Bu konuda yapılan yayınlarda Hidrometre okumalarında sıcaklık düzeltmesi nasıl yapılır? Sıcaklık 20°C değil 24°C çıktı. ASTM D422'de düzeltme tablosu var mı? (Terzaghi, 1943)

Viskozite ve su yoğunluğu sıcaklığa bağlı. Stokes'ta η (viskozite) sıcaklıkla değişir; tane çapı D ∝ √(η). Sıcaklık yüksekse η düşer, D küçük hesaplanır. Düzeltme faktörü uygulanır.

ASTM D422'da sıcaklık düzeltme tablosu vardır. Okuma sıcaklığına göre R (hidrometre okuması) düzeltilir veya doğrudan tane çapı hesabında sıcaklık faktörü kullanılır. Genelde 20°C veya 22°C referans.

Son projemizde tam da bu sorunla karşılaştık, Formülde tane çapı D = K√(L/t). K sıcaklık ve özgül ağırlığa bağlı sabit. ASTM D422'da K değerleri sıcaklık için tablo halinde verilir. 24°C için K değerini tablodan alın.

Sınavda böyle bir soru gelmişti, Lab'ta her okumada sıcaklık ölçtük. Hesaplamada 24°C'ye karşılık gelen K kullandık. Hocamız 20°C'den sapma varsa mutlaka düzeltme yapın dedi. Not aldım, çok sağolun.

Sıcaklık okuma sırasında değişir (oda ısınıyor vb.). Her okumada veya 2–3 okumada bir sıcaklık not edilir, o okuma için o sıcaklıktaki K kullanılır.

L = efektif derinlik (hidrometre menisküsünden okuma noktasına). t = okuma anındaki süre (dakika). D = K√(L/t), K = f(T, Gs). Bu konuda tez çalışması yapan öğrencim var.

TS EN ISO 17892-4'te de sıcaklık düzeltmesi veya K(T) kullanımı belirtilir. Standarttaki tablo veya formülü kullanın. 24°C için K, 20°C'dekinden farklıdır.

Excel'de K tablosunu girip sıcaklığa göre K seçtik. D = K*SQRT(L/t) ile D hesapladık. L ve t her okuma için farklı.

Laboratuvarımızda Özet: Her okumada sıcaklık alın, ASTM D422 (veya TS) K tablosundan o sıcaklık için K kullanın. D = K√(L/t). Sıcaklık düzeltmesi yapılmazsa gradasyon hatası olur.

Özet: Sıcaklık düzeltmesi K faktörü ile yapılır. ASTM D422'da K(T, Gs) tablosu var. 24°C için tablodan K alıp D hesabında kullanın.

Mevcut literatür incelendiğinde Stokes yasası küresel dane varsayar. Yassı kil mineralleri daha yavaş çöker.

20 yıllık saha deneyimimle söyleyebilirim, Pratikte elek + hidrometre kombine eğrisi tam granülometri verir.

Hidrometre ile belirlenen 'dane çapı' eşdeğer çaptır, gerçek boyut değil. (Terzaghi, 1943)

Bir de şu var: Kaynak belirtebilir misiniz? Ne dersiniz?

Dr. Öğr. Üyesi Yiğit Özkan arkadaş, hidrometre deneyinde o şekilde yaparsan numune bozulur. Doğru prosedür şöyle...

Taner Gökçe hocanın tespiti çok yerinde. hidrometre literatüründe de aynı sonuçlara ulaşılmış.

Lazer difraksiyon hacim bazlı, hidrometre kütle bazlı ölçer. Yassı danelerde fark artar. (Lambe & Whitman, 1969)

Bu konuda yapılan yayınlarda Dispergatör olarak sodyum hekzametafosfat (Calgon) kullanın. Alternatifler güvenilmez.