Abiler, agir bir derdle geldim, kafam karismakla beraber sinirim de yerinde degil.

Gecen Pazartesi Akhisar projesinden Shelby tup numunesi geldi, lab'a girdim ofise: "ben dun cumartesi numuneyi aldim, bugun pazartesi, etiket yazip lab'a koydum, sen UU yapacaksin yarın". Ben yarın baska iste oldugum icin Cuma'ya plan yapmistim. Bugun Cuma sabah numuneyi acinca BIR HAFTA boyunca lab'da PARAFIN kapagi olmadan, sadece plastik kapakla durmus. Yuzeyde 1-2 mm kuruma kabuk, etrafta sızıntı. w olcumu ust 5 cm icin %38 (saha %52 yazmis sondajci), ortada %48, alt %50.

Bu numuneyi UU yapmak hala mantikli mi? Su muhtevasi degismis, doygunluk derecesi dusmus, yapay olarak "kismi doygun" hale gelmis. Tasarim cu degeri olarak yuksek cikarsa yanli bilgi vermek olur. Ama tekrar numune alma maliyeti var (sondaj 8000 TL/gun, 2 gun kayip). Sef Hakan abi "yap, gor, normal cikarsa sorun yok" diyor, ama ben tedirginim. Sorumluluk kimde, ne yapayim?

Junior, ust kuruma kabuk + sizinti = numune kalitesi REJECTED. Hvorslev 1949'in kendi numune kalite siniflandirmasinda bu durum "Kategori 5 - kullanilmaz" olarak tanimli. Modern Ladd & DeGroot 2003 SHANSEP makalesinin numune kalite degerlendirme tablosu da boyle bir numuneyi "very poor" siniflar — UU yapilsa bile sonuc gercek saha cu'sundan %30-50 sapar (genelde dusuk yonde, kismi doygunluk apparent cohesion ekleyebilir, karistirici).

Sef Hakan beyin "yap gor" yaklasimi maalesef yanlis. Sorumluluk bu numuneye UU damga vurursan SENDE — imzalayan teknisyen/muhendis verili numune kalitesinden sorumlu, lab kalite sistemi geregi. Ladd-DeGroot tabani SQD (Specimen Quality Designation) raporda zorunlu, dusuk SQD degeri ile UU rapor cikarsan akredite ise kacirilmis.

Junior, Ayse hanim noktayi koydu. Lab kalite sistemi acisindan numune kabul-red surec disiplinli olmali. Soyle bir prosedur tipik:

Numune lab'a girer girmez "numune giris formu" doldurulur: alindigi tarih, lab'a gelis tarihi, koruma yontemi (parafin, fiziksel kap, sıcaklik), gorsel durum (kabuk var mi, sizinti var mi). Eger korumada eksik tespit edilirse, formda not edilir, sondajciya YAZILI bilgi verilir, tekrar numune alma talebi cikar veya rapor "numune kalitesi sinirli" notu ile yazilır.

Sizin lab'da bu prosedur var mi? Eger yok, su asama bashlatilmali. Yoksa her hafta benzer durum yasarsiniz, sorumluluk kim sallar belli olmaz.

Mehmet abi'nin onerdigi prosedur Bursa lab'imda 5 yildir uygulanir. Numune giris formu A4 standart, 20 satirlik checklist:

Sondajci adi/imza, alindigi proje + sondaj kuyusu + derinlik, alindigi tarih + saat, koruma yontemi (parafin var/yok, plastik kap acik/kapali, sıcaklik gunlugu var/yok), lab'a gelis tarihi + saat, lab'a kabul eden teknisyen, gorsel kontrol (kabuk, cattlamai, sızıntı, deformasyon), bunyenin saglam mi degil mi sayfa kontrol foto.

Eger formda kirmizi kutucuk varsa (en az 1 problem), numune kabul departmanina bildirilir, sondajci aranir, "ek bilgi al + tekrar numune iste" karari verilir. Bu form rapora ek olarak konur, musteri de gorur.

lab_sefi_zeynep yazdi:

Numune giris formu A4 standart, 20 satirlik checklist

Zeynep hanim, formu PDF olarak paylasabilir misiniz? Yarin Hakan abiya getirmek istiyorum, lab'da boyle bir form yok, eski usul "geldi, yapilir" mantigi var.

Bir baska soru: Cuma'ya kadar bekledigim icin sorumluluk benim mi? Eger Hakan abi pazartesi "yarın yap" demis, ben Cuma'ya plan yapmissam, koruma surec aslinda Hakan abinin numuneyi parafinleyip kapakliyamamasinin sonucu. Ama ben "Cuma'ya kadar bekleyebilir mi" diye sormamistim.

Junior, sorumluluk genel olarak su yontemiyle paylasilir: numuneyi ALAN sondajci uygun korumadan sorumlu (parafin + sicaklik kontrollu kap), lab'a TESLIM EDEN teknisyen kabul ettigi an sorumluluk lab'a geciyor (eger form doldurulup imzalandiysa). Lab'da BEKLEYEN numuneyi koruma altinda tutmak da lab'in sorumlulugu.

Senin durumda Hakan abi numuneyi cumartesi alip pazartesi laba koymus, sonra plastik kapakla bekletmis. Bu lab kabul + koruma asamasi. Ama pazartesi sana "yarın yap" deyip seni bilgilendirdigi an bir parça sana gectigi de kabul edilir bazi sistemde. En adil olanı: paylasilan sorumluluk, ama LAB SISTEMI 'nin temel sorumlulugu. Hakan abi sef olarak numune koruma sorumlulugundan kacamaz.

