Proktor eğrisinde w_opt ile γd,max arasında teorik bir ilişki var mı? Farklı zeminlerde w_opt artarken γd,max neden düşüyor? Zero Air Voids (ZAV) eğrisi ile Proktor eğrisi nasıl ilişkili? Formül nedir?

ZAV eğrisi γd = Gs*γw/(1+w*Gs) ile verilir; tam doygunluk, hava boşluğu sıfır. Proktor eğrisi ZAV'ın altında kalır; belirli w'de maksimum γd elde edilir. w artınca su hacim kaplar, γd düşer; w çok düşükse kohezyon nedeniyle sıkışma zayıf, yine γd düşük. Ortada optimum.

w_opt ve γd,max zemin tipine bağlı: kilde w_opt yüksek (örn. %18–25), γd,max düşük (15–17 kN/m³); kumda w_opt düşük (%8–12), γd,max yüksek (18–20 kN/m³). ZAV eğrisi Gs'ye bağlı; Proktor eğrisi ZAV'a asimptotik yaklaşmaz, bir noktada max olur. İyi çalışmalar.

Biz deney yaparken Her Proktor deneyinde ZAV eğrisini de çiziyoruz (Gs biliyorsak). Proktor eğrisi ZAV'ın solunda ve altında; eğer dokunuyorsa veya üstüne çıkıyorsa hata var (Gs veya ölçüm).

γd = γ/(1+w) formülü; γ yaş birim hacim ağırlık. w_opt'ta dγd/dw = 0 olur, buradan teorik ilişki çıkarılabilir. ZAV'da γd,zav = Gs*γw/(1+e) ve e = w*Gs (doygunluk S=1).

Bu alanda yapılmış kapsamlı çalışmalar gösteriyor ki Proktor eğrisinin ZAV'a teğet olduğu nokta teorik değil; deneysel optimum ZAV üzerinde değildir. ZAV sadece 'mümkün olan üst sınır' gösterir; gerçek sıkışmada hava kalır. Detaylı kaynak isterseniz paylaşabilirim. (Boulanger & Idriss, 2014)

Saha kontrolünde ölçülen γd, Proktor γd,max'ın yüzdesi (örn. %95, %98) olarak ifade edilir. w_opt'a yakın su muhtevasında sıkıştırma yapılırsa bu oran sağlanır.

Gs bilinmiyorsa özgül ağırlık deneyi (TS EN ISO 17892-3) yapılır. ZAV çizimi için Gs şart. Farklı Gs'lerde ZAV eğrisi kayar.

ASTM D698 ve TS EN ISO 17892-6'da ZAV eğrisi çizilmesi önerilir. Raporda w_opt, γd,max ve Gs verilir; ZAV eğrisi grafikte gösterilir.

w_opt – γd,max ilişkisi evrensel formül değil; zemin tipi ve kompaksiyon enerjisine bağlı. Modifiye Proktor'da aynı zemin için w_opt biraz düşer, γd,max artar (daha yüksek enerji).

Stajda gördüğüm kadarıyla Ödevde ZAV eğrisi ve Proktor eğrisini aynı grafikte çizdik. Proktor max noktası ZAV'ın solunda kaldı. Hocamız bu doğru dedi.

Rapor grafiğinde w (x), γd (y); Proktor noktaları, ZAV eğrisi ve γd,max işaretli. w_opt ve γd,max sayısal olarak da yazılır.

20 yıllık saha deneyimimle söyleyebilirim, Özet: w_opt ve γd,max deneysel; ZAV γd = Gs*γw/(1+w*Gs). Proktor ZAV'ın altında, belirli w'de max. ZAV kontrol amaçlı çizilir; dokunmamalı/üstüne çıkmamalı.

Cihaz kalibrasyonunda dikkat etmeniz gereken Etüvde birden fazla numune varsa hepsinin aynı sıcaklıkta olduğunu termometre ile doğrulayın.

Raporlarken virgülden sonra 1 hane yeterlidir. Projede dikkat edin.

Arkadaşlar Su muhtevası neden yüzde olarak ifade edilir, desimal olmaz mı?

Geçen projede Hasan Er beyin saha deneyimi çok değerli. su muhtevası için sahada en sık karşılaştığınız sorun nedir?

Doç. Dr. Damla Öztürk hocanın söylediği teoride doğru ancak sahada durum biraz farklı. Bizim projelerimizde su muhtevası konusunda farklı sonuçlar aldık. Standart koşullar ile saha koşulları her zaman örtüşmüyor. Projede dikkat edin.