calculating horizontal stress orientations with full or partial knowledge of the tectonic stress tensor. Geophys. J. Int. 170(3), 1328–1335. doi:10.1111/j.1365-246X.2007.03468.xMorell, K. D. (2015) Late Miocene to recent plate tectonic history of the southern Central America convergent margin. Geochem. Geophys. Geosyst. 16(10), 3362–3382. doi:10.1002/2015GC005971National Institute for Earth Physics (1994) Romanian Seismic Network. International Federation of Digital Seismograph Networks. doi:10.7914/SN/ROOkada, Y. (1985) Surface deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 75(4), 1135–1154. doi:10.1785/BSSA0750041135Okada, Y. (1992) Internal deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 82(2), 1018–1040. doi:10.1785/BSSA0820021018Ryan, W. B. F., Carbotte, S. M., Coplan, J. O., O'Hara, S., Melkonian, A., Arko, R., Weissel, R. A., Ferrini, V., Goodwillie, A., Nitsche, F., Bonczkowski, J. ve Zemsky, R. (2009) Global Multi-Resolution Topography synthesis. Geochem. Geophys. Geosyst. 10(3), Q03014. doi:10.1029/2008GC002332Styron, R. ve Pagani, M. (2020) The GEM Global Active Faults Database. Earthq. Spectra 36(1S), 160–180. doi:10.1177/8755293020944182U.S. Geological Survey (2017) Advanced National Seismic System (ANSS) Comprehensive Catalog. doi:10.5066/F7MS3QZHVavryčuk, V. (2014) Iterative joint inversion for stress and fault orientations from focal mechanisms. Geophys. J. Int. 199(1), 69–77. doi:10.1093/gji/ggu224Wells, D. L. ve Coppersmith, K. J. (1994) New empirical relationships among magnitude, rupture length, rupture width, rupture area, and surface displacement. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(4), 974–1002. doi:10.1785/BSSA0840040974Westbrook, G. K., Hardy, N. C. ve Heath, R. P. (1995) Structure and tectonics of the Panama-Nazca plate boundary. Geol. Soc. Am. Spec. Pap. 295, 91–110. doi:10.1130/SPE295-p91 Hazırlayan: T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Veri kesimi 16.10.2026 00:10 UTC · Sürüm 1 · © 2026 T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Tüm hakları saklıdır