Menderes Ovasi'ndan gelen bir sondaj profili ile basim dertte arkadaslar. 18 m toplam yumusak kil tabakasi gibi gorunuyor haritada, ama detayli loga bakinca icinde 15-40 cm kalinliginda kum mercekleri (kum lensleri) var — toplam 6 adet degisik derinliklerde, en kalini 42 cm, en incesi 11 cm. Yatay uzanimi belirsiz, SPT sondaji noktasal veri veriyor.

Klasik 1D Terzaghi bu karma zeminde nasil uygulanir? Kum lensleri double drainage olusturuyor aslinda — iki kil "alt-tabakasi" arasinda permeable bir ara katman. Her alt-kil icin drainage path yarida kesiliyor, cv_global hesabi karmasik.

Plaxis 2D'de lens mevkisini model ettigimde oturma suresi 7.8 yildan 1.4 yila dusuyor (!). Bu buyuk bir fark, projenin etap planlamasi buna gore yapilacak. Ama: lenslerin yatay uzanimi emin degil. Belki noktasal, belki birkac metre, belki tum sahaya yayilmis. Bu belirsizlikle nasil yasaniyor?

Deniz, bu Menderes gibi fluvial/deltaic ortamlarda klasik problem. Kum lensleri genelde paleo-kanal izleri, lateral uzanim 5-30 m arasi degisir, bazen cok daha cizgisel olur. Noktasal sondaj tek basina az anlam tasir.

Oneri: sahada birkac CPTu ekler, cone resistance profili surekli veri saglar, lensi yatayda izleyebilirsin. Sondajin yakinindan baslayip 15-20 m aralarla grid atarsan lens'in yayilimini anlarsin. Bir de gerekirse MASW jeofizigi (surface wave tomography) yumusak kil-kum karisimini haritalayabilir.

1D hesapta sisli bolge olursa iki sinirda calisirsin: "lens sureklidir" ideal double-drainage, "lens yoktur" tek-drainage. Gercek arada. Rapora iki sonucu da yaz.

izmir_geo_deniz yazdi:

oturma suresi 7.8 yildan 1.4 yila dusuyor

Deniz, 5.5x hizlanma cok buyuk bir etki. Ama bunun basbelasi: lens uzanimi senin model kabulune bagli. Plaxis 2D axisymmetric model'inde lens radyal simetrik varsaydiysan, gercekte lineer bir palekanalsa sonuc yanlis. Plaxis 3D'de daha dogru temsil edersin.

Bir onerim: Monte Carlo veya stochastic sensitivity yap. Lens uzanimi 5 m, 15 m, 30 m, fully connected senaryolarinda oturma suresi dagilimi cikart. Tasarimci icin "80% confidence interval" yerinde bir ifade.

Bu konu literaturde "layered consolidation" veya "consolidation of stratified soils" basligi altinda calisilir. Terzaghi 1D analitik cozumu sadece tek katmanli homojen kil icin. Olson (1977) multilayered cozumu veriyor, Schiffman & Stein (1970) de benzer. Bu cozumler lens geometrisini analitik tanimlar, ama her lens'in konumu, kalinligi, cv girdi parametresi olarak girilir.

Pratik yaklasim: ekivalan tek-tabaka konsolidasyonu (equivalent cv) hesaplamak. Horne (1964) layered soil icin equivalent cv formulasyonu verir. Deniz, 6 lens ile yaklasim: her kil dilimi icin ayri drainage path hesapla, paralel konsolidasyon toplamla sekilde birlestir. Analitik net cozum degil ama lens surekli varsayimi altinda ust sinir verir.

Deniz, pratik bir diagnostic: lens'in "hidrolik olarak baglanti" olup olmadigini piezometre ile test et. 2-3 piezocone farkli yatay mesafelere koy, kil tabakasina vakum uygula kucuk olcekli (bentonit sealed ucu), eger lens yatay drenaj saglarsa piezometreler arasinda u_head senkronize degisir. Baglantisizsa her biri bagimsiz.

Bu sahada ampirik test, ama zaman alir (1-2 hafta izleme). Pilot proje asamasinda uygulanabilir, tam tasarim oncesi.

