Doktora ogrencimle kayma hizi (strain rate) hassasiyet calismasi yaptik. Ayni CL kil (PI 26, w_n %28), ayni normal stres (200 kPa), ayni lab kosulu — 4 farkli kayma hizinda CD shear.

Hizlar ve sonuclar:\n0.001 mm/dk: phi_peak = 22.8 derece, peak strain 1.8 mm\n0.005 mm/dk: phi_peak = 23.4 derece, peak strain 2.0 mm\n0.020 mm/dk: phi_peak = 24.7 derece, peak strain 2.4 mm\n0.100 mm/dk: phi_peak = 26.9 derece, peak strain 3.0 mm

Eklem: t100 yaklasik 90 dakika konsolidasyondan, TS EN ISO 17892-10 Annex B formul ile minimum t_f = 12.7 * 90 = 1143 dk = 19 saat, kayma hizi df=5 mm icin 0.0044 mm/dk. Yani 0.005 mm/dk standartin sinirinda, 0.001 muhafazakar, 0.020 ve 0.100 yetersiz drenaj — son ikisi yari-undrained CU benzeri.

Soru: 0.001 vs 0.005 farki 0.6 derece — bu istatistik gurultu mu yoksa creep etkisi mi? Casagrande & Wilson (1951) creep ile peak'in zayif dustugunu yazmis, benim 0.001'de fark gercekten dusuk geldi (creep girmis olabilir). Standart kabul kac mm/dk olmali — formul minimumu (0.0044) yeterli mi yoksa daha asagi mi inilmeli?

Ezgi, klasik bir veri seti yapmissin. Casagrande-Wilson 1951 ve Bishop-Henkel 1962 ikisinin de yazdiği gibi: cok hizli = pore pressure birikir = yapay yuksek peak (sahte CD); cok yavas = creep + secondary compression = peak hafif duser, gercek drained altinda biraz dusuk okunur.

Senin 0.020 ve 0.100 mm/dk hizlari belirgin yari-undrained (phi 24.7 ve 26.9, 0.005'taki 23.4'ten yuksek). 0.005 mm/dk pratik standart kabulde "tam drained" yakini. 0.001 mm/dk ise creep tarafina kayma riski var, 0.6 derece dusuk olmasi muhtemel creep etkisi.

Pratik kabul: TS EN ISO 17892-10 Annex B formul minimumu (senin durumda 0.0044 mm/dk) yeterli ve dogru. Daha yavas inmek "guvenli" degil, gerceğin hafif altina iniyorsun. Endustri standardi 0.005 mm/dk civari, akademik calismada 0.002-0.005 araligi ideal.

ank_ezgi yazdi:

0.001 mm/dk: phi_peak = 22.8 derece

0.001 mm/dk'da fark gercekten creep gibi gozukuyor, peak'in 0.005'a gore 0.6 derece dusmesi cogu kil icin tipik creep etkisi araliği. Ezgi datayi yayinlasan, "Turkce literaturde rate sensitivity" olarak referans olur.

Saha pratigi acisindan: ozel laboratuvarlar genelde 0.005-0.01 mm/dk araliginda kalsin diye motor ayarini sabit tutar, hesap yapip her numuneye ozel hiz girilmiyor cogu zaman. Bu kabul edilebilir cogu kil icin ama dusuk-PI ince-zemin (siltli kil) icin t100 hizli, 0.01 yeterli; yuksek-PI sik-kil icin t100 yavas, 0.005 yetersiz olabilir. Hesap yapmadan standart hız uygulamak risk.

Gibson-Henkel (1954) orijinal turetimde drained kosul saglanmasi icin "average degree of consolidation" U >= 0.95 olmali kayma sirasinda. Formula: t_f = (H^2 / (cv * F)) * U inversi, F dagıılım faktoru cift drenaj icin yaklasik 0.4. Bu turetimi yapinca minimum t_f cikar, hizli kesme U<0.95 demek = pore pressure birikti = peak yapay.

Senin 0.100 mm/dk'da df=3 mm peak, sure 30 dk. cv = H^2 / (T100 * 4) = 10^2 / (90*4) = 0.28 mm^2/dk diyelim, U(30 dk) = 1 - exp(-pi^2/4 * Tv) = 30 dk'da Tv yaklasik 0.08, U yaklasik 0.30. Yani drenaj sadece %30 saglandi! Peak'in 26.9'a cikmasi tam undrained yakini, mantikli.

Bu hesap rapor edilmesi gereken bir parametre, "drained ratio" diye. Lab cogu rapora yazmaz ama akademik calismada yer almali.

