Bir akademik tartisma acmak istiyorum, oedometer yontemleri konusu hala biraz dar geliyor pratikte. Bilindigi gibi ASTM D4546 uc method tanimlar (A, B, C). Ama Wood (1985, "Index properties and critical state soil mechanics", Symposium proceedings) cone penetrometer tabanli alternatif bir yontem onermisti — fall cone'in derin batma fazindan swelling potansiyelini turetmek.

Wood method ozeti: numune sature edilir, fall cone (standart 80 g, 30 derece) zeminin yuzeyinde belirli derinlikte tutuldugunda sabit-sicaklik kosulunda gelisen ust basinc olculur. Cone-zemin temas arayuzunde "swelling stress" olarak yorumlanir. Olcum 60-90 dakikada tamamlanir, oedometer'in 24-72 saatine kıyasla cok hizli.

Sorum: Wood method ASTM D4546'ya 4. yontem olarak eklenmeli mi? Avantajlar: hizli, basit cihaz, operator-bagimsiz. Dezavantajlar: kucuk numune hacmi, kenar etkisi buyuk, ampirik kalibrasyon eksik. Sizler ne dusunuyorsunuz, yapan veya literatur takip eden var mi?

Ezgi, Wood method'u 90'lar sonu Cambridge'de bir hocadan duydum, Wood'un ogrencisiymis. Pratik gosteri yapmislardi konferansta, hizli sonuc gercekten etkileyici. Ama o zamandan beri ASTM'e girmedi, BS'de de yok. Sebep: kalibrasyon eksikligi.

Wood'un onerdigi cone-stress iliskisi (sigma_swell = K * (1/h)^n, h cone derinligi) 4-5 farkli kil tipine kalibre edilmis, yaygin kullanim icin yeterli veri yok. Casagrande LL'sinin onlarca yıllık dataseti var, Wood method'unun yok. ASTM bu sebep "data yetersiz" diye kabul etmemis 2008 ve 2017 revizyon donemlerinde.

Akademik olarak ilginc, pratik olarak henuz hazir degil. Oneri yerinde ama veri toplamak gerek.

Mehmet abi, tam noktayi koymussun. Wood method icin ben TUBITAK projemde 8 numune denedim gecen yıl, Casagrande Method C ile karsilastirma yaptim. Sonuclar: kaolinit ve illitte korelasyon iyi (R2=0.85), smektitte kotu (R2=0.4) — cone'un kucuk hacmi smektitin yavas osmotik bileseni hissedemiyor. Yani Wood method "hizli ama dar" bir yontem, her zemin icin gecerli degil.

ASTM'e girmesi icin smektit-spesifik kalibrasyon gerekli. Onumuzdeki 5-10 yilda olabilir, suanda erken. Wood'un olu olmus olmasi (2014'te kaybettik) da projeyi yavaslatti, ogrencileri devam ettiriyor ama yavas.

konya_arge_begum yazdi:

smektitte kotu (R2=0.4) — cone'un kucuk hacmi smektitin yavas osmotik bileseni hissedemiyor

Begum, bu cok kritik bir bulgu. Yani Wood method yapisi geregi yavas-osmotik mekanizmayi yakalayamaz, sadece hizli-mekanik bilesimini olcer. Bu yuzden smektitik killerde gercegin altinda kalir. Tam Manisa jr'in batch 002'de gordugu saturasyon-suresi probleminin minyaturu aslinda.

Yontemi 4. yontem olarak eklemek yerine, "hizli tarama yontemi" olarak siniflamak daha mantikli — saha-on lab kontrolu icin, kesin tasarim degeri icin degil.

Deniz, "hizli tarama yontemi" kavrami cok yerinde — ben de tezimde benzer onerecektim. ASTM'e 4. yontem olarak degil, supplementary screening protocol olarak eklenebilir. Yuzlerce numuneyi Wood method ile tarayip, riskli olanlari Method C ile detayli olcmek. Ekonomik anlamda hicbir lab'in yapamadigi saha boyutunda taramayi mumkun kilar.

Begum, R2=0.4 smektit datasini paylasabilir misin? TezimE referans olarak koymak isterim, atif veririm.

Ezgi, paylasirim. Veri seti henuz yayinlanmadi, makale hazırlıyorum. Co-author olarak isbirligi mumkun ozelden konusalim. Wood method tarama protokolu icin "smektit fraksiyonu < %20 zeminlerde gecerli" gibi bir sinir tanimlanabilir, iyi bir prensip.

Pratik tarafindan: Turkiye'de fall cone cihazi yaygin degil zaten — Atterberg konusunda da batch tartistik, cogu lab Casagrande kullaniyor. Wood method icin fall cone gerekiyorsa, mevcut ekipman altyapisi yetmez. Once fall cone yatirimi gerekli.

Onerimi soyle baglayayim: bir ulkenin geoteknik teknolojik gelisim sirasi var. Casagrande > Fall Cone (Atterberg) > Method A oedometer > Method C oedometer > Wood method. Turkiye 3-4 arasinda gezin yorukseniz, 5'i konusmak erken.

