Yeni bir sorum var abiler. Gecen hafta bir numunede PL olcumu yaptim, garip bir durum yasadim.

Numuneyi eller arasinda yuvarladim, 3 mm kalinliga gelene kadar hic kirilma olmadi — yuzeyde catlak bile yok. Ama devam edip inceltince 2 mm civarinda bariz kirildi, segmentlere ayrildi. Standart 3 mm'de kirilmayi tarifliyor ama numune 2 mm'ye kadar dayandi.

Bu durumda PL olarak hangi su muhtevasini kaydedeyim? 3 mm gecisindeki nemi mi, 2 mm'deki gercek kirilma nemini mi? Normalde bu durum nasil yorumlanir?

Guzel soru, standartlarda tanim net: PL = rulonun 3 mm capta (ASTM) veya 3 mm'de (TS EN ISO 17892-12) kirilmaya basladigi andaki su muhtevasi. "Kirilma basladi" yani ilk catlak gozukmeli. Eger 3 mm'ye kadar kirilmiyorsa, numune hala PL'nin ustunde demektir — daha cok su var, kuruma gerekir.

Ne yapman gerekirdi: numuneyi topla, tekrar kneading yap, biraz havada kurut (su muhtevasini dusur), sonra tekrar rulola. 3 mm'de kirildigi noktaya gelene kadar tekrar ederdin. 2 mm'deki kirilma PL'nin altinda.

manisa_jr yazdi:

2 mm civarinda bariz kirildi

Bir nokta daha: 3 mm'de kirilmayip 2 mm'de kirilan davranis, zeminin plastikligi yuksek olmasi ile ilgili olabilir. CH tipi killerde bu sik. Numune cok plastikse, PL net bir esik degil geniş bir gecis bolgesi gibi davranir.

Ama dogru olan, standardin tanimini izlemek: 3 mm threshold. Sen "2 mm'de kirildi PL = X" yazamazsin, operasyonel olarak yanlis.

Anladim. Yani numuneyi biraz daha kurutup tekrar yuvarlamaliyim 3 mm'de catlak cikana kadar. Tamam, yarin tekrar yapacagim.

Bu arada numune gerçekten plastik gorunuyor — LL on-deneme ile 55 cikti. Muhtemelen CH tarafinda.

LL ~55 + yuksek plastisite = CH olmasi mantikli. Bu tip zeminlerde PL olcumu subjektiftir, operator-to-operator varyans yuksek olabilir. TS EN ISO 17892-12 ekindeki precision tablosunda CH zeminler icin PL'in tekrar edilebilirlik standart hatasi 2-3 birim civari.

3 mm threshold icin ASTM 3.2 mm rod karsilastirma cubuk kullanmani oneriyor — elinle 3 mm'yi hissetmek zor, rod ile kiyaslamak daha guvenli.

Bir ek: Fall Cone yontemi (ISO 17892-12 Annex D) PL icin alternatif ve subjektiflikten kurtarir. Britanya standartlarinda (BS 1377) cone penetration 2 mm eşdeger PL tanimi var. Yüksek plastikli zeminlerde Fall Cone daha tutarli sonuc verir.

Lab'inda Fall Cone var mi Manisa? Eger varsa CH numuneleri icin onu kullanmak iyi olur.

MAYilmaz_Inz yazdi:

Lab'inda Fall Cone var mi Manisa?

Yok abi, Casagrande ve rulo yontemi ile calisiyoruz. Fall Cone lab'imizda yok.

Fall Cone Avrupa'da standart, Turkiye'de hala Casagrande + rulo baskin — ekonomik sebepler. Ama ben fall cone Izmir Yuksek Teknoloji'de kullanip Casagrande ile kiyasladim, LL icin Fall Cone 2-4 birim daha yuksek veriyor sistematik olarak, Wroth & Wood 1978 makalesinde aciklanmis, cone angle ve mass'a bagli.

Manisa, senin elin altindakiyle devam — rulo yontemi evrensel, kurudukca 3 mm'de kiracak.

PL rulosu benim icin hayatta en zor 5 dakika, her seferinde "bu 3 mm mi, 3.5 mm mi" diye gozum kamasiyor. Genc Manisa hos geldin kardesim, aynen senin gibi ben de her PL deneyinde bir varolussal kriz yasardim.

Bilimsel olarak Ezgi'nin isaret ettigi nokta kilit: PL fizigi itibariyla kesin bir esik degil, brittle-ductile gecis bolgesi. Haigh, Vardanega & Bolton 2013 makalesinde yazdigi gibi, PL'deki undrained shear strength zaten yaklasik 100 kPa mertebesinde olup LL'den (1.7 kPa) 2 order of magnitude fark tasir. Bu geciste 3 mm sadece konvansiyonel bir nokta, gercekten "kirilmaya basladi" tanimi net degil.

Bu yuzden operator training onemli. Yeni muhendisler icin lab'da deneyimli birinin yaninda 10-15 tekrar yapmak standardize eder.

Ankara'da bizim lab'da junior muhendislere "3 mm rod" kullaniyorum — metal bir 3 mm capa cubuk, rulonun yaninda. Yuvarladiktan sonra cubuk ile kiyasliyorlar. Bu hem subjektifligi azaltiyor hem egitimi hizlandiriyor.

Begum hanim Haigh referansini verdi cok iyi oldu, ben de bu makaleyi ODTU'dayken okumuştum. Konu su: LL ve PL aslinda strength-based tanimlamalar ama uzun yillardir "el" ile olculuyor. Haigh fall cone ile 100 kPa esigini direkt olcmeyi oneriyor, daha bilimsel. Ama pratikte Turkiye'de yillardir Casagrande/rulo oldugundan, sistemi degistirmek yavas.

Bu kadar okumayi dusundugunde, lab'inda Fall Cone almak icin is veren ikna edebilir misin? Orta vade iyi yatirim.

Biz Denizli'de Fall Cone aldik gecen yil, Wykeham Farrance marka, 80 gram cone. 4500 euro civarina maal oldu. CH zeminlerde gercekten Casagrande'den daha tutarli sonuclar veriyor, ozellikle genc muhendislerin sapma oranini dusurdu.

Tesekkurler herkese. Yarin numuneyi biraz kurutup tekrar yuvarlayacagim, 3 mm'de catlak cikana kadar. Bir 3 mm rod bulup karsilastiracagim. Fall Cone olayini da sef ile konusayim, belki orta vadede alim planlariz.

Haigh 2013 makalesini bulup okuyacagim, tesekkurler Begum hanim.

Ozet: 3 mm'de kirilmayan numune PL'nin ustunde (daha fazla su), kuruma + tekrar rulola. 3 mm rod ile kiyas kullan. CH zeminlerde PL subjektif, operator egitimi onemli. Fall Cone uzun vade alternatif. Iyi ogrenme.