Saha tarafindan: ben rapor okurken kayma hizinin yazili olup olmadigini bakmadim hic acikcasi. Cogu lab raporu "0.5 mm/dk standart hizla kesildi" gibi tek cumle ile geciyor, drained kontrol yapilmamis varsayim. Ezgi'nin verisi sahaya yansima yapacak — su andan itibaren rapor gelince hizi sorgulayip drenaj ratio'su isteyeceğim.

zeminci_burak yazdi:

drained ratio

Burak, "drained ratio" terimini kullanip rapora yazma fikri muhim. Yeni mezunlara ders kitabinda yok bu kadar net, ama her CD raporda olmasi gereken bir kalite-gostergesi. Bunu bir educational note halinde yazabilir miyiz birlikte forumda?

Hesabin temiz: 0.100 mm/dk hizi gercekten %30 drained. Peak phi 26.9 ile 0.005 mm/dk peak phi 23.4 arasi 3.5 derece, undrained vs drained tipik fark araliği. CD diye gelen rapora "drained" sayisindan emin olmak lazim.

Hizli kesince phi yuksek cikiyor — yani musteri "phi yuksek olsa iyi olur" diyorsa lab'a "biraz hizli kesin abi" demek yetiyor anlasilan. Ezgi sen bu veriyi yayinlama, mafya peshindenden kosar.

KTU'de bir tezde benzer rate sensitivity calismasi yapilmis 2017'de, kaolinit ve illit-baskinli iki kil icin. Kaolinit phi 0.005-0.001 araligi 0.4 derece duser, illit-baskin 0.7 derece duser. PI yukseldikce rate sensitivity artiyor — Ezgi'nin PI=26 datasi kaolinit-illit karisik karakter, 0.6 derece tutarli.

Yayin onerisi: rate sensitivity ile PI korelasyonu. Tek-kil veri yetmez, 4-5 farkli kil PI degisiklikli bir veriseti olusturursan paper guclu durur.

Ezgi, ek deney onerisi: 0.0044 mm/dk'da (formul minimumu) bir set daha al, 0.001 vs 0.005 arasi gercek drained noktayi ayrima yardim eder. Belki 0.0044 = 23.0 derece civari cikar, 0.001 (creep tarafi) 22.8, 0.005 (drained sinir) 23.4 — ucu birlikte trend cizilir.

Bu paper akademik olarak tabii ama saha icin de kritik kalite metrikleri sunar. Yapi denetim mudurluklerinde "lab raporunda kayma hizi nedir" sorusu sorulmali, cogu rapor bu detayi kacirir.

ayse_can_ist yazdi:

0.0044 mm/dk'da bir set daha al

Ayse abla, kabul, ek nokta ekleyecegim. Bir-iki hafta icinde set tamamlanir.

Toparlama: 0.005 endustri standardi, 0.0044 formul minimumu, 0.001 creep tarafi, 0.020+ undrained tarafi. PI ile rate sensitivity korelasyonu ek calisma. "Drained ratio" rapor metriği olarak ileri surulmesi.

Lab raporlarinda kayma hizi yazilmiyor genelde, bu temel eksiklik. Ezgi'nin verisi gosteriyor ki hizi degistirmek phi'yi 4 derece kadar oynatabiliyor — bu rapor parametresi degil mi? TSE bu konuda guncelleme cikarmali, "kayma hizi + drained ratio raporda zorunlu" diye.

Selim hakli, Ezgi'nin paper'i TSE'ye standart guncelleme onerisi olarak da gidebilir. Bu kadar sayisal kanitla teklif gelirse goz ardi etmek zor olur. Ankara'dan bilenler ile bu yolda gidelim ileride.

Bir educational note birlikte yazma fikri Ezgi-Burak guzel olur, forum aktif tartismadan dogan kucuk bir teknik metni baska genc muhendislere okutmak guzel donus. Ben de katki vermek isterim, Bornova saha ornekleri ile.

Saha bilirkisi cephesinden ekleme: simdiye kadar gordugum cogu lab raporunda kayma hizi yazilmiyor, sorulunca lab "0.5 mm/dk standart" deyip geçiyor. PI=30+ kil icin 0.5 mm/dk total undrained zaten — yani Turkiye'de cogu "CD" raporu sahte CD muhtemelen. Ezgi'nin verisi bu kadar yaygin bir hatayi belirginlestirdi. Educational note talebim de var, paylasinca link gondereyim genc muhendislere.

IksaKurucu yazdi:

cogu "CD" raporu sahte CD muhtemelen

IksaKurucu, kati bir laf ama sayilar bunu destekliyor. 0.5 mm/dk hızla PI=30 kil 5 mm peak'e 10 dk'da varir, Tv yaklasik 0.027, U sadece %18. Yani "drained" diye gelen CD raporu fiziken %18 drained, gerisi pore pressure birikmis — net undrained.

Bu noktayi educational note'un ilk paragrafi yapacagim. "Lab raporunuzda kayma hizini sorgun, formul minimumu hesaplayın, drained ratio U > 95% olduğunu teyit edin" diye somut talimat.