Oedometer deneyinde yükleme kademesi oranı (LIR = Δσ'/σ') standartlarda nasıl veriliyor? 1:1 kullanıyoruz ama deney çok uzun sürüyor. LIR büyütürsek (örn. 1:2) süre kısalır ama sonuçlar etkilenir mi? TS EN ISO 17892-5 ve ASTM D2435'te ne öneriliyor? Kaynak önerir misiniz?

Teorik açıdan bakıldığında LIR (Load Increment Ratio) = Δσ'/σ'_mevcut. 1:1 demek her kademede mevcut efektif gerilme kadar artış; σ' 50 kPa iken sonraki kademe 50 kPa daha (toplam 100). Küçük LIR daha pürüzsüz eğri, daha doğru Pc; büyük LIR hızlı ama eğri kırıklı.

ASTM D2435'te LIR 0.5–1.0 aralığı önerilir; yani 1:1 veya 1:2. 1:2 kullanılırsa deney süresi yarıya iner ama özellikle Pc civarında kademe atlanmış olur, Pc belirlemede hata artar.

Biz 1:1 kullanıyoruz, kademe 12.5, 25, 50, 100, 200, 400 kPa gibi. Her kademede 24 saat veya t100'e kadar bekliyoruz. 1:2 yapsak 50'den 150'e atlardık, 100 kPa kademesi kaçar; Pc 80 kPa civarındaysa kaçırırız.

LIR = Δσ'/σ' formülü. 1:1 için Δσ' = σ'; 1:2 için Δσ' = 0.5*σ'. Yani 1:2'de kademe artışı daha küçük... Hayır, 1:2'de bir sonraki σ' = 2*σ' olur, yani Δσ' = σ'. Karıştırdım; 1:2 bazen 'double load' diye geçiyor.

Terminoloji: Bazı kaynaklarda LIR = 1 demek Δσ' = σ' (yani iki katına çıkma). LIR = 0.5 demek Δσ' = 0.5*σ'. TS EN ISO 17892-5'te kademe artışı 'genellikle mevcut basıncın yarısı ile tamamı arasında' denir; yani 0.5–1.0. (Seed & Idriss, 1971)

Pc belirleme kritikse 1:1 kullanın, Pc civarında ek kademe (örn. 75, 100, 150) ekleyebilirsiniz. Sadece Cc/Cr ve genel eğri yeterliyse 1:2 ile süre kısaltılabilir; raporda LIR belirtin.

t100 veya t90 kriteri: kademe başına konsolidasyonun bitmesini beklemek süreyi uzatır. Bazı standartlar 'en az 24 saat' der; 24 saatte t100'e ulaşılmıyorsa yine de bir sonraki kademeye geçilebiliyor (bu durumda sonuçlar dikkatli yorumlanmalı).

BS 1377-5'te kademe artışı 'genellikle önceki toplam basıncın yarısına eşit veya daha az' denir. Yani 100 kPa'dan sonra +50 kPa (toplam 150) kabul edilebilir; +100 (toplam 200) büyük sayılır.

Optimizasyon: İlk kademelerde (düşük σ') 1:2 kullanıp Pc civarında 1:1 veya daha ince kademe kullanmak denge sağlar. Böylece hem süre kısılır hem Pc doğru belirlenir. Detaylı kaynak isterseniz paylaşabilirim.

Lab'da 1:1 kullandık, 6 kademe toplam 6*24 = 144 saat sürdü. Hocamız proje süresi uzunsa 1:1, kısaysa 1:2 yazılabileceğini söyledi ama Pc için 1:1 daha güvenilir.

Müşteri 'hızlı sonuç' isterse 1:2 ve kademe başına 24 saat sabit kullanıyoruz; raporda 'LIR ≈ 1:2, Pc tahmini' diye not düşüyoruz. Resmi raporlarda 1:1 tercih ediyoruz.

Özet: Standart 0.5–1.0 LIR önerir; 1:1 daha doğru, 1:2 daha hızlı. Pc kritikse 1:1 ve Pc civarında ince kademe. Süre kısaltmak için 1:2 kullanılabilir; sonuçların sınırları raporda belirtilsin.

Özetle, Ters yükleme (boşaltma) kademelerini de yaparak şişme indeksi (Cs) belirlenmelidir.

Ek olarak, Oedometer halkası kenarlarında sürtünme var. İnce halka (H/D<0.4) kullanılmalı.

Birincil ve ikincil konsolidasyon farkı nedir? Yanılıyor muyum?

Deney sırasında numune üstüne su eklemeyi unutmayın. Kuruma deney sonucunu bozar. Tecrübesi olan?

Ayrıca, Pc (ön konsolidasyon basıncı) zeminin geçmişte gördüğü maksimum gerilmedir. Casagrande veya Becker yöntemiyle bulunur. Bu konuda tez çalışması yapan öğrencim var.

Aslı Turan kardeşim, internettte okuduğunuz deney bilgisi yanlış. Doğrusu şu: mühendise danışmadan karar vermeyin.

Yiğit Gürkan arkadaş, deney deneyinde o sıcaklık değeri yanlış. Standart 105±5°C der, 110°C değil. TÜRKAK denetiminde bunu soruyorlar.