Arkadaslar yine Eurocode 7'nin yeni nesli ile ilgili bir kafa karisikligim var, bu sefer iksa+istinat duvari+sev konularinda. Bilgi olarak EN 1997-3:2024 (Geotechnical structures) yayinlandi Avrupa'da. Bu eski EN 1997-1'in retaining structures + foundations + slopes bolumlerini bir araya toplayan, ozel "geotechnical structures" basligi altinda yenilenmis bir parca.

Konu basliklari geliyor: foundations, retaining structures, slopes, embankments, anchors, ground improvement. Eski EN 1997-1'de bunlar dagink yerlerdeydi, simdi tek catida toplanmis. Pratikte tasarimimiza neyi getirir bu? Iksa tasarim akisi degisir mi?

Bir de "anchors" bolumu yenilenmis — TS EN 1537 ankrastraj standardi referansla baglanmis ama EN 1997-3 kendi tasarim hukumlerini de ekliyor. Bu durumda Turkiye'de iksada ankraj tasarimi icin EN 1997-3 mu yoksa TS EN 1537 mi onceleniyor?

Onceki konuda Ezgi hocam Turkiye adopsiyonunun 2025 sonu / 2026 oldugunu soylemisti. Saha pratiginde simdiden hazirlanmak isteyenler ne adim atiyor? Teknik dokumanlari nereden takip edebiliriz?

Taner, oncelikle terminoloji — "EN 1997-3 (cooperage)" demissin baslikta sanirim, dogrusu "geotechnical structures". "Cooperage" su tasi ureticilik kelimesi, bu burada anlam ifade etmiyor :) Belki ne yazdigim taslakta birsey karistim, dogrusu EN 1997-3:2024 "Geotechnical structures".

Soruna gelince: ikinci nesil EC7 yapi degisikligi cogunlukla organizasyonel — eski 1997-1'in ana kurallari + 1997-2 (deney/analiz) korunuyor, yeni 1997-3 yapi-spesifik tasarim hukumlerini topluyor. Senin iksa tasarim akisi felsefesi degismez ama referans kompozisyonu degisecek.

Ankraj icin sorun cok dogru — EN 1997-3 ankraj bolumu TS EN 1537 ile uyumlu, dublonlu degil. Pratikte: ankraj cihazi, malzeme, deney TS EN 1537'den; ankraj kuvvet hesabi, guvenlik kategorisi, deney protokolu sayisi EN 1997-3'ten geliyor. Iki standart birbirini tamamliyor.

Adopsiyon takibi icin: TSE TC 105 toplanti tutanaklari (uyelere acik), CEN TC 250/SC 7 yayinlari (Avrupa komite), IMO bulteni — uc kaynagi takip et.

Ezgi hocam, ya beni "cooperage" yazmissim baslikta — saka da olsa kotu olmus, terminolojiyi karistirmissim! Asilinda "geotechnical structures" demek istemistim, sanirim ceviri sirasinda otomatik degistirme yapildi farkli bir kelimeye. Ozur. Konu basligini admin degistirebilir mi?

Aciklama icin tesekkurler, Ankraj uyum noktasi netlesti — TS EN 1537 + EN 1997-3 birlikte. Iki standart birlikte raporda referansliyor demektir.

Taner, "cooperage" hatasinda guldum :) Standart konularinda dilbilgisi de yorucu oluyor, hep birlikte.

EN 1997-3 retaining structures bolumunde dikkat etti gim bir nokta: aktif/pasif basinc katsayilarini hesaplama yontemleri eskiye gore daha esnek — Coulomb klasik formul disinda Caquot-Kerisel ve Mononobe-Okabe (sismik) yontemleri de "kabul edilir alternatif" diye listelenmis. Bu pratikte iksa tasariminda kullandigimiz yontemlerin daha resmi tanindigi anlamina geliyor.

Bir de "observational method" ozel bir bolum almis — sahada izleyerek tasarim guncellemesi yapma yaklasimi. Ozellikle buyuk altyapi projelerinde yenilik. Turkiye'de Marmaray ve metro insaatlarinda bu yontem kullaniliyordu zaten ama standart referans yoktu, simdi yer aldi.

Selim "observational method" konusuna deginmesi cok onemli. Marmaray'da ben de calisma sirasinda observational method aktif kullanmistik, ama denetimde "bu yontemin standart referansi nedir" diye sorulduğunda Eurocode 7'nin Annex B'sini gosterip kabul ettirmistik. Simdi EN 1997-3'te ana metinde olacaksa cok daha net.

Taner, pratik adim: ofiste bir "EN 1997 ikinci nesil hazirlik klasoru" ac, eski hesaplarini bu klasor altinda yeni standart formatina cevirerek dene — ankraj tasarimini once eski mantikla, sonra EN 1997-3 mantigiyla, ortaya cikan rakamlari kiyasla. 6 ay sonra adopsiyon geldiginde donus suren kisalir.

17 yilda 3 standart degisikligi yasadim: hazirlanan firma kazaniyor, hazirlanmayan 1-2 yil zorlaniyor.

Yapi denetim tarafindan: bizler henuz EN 1997-3'u resmen kabul etmedik, 2025-2026 bekleniyor. Su an raporlarda atif gorursek "ileri uygulama" deyip kabul ediyoruz, ek olarak TS EN 1997-1:2020 referansi olmasini sart kosuyoruz. Yani Taner sen rapora hem EN 1997-3 hem TS EN 1997-1:2020 referansi koyarsan denetim sorun cikarmaz su an.

Adopsiyon resmilesince TS EN 1997-3 numarasi ve Turkce baski cikar, o zaman tek referans yetecek.

