Selam abiler, bir durumu anlamaya calisiyorum. Ayni noktadan iki farkli yontemle numune alindi: ilk etapta Shelby tube'la 2 numune, sonradan akademik calisma icin hocalarimiz blok numune alip bana da iki parca verdi. Hepsi 7.20 metre derinlikten, kahverengi kumlu kil, tamamen doygun.

Shelby tube'dan cikan iki numunenin qu ortalamasi 62 kPa. Blok numuneden cikan iki numunenin qu ortalamasi 110 kPa. Yuzde farki %77, azimsanacak gibi degil. TS EN ISO 17892-7'de qu yaklasimi her iki numunede de ayni, strain rate 1%/dk, H/D=2.

Shelby numunelerinde belirgin disturbance'a dair iz gormedim, tube duz ceptli inch 3" tube, area ratio dusuk. Ama blok numunelerle bu kadar fark yapmasi sasirtici. Sizce bu disturbance mi yoksa baska bir sey mi?

%77 fark cok yuksek ama klasik disturbance etkisiyle uyumlu. Hvorslev (1949) ve sonrasinda Ladd & Lambe (1963) Shelby tube numunelerde qu'nun gercek degerden %30-50 dusuk olabilecegini gostermis. Senin orandaki fark bu aralik icinde, yani disturbance ana sebep olabilir.

Sorular: Shelby tube'u itarken nasil ittiniz, steady push mi hammering mi? Tube cap 76 mm mi 100 mm mi? Area ratio hesabi yaptin mi?

ayse_can_ist yazdi:

steady push mi hammering mi

Steady push, hidrolik, darbe yok. Tube 76 mm (3"), area ratio hesapladim, %10 civari — kabul edilebilir sinirlarda (ASTM 10% ustu istenmiyor). Tube icinde numune uzunlugu tam 580 mm, recovery iyi.

Steady push ve dusuk area ratio varken bu kadar fark beklenmez normalde. Ben baska bir acidan bakayim: blok numune her zaman "mukemmel" degildir. Blok numuneyi sahada kim nasil kesti?

Eger blok kazi dibinden kesilmisse, kazma sirasinda ust tabakadaki stress relief kilin biraz sismesine, effective stress'in azalmasina yol acar. Sonra tekrar sikistirilmis gibi davranir. Baska bir mekanizma: bloklar tasimada vibrasyon aldiysa, thixotropic hardening olur kilde (Mitchell, 1960). Bekleme + titreme = mukavemetin tekrar kazanilmasi. Blok numunenin laboratuvarda bekleme suresi ne kadar?

Blok numune 11 gun bekledi. Kesim usulune bakayim, hocanin ekibi yapti, ayrintisini sormadim ama kabaca kazi dibinden ellev el ile kesilip mumlu bez ile sarilmis, kutuya konmus.

Thixotropic hardening fikri ilginc, 11 gun bu etki icin anlamli bir sure. Skempton & Northey (1952) bunu kaolinit icin %20-40 mukavemet artisi olarak rapor etmis diye hatirliyorum.

Skempton & Northey 1952 dogru referans. Thixotropic hardening sensitive killerde daha baskin, normal killerde 11 gunde %20-30 kazanim bekleyebilirsin. Yani senin 110 kPa'nin bir kismi gercek disturbance-free mukavemet, bir kismi thixotropic olabilir. Ama iki mekanizma da ayni yonde calisip farki artirir.

Gercek in-situ mukavemeti tahmin etmek icin iyi bir yontem: field vane shear, numune almaz, anlik olcer. Sonun varsa kiyasla, yoksa CPTu ile Nkt korelasyonu.

Bir de Shelby numuneleri ne zaman deneyine konuldu? 62 kPa'nin dusuk olmasi extrusion sirasinda ek disturbance'tan olabilir. Tube'dan nasil cikartildi numune? Piston ile mi, hydraulic extruder mi?

izmir_geo_deniz yazdi:

Piston ile mi, hydraulic extruder mi

Hydraulic extruder, aynen tube yonunde itildi (reverse push yapilmadi, penetration yonune ayni). Bu standart yol degil mi?

Standart yol ama tartismali. ASTM D1587 ve TS EN ISO 22475-1'e gore extrusion tube girise ters yonde yapilmalidir — yani numune tube'a nasil girdiyse o yon disari cikartilmali. Siz penetration yonune ayni yonde ittiyseniz kilde kompleks deformasyon olur, extreme friction numune disini kesme yonunde sikistirir ve core'u zayiflatir.

Bu tek basina %20-30 qu dusuklugu yapabilir. Iste senin "steady push, low area ratio" bile olsa sonucun 62 olmasi bundan olabilir. Hocanin blok numunesinde bu disturbance yok, intact mukavemet 110 daha gercege yakin.

Yuh! Standart extrusion yonunu yanlis biliyormusum. Labda hep bu yonde yapiyoruz. Ezgi abla bu cok onemli, teyit icin TS EN ISO 22475-1 referansini bakacagim ama yazdigina gore lab prosedurumuzu duzeltmek gerekecek.

Bu tarz lab hatalari her yerde var, sasirma. Ben gordugum birkac labda extrusion yonu de denetimsiz, push rate de denetimsiz — bazen tube 30 saniyede cikariliyor, bazen 5 dakikada. ASTM bunu steady slow push olarak tanimliyor ama sayisal limit vermemis eskiden, son revizyonda acikca "continuous smooth motion" diyor.

Lab akreditasyonunu kontrol et, akredite lablarda bu prosedurler yazili olur. Akreditsiz labda cesit cesit yontem gorursun.

Hocam lisansta bu kadar detay gormedik, "Shelby tube ile numune al, UCS yap" diyordu sadece. Extrusion yonu, thixotropic hardening, area ratio — hepsi yeni kelimeler benim icin. Not aliyorum, tesekkurler abiler.

Sonuc acisindan: iki sete de kor sadakat gosterme. Shelby ortalamasi 62, blok ortalamasi 110 ise gercek qu muhtemelen 110'e yakin (intact, disturbance-free), ama thixotropic hardening payi var. Tasarimda 95-100 kPa civari kullanmak bence mantikli orta yol.

Field vane yapma imkani varsa o en iyi cross-check. Yoksa bir ucuncu yontem: UU triaxial, hucre basinci ile kismen disturbance'in etkisini telafi ediyor.

Tesekkurler herkese, ozet cikariyorum: 1) Shelby extrusion yonumuz yanlis — lab prosedurunu yarin duzelt, 2) blok numune 110 kPa'da thixotropic hardening payi olabilir, gercek ~95-100, 3) field vane veya UU triaxial ile cross-check planla, 4) rapora iki set verinin her ikisini de yaz ve farki acikla.

Bu konuyu lab sefi ile konusacagim sabah. Lisansta ogrenilenin eksik oldugunu her konuda gordukce biraz kotu oluyorum ama iyi ki bu forum var.

Veri iki sesle konusuyor ise ikisini de dinle. Tek sesle karar verme.