Menderes ovasini iyi bilirim, Germencik-Tire cevresinde bir seri etut yaptik 2008-2014 arasi. Bu bolgede kum lensleri paleo-kanal izleri, lateral uzanim tipik 8-25 m, bazen cok daha uzun (eski Menderes yatak aksi boyunca 100+ m). Cogu durumda kisa lensler bile kismi double-drainage saglar cunku yumusak kilin makroskobik permeability'si dusuk, lens'in 20-30 m uzunlugu zaten drainage yolunu belirgin kisaltir.

Deniz, senin tahminin 1.4 yil optimistik olabilir, 7.8 yil konservatif. Gercek saha davranisi 3-4 yil araligindadir tecrubeyle. Raporda boyle bir aralik ver.

MAYilmaz_Inz yazdi:

Gercek saha davranisi 3-4 yil araligindadir

MA abi, bu buyuk ferahlatma. Tasarimciya "2-5 yil aralik, orta noktayi 3 yil ile planla" formulasyonuyla verecegim. Monte Carlo yapacak zamanim olur mu belli degil, ama sinir analizi yapacagim (IksaKurucu'nun hidrolik test onerisini de degerlendirecegim pilot asamada).

Ankara'da da Eryaman cevresinde cok gordum bu lens yapilarini ama Menderes gibi fluviatil degil, bunlar evaporitik ortamdan kaynakli, jips/kum karisik lensler. Davranis baska: hidrolik baglanti zayif, creep baskin, konsolidasyon beklentisinden uzun oluyor. Her bolge farkli okunmali.

Deniz, rapor dilinde bir oneri: lens belirsizligini "uncertainty band" olarak acikla, best-guess ortalama ver, bound (upper/lower) ayri yaz. Tasarimci risk-based karar alir, ya upper bound'a (konservatif) ya da best-guess'e (risk paylasiml). Bizim isimiz veriyi eksiksiz sunmak, karar tasarimcinin.

Ilginc bir detay: lens'lerin kendileri de konsolidasyona ugrar mi? Kum zaten rijit denir ama temiz iri kum degil de siltli ince kumsa (SM) kompresibilite nonzero. Her lens'ten disturbed numune alip sieving + perm testi yapmak lazim, yoksa "rijit drainage layer" varsayimi dogru mu bilinmiyor.

konya_arge_begum yazdi:

siltli ince kumsa (SM) kompresibilite nonzero

Begum abla, yerinde bir not. Loga bakinca "kum" yaziyor ama sievings yapilmadi, cogu lens'ten disturbed numune yok. Ek saha calismasinda lens'lerden numune alma aciklayacagim tasarimciya. Sehir bolgesi oldugundan her sondaj pahali, ama temel lens'lere mutlaka bakilmali.

Menderes ovasindan 7.8 yil tek basina cikmasi bile beni yildiridi. Kulagimda "kilin oturma takibi 7 yil, ben 37 yasindayim, raporu kim imzalayacak" sorusu oluyor. Bazen zemin bize gulumser mi insana, emin olamiyorum.

Deniz, son bir not: lens'li zeminlerde PVD (prefabrik dikey dren) kullanimi mantiksiz. PVD zaten yatay drenaj amaciyla yerlestirilir, kum lensi ayni isi dogal olarak yapiyor. Eger lens yatay baglanti saglıyorsa PVD maliyet + zahmet. Lens disconnect ise PVD faydali. Bu ayrim projenin ekonomisini cok oynatiyor.

Yani senin karma zemini "PVD'siz sahada 3-4 yil konsolidasyon, PVD'li sahada 1.5 yil" olarak ikiye ayir, maliyet analizine temel koy. Tasarimci optimizasyonu yapsin.

Burak, PVD notu cok degerli. Zaten projenin surelerine bakinca, proje sahibi "hizli" dedi surekli, PVD gundemde. Ama lens surekli ise gereksiz maliyet. Bu hafta CPTu ek sondaj onerisini hazirlayip verecegim. Tesekkurler herkese, bu forumun kalitesi her seferinde sasirtiyor.