Arkadaşlar Sahada (sondaj kuyusu veya galeri) nokta yükleme deneyi yapacağız. Taşınabilir cihaz, manuel veya hidrolik, hangi marka/model önerilir? Çekirdek (core) ve düzensiz blok numune için fark var mı? ASTM D5731 saha prosedüründe ne yazıyor?

Point load test cihazı: yükleme pabuçları (koni veya küresel), kırılma yükü ölçümü (load cell veya manuel göstergeli), mesnet. Core için axial ve diametral tutucu; blok için uygun mesnet. Taşınabilir cihazlar 15–20 kg; hidrolik veya manuel (vida) yükleme. ASTM D5731 saha ve lab prosedürünü tarif eder.

Pratikte ELE, Controls, Karol-Warner gibi markalar var; hidrolik taşınabilir cihaz tercih ediliyor. Core NX (54 mm) veya BQ (36 mm) ile uyumlu tutucu. Saha koşulunda elektrik olmayabilir; manuel veya pille çalışan hidrolik kullanılır. Projede dikkat edin.

Biz lab'da sabit cihaz kullanıyoruz; saha için taşınabilir hidrolik cihazımız var. Core ve blok (düzensiz) için farklı mesnet; blokta De = 2*sqrt(A/π), A minimum kesit. Saha numunesi nemli olabilir; sonuç farkı kuru/ıslak not edilir.

Hocamız saha cihazında yük ölçümü doğru olmalı; load cell kalibrasyonu yapılmış olsun dedi. De ölçümü için kumpas veya şerit metre yeterli.

Konunun temel prensiplerine dönersek ASTM D5731'de numune boyutu: De 30–100 mm önerilir; daha küçük/büyük için düzeltme var. Saha koşulunda core uzunluğu en az 1.5*De; blok en az yükleme noktaları arası D ve W ölçülebilir boyutta.

Galeri/kuyu içinde çalışma alanı sınırlı; kompakt cihaz ve güvenli mesnet gerekir. Numune taşıma ve saklama: kırılmasın, nem kaybetmesin (isteğe bağlı).

Saha deneyi müşteri veya saha ekibi yapıyorsa cihaz seçimi onlarda. Lab olarak prosedür (ASTM D5731, ISRM) ve rapor formatı veriyoruz; Is(50) hesaplama ve düzeltme anlatılıyor.

Manuel (vida) cihaz ucuz ama yükleme hızı kontrolü zor; hidrolik daha iyi tekrarlanabilirlik. Yük göstergesi dijital veya analog; kalibrasyon önemli.

Blok numunede yükleme noktaları arası D ve dik kenar W ölçülür; A = W*D. De = 2*sqrt(A/π). Düzensiz blokta A minimum kesit alanı; dikkatli ölçüm gerekir.

Stajda saha point load cihazı hidrolikti; pille çalışıyordu. Core'lar NX, axial ve diametral yaptık. Sonuçlar lab'a götürülüp Is(50) hesaplandı.

Raporda 'saha nokta yükleme, cihaz: X, ASTM D5731' yazıyoruz. Numune tipi (core/blok), De aralığı ve Is(50) ortalaması verilir. TÜRKAK denetiminde bunu soruyorlar.

Mesleki tecrübemle söyleyebilirim ki Özet: Taşınabilir point load cihazı hidrolik veya manuel; ASTM D5731 saha prosedürü. Core ve blok için uygun mesnet; De ölçümü ve Is(50) düzeltmesi aynı. Cihaz ve load cell kalibrasyonu yapılmış olmalı.

Kaya UCS deneyinde numune başlıkları paralel ve düzgün olmalı. Zımparalama (lapping) şart. Standarda bakmanızı öneririm.

Kısacası, Sahada nokta yükleme (Is50) çok pratik. UCS ≈ 24×Is50 genel katsayı.

Hoek-Brown kriteri kayada yaygındır. RocLab ile eşdeğer Mohr-Coulomb parametreleri hesaplanır. Tecrübesi olan?

Bizim labda da aynı durum var. Dr. Meryem Aydın arkadaşın söylediği gibi deney deneyinde bu sorun yaygın.

Elif Kaplan beyin deney için söylediği sahada doğru. Lab tarafında da şunu ekleyeyim: kalibrasyon sertifikası güncel olmalı.

MeltemÖ abi teşekkürler, deney deneyinde artık hata yapmam. Not aldım.

Selçuk Eren hocam, bu detaylı açıklama için çok teşekkür ederim. deney konusu artık kafamda oturdu.

Özetle, Kaya UCS deneyinde numune başlıkları paralel ve düzgün olmalı. Zımparalama (lapping) şart.