Ben emekli oldum 2018'de ama hala kafam mesleki konularla mesgul, kutuphanemde kalanlari okuyup gunu doldurmaya calisiyorum. Bu ay BS 5930:2015 + A1:2020 elime gecti — eski Ingiliz saha tahkik standardinin son revizyonu. 1992'de mezun oldugumda BS 5930:1981 ile baslamistik, sonra 1999, 2015 ve simdi 2020 ek revizyon. Toplam 4 yenileme gordum ben.

Sunu sormak istiyorum genc arkadaslara: BS 5930 hala aktif olarak kullaniliyor mu Turkiye'de? TS EN 1997-2 Annex M ile artik gerekmedi mi? Ben emekli olduktan sonra "BS gemiyle birlikte battı, Eurocode hakim oldu" mu diyemiyorum, yoksa "ozel projelerde hala referans" mi?

Bizim donem sondaj logu formati BS 5930 sablonundan alinirdi, USCS sembol yan yana, Casagrande siniflama, tabaka tarifi metni belli kalipla yazilirdi. Bu kalip hala devam ediyor mu, yoksa Eurocode ile yenilenmis Avrupa kalibi mi var?

Seyfi abi, hosgeldin yine forumlara. BS 5930:2015 (+A1:2020) Turkiye'de hala kullanilan bir referans, ozellikle uluslararasi konsorsiyum projelerinde (Anglo-Turk firma ortakliklari, BAE'li musteriler, Rusya disi proje). Ozellikle saha tarifleme paragraflarinda BS 5930 dilinin oturmusluğu var, Eurocode 7 Annex M biraz daha kati ama az somut.

TS EN 1997-2 Annex M esasen ISO 14688-1/2 ve ISO 14689 ile birlikte calisir, BS 5930'in kapsadığı tum saha tahkik faaliyetlerini (sondaj sayisi, derinlik, ornekleme, in-situ test) o kadar detayli vermez. BS 5930'in hala kiymeti burada — operasyonel rehber olarak.

Sondaj logu formati eskimedi, BS 5930 sablonu pratikte yasiyor. Saha tekniker arkadaslarinin formu bu mantikla doldurulur, sadece Ingilizce yerine Turkce yapilir. Eurocode "yeni sablon" getirmedi.

Seyfi abi, Mehmet abinin dedigi gibi BS 5930 olmedi, sadece "ana standart" konumundan "destek standart" konumuna gecti. Ozellikle 2020 amendment'i ile su konularda guncellenmis: gecirgenligi yuksek zeminlerde double-tube core barrel zorunlu, made ground icindeki hassas kontaminasyon orneklemesi, jeofizik yontemler (MASW, ERT) entegrasyonu. 2015 ana metni zaten genis bir kapsamla guncellenmisti.

Bizim ofiste rapor sablonu BS 5930 + TS EN 1997-2 melezi: tarifleme dili BS 5930'dan, parametre listeleme Eurocode'dan. Iki standart bir arada calisiyor.

Akademik tarafindan: BS 5930 hala bircok lisansustu programda referans olarak okutuluyor, ozellikle saha tahkikat methodolojisi konusu acilirsa. Eurocode 7 Annex M kati gereksinim listesi verir ama "neden, nasil, ne zaman" sorularina cevap az. BS 5930 60 yillik birikimi olan rehber, methodolojinin neden o sekilde yapildigini anlatir. Ogrenciye okutmak icin ideal.

2015 surumu cevre durumu (kontaminasyon, derinlik altinda gaz tespiti) konusunu cok genisletti. Brownfield arazi tahkikati yapanlar icin BS 5930:2015 hala best practice. Turkiye'de kentsel donusum sahalarinda bu tarafa ihtiyac dogacak, su an BS 5930 hala aktif kaynak.

ank_ezgi yazdi:

Brownfield arazi tahkikati yapanlar icin BS 5930:2015 hala best practice

Ezgi hocam, brownfield kelimesini ben yeni ogreniyorum. Bizim donemde "kirlenmis saha" derdik, Ingilizce karsilik kullanmazdik. Kentsel donusum sahalari kirlenmis sayilir mi, yoksa kentsel donusum ile brownfield ayri seyler mi?

Hala ogrenmeye devam ediyorum, hadi bana ders versin biri :)

Seyfi hocam, ayri seyler. "Brownfield" eski endustriyel kullanimi (fabrika, depo, akaryakit istasyonu) olan ve kirlenme suphesi tasiyan sahalar icin tanim. "Kentsel donusum" Turkiye'de cogunlukla deprem riski + eski bina yenileme anlamiyla kullaniliyor, kirlenme zorunlu degil.

