İçeriğe geç
View in the app

A better way to browse. Learn more.
YAPI ZEMİN

A full-screen app on your home screen with push notifications, badges and more.

To install this app on iOS and iPadOS
  1. Tap the Share icon in Safari
  2. Scroll the menu and tap Add to Home Screen.
  3. Tap Add in the top-right corner.
To install this app on Android
  1. Tap the 3-dot menu (⋮) in the top-right corner of the browser.
  2. Tap Add to Home screen or Install app.
  3. Confirm by tapping Install.
Son deprem: Son depremler yükleniyor…
M5+
    CANLISon Depremler
      Dünya M5+7 gün
        Kaynak: USGS

        Elastisite ModülüKonu No. 1148

        Yanıt
        15
        Görüntüleme
        283
        Katılımcı
        8
        Son yanıt

        Cyclic UCS'de Eunload > Er > Et sirasi mi, modulus degradation %10

        Yazan: KarotCu_Murat
        in Elastisite Modülü

        Editörün Seçimleri

        Oluşturuldu:
        comment_18906

        Karot fasilsiz konusur, dinleyin. Cyclic UCS testi yapiyoruz Erzincan tarafi bir mermer numunesinde — kopru ayagi temeli karot, 4 numune. Protokol: %30 UCS'ye yukle-bosalt, sonra %50 UCS, sonra %70 UCS, her cevirimde axial+lateral strain kaydet. Bieniawski-Bernede 1979 ISRM ek protokolu seklinde.

        Sonuclarim ilginc: ilk loading egriden Et = 38 GPa, unloading egriden Eunload = 41 GPa (yuksek), reloading egriden Er = 39 GPa. Bu sira MAYilmaz abi'nin onceden anlattigi "Er > Eunload > Eload" sirasi DEGIL. Benim datam Eunload > Er > Et sirasi veriyor. Kafam karisti.

        Ayrica reloading modulu cevirim sayisiyla degisim gosteriyor: cevirim 1 Er=39, cevirim 2 Er=37, cevirim 3 Er=35.5 GPa. Yani her cevirimde reloading modulu DUSUYOR, "modulus degradation" gozluyorum. Bu fatigue mu, mikrocatlak birikimi mi, yoksa numune lab'da bekleme suresi etkisi mi?

      • Bahset
        • Thanks 4
        • İleti 15
        • Görüntüleme 283
        • Açılış
        • Son yanıt

        Bu Konuya En Çok Yazanlar

        En Popüler Günler

        Öne çıkan iletiler

        • MAYilmaz_Inz
          MAYilmaz_Inz

          Murat, sirali olarak konusalim: 1. "Eunload > Er > Et" mermerde normal, Ezgi acikladi, ben de onayliyorum (mermer numunelerinde 25 yilda gordugum sira budur, ben yanlis ezberden konustum onceki

        • zeminci_burak
          zeminci_burak

          Mehmet Ali abinin acikladigi crack damage threshold sigma_cd kavraminda Martin 1997 cu ilkesini netlestirir. Sigma_cd kayanin dilatasyon baslangic noktasidir, tipik %35-50 UCS arasi. Cevirimleriniz %5

        • zeminci_burak
          zeminci_burak

          Tam olarak oyle. Volumetric strain (epsilon_v = epsilon_axial + 2*epsilon_lateral) yuk-strain egrisinde "sifirlanma" noktasi sigma_cd'nin yaklasik degeridir. Egri ilkin azalan (compaction), sonra duzl

        gönderildi
        comment_18907

        Murat abi, gercekten ilginc data. Once teorik sira meselesini acikliyim:

        Bieniawski-Bernede 1979'da klasik bekleyis "Eunload > Er > Eload" ama bu ortalama davranis. Mermerde ozel bir durum var: kalsit twin sliding mikromekanizmasi loading sirasinda twin'leri aktif eder, unloading'de twin'ler partial reverse oluyor. Bu sebep unloading egrisi loading'den dik (yani Eunload > Et) cikar tipik. Fakat reloading'te yeni twin aktivasyonu olusmadan ve mikrocatlaklar bir miktar acilmis sekilde basliyor, Er biraz daha duser.

