Oedometer deneyinden ön konsolidasyon basıncı (Pc) belirlemek için laboratuvarda Casagrande yöntemini kullanıyoruz. Becker (düşey kayma) yönteminin bazı killerde daha iyi sonuç verdiğini okudum. İkisi arasında ne fark var, hangi zeminlerde hangisi tercih edilmeli? TS EN ISO 17892-5'te hangisi geçiyor?

Konunun temel prensiplerine dönersek Casagrande yöntemi e-log σ'v eğrisinde maksimum eğrilik noktasına yatay ve teğet çizip açıortayın σ' eksenini kestiği noktayı Pc alır. Becker yönteminde ise düşey kayma (dikey mesafe) maksimum olduğu nokta Pc olarak alınır. Teorik olarak aynı noktayı vermeli ama pratikte farklı çıkabiliyor.

TS EN ISO 17892-5 ve ASTM D2435'te Casagrande yöntemi ana yöntem olarak verilir. Becker daha çok araştırma ve karşılaştırma için kullanılıyor. Özellikle yumuşak killerde iki yöntem sonucu birbirine yakın; aşırı yapısal (sensitive) killerde Becker bazen daha tutarlı.

Biz her iki yöntemi de uygulayıp raporda ikisini de yazıyoruz. Casagrande Pc=85 kPa, Becker Pc=82 kPa gibi çıktığı oluyor. Müşteri tek değer isterse Casagrande veriyoruz çünkü standartta o var.

Casagrande'da 1-2-3-4 adımlı çizim yapıyoruz: teğet, yatay, açıortay, σ' ekseni. Becker'da e-log σ' eğrisinde her nokta için düşey fark hesaplayıp max olan σ' = Pc. Hocamız ikisini de hesaplatıp karşılaştırdı. 😊

Ön konsolidasyon basıncı aşım oranı OCR = Pc/σ'v0 ile hesaplanır. OCR > 1 aşırı konsolide, OCR = 1 normal konsolide. Pc belirlemede %10–15 fark OCR'da anlamlı fark yaratabilir; dolayısıyla yöntem seçimi önemli. İlgili makaleyi PDF olarak gönderebilirim.

Biz firmada Becker yöntemi sayısal olarak uygulanabilir, eğride türev alıp max nokta bulunur. Casagrande çizim hatasına açık. Özellikle eğri düzgün değilse iki mühendis farklı Pc çizebilir. Becker objektif.

Yükleme kademesi 1:1 (LIR) veya daha düşük kullanılıyorsa eğri daha pürüzsüz, her iki yöntem de güvenilir. Çok büyük kademelerde eğri kırıklı olur, Pc belirsizleşir.

BS 1377-5'te de Casagrande tarif edilir. Proje İngiliz standartı istiyorsa Casagrande kullanın. Raporda 'Pc, Casagrande yöntemi ile belirlendi' diye yazın.

Deneysel kanıtlar ışığında Araştırmalarda Strain Energy yöntemi veya log t yöntemi de kullanılıyor. Pratikte en yaygın Casagrande; karşılaştırma için Becker eklenebilir.

Stajda gördüğüm kadarıyla Bitirme projemde 6 numune için Casagrande ve Becker uyguladım. Ortalama %8 fark çıktı. En büyük fark çok yumuşak numunede (e yüksek) oldu.

Numune kalitesi bozuksa (ör. pistonla alınmış, sıkışmış) eğri düzgün olmaz, Pc hem Casagrande hem Becker'da şüpheli. Önce numune kalitesi değerlendirmesi yapın.

Pratik deneyimimden konuşayım, Özet: Standart Casagrande; proje TS EN ISO veya ASTM diyorsa Casagrande. Becker ek kontrol veya araştırma için. İkisi de raporda verilebilir; fark büyükse yorum ekleyin.

Plastisite kartında (Casagrande grafiği) A hattı üstü kil, altı silt/organik. Konuyu derste de ele almayı düşünüyorum.

Özetle, PI>30 olan zeminde inşaat yapılacaksa zemin iyileştirmesi düşünülmeli. Tecrübesi olan?

Akademik perspektiften değerlendirecek olursak NP zemin için elek analizi ve hidrometre sonuçlarıyla sınıflama yapın. (Eurocode 7)

Aynı derdi yaşıyorum! Dr. Öğr. Üyesi Süleyman Bozkurt arkadaşın sorusu tam da benim de merak ettiğim şeydi.

Sahadaki deneyiminize saygı duyuyorum ama Casagrande için ilgili standart çok açık. Standart dışı uygulama yaparsanız sorumluluk tamamen size ait olur. Bu konuda tez çalışması yapan öğrencim var.

Seda Arslan beyin bahsettiği Casagrande konusunda biz de benzer sonuçlar aldık. 200'den fazla numune üzerinde test ettik.

İhale şartnamesinde de bu geçiyor, PI>30 olan zeminde inşaat yapılacaksa zemin iyileştirmesi düşünülmeli.

Bu arada, Yüksek PI + yüksek LL = CH sınıfı kil. Temel tasarımında dikkatli olun.