Ben emekliligimde takip edemedim ama Marmaray donemini iyi hatirliyorum (2010'lar). Observational method icin Avrupa'dan cesitli rehberlere bakardik, Avusturya'nin OBV-Richtlinie'si, Ingiltere'nin CIRIA C580'i. Bunlar parca parca kullanildi, EN 1997-3'te bu birikim toparlanmis, iyi gelisme.

Taner, 1990'larda bizim donem iksa tasarimi "Bowles + DIN 4014" ile baslar bitirilirdi, bugun 4-5 referans bir arada. Karmasiklik artiyor ama tasarim daha rasyonel, daha bilimsel. Sen iksanin yeni neslini yetistiriyorsun, hazirlanmak iyi yol.

Bir lab notu ekleyeyim: EN 1997-3 ankraj deney protokollerinde "investigation test", "suitability test", "acceptance test" diye uc kategori daha net tanimlanmis. Eski uygulamada bu test kategorileri karistirilirdi, "suitability test" yapildigi halde "investigation test" diye raporlanirdi. Yeni standart tanimlari netlestirdiyse rapor kalitesi artar.

Taner, ankraj deney sayilari icin EN 1997-3'un onerdigi minimum sayilarini kontrol ettin mi? Eski TS EN 1537 deney sayilari pek yetersizdi.

izmir_geo_deniz yazdi:

investigation test, suitability test, acceptance test diye uc kategori

Deniz ablam, evet test kategorisi ayrimini farkettim, yeni standartta cok daha net. Eski uygulamada "biz uc test kategorisini de yapiyoruz" deyip aslinda ikiyi geciyorduk genellikle. Yeni standardin minimum sayilari su sekilde: investigation test ankraj sayisinin %3'u veya minimum 3, suitability test %1 veya minimum 1, acceptance test ankrajin tamami uzerinde. Eski TS EN 1537 acceptance icin %50-100 araliginda esneklik veriyordu, simdi %100 zorunlu.

Bu pratikte cok daha sik test demek, maliyet artiyor. Iyi tarafi: ankraj kalitesi guvencesi cok daha yuksek.

Eski Marmaray'da observational method icin biz saha gozlemcisi olduk, gunluk ekrandan deformasyon takip eder, "iksa duvari yamuldu mu" diye anlik karar verirdik. Standart yokken pratik isliyordu. Simdi standart geldi ama ekrana bakacak adam azaldi, kalan herkes Excel'in icinde.

BIM tarafinda iksa modeline ankraj test kategorilerini attribute alanlari olarak girmek bizi rahatlatir. EN 1997-3'un test sinifi (investigation/suitability/acceptance) kodlamasi bizim datalogger entegrasyonu icin standart. Taner, projende BIM kullaniyor musun? Bu kategorileri data field olarak modelleme onerebilirim.

Berk, bizim ofiste BIM koordinasyonu kismen var, ankraj attribute alanlarini tutuyoruz ama EN 1997-3 kategorilerini henuz eklemedik. Senin onerini benimsiyorum, yeni projelerde uygulayalim. Sahada test ekibi data'yi kategorilere gore girince denetim raporu da otomatik temiz cikar.

Iyi konu, tesekkurler Taner. TC 105 toplantisinda EN 1997-3 adopsiyon takvimi gundemde, oncelikle 1997-1 yenilenmesi cikiyor 2025'te, 1997-3 muhtemelen 2026 baslarinda. Iksa+istinat tarafi pratiginiz bu konuda en kalabaliklari, sektor talebi yuksek. Adopsiyonu hizlandirmak icin IMO bolge etkinliklerinde bu konuyu sik isliyoruz.

Senin "observational method" notunu da TC 105'e sunarim — Marmaray donemi pratigi Turkiye'nin bu konudaki on plan tecrubesi, yeni standardin Turkce baskisinda Turkiye ornekleri eklenebilir.

Genc muhendis perspektifi: bu konularda dogru kelime ve dogru standart referansiyla rapor yazabilmek icin "EN 1997-3 hazirlik klasoru" Mehmet Ali abinin onerisini cok faydali buldum. Ben de kendi notlarimi tutmaya basliyorum. Forumda ileri okudugum tartismalar bana yon veriyor, tesekkurler.

Iksa konusu ozel ilgi alanim degil ama Marmaray observational method ornekleri Turkiye muhendisliginin ozgun katkilari, bunu takdir etmek lazim. Ismet hocam'in TC 105'e Turkce ornek onerisi cok kiymetli.

Standart adopsiyonu sadece ceviri degil, ozgun yerel pratiklerin entegre edilmesi olunca zenginlesir.

Herkese tesekkurler. Toparlayim:

1) EN 1997-3 organizasyonel yenilik, felsefe degismedi (Ezgi hocam). 2) Coulomb + Caquot-Kerisel + Mononobe-Okabe alternatif yontemler resmi tanindi (Selim). 3) Observational method ana metinde, Marmaray pratigi orta kalite (Mehmet Ali + Seyfi hocam). 4) Ankraj uc test kategorisi netlesti, acceptance test %100 zorunlu (Deniz ablam). 5) Rapor su an EN 1997-3 + TS EN 1997-1:2020 cift referans (Cagri). 6) BIM attribute alanlarinda test kategorisi kodlamasi (Berk). 7) "EN 1997-3 hazirlik klasoru" pratigi, eski hesaplari yeni formata donusturme alistirmasi (Mehmet Ali abi).

Baslik hatami da admin duzeltirse ozur dilerim — "cooperage" demis olmak komik bir hata oldu :)