Cuma'ya kadar plan yapman sucu degildir. Lab sef parafin yapip etiketlemeli, sıcaklik gunlugu tutmali. Ben Ankara lab'da bunu hep yapariz, junior teknisyene "yarın yap" demem, "parafinledim, sicaklik kontrolde, ne zaman musait sin" derim.

Junior, Hasan beyin paylasimi cok dogru. Senin saglam olan bilgilenme adimin: Hakan abiya nazikce "ben Cuma'ya plan yaptim, koruma yontemi 5 gun yeterli mi" diye sormak gerekiyordu pazartesi. Bunu yapmadigin icin biraz pay alirsin, ama lab sistem zaafiyeti baskin. Su anki numune hala UU'ya gitmesin, tekrar numune al kararini al.

Tekrar numune ucreti 16,000 TL (2 gun sondaj). Bu zarari kim yuklenir? Lab'iniz sondajciya tekrar yapma karari verirse (musterinin parasi degil), lab uzun vadede boyle giderlerden kacar. Burada lab'in numune kalite sistemini guclendirme yatirim degerinde.

Junior, ben iksaci olarak sahadan donus: numune korumada biz cumertesi-pazartesi farkina cok dikkat ederiz. Sondajcimiz Shelby tup'tan numune cikar cikmaz parafin (5-7 mm kalin) iki uca koyar, plastik kap + soguk hava (4-8 derece) + 24 saat icinde laba gonderir. Hafta sonu numune almak istemeyiz pratiktir, hafta ici kayipsiz hareket.

Sizin Hakan abiya nazikce sorabilirsin: "sondajci numuneyi cumartesi aldi, hafta sonu boyunca koruma kosulu nasildi". Eger hafta sonu sondajci numuneyi kendi aracinda tasidıysa korumayi kontrol etmemis demektir. Sondajcinin bu sorumluluk asla atlanmaz, lab'a gelmeden once de dogru tutulmasi lazim.

Akademik referans: Lefebvre & Poulin 1979 (Canadian Geotechnical Journal 16/4) "A new method of sampling in sensitive clay" makalesinde sample disturbance siniflandirma tablosu var, ust 1 cm kuruma kabuk = "Class 4 disturbance, do not use for strength testing". Ladd & DeGroot 2003'in modern guncellemesinde de Class 4-5 numuneler "for indexed properties only" denir, yani Atterberg + su muhtevasi olarak bakilir, mukavemet testi yapilamaz.

Junior, senin numunen Class 4 mertebesinde, UU yapma. Atterberg ve hidrometre yap yeter, sondajciya yeniden numune gonderim talebi yaz.

Hakan abi cumartesi numuneyi alip pazartesi labaya koyup Cuma yapilmasi icin Junior'a havale eden — bu adam tum hafta numune ile pikinik mi yaptilar? Numune isteyen muhteliftir, koruyan azdir.

Karar: Hakan abiyla yarın sabah konusuyorum, numune kalitesi siniflandirmasi (Lefebvre-Poulin Class 4) raporuyla numune red ediyorum, sondajciya tekrar numune isteyen yazi imzalanacak (lab sef imzasi gerekli). Atterberg + hidrometre + su muhtevasi su anki numuneden cikar (indeksed), UU icin tekrar numune Pazartesi sondaj.

Lab kalite sistemine numune giris formu (Zeynep hanim formu PDF aldim, tesekkurler) bashvuru oneri, gelecek hafta sef toplantisinda. Ayrica koruma sicaklik kontrollu mini buzdolabi onerisi (lab'da yok, 4500 TL yatirim, lab kalite sistemi icin gerekli).

Sorumluluk paylasimi: hafta sonu sondajci, pazartesi-cuma lab sef. Ben "Cuma'ya plan yaptim" demek yerine pazartesi "kac gun bekleyebilir" diye soracagim bundan sonra. Ders aldim.

Junior, kararin temiz. Numune giris formu + soguk dolap + sondajci koruma protokolu uc bashlik, lab kalite sistem yatirimı. Bu uc adimi 1-2 ay icinde gerceklestirebilirsen, lab'inizin numune red orani %5-10'dan %1-2'ye dusuyor cogu durumda. Bizim Kartal'da boyle yaptik 2017'de.

Sef Hakan abi karsi cikarsa, "TURKAK denetim kontrolu icin gerekli" demek diregi yikar, cunku formal kalite belgesi acisindan zorunlu. Akredite degilseniz bile, "akreditasyona hazirlik" baslat asamasi olarak konumlanir.

Junior, kararin matur. 7 ay mezun bir muhendisin numune red etmeyi ogrenmesi onemli adim. Ileride lab sef olarak senin sayginlikla calisacagini goruyorum, devam et.

Junior, Lefebvre-Poulin Class 4 numuneyi indeksed property icin kullanmak hala mantikli, Atterberg + hidrometre + spesifik yogunluk yapilabilir. Sondajci yeniden numune getirirken, ilk numuneyi de muhafaza et, atma — index property setini eski numuneden cikar, mukavemet setini yeni numuneden. Boyle iki numune paralel veri setini olusturur, akademik olarak da temiz.

Bizim Kartal lab'da boyle yapariz, "iki kademeli numune" diye gecer.

Murat bey, iyi nokta. Eski numune cope gitmiyor o zaman, indeksed icin kalir. Hakan abiya bunu da soylerim, prosedur olarak "numune kalitesi her test seti icin ayri kabul kriteri" mantigini oturtmak iyi olur.