Karot ornekleri uzerinde dogal birim hacim agirligi olcumumuzu bitirdik, γ = 2.38 t/m³ cikti. Ayni numunelerin su iceriklerini (w) gravimetrik olarak olctuk, ortalama w = %2.4.

Tasarim tarafindaki arkadas raporu gorunce "sen dogal degeri kullanmissin, ama γd istiyorum, hepsini degistir" dedi. Ben de daha once egitimde gordugum formulu kullandim: γd = γ - (γ * w / (1 + w)). Bu denklemin cebirsel esdegeri γd = γ / (1 + w). Iki formun ayni sonucu verdigini elle de kontrol ettim, numeric olarak 2.38 / 1.024 = 2.324 t/m³.

Ancak sart: w burada ondalik (0.024), yuzde (2.4) DEGIL. Ilk hesabimda yanlislikla 2.4'u koymusum, γd = 0.70 t/m³ cikti, yani gecen saat 20 dakikami bos yere yedim. TS EN 1936'da formul zaten kutle bazli verildigi icin birim tuzagi yok ama bizim ampirik donusum icin w'nin birimine dikkat.

Soru: sizde ayni donusum icin yaygin kullanilan pratik kontrol nedir? Ben simdilik "γd her zaman γ'dan kucuk, aradaki fark w'ye baglidir, w=%2 civari ise fark 50 kg/m³ civari olur" diye ezberledim.

ank_ezgi yazdi:

w burada ondalik (0.024), yuzde (2.4) DEGIL

Tam degindigin yer, genc muhendislerin hepsinin takildigi nokta. Biz eskiden elle hesaplarken laboratuvar defterine yaninda "w = 0.024 = %2.4" diye yazardik, iki tarafi birden gorulsun diye. Yazilimda da boyle yapmakta fayda var — input'u yuzde girip cevrimini isaret eden bir tooltip.

Kontrol icin basit bir "order of magnitude" aliskanligim var: kireçtasinda w tipik %0.5-3 araligi, mermer daha kuru (%0.1-0.5), gozenekli traverten %2-6. γ ile γd farki w %1 icin yaklasik %1, yani rakam cok kolaylikla tutulur.

Karot agzimdan cikmis gibi konusur diyenlere: numune tazeyken ben sahada tartiyorum (dogal γ hissi icin), laboratuvarda kuruttuktan sonra tekrar tartiyorlar (γd icin). Ikisi arasindaki fark suyun agirligidir, baska bir sey degil. Formule girmeden once kafada bu var olsun.

Eskiden Bolu'da bir hocamiz derdi "kuru numune yalan soylemez, dogal numune yagmura kalmistir". Bu akilda kalsin.

Ezgi, pratik kontrolu su sekilde de yapabilirsin: γd = γ / (1+w) dogru form cunku kutle bazli turetilir. Alternatif yaziminin (γ - γ*w/(1+w)) cebirsel esdegeri oldugunu sen de gostermissin. Ben raporlarimda sadece γd = γ / (1+w) yazar, bir adim atlar, hata kaynagini azaltirim.

Bir de: w'nin kendisi olculurken kurutmayi TS EN 1936'da onerilen 70±5 °C'de degil 105 °C'de yaparsan, killi mineral iceren tasda kristal suyu da gidebilir, w olcumu sisirilir. Kireçtasi dahil, eger bozusmus zonlar varsa 105 °C'yi dusunmek lazim.

ankara_zeminci yazdi:

TS EN 1936'da onerilen 70±5 °C'de degil 105 °C'de yaparsan, killi mineral iceren tasda kristal suyu da gidebilir

Onemli nokta. ISRM SM 1979 de kaya ornekleri icin 105 °C veriyor ama killi bozusma varsa 60 °C tercih edilir diye not dusulmus. Iki standart arasinda secim yaparken numune litolojisine bakmak gerekiyor.

Pratikte: saf kireçtasi veya mermerse 105 °C sorunsuz, %1 farkin altinda. Serpantinlesmis veya killi-silttasi iceren numunede 70 °C.

Ezgi abla %2.4'u 0.024 yerine kullaninca 0.70 cikan γd — bu degerle pomza mi satsak ne yapsak :)

sarkayasinegi yazdi:

bu degerle pomza mi satsak ne yapsak

Birim hatasi yuzunden 20 dakika "aaa bu taş Mars'tan mi gelmis" dedim, kabul. Sonunda fark ettim ki girdi birimim yuzde hali, formul ondalik istiyor. Utanarak gulduk ekiple.

Bir teknik nokta ekleyeyim: γd'nin gercek hacim (V) uzerinden hesaplandigini unutmayin. TS EN 1936'da uc farkli yogunluk tanimi var — gercek (apparent) yogunluk, kuru goruneng yogunluk (bulk dry), ve taneciklerin yogunlugu (particle density). γd genelde kuru goruneng yogunluk icin kullanilir, yani gozenekleri iceren hacim.

Yani numuneyi su icinde tarttiginda Arsimed ile bulacagin hacim, gozenekleri DIS hacim olarak icerir. Heliumli piknometre ile bulunan hacim ise sadece kati fazdir, o baska tanim. Karistirma.

konya_arge_begum yazdi:

γd genelde kuru goruneng yogunluk icin kullanilir

Begum, bunu netlestirdigin icin tesekkurler. Ben raporda "γd (bulk dry density, TS EN 1936 §6)" seklinde koyacagim, ikinci bir tip yogunlukla karismasin.

Ezgi'nin dokumantasyon diliagirligi ornek. Her parametrenin yaninda standart kismini yazmak okuyucuyu serbest birakir. Begum'un ayrimi da cok yerinde, ozellikle particle density ile karismasin. Iyi bir konu oldu bu.