Arkadaslar, Brusseles'te gecen hafta CEN/TC 250/SC 7 toplantisinin sonuclarini takip ettim, EN 1997-3 (Geotechnical structures) taslak dokumani 2025 sonu icin yayinlanmaya hazirlaniyor. Bu Eurocode 7'nin yeni paradigmasi: 1997-1 genel kurallar, 1997-2 zemin etudu, 1997-3 kazikli/yuzeysel temel/iksa/ankraj/dolgu yapilari icin "yapisal" hukumler. Ucu birden 2025-2026 doneminde resmi yururluge girecek.

Turkiye tarafinda durum: TSE'nin Geoteknik Komitesi (TC 88 alt komitesi) ulusal ek (NA) hazirligi icin 2024 sonunda calisma grubu olusturdu. Daha onceki batch'lerde de tartismistik, NA olmadan partial factor degerleri "tavsiye" olarak kullaniliyor — mesela tan(phi) icin gamma_phi = 1.25 (DA2) ya da 1.25 (DA3) gibi. NA cikarsa Turkiye kendi degerlerini (deprem yuk birlesimleri, su muhtevasi etkileri, yerel kil davranisi) sabitleyebilir.

Sorum sektordeki muhendislere: NA'da Turkiye'ye ozgu olarak nelerin sabitlenmesini istersiniz? Akademiden komiteye onerge gonderilebiliyor. Gercek pratikten ne tip beklentileriniz var?

Ezgi, en cok merak ettigim nokta: limit state sinifi GEO icin partial factor seti. Su anki tavsiye degerler (gamma_phi=1.25, gamma_c=1.25, gamma_cu=1.4) Avrupa'nin orta-Bati zemin profili icin kalibre edilmis. Turkiye'deki yumusak Marmara killeri (cu = 25-50 kPa, OCR=1) icin gamma_cu=1.4 cok az gelir bana, gamma=1.6-1.8 daha mantikli. Ozellikle Avcilar-Kucukcekmece hattindaki kil yerlesimlerinde rutin kayma gocmesi vakalari yaratmistir.

NA'da bolgesel partial factor cizelgesi olmasini cok isterim. Marmara, Ege, Karadeniz farkli zemin karakterleri var, tek deger Avrupa-style yetersiz. Mesleki olarak gormediginiz vakalari komiteye boyle istemeyiz tabii, ama ben ofiste 4-5 farkli proje tipinde bu sapmayi gozlemledim.

Ezgi, soruyu guzel sormussun. Ben de 17 yil sektorde, EN 1997-3'un 1997-1 ile catismayan ama detay genisleten bir dokuman olacagini biliyorum (taslak SC7 dokumanini gordum), simdi pratik tarafta sunlari isterdim NA'da:

1) Kazik tasarimi icin yerel q_b ve q_s degerleri — alfa metodu Avrupa kil profili icin kalibre, Turkiye'de cogu yerde ya cok konservatif ya cok rahat sonuc verir. CPT-tabanli yerel korelasyon NA'ya konsa harika. 2) Iksa duvarlari icin EQU limit state ile birlikte deprem yuku kombinasyon kurali — TBDY 2018 ile Eurocode 7 arasi koprü tam yok, NA bunu kapatabilir. 3) Suni dolgu (engineered fill) icin partial factor — yol/baraj projelerinde kritik.

Komiteye yazili onerge cikarsa imzalarim. Akademi-sanayi koprusu boyle pratik kurulur.

Yapi denetim tarafindan: Cevre Sehircilik Bakanligi 2024 sonu Eurocode 7 cercevesini "tamamlayici" olarak tanidi resmi yaziyla. Yani NA cikarsa once tamamlayici sonra zorunlu hale gelmesi sirayla bekleniyor. Bu sirada TS 1900 ana referans olarak kalmaya devam ediyor.

NA'ya benim onerim: rapor sablonu bolumu de eklensin. Eurocode 7'nin EN 1997-1 madde 2.8'inde "Geotechnical Design Report" iceriği listelenir ama format esnek. Turkiye'de yapi denetim icin standart bir GDR sablonu olsa, denetim sureci hizlanir, muhendisler arasi tutarlilik artar. Bu administrative bir oneri ama is hayatinda buyuk fark yaratir.

Iksa duvari kurucusu olarak EN 1997-3'un en cok ilgilendigim bolumu Section 8 (retaining structures). Taslagi gordum, ankraj tasarimi icin yeni bir limit state ele alinmis: ankraj-kil arayuzu cekme kapasitesi icin ayri partial factor (gamma_a) onerisi. Su an tavsiye 1.1, ama Turkiye'de ankraj cekme deneyleri (BS 8081 / EN 1537) sonuclari Avrupa norm degerlerinden %15-25 daha az dispersiyon gosteriyor — yani daha tutarli. Demek ki bizde gamma_a=1.05 yeterli olabilir.

Ezgi, bu konuda komiteye veri sunabilirim. Bizim firma 2018-2024 arasi 340+ ankraj test verisi tuttu, istatistikleri cikariyoruz. NA'ya gercek Turkiye verisi koymak en saglam yontem.

IksaKurucu yazdi:

340+ ankraj test verisi tuttu, istatistikleri cikariyoruz

Taner, bu olaganustu bir veri kaynagi. Komiteye sunmak icin format konusabiliriz. Genelde "anonim, agregated, m2 ya da cap-bazli normalize" sekilde paylasimlar yapiliyor, mahremiyet ve ticari koruma saglaniyor. ITU'den Prof. Aksoy WG-3 baskanı, ona DM atabilirim, sizinle eslestiririm.

