Sınavda böyle bir soru gelmişti, Geleneksel kademeli yükleme oedometer yerine CRS (sabit deformasyon hızı) konsolidasyon deneyi yapan laboratuvar var mı? ASTM D4186'da CRS prosedürü var. Süre ve sonuç açısından avantajları neler? Cv (konsolidasyon katsayısı) CRS'den nasıl hesaplanıyor?

CRS deneyinde numune sabit strain rate (genelde 0.01–0.001 %/dak) ile sıkıştırılır; drenaj üstten veya alttan. Geleneksel deneyde kademe başına 24 saat veya daha fazla beklenirken CRS'de saatler içinde tam eğri elde edilir.

ASTM D4186'da CRS için strain rate 0.01–0.0001 %/dak aralığında verilir. Çok hızlı yüklemede pore pressure tam dağılmaz, efektif gerilme yanlış; çok yavaşta deney süresi uzar. Genelde 0.001 %/dak civarı kullanılıyor.

Laboratuvarımızda Bizde CRS cihazı yok ama bir araştırma lab'ında gördüm. Kademeli deneye göre 1 günde 3–4 numune bitirilebiliyor. Cv hesabı strain rate ve ölçülen pore pressure/back pressure ile yapılıyor. Deneyden deney fark eder tabii.

CRS'de Cv = (H²/2u_b) * (dσ'/dt) gibi bir ilişki var; H numune yarı yüksekliği, u_b taban pore pressure. Hocamız CRS'in özellikle yumuşak killerde hızlı veri sağladığını söyledi.

CRS sonuçları kademeli yükleme ile karşılaştırıldığında Pc ve Cc genelde iyi uyumlu; Cv için strain rate seçimi kritik. TS EN ISO 17892-5'te sadece kademeli yükleme var; CRS ek standart olarak ASTM'de.

Sahada bunu çok görüyoruz, CRS'in dezavantajı: eğer strain rate uygun seçilmezse aşırı pore pressure oluşur, efektif gerilme küçük kalır, sonuçlar yanıltıcı. Cihazda pore pressure ölçümü şart.

Kademeli deneyde t90 veya t50 ile Cv hesaplanıyor (Taylor veya Casagrande log t yöntemi). CRS'de anlık Cv sürekli hesaplanabilir; bu da avantaj, Cv-σ' ilişkisi çıkarılır.

Özellikle çok yumuşak killerde (örn. w > %80) kademeli deney haftalar sürebilir. CRS ile birkaç günde bitirilebilir. Proje süresi kısaysa CRS düşünülebilir; standart kademeli deney hâlâ referans.

CRS'de σ'v = σ_total - u_measured; u_measured taban veya orta noktada ölçülür. Bu yüzden iyi kalibre edilmiş pore pressure transducer gerekir.

Hocam Ders notlarında CRS'in 'continuous loading' sınıfında olduğu yazıyordu. Incremental loading (kademeli) klasik oedometer. İkisi de geçerli yöntem.

CRS cihazı pahalı ve bakımı daha hassas. Çoğu ticari lab kademeli yükleme kullanıyor. Araştırma projelerinde CRS tercih ediliyor. Kalibrasyon şart.

Özet: CRS hızlı, ASTM D4186'da tanımlı. Cv ve sıkışma parametreleri elde edilebilir; strain rate ve pore pressure ölçümü doğru olmalı. Proje TS EN ISO istiyorsa kademeli deney yapın. Projede dikkat edin.

Zemin etüdü raporumuzda konsolidasyon deneyi kademeli yükleme ile yapılmıştı. Mühendis haftalar sürdüğünü söylemişti. CRS daha hızlı olsa da standart olarak kademeli kullanılıyor dedi.

Önceden yükleme (preloading) + PVD (prefabrik düşey dren) kombinasyonu yumuşak zeminlerde en yaygın oturma hızlandırma yöntemidir. Sizce?

Kısacası, Skempton-Bjerrum düzeltmesi 3D oturma için gereklidir. 1D oedometer sonucuna uygulanır.

Şunu da belirteyim, Hangi yönetmelikte geçiyor bu? Yanılıyor muyum?

Hocam Arzu Kurt arkadaşın söylediği kısmen doğru ama eksik. konsolidasyon bu kadar basit değil, birçok faktör var. Detaylı açıklayayım...

Lab pratiğinden söylüyorum, Arzu Kurt arkadaş, konsolidasyon deneyinde o sıcaklık değeri yanlış. Standart 105±5°C der, 110°C değil.