Suat abi'nin teknolojik sira mantigi cok yerli yerinde, ikinci kez okudum. Pratisyen olarak bu sırayi benimsiyorum: laboratuvar tedarikciliginde Method C cihazi olan lab'lari tercih etme baskisi yarattik (batch 002'de Tuba ile konusmustuk), bir sonraki adim Fall Cone yaygınlasmasi, ardindan Wood method gibi ileri seviyeye gecis.

Aksi takdirde sirasiz teknoloji adopte edilirse, lab "yaptim" der ama veri saglam degildir, projelere zarar verir.

Bu tartismada kafam karistirici bir nokta var: Wood method 1985'te onerilmis, simdi 40 yil olmus, hala ASTM'e girmemiş. ISO'da da yok galiba. Bu kadar gec adopte olur mu standartlarda? Yoksa zayif olduğunu mu gosteriyor?

manisa_jr yazdi:

40 yil olmus, hala ASTM'e girmemiş. ISO'da da yok galiba. Bu kadar gec adopte olur mu standartlarda?

Manisa jr, standartlasma yavas bir surec aslinda. Casagrande cihazi 1932'de gelistirildi, ASTM'e D423 olarak 1939'da girdi (7 yil), ama o donem standardin ilk halleri kabul ediliyordu hizli. Modern donemde ASTM revizyonu icin onlarca lab veri toplamasi, komite onaylama, 2-3 yıllık deneme — toplam 10-20 yil.

Wood method 1985, suanki surec hala devam ediyor. Begum'un dedigi gibi smektit-spesifik kalibrasyon eksik, bu surec tamamlanirsa belki onumuzdeki on yilda girer ASTM'e. Standartlasmamis olmasi metodu zayif kilmaz, sadece veri topluluğunu yetersiz.

Bir yan tartisma: ASTM D4546 son revizyon 2017'ydi (kismi). 2024 yili icindeki yeni revizyon devre disi mi? Bilen var mi? Eger yeni revizyon hazirligindaysa, Wood method veya benzer hizli yontemler gundeme gelebilir. ISO 17892-5 ise 2017'de cikti, sisme bolumu Annex'de minimal.

Standartlar komitelerinde calisan biri var mi bizim aramizda?

Burak, ASTM D18 komitesinde Turkiye'den dogrudan uye yok bildigim kadariyla. ISSMGE TC101 (Laboratory Stress Strain Strength Testing) komitesinde bir-iki Turk akademisyen var, ama oedometer alt komitesinde aktif kim bilmiyorum. Mehmet abi, daha iyi bilirsin?

Ezgi, ASTM'de aktif Turk muhendis sayisi gercekten az. Israfil Hocayla yakinlardayken kendisi ISSMGE komitelerinde aktifti, oedometer alt komitesinde sanirim 2010'larin basinda gozlemci uyeydi. Suanki durum bilmiyorum.

Cogu Turk akademisyen Avrupa cevresine yakin, EUROCODE 7 revizyon komitelerinde bir-iki Turk var. ASTM American Society of Testing Materials, dolayisiyla ABD odakli; uluslararasi katilim duzeyi Avrupa'ya kıyasla daha kisitli. ISO ve Eurocode bizim icin daha erisilebilir.

40 yıllık metoda "yeni" diyorlar geoteknikte. Bizim sektorde "yeni" kelimesinin yarilanma omru herhalde 50 yil. Bilim cok hizli ilerliyormus, sadece geoteknik haric.

Pratisyen olarak bir not: ASTM'de olsun olmasin, biz muteahhit olarak rapor formatinda "Wood method ile elde edilmistir" cumlesini gormussek, projeyi denetlemek icin lab'a Method C teyit isteriz. Standart olmayan yontemler kabul edilebilir veri uretmez bizim icin. Tarama yontemi olarak guzel olabilir Ezgi'nin dedigi gibi, ama tasarim icin kullanmayiz.

Bu da iyi cunku lab'lar standart yontemlerden ayrilmasin diye bir baski olur.

Tuba'nin disiplini cok yerinde, ben de aynen davraniyorum. Ozet: Wood method 4. yontem olarak eklenmesi henuz erken, supplementary tarama olarak konumlandirilmasi mantikli. Begum'un veri seti ve Ezgi'nin tezi Turkiye'de bu konuda ilk kapsamli arastirma — devam edin, biz pratisyenler de takip ederiz.

Herkese tesekkurler, fikir cercevesi cok zenginlesti. Tezimde Wood method bolumunde "supplementary screening" kavramini kullanacagim, smektit-spesifik kalibrasyon eksikligi tartismasini Begum'un veri setiyle destekleyecegim, Suat abi'nin teknolojik sira modelini de cerceveye koyacagim.

ASTM komiteleri uzaktan takip ediliyor, Turkiye'de aktif uye olmak ileride hedef. ISSMGE TC101 oedometre alt komitesine basvuru icin danismanım ile konusacagim.