        Yani senin "Eunload > Er > Et" sirasi mermerde sasirtici degil. Eberhardt vd 1999 (Rock Mechanics Rock Engineering) granitte ayni sirayi gozlemis. Sirayi standart kabul etmek yerine numune mineralojisine bagli kabul etmek dogru.

      • Bahset
        • Like 3
        • Confused 1
        gönderildi
        • Yazar
        comment_18908
        ank_ezgi yazdi:

        mermerde kalsit twin sliding mikromekanizmasi

        Ezgi cok sag ol, twin sliding mekanizmasini ben sadece adi ile biliyordum, mekanik etkisi acidan bilmemistim. Eberhardt 1999'u arayacagim. Bu gercekten teoriyi numune mineralojisi ile birlestiren tatmin edici bir aciklama. Ama ikinci sorum hala duruyor: cevirim 1'den 3'e Er %10 dusuyor, bu fatigue/damage mi?

      • Bahset
        • Haha 1
        • Confused 1
        gönderildi
        comment_18909

        Murat, sirali olarak konusalim:

        1. "Eunload > Er > Et" mermerde normal, Ezgi acikladi, ben de onayliyorum (mermer numunelerinde 25 yilda gordugum sira budur, ben yanlis ezberden konustum onceki konuda).

        2. Cevirim sayisiyla Er'in dusmesi = "modulus degradation" = mikrocatlak birikimi. %30, %50, %70 UCS cevirimlerinde sirayla daha yuksek pik gerilmeye gidiyorsunuz, her cevirimde mikrocatlak nukleasyonu artar. Eberhardt vd 1999 ve Martin 1997 (CGJ 34) bu olayi "crack damage threshold" cercevesinde aciklar. %50-%70 UCS bandi mikrocatlak hizli buyume bolgesidir.

        3. Senin %10 dusus 3 cevirimde tipik. Eger 5+ cevirim olsaydi %15-20 daha dusus beklenirdi. Bu davranis "fatigue" degil tek-yon kalici hasar — fatigue cyclic loading icin uniform amplitude testi gerektirir, sen amplitude'u arttiriyorsun.

      • Bahset
        • Like 2
        • Haha 2
        • Confused 2
        gönderildi
        comment_18910

        Mehmet Ali abinin acikladigi crack damage threshold sigma_cd kavraminda Martin 1997 cu ilkesini netlestirir. Sigma_cd kayanin dilatasyon baslangic noktasidir, tipik %35-50 UCS arasi. Cevirimleriniz %50 UCS'ye ciktigi anda numuneniz dilatasyon bolgesinde, mikrocatlaklar buyuyor. %30 UCS cevirimi muhtemelen elastik kaldigi icin damage'siz, %50 ve %70 UCS cevirimleri damage'li.

        Murat abi, eger ilk cevirimi %20 UCS'de (sigma_cd altinda kesin) tutarsaniz, ilk Er ile sonraki Er'ler arasinda fark dramatik olur — birincisi temiz, sonrakiler hasarli. Bu protokol mermerin "elastic threshold"unu olcer.

      • Bahset
        • Like 5
        • Confused 1
        gönderildi
        • Yazar
        comment_18911
        zeminci_burak yazdi:

        sigma_cd kayanin dilatasyon baslangic noktasidir, tipik %35-50 UCS arasi

        Burak abi, sigma_cd terimini ilk defa duyuyorum, bu degerli bir kavram. Erzincan mermerinde lateral strain - axial strain orani egrisinden sigma_cd hesaplanabilir mi? Lateral strain hizla artmaya basladigi nokta civari mi?