Bir akademik not: NA'da Turkiye verileri ile kalibre edilmis partial factor degerleri konursa, EN 1997-1'in madde 4.5.2'sindeki "calibration to past experience" hukmune dayanir. Yasal olarak guclu zemine oturur.

KGM tarafindan yazıyorum: KGM Sartnamesi 2020 revizyonunda Eurocode 7'ye atif var ama "uygun goruldugu projelerde" diye esnek tutuldu. Yol/koprü altyapi projelerinde kismi katsayilar kullanilirsa sismik kombinasyonlar hala TBDY uzerinden oluyor. NA bu noktayi kapatmali — sismik yuk + Eurocode 7 GEO/STR limit state birlestirme kurali resmi olmali.

Yoksa muhendisler her projede kendi yontemini kuruyor, denetim de "calismis gibi gosteriyor" diye gecistiriyor. Sistematiklik yok.

Antalya tarafindan da bir not: kireçtasi-dolomit zeminlerinde (Antalya travertenleri) Eurocode 7 kil-baskinli zemin tipolojisi icin yazilmis cogu hukum direkt uymaz. Karstik bosluklar, yerel govde davranisi, vs. NA'da kayalik / karstik zemin tipi icin ek rehberlik olsa pratik cok kolaylasir. Su anda biz TS 1900 + KGM Bolum 113 + ISRM SM kokteyl hazirliyoruz her projede.

NA'ya bolgesel zemin tipolojisi eklenmesi gercekten degerli olur. Ezgi'nin dedigi WG-3'e bu tip pratik vakalari da iletiyor olmali.

Bahadir abi kayalik tarafini soyledi, ben Ankara kili tarafindan: OCR yuksek (3-8 araliginda), sismik aktivite orta, klasik Avrupa OC kili davranisindan biraz farkli. NA'da OCR'ye gore stiffness modulu (E50, Eur) kalibrasyon cizelgesi olsa, sonlu eleman analizinde girdi parametre belirsizligi azalir.

Bir de pratik bir oneri: NA Turkce dilde acik dille yazilmali, EN 1997 Turkce cevirisinde bazi terimler (ornek "shaft resistance" -> "yuzey direnci" mi "kazik govde direnci" mi?) tutarsiz. Terminoloji tablosu eklenmeli.

Akademik bir bakis: NA komitesinde mutlaka jeoteknik veri tabani altyapisi konusulmali. Avrupa'nin BIONIC, INTERACT gibi veri tabani inisiyatifleri var; NA'ya kalibrasyon icin Turkiye veri tabani ihtiyaci aciktir. TUBITAK 1001 baz alinarak yurutulen ulusal jeoteknik veri tabani projesi olabilir mi? IMO bu konuda lobi yapmali bence.

Ezgi, bu noktayi WG'a sunmadan once IMO Genel Sekreterligine yazsak iyi olur, kurumsal arkasi olmali bu girisimin.

konya_arge_begum yazdi:

NA'ya kalibrasyon icin Turkiye veri tabani ihtiyaci aciktir

Begum, ayni dusunceyi paylasiyorum. ITU + ODTU + KTU + Selcuk gibi 4-5 universite koordineli bir veri tabani gironu yapsa, NA'ya 5 yil icinde Turkiye-ozgu kalibrasyon onerebiliriz. Su an her hocanin kendi datasi, kullanim disindan paylasim yok. Bu degisecek umarim.

Eurocode 7 Part 3, 4, 5, 6 derken siz zaten kitap yaziyorsunuz. Ben ucuncuye gecemedim. Standardin sonu yok, muhendisin sabri var.

Ben emekliyim ama Eurocode 7'nin Turkiye macerasini yakindan biliyorum, 2008'den beri. O zaman ilk taslak cikti, 2013 revize, 2020 resmi, 2025 NA bekliyoruz. 17 yil oldu yani.

Komiteye soyle bir tavsiye: NA'yi cok genis tutmayin, sade ve ozet olsun. Avrupa NA ornekleri (Almanya, Fransa, Hollanda) cok kalin yazildi, sonradan kullanilmiyor cogu sayfa. Almanya NA 250 sayfa, Hollanda NA 60 sayfa, ikisi de gecerli ama Hollanda'nin daha pratik oldugu konusunda fikir birligi var. Turkiye Hollanda modelini tercih etsin.

Ismet abi, cok yerinde. WG'da cogu zaman "kapsamli" yazma eğilimi var, "basit-uygulanabilir" yerine. Sunumumda Hollanda NA'sini bir referans olarak gosterecegim — sade, sayisal cizelge agirlikli, dilsel az.

Herkese tesekkur ederim. Ozetliyorum: Turkiye-ozgu partial factor (Selim/Mehmet abi), bolgesel zemin tipolojisi (Bahadir), terminoloji tablosu (Suat), ankraj veri seti (Taner), sismik kombinasyon koprusu (Okan), GDR sablonu (Cagri), veri tabani altyapisi (Begum), NA hacmi sade tutma (Ismet abi). Bu sekilde bir oneri paketi cikarip IMO + WG-3'e gonderiyorum bu hafta. Yazili katki vermek isteyen DM atsin.

Ezgi, mukemmel. Bu kadar somut bir "akademiden sektore, sektorden komiteye" hat oldugunu uzun zamandir gormedim. Imzalarim, 2 hafta icinde sana yazili katki gonderirim.

Bu konuda sonuc paylasimlari bekliyoruz. Eurocode 7 NA'si Turkiye geoteknik tarihinin onemli kilometre taslarindan biri, bu donemin tanigi olmak iyi.