Arge projemizde KAHRAMAN (Kahramanmaras) deprem sonrasi kil zeminlerin sismik davranisini calisiyoruz. Normalde cyclic davranis icin cyclic DSS (direct simple shear) veya cyclic triaxial tercih edilir, ama bizim lab bu cihazlara sahip degil. Standart kesme kutumuzu cyclic mod'da calistirabilir miyiz diye dusunuyoruz.

Teknik olarak: kesme kutusunun motor surucusu servo kontrolle gidis-donus yaptirilabilir, 0.1-1 Hz frekansta ±0.5-2 mm displacement genligi. CSR (Cyclic Stress Ratio) = tau_cyc / sigma_n' degeri 0.05-0.30 arasi taranir, N_f (failure cycle sayisi) tau_cyc'ye karsi egri olusur. Literatur: ASTM D6528 cyclic DSS icin standart, kesme kutusu icin ASTM yok ama akademik makaleler var (Boulanger & Idriss 2007 kil sogurmasi).

Soru: bu modifikasyon bizim cihazda mumkun mu, yoksa cyclic DSS cihazi almak zorunlu mu? Kullanan veya deneyen var mi?

Begum, zorlasın ama yapilabilir. Akademik makalelerde "reversed direct shear" veya "bidirectional direct shear" adiyla calismalar var; Sassa (1985) ring shear'in cyclic versiyonunu yapti, aynı prensip duzlemsel kesme kutusuna da uyarlanabilir.

Ama uyari: standart direct shear kutusu bi-directional calistırmak icin tasarlanmadi. Cerceve boslugu, motor yavasligi, transducer drift — bunlar kalibrasyon sorunu. CSR degerini kesin tekrar edebilecek mi cihaz, sormak lazim uretici ile. Boulanger & Idriss (2007) "Evaluation of cyclic softening in silts and clays" makalesi DSS ile calismis, cyclic DSS kil icin daha uygun cikti verir.

Begum, cihaz modifikasyonu iyi fikir ama sonuclar akademik makale icin yayinlanacak kalitede ciksa bile tasarim icin kullanilmasi riskli olur — standart dışı deney, TMMOB veya bir yapi denetim hakem eli ile reddedilebilir. Cyclic DSS cihazi pahali (400-600 bin dolar) ama akademik ARGE kampus projelerine degiyor. Ptt Arastirma Merkezi destek alabilir mi bir devlet fonundan?

Karot yalan soylemez, ama cyclic veri cihaz kalitesine bagli yalan soyleyebilir. Cihazi iyi sec.

MAYilmaz_Inz yazdi:

Cyclic DSS cihazi pahali (400-600 bin dolar) ama akademik ARGE kampus projelerine degiyor

Mehmet abi, TUBITAK 1001 proje teklifi hazirliyoruz yarin son gun — cyclic DSS cihaz alimi destek kalemine yazilabilir. Onerinizi gerekce olarak kullanacagim. Bu arada mevcut cihazla prototip deney yapalim, akademik tarafta preliminary veri elde edelim diye dusunmustuk — cihaz kalinca gercek veriye geceriz.

Begum, bir akademik not: cyclic softening (Boulanger-Idriss) olayini kilde anlamak icin minimum 50 cycle uygulamak lazim, kritik CSR'da N_f 100-1000 cycle arasi cikar. Standart direct shear motoru 1 Hz'de calistirilirsa 1000 cycle = 17 dakika, cihaz icin yuksek zorlanma degil ama servo geri besleme 1000 cycle sonunda drift etmis olabilir. Veri kalite icin motor log'u cycle basina ±0.01 mm icinde kalmali.

Bir de cyclic sonrasi "post-cyclic monotonic" deneyi standart proseduru — cycle sonrasi zeminin rezidüel kuvvet kaybi (strength loss) hesaplanir, tipik %20-50 arasi, deprem sonrasi stabilite analizinde bu deger kullanilir.

Cyclic direct shear uzerine ODTU'de bir yuksek lisans tezi gordugumu hatirliyorum, 2017 veya 2018 civari, Dr. Cetin'in ogrencisi. Sizce aramakta fayda var, metodoloji onceden denenmisse ayni tasi yeniden yontmaktansa onlarin deneyiminden faydalanin.

Ozellikle Kahramanmaras kil davranisi icin TR tarafindan onemli veri: bolge kilinde PI 25-40 araliginda, bu bantta Boulanger-Idriss modeli iyi calisir, sensitivity cikari yuksek. Tez sonuclari varsa karsilastirma yapabilirsiniz.

KTU'de benim doktora hocam Prof. Akbas cyclic DSS cihazi 2021'de ODTU'dan zaman alarak kullanıyor, bir cyclic rezidüel calismamiz var. Begum hanim, eger kil numuneniz bizimle karsilastirilabilirse ortak calisma yapabiliriz — ODTU cihazi zaman ayırabilir, maliyet paylasilir. Yazisalim.

Idriss & Boulanger (2008) kitabi "Soil Liquefaction during Earthquakes" kilde cyclic softening kavrami icin referans kitaptir. Kumdaki "liquefaction" kavraminin kildeki muadili "cyclic softening" — tam sifir dayanim olmaz ama %50+ kayip olur, tasarim icin kritik.

Kahramanmaras kili hicbir standard test ile tam karakterize edilmedi 2023 depremi oncesi, buyuk eksiklik. ARGE projesi bu yuzden onemli. Begum TUBITAK projesi tamamlarsan Izmir'de bir seminere davet etmek isterim, bilgi paylasimi icin iyi olur.

Deprem sonrasi cyclic davranis verileri kullanilarak yeniden yapilan tasarim parametre setleri gelecek yil sartnamelere girecek, TBDY revizyon calismalari basladi. Begum, senin Arge verinin output'u sektor icin kritik. TUBITAK projesinin kapsamini dar tutmak yerine "Turkiye genelinde farkli kil mineralojilerinde cyclic parametre atlasi" gibi genis tutmayi dusun.

Kesme kutuma sisli cerceve yap, sonra frekansli ileri-geri ittir, motora "kusura bakma" de. Cihaz bir konusursa zemin mekaniginin en kizgin sohbeti bu olur.

Tesekkur ederim herkese. Plan netlesti:

1. Mevcut cihazla bidirectional prototip deney — akademik preliminary veri

2. TUBITAK 1001 proje teklifi cyclic DSS cihaz alimi ile (Mehmet abinin gerekcesi)

3. Harun hocam ile ODTU cihazi uzerinden ortak calisma (Maras kil verisi)

4. Boulanger-Idriss (2007, 2008) framework + ASTM D6528 uygun methodoloji

5. Post-cyclic monotonic ile strength loss karakterizasyonu (Ayse ablanin notu)

6. Selim'in onerisi: kapsami genis tut, regional mineraloji atlasi

Yayin ciktisinda Izmir semineri (Deniz ablanin daveti) hedef. Saglicakla.

Begum, "regional mineraloji atlasi" fikrini begendim — Lupini et al. (1981) sliding-turbulent-transitional classification kil mineraloji bazli rezidüel davranısı ayirir, cyclic framework'e de direkt uygular. Smectit > %30 zeminler "sliding mode" rezidüel, dusuk phi_r, cyclic softening yuksek. Kaolinit baskin "turbulent mode", yuksek phi_r, cyclic softening dusuk. Atlas icin mineraloji sınıflandırmasi temel omurga olabilir.