      • Bahset
        • Thanks 4
        gönderildi
        comment_18912

        Tam olarak oyle. Volumetric strain (epsilon_v = epsilon_axial + 2*epsilon_lateral) yuk-strain egrisinde "sifirlanma" noktasi sigma_cd'nin yaklasik degeridir. Egri ilkin azalan (compaction), sonra duzlesip artan (dilatation) sekilde gider, donus noktasi sigma_cd. Martin 1997 makalesinin sekil 4'unde tipik egri var. Lateral LVDT veya halka extensometer ile veriniz varsa bu hesabi yapip cevirim protokolunuzu sigma_cd altina kalibre edebilirsiniz.

      • Bahset
        • Like 4
        • Confused 2
        gönderildi
        comment_18913

        Murat abi, modulus degradation noktasinda bir pratik soru: tasarima hangisini yazacaksin? Cevirim 1 Er = 39 GPa mu, cevirim 3 Er = 35.5 GPa mu, ortalama 37 GPa mu? Saha yuk durumunda kayanin kacinci cevirim seviyesinde olacagi tasarim filozofisini etkiler — kopru ayagi statik yuk altinda olduguna gore cyclic damage az, ilk Er'ye yakin kullanmak makul.

      • Bahset
        • Like 1
        • Confused 1
        gönderildi
        • Yazar
        comment_18914

        Suat abi, dogru soru. Saha durumda yuk statik (kopru olmasi durumda dinamik bilesen var ama amplitude dusuk), o yuzden ilk loading Et = 38 GPa kullanmak makul gozukuyor. Cevirim 3 Er=35.5 fatigue/damage onerici, conservative tasarim gerekirse. Ezgi, Mehmet Ali abi, Burak — siz nasil dusunursunuz tasarim degeri olarak hangisi?

      • Bahset
        • Thanks 2
        • Sad 1
        gönderildi
        comment_18915

        Statik yuklu kopru icin Et (ilk loading tangent @ %50 UCS) standart secim, 38 GPa yaz. Cyclic data raporda destekleyici, supplementary olarak yer alsin. Eger seismic yuk de katiliyorsa cevirim 3 Er'sini "post-cyclic stiffness" olarak ek deger ver, sismic analiz icin tasarimci kullanir. Iki deger raporda yan yana, ana tasarim Et.

      • Bahset
        • Like 3
        gönderildi
        comment_18916

        Akademik takviye: cyclic UCS protokolundan turetilen "stiffness degradation index" SDI = (E_cycle1 - E_cycleN) / E_cycle1 oraninin sismik tasarim icin direkt parametre olarak kullanilmasi son 5 yilda yayginlasti (Kim & Lade 2019, Soils and Foundations). Murat'in datasinda SDI = (39-35.5)/39 = %9. Bu deger sismic durulukta dikkate alinabilir.

      • Bahset
        • Like 2
        • Thanks 2
        gönderildi
        comment_18917

        Yukle-bosalt-yukle-bosalt diye numune gevsetiyorsunuz, sonra "modulus dustu" diye sasiriyorsunuz. Mermer canlimis gibi yorulur tabii, biz de yoruluyoruz boyle uzun konularda.

      • Bahset
        • Thanks 1
        • Haha 4
        • Sad 1
        gönderildi
        comment_18918

        Erzincan mermeri dediniz hangi bolge, ilcesi nere? Bizim Karaman ile karsilastirmali deger ister miyim merak ettim, twin sliding mekanizmasi hayatimda ilk duyduğum jeoteknik terim, mermer tane sandigimiz seyin icinde bu kadar mekanik var mis bilmezdim.

      • Bahset
        • Like 3
        • Confused 1
        gönderildi
        • Yazar
        comment_18919
        mermerci_ramazan_86 yazdi:

        Erzincan mermeri dediniz hangi bolge, ilcesi nere?

        Ramazan abi, Refahiye yakini ocak. Karaman ile karsilastirma istersen UCS, Et, Eunload, Er, sigma_cd verilerini paylasabilirim, ofise ozel mesaj at. Mermer "tane sandigimiz seyin icinde bu kadar mekanik" cumlen guzeldi, bilim sahaya bu sekilde girer.

      • Bahset
        • Thanks 1
        • Haha 1
        • Sad 1
        gönderildi
        comment_18920

        Cyclic UCS protokolu lab disiplini ister: yukleme hizi her cevirimde ayni olmali, bekleme suresi pik'te ayni, bosaltma hizi ayni. Murat'in disipline lab oldugunu biliyorum ama yeni baslayanlar icin not olarak: tek bir kontrol parametresinde bile dalgalanma SDI sonucunu kirletir. ASTM D7012 cyclic ek'i bu konuda detayli.

      • Bahset
        • Like 3
        gönderildi
        • Yazar
        comment_18921

        Ozet aldim:

        - Mermerde "Eunload > Er > Et" sirasi normal (kalsit twin sliding, Eberhardt 1999).

        - Cevirim 1'den 3'e Er %10 dusus = mikrocatlak birikimi (sigma_cd ustu cevirimler).

        - Sigma_cd volumetric strain donus noktasinda hesaplanir (Martin 1997).

        - Statik tasarima Et = 38 GPa, cyclic SDI = %9 supplementary, sismik gerekirse Er=35.5.

        - Refahiye verisi Ramazan abi ile karsilastirilacak.

        Karot icin guzel bir pazartesi gunu, herkese tesekkurler.

      • Bahset
        • Thanks 4
        • Sad 1

        Hesap oluşturun veya yorum yazmak için oturum açın

        Konu listesine dön
        Yüzeyden mantoya şematik yer kesiti: zemin katmanları, kireç taşında yer altı suyu, volkanik kayaçlar, kum taşı, kıvrımlar, tuz domları, petrol kapanı, deprem üreten fay, magma sokulumları ve manto; yüzeyde kazıklı bina, zemin etüdü sondaj makinesi, su ve petrol kuyuları.

        Jeoloji · Şematik kesit

        Zeminden Mantoya

        Şematik kesit, ölçeksiz. Derinlik ölçeği kırıktır (≈), her bölüm kendi ölçeğindedir; dokular okunurluk için büyütülmüştür. Türkiye’deki yapılardan esinlenmiş idealize bir kesittir.

        Lejant: 14 birim, 4 yapı
        1. Bitkisel toprak Kök ve organik maddece zengin üst katman; yapıdan önce sıyrılır
        2. Çakıllı kumlu zemin Akarsu çakılı ve kum; kil üstünde asılı su (▽) tutar, gevşekse depremde sıvılaşabilir
        3. Kil İnce taneli ve az geçirimli; yük altında zamanla oturur
        4. Sert kil Aşırı konsolide ve çatlaklı; kazık uçları bu tabakaya oturur
        5. Kireç taşı (karstik) Suyla çözünür: çatlak, kanal, mağara ve obruk oluşur
        6. Yer altı suyu Kireç taşının boşluklarında; kuyu çektikçe seviye (▽) düşer
        7. Volkanik kayaçlar Sütun eklemli bazalt akıntısı ve altında tüf
        8. Kum taşı Çimentolanmış kum; çapraz tabakalar eski akıntıyı kaydeder
        9. Kıvrımlar Yan basınç ve tuz akışıyla bükülen antiklinal ve senklinaller
        10. Tuz domları Hafif kaya tuzu üstteki tabakaları delerek yükselir; tepesinde kep kayası
        11. Petrol kapanı Gözenekli hazne kayada, geçirimsiz örtü altında gaz, petrol, su
        12. Fay kırığı ve deprem odağı Biriken gerilme fayda boşalır; odaktan P (mavi) ve S (sarı) dalgaları yayılır
        13. Magma sokulumları Alt kabuktaki magma odasından yükselen dayk ve siller
        14. Manto Moho’nun altında, jeolojik zamanda akabilen sıcak, katı peridotit
        1. Kazıklı yapı Bina yükü fore kazıklarla yumuşak zemini geçip sert kile aktarılır
        2. Sondaj makinesi Zemin etüdü: SPT ile sıkılık ölçülