Stajda gördüğüm kadarıyla Kaya numunesinde tek bir eklem (joint) var; triaxial deneyi yapmak istiyoruz. Eklem açısı ve σ3'e göre kırılma eklem boyunca mı yoksa intact kaya gibi mi olur? Deney nasıl yorumlanır? ISRM'de eklemli numune için öneri var mı?

Eklemli numunede kırılma eklem açısı (β) ile σ1 yönüne bağlı. β uygun aralıkta ise kayma eklem boyunca (along discontinuity); değilse intact kaya kırılması. Mohr-Coulomb eklem için τ = c_j + σ*tan(φ_j); Barton-Bandis veya benzeri modeller de kullanılır. Triaxial sonucu eklem mukavemeti veya kaya+eklem davranışı olarak yorumlanır.

Pratikte eklemli numune triaxial'da ya eklem boyunca kayar ya da intact gibi kırılır. Sonuç 'eklemli numune peak/residual' diye raporlanır; tasarımda eklem parametreleri (c_j, φ_j) veya eşdeğer kütle parametresi kullanılır. ISRM'de eklemli kaya deneyi için ayrı öneri var (süreksizlik mukavemeti).

Eklemli numune kabul ediyoruz; müşteri eklem açısını ve sayısını bildiriyor. Deneyde kırılma yüzeyini (eklem mi, intact mi) not ediyoruz. Sonuç intact'tan düşük çıkıyor genelde.

Hocamız eklem β = 45+φ/2 civarındaysa eklem boyunca kayma beklenir dedi. Triaxial'da σ3 artınca eklem kayması gecikebilir; intact kırılması önce olabilir.

Deneysel kanıtlar ışığında Barton-Bandis: τ = σ*tan(JRC*log(JCS/σ)+φ_r). Eklemli numune deneyi JRC, JCS, φ_r tahmini için kullanılabilir. Triaxial'da farklı σ3'lerde peak ve residual değerler fit edilir. Öğrencilerime de bu şekilde anlatıyorum.

Raporda 'numune tek eklem içermektedir; kırılma eklem boyunca gerçekleşmiştir' veya 'intact kaya kırılması' yazılır. Peak σ1-σ3 eklemli numune dayanımı olarak kullanılır; ayrıca intact numune ile karşılaştırma yapılabilir.

Lab pratiğinden söylüyorum, Eklem yüzeyi doğal veya testere ile kesilmiş olabilir; doğal eklem daha gerçekçi. Numune seçerken eklemin merkeze yakın ve temsili olmasına dikkat ediyoruz.

Tasarımda eklem setleri ve açıları saha ile belirlenir; lab'da tek eklemli numune 'eklem mukavemeti' için alt sınır verebilir. Çok eklemli kütlede GSI ve Hoek-Brown kütle parametreleri kullanılır. Kolay gelsin.

İki veya daha fazla eklem seti varsa numune davranışı karmaşık; tek eklem varsayımı sadeleştirmedir. Sonuç yorumu 'tek eklemli numune' ile sınırlı kalmalı. Öğrencilerime de bu şekilde anlatıyorum.

Proje dersinde eklemli kireçtaşı numunesi triaxial'da σ3=2 MPa'da eklem boyunca kaydı; σ3=5 MPa'da intact kırılması oldu. Hoca σ3'e bağlı dedi.

Raporda eklem varlığı, kırılma tipi ve peak (σ3, σ1) tablosu veriliyor. İntact karşılaştırması müşteri isterse aynı litolojiden eklemsiz numune ile yapılıyor.

Özet: Eklemli numune triaxial yapılabilir; kırılma eklem veya intact. Sonuç eklemli numune dayanımı olarak raporlanır; ISRM eklem mukavemeti önerileri referans. Raporda eklem ve kırılma tipi belirtilsin.

Ayrıca, Triaxial numune boyutu: çap 38mm, 50mm veya 70mm. Boy/çap = 2.0-2.5 olmalı.

Artık mukavemet heyelan analizlerinde şarttır. Ring shear veya ileri-geri kesme ile bulunur. İlgili makaleyi PDF olarak gönderebilirim.

Yapı temeli tasarımında genellikle CU deney sonuçları kullanılır. Uzun vadeli stabilite için CD. Düşünceleriniz?

toprak_lab_60 hocam, anlattığınız triaxial durumunu Hatay deprem bölgesinde birebir gördük. Teori ile pratiğin örtüştüğü nadir durumlardan.

Arş. Gör. Tolga Şahin beyin bahsettiği triaxial konusunda biz de benzer sonuçlar aldık. 200'den fazla numune üzerinde test ettik.

Özetle, Bir örnekle açıklar mısınız? Tecrübesi olan?

Şunu da belirteyim, Numune hazırlamada kırpma bıçağı yerine tel testere kullanmak daha az örselenme yapar.