Akademik bir merak, ama saha sonucu var: numuneye CD direct shear yapmadan once anisotropic konsolidasyon (K0 simulasyonu, sigma_v' arttirip yatay basinci kontrol) + bir yuk-bosaltma cevrimi uygulayinca phi_peak degisiyor mu?

Bizim Bornova lab'da Ege Universitesi YL ogrencisi ile bir mini-set yapildik: 6 numune, hepsi ayni zemin (CL kil, PI 24, w_n %29). Set A: standart prosedur (1D K0 konsolidasyon + CD shear). Set B: K0 konsolidasyon + sigma_v 200'den 50'ye dusur sonra tekrar 200'e cikar (yuk-bosaltma cevrimi) + CD shear. Ayni hedef sigma_n.

Sonuc: Set A phi_peak ortalama 23.4 derece, Set B phi_peak ortalama 23.1 derece. 0.3 derece fark, istatistik gurultu siniri. Beklenirdi ki bosaltma-yukleme "yapay OCR" yaratsin ve peak phi artsin ama olmamis.

Tatsuoka et al. 1997 anisotropic stress path makalesi peak phi'nin path-independent oldugunu, ama small-strain stiffness Gmax'in cyclic loading'den dustugunu yazmis. Bizim data peak phi acisindan onu desteklerken, deformasyon modulu olcumu yapmadik. Bu sonucu nasil yorumlayalim?

Tatsuoka 1997 dogru referans. Peak phi' Mohr-Coulomb gerilme cemberinin envelope tegetidir, gerilme yolu ne olursa olsun envelope ayni zemin icin sabit kalir (drained durumda, mineralojik degisim olmadan). Senin Set A vs Set B'nin 0.3 derece farki gercekten gurultu sinirinda.

Peak phi path-independent, ama soyle bir incelilik var: stress path icinde plastic deformation birikti ise zemin "structure" degismis olabilir, peak biraz farklilasir. Senin yuk-bosaltma cevrimin elastik aralikta kaldi ise (kucuk plastic strain) phi degismez. Eger plastic strain biriktirdiyse hafif fark olabilir, ama yine de cogu killer icin %5'den az.

Set B daha cok small-strain stiffness (G0, K0_loading vs K0_unloading anisotropy), creep, secondary compression gibi parametrelerde fark gosterir. Bu parametreleri olcmediysen peak phi sonucu zaten beklenir, gurultu degil "Tatsuoka teyidi".

izmir_geo_deniz yazdi:

peak phi path-independent

Akademik degeri yuksek bir doruluma ulasmissin Deniz. Yayinlamayi dusunsen, "stress path independence of peak phi in CD direct shear — experimental verification on PI=24 CL clay" gibi bir paper iyi durur. Sayisal kanit niteliginde.

Bir ek olarak: small-strain modulu olcmediysen Tatsuoka'nin ana tezini yari yari teyit ediyorsun. Tam doruluk icin bir bender element test seti veya cyclic triaxial G0 olcumu eklersen cifte kanit olur. Set A vs Set B G0 farki 10-20% beklenir cyclic loading'den, peak phi farkina karsin.

Bir kontrol: yuk-bosaltma cevrimi sigma_v 200 -> 50 -> 200 — bu OCR_max = 200/50 = 4 demek. OCR=4 oldugu pikte numune mekanik olarak farkli sayilirdi (post-peak softening azalır, dilatasyon artar). Ama final stres yine 200, OCR=1 efektif kosulu. Senin "Set B" ortalama OCR_eff hala 1.

Eger ikinci yuklemede 200'u gectiysen (200 -> 50 -> 250 mesela) o zaman effective OCR=1.25 cikardı, peak phi hafif artardi. Yapmadığın icin set B fiziksel olarak Set A'ya esdeger oldu, fark olmamasi normal.

Onerim: Set C ekle, sigma_v 200 -> 50 -> 300 (yani daha yuksek max). OCR_eff degisir, peak phi farki net olur muhtemelen.

zeminci_burak yazdi:

200 -> 50 -> 300 (yani daha yuksek max)

Burak, fikir cok temiz. OCR_eff farki ile path effect ayrismis olur. Set C ekleyelim, ogrenciye soyleyecegim. Bu zaten Ezgi'nin batch 002'deki OCR uretme tartismasini hatirlatti, kademeli pre-yuk + bosaltma kombo bir sey cikabilir.

Konu yari yariya peak phi vs path-history, yari yariya OCR-bagli mekanik tepki. Iki alt-paper potansiyeli var bu vesile ile.

Saha bakisindan ekleme: gercek arazide her zemin yagis-kuruma cevrimi, yer ustu cikarildigi icin ust gerilme hafiflemesi, bina yapildiginda yeniden yuklenme — multiple stress path historileri yasamis halde. Lab'da bu historileri tam taklit etmek imkansiz, hep "ortalama" deney yapiyoruz.

Deniz'in calismasi peak phi'nin bu historiden bagimsiz (en azindan elastik aralikta) oldugunu gostermesi lab pragmatigi acisindan rahatlatici — yani standart deney yapmak yeterli, history'i bilmek zorunda degiliz peak icin. Stiffness/deformasyon parametreleri icin ise bilmek lazim.

Numuneye 200'den 50'ye duser, sonra yine 200'e cikar — bir ev gibi, kiraci cikar yeni kiraci girer, evin rengi ayni kalir genelde. Phi de ayni. Akademik teyit hayatin ozeti.

Deniz'in datasi standart sartname rapor formati icin onemli. Cogu standart "tek 1D K0 konsolidasyon" sart kosar, gercek saha "complex stress history" yasamis. Eğer peak phi etkilenmiyorsa, standart prosedur dogrulanmis demek peak parametresi icin. Bu sonuc uygulayicilar icin guzel haber.

Ek deney Set C iyi olur, OCR_eff testi tasarim icin daha pratik. Saha'da 5 m derinde gomulu numune zaten OCR>1 gercekligi yasiyor.

KTU'da benzer bir set yapilmisti 2018'de, OCR=4 yapay olusturulup CD shear, peak phi 0.5-0.8 derece artmis tipik OC kil davranisi. Deniz'in Set A vs Set B'sinde fark gormemen muhtemel cunku OCR_eff = 1 kalmis. Burak'in Set C onerisi sonucu ayrimsanir.

Bir bana ilginc gelen nokta: pratikte saha numunesini lab'a getirirken "stress release" (numune topragin altinda iken sigma_v vardir, lab'a geldiginde sigma_v ~0) dogal yuk-bosaltma yapiyor. Yani her saha numunesi zaten yuk-bosaltma hatirasi tasiyor. Deniz'in calismasi bu acidan saha-temsili — Set B zaten gercek hayata yakin.

Set A "ideal lab kosulu" demek, gercek saha numunelerinin hepsi Set B benzeri history'ye sahip. Yani standart deney prosedurunde "Set B" varsayilmali aslinda. Akademik teyit pratik temsile cevrilebilir.

trb_deniz_inz yazdi:

her saha numunesi zaten yuk-bosaltma hatirasi tasiyor

Cok degerli bir cerceve sunuyorsun Deniz (adasim) :) Saha numunesi lab'a geldigi an yuk-bosaltma yasamis durumda — peak phi etkilenmiyorsa, standart prosedur "elimden geleni yaptim ama numune zaten history yasamis" durumunu kabullenmis demek. Path independence sonucu bu acidan da rahatlatici.

Yayindaki tartisma bolumune bu yorumu eklerim, saha-lab koprusu paragrafi icin guzel cumle olur.

Peak phi path-independent zaten Mohr-Coulomb teorisinin temelidir, deneyle teyit guzel ama yeni bir sey degil. Yine de Turkce literaturde yapilmis sayisal kanit az, yayina deger.

Selim biraz sert ama bilim teyit gerektirir, "zaten teori soyluyor" deneye gerek yok demek hatali. Deniz iyi bir sey yapti, Burak'in Set C onerisi ile guclenir, yayinlanmasi tavsiye edilir.

Sonuc itibariyle: peak phi standart deneyle alindigi gibi tasarima konabilir, history endisesi olmadan. Stiffness ve deformasyon icin ise history bilmek lazim, ayri parametre seti.

Deniz, Set C'yi ekleyince Bornova ekibinin verisini KTU ile karsilastirabiliriz, bizim 2018 OCR=4 setimizle. Iki bagimsiz lab ayni teyidi verirse paper cok guclu durur.

Harun, mukemmel olur. Eylule kadar Set C tamamlanir, sonra KTU verisi ile birlikte ortak yazariz. Cok-merkez teyit Tatsuoka'nin orijinal makalesinden sonra Turkce literaturde nadir, paper 2025 sonu hazir olur diye umuyorum.