Akademi tarafindan bir sorum var, sahada calisan arkadaslara. Trabzon-Macka heyelan sahasinin altindaki kayayi karakterize etmeye calisiyorum, ogrenciyle birlikte. Litoloji bazalt-andezit karisik, yer yer kirikli zonlar.

UCS karotlari labda yapildi, ortalama sigma_ci = 62 MPa cikti (15 numune, CV %18). Hoek-Brown disturbance parametresi ve GSI ihtiyacim var. Benim soru sirasi su: UCS'den dogrudan GSI tahmin edebilir miyim? Yoksa saha gozlem (eklem yuzey durumu, blok yapisi) olmadan GSI tayini yanlis mi olur?

Literaturde Hoek 2007 paper'inda "UCS alone GSI vermez, saha gozlem sart" diyor ama bir tez calismasinda gordum ki UCS + RQD ile GSI tahmini yapilabiliyor. Kafamda sistem oturmadi tam.

Harun Hoca, Hoek acik soylemis: GSI saha parametresi, intact rock parametresi degil. UCS size sigma_ci (intact rock strength) verir, mi (material constant) farkli bir parametre, GSI ayri.

GSI'yi UCS'den tek basina cikaramazsiniz. Ama RMR (Bieniawski 1989) veya Q (Barton 1973) hesaplanabilirse, GSI ≈ RMR89 - 5 dogrudan donusumu yaygin. RMR icin UCS bir girdi (puanlama: UCS 50-100 MPa = 7 puan, 100-250 = 12 puan), ama digerleri (RQD, eklem araligi, eklem durumu, yeralti suyu, yonelim) saha gozlem.

Yani: UCS = 62 MPa size RMR'da "7 puan" getirir (50-100 aralik). Diger puanlar sahadan. Sonuc GSI.

Ek teknik not: m_i (Hoek-Brown constant for intact rock) UCS + triaksiyel deneyden egri uydurmayla bulunur. UCS tek basinayla m_i hesaplayamazsiniz. Hoek'in onerdigi tablo var (bazalt icin m_i ≈ 25, andezit icin ~25), tabloyu kullanmak bir yaklasik yoldur ama "yaklasik yasak" bu forumda.

Triaksiyel 3-4 noktada yapmak, m_i'yi dogrudan hesaplamak icin en iyi yol. Sigma_1 vs sigma_3 egri uydur, Hoek-Brown criterion denklemini kullan.

konya_arge_begum yazdi:

"yaklasik yasak" bu forumda

+1 Begum. Tabloyla geciren hocalar da bilir ama rapora "tablo degeri" yazmak savunulamaz. Triaksiyel sart.

Triaksiyel icin cihazimiz var ama ogrencinin tezi icin dar zaman. Bazalt-andezit icin 3 sigma_3 seviyesinde (5, 10, 20 MPa) 3'er numune planladik, toplam 9 numune daha. Degerler toplanir toplanmaz m_i regresyonu yapacagiz.

GSI tarafi: saha haritalamasina ogrenci 2 hafta gitti, eklem yuzeyi cizelgesi ve blok hacmi dagilimini olctuk. RMR puanlamasi cikti 48, yani GSI ≈ 43. Egemen'in dedigi sira dogru, sadece emin olmak istedim "UCS tek basinayla yetmez" diye.

GSI 43 orta-zayif kaya kutlesi, bazalt-andezit heyelan zonunda normal. Dikkat: Hoek-Brown'un "disturbed/undisturbed" parametresi D de onemli. Dogal yamacta D=0, patlatmali yuzeyde D=0.7-1.0. Heyelan sahasi kazi yapilmamissa D=0.

Bir kontrol: UCS cikan 62 MPa, 15 numunede CV %18 nispeten yuksek. Bazalt-andezit karisim olmasindan kaynakli mi yoksa numune secimi mi? Iki litolojiyi ayri analiz etmeyi dusundunuz mu?

Karisimi ayri yaptigimizda bazalt belki 80-90, andezit 45-55 verir, karisim istatistigi asil litolojinin dispersiyonunu ortuyor olabilir.

zeminci_burak yazdi:

Iki litolojiyi ayri analiz etmeyi dusundunuz mu?

Burak iyi nokta. Karotu tanilayan ogrenci not ettiyse ayirirz, ben bakayim defterine. Olasilikla karisim etkisi CV'yi buyutmus. Asil tasarim icin iki ayri sigma_ci girmek gerek, biri bazalt biri andezit, yamacta dominant olani secmek.

Macka heyelan sahasinda calistim 2010'da, bir ay civarinda. O bolgenin volkanik kayalari cok yerinde bozunmustur (alterasyon high), tazelik derecesi (weathering grade) UCS'yi direkt yariya bolebilir. Karottaki numunelerin bozunmus olup olmadigina fotodan bakin.

Akademik not: Hoek-Brown 2002 update'inde GSI yerine "mi" ve "a" parametrelerinin de fonksiyonlari verildi. a = 0.5 + (1/6)(exp(-GSI/15) - exp(-20/3)). GSI=43 icin a ≈ 0.508, pratikte a ≈ 0.5 kullanmak kabul edilebilir. Formulu ogrencinin tezine ekleyin, Hoek & Brown 1980'den sonra 1997 ve 2002 update'leri isim verilerek referans alinmali.

Heyelan sahasinda saha gozlemleri cok onemli. GSI'nin "eklem yuzey durumu" ekseni bilhassa (purdusli, killi dolgu, cirilpal yuzey). Macka'da killi dolgulu eklemler yaygin, GSI puanlamasinda bu yogunluktan cikabiliyor.

Ogrenciyle birlikte Hoek'in 2000 Evert Hoek Practical Rock Engineering kitabinin 11. bolumundeki GSI chart'ini elde tutarak sahada uygulayin, o chart benim dogrulama aletim.

Canan, Hoek'in PDF'ini ogrenciye verdik, saha cantasinda basili. 2000 versiyonu evet, yeni versiyon da 2007 update var, ikisini karsilastirarak degerlendirdik.

Ozet plan: 1) Litoloji ayrimi yap (bazalt/andezit), 2) Triaksiyel 9 numune tamamla, m_i regresyonu, 3) Saha RMR puanlamasini 2 ekseninde tekrar et (kil dolgu etkisini acikca puanla), 4) D=0 ile Hoek-Brown global sigma_cm hesapla, 5) Tez teziyle hocalara goster.

Heyelanda kaya zaten kaymis, GSI mi soracaksiniz simdi kayarken?

sarkayasinegi yazdi:

GSI mi soracaksiniz simdi kayarken?

Heyelan duzenli analiz ister, hatta kayarken bile. GSI heyelan sonrasi kaliyor kutlenin degerlendirilmesi icin lazim, Harun hoca zaten bunu yapiyor.

Tesekkurler herkese. Ogrenciyle birlikte bu tartismayi tezin "literatur" bolumune referans gosterecegim, size nick isimlerinizle atif verilir mi diye soracagim (tez tartisma kisminda). Aksi takdirde anonim gecerim.