Ama Istanbul'da Kartal-Pendik hattinda eski kucuk sanayi parsellerinin donusumlere girdigi bolgeler var, oralarda iki tanim ortusuyor. Bu sahalarda BS 5930:2015'in kontaminasyon orneklemesi prosedurleri hayati. Turkiye'de henuz bu detayda standart yok.

Iksa projesi 6'sindan birinde brownfield benzeri bir saha gorduyoruz Istanbul'da. Eski tekstil fabrikasi parseli, jeotekstil arada. Sondajda renk degisimi, koku, beyaz tortu — kontaminasyon belirtisi. BS 5930:2015 prosedurune gore numuneyi cift kilitli tup ile aldik, akredite kimya laboratuvarina gonderdik (TS EN ISO 17892 ile zemin lab'i, kontaminasyon icin ayri bir sistem).

Cevre Sehircilik Bakanligi'nin "Toprak Kirliligi Kontrolu Yonetmeligi" var ama tahkikat methodolojisi BS 5930 kadar net degil. Bu bosluk yuzunden yine yabanci standarda dayaniyoruz.

Yapi denetim tarafindan BS 5930 referansli rapor karsima cikiyor zaman zaman, kabul ediyoruz cunku TS EN 1997-2 ile celismez. Sadece ek referans olarak sunuluyor genelde, ana referans Eurocode + TBDY. Seyfi abinin tarif ettigi "BS 5930 kalibi" benim de cok rapor okudugum icin tanidik geliyor — "made ground 0-2.0 m, very loose dark brown sandy silty CLAY, occasional brick fragments" tarzi cumleler.

Bu dil Eurocode tabloya donusmus halinden daha okunabilir.

1990'lardan beri sondaj log formati ayni mantikla yazilir, BS 5930 olsun olmasin. Saha tekniker arkadasin elinde matbu form var, "kotu, orta, iyi makas dirence" diye doldurmasi geleneksel. Yabanci standart degisse de saha kalibi degismez. Bu da bir gercek.

Seyfi abi, sizin neslinizden geliyorum, sondajda gorduk birbirimizi 90'larda. Anili guzel bir konu actiniz.

BS 5930 deyince benim aklima 5930 mahalle numarasi gelir, sahalarinizi gozumde canlandiramiyorum.

sarkayasinegi yazdi:

5930 mahalle numarasi gelir

Sarka kardesim, tatlisin valla. Bizim donem standart numaralari ezbere bilirdik, simdiki nesil yazilim arkasi gizli sayfa numarasi gibi sadece. Belki haklisin.

Murat abi, 92-95 arasi ben de Trabzon-Erzurum hatti sondajlarda saha amiri olarak vardim. Belki goruşmüşüzdür de hatirlamiyoruz :)

Liman projesi sahasinda BS 5930 referansini ben kullanmamistim aslinda, sadece TS EN 1997-2 yazmistim. Seyfi abinin actigi konuda farkettim ki BS 5930'i yardimci referans olarak eklemek raporu tarifleme acisindan zenginlestirir. Selim abinin "melez sablon" formati guzel onerme, gelecekte yapacagim raporlarda dusunecegim.

Bir not daha BS 5930'in 2020 amendment'i ile ilgili: jeofizik yontem entegrasyonu daha siki yazilmis. MASW, ERT, sismik kirilma — bunlarin sondaj programi ile nasil entegre edileceği A1:2020 ekinde madde madde anlatiliyor. Bizim Istanbul iksa projelerinde MASW kullaniyoruz son 5 yildir, BS 5930:2020 ile birebir uyumlu hale geldik.

Eurocode 7'nin Annex M'i jeofizigi sadece "yapilabilir" diyor, programlama detayi vermiyor. Bu acidan BS 5930 hala uygulayicinin defteri.

Kocaeli'de 1999'dan sonra saha tahkikatlari biraz "dolu doldur" sekline gecti, BS 5930'in dahi rehberlik etmeye yetmedigi durumlar oldu. Liquefaction risk bolgelerinde standart 4-5 sondaj diyor, biz 12-15 sondaj yapardik. Standart minimum, mantik buyuk fakti. Seyfi abi sizi hatirlattigimda iyi geliyor — eski ekibin disiplini bizdeki disiplinin temeli.

Tesekkurler herkese. Ozetle:

BS 5930:2015+A1:2020 hala aktif, Turkiye'de destek standart konumunda (Mehmet + Selim). Saha tarifleme dili icin guvenilir kaynak (Cagri). Brownfield ve kirlenmis arazi tahkikati icin Turkiye'de daha iyi alternatif yok (Ezgi + Taner). Sondaj logu kalibinin BS 5930 mantigi ile devam ettigi gercegi (Murat). Melez sablon (Selim, Okan)

Yarin kutuphanemden 1981 surumunu de cikarip yan yana koyacagim, eski-yeni arasinda 40 yillik degisimi inceleyecegim. Boyle gun gecirmek de bir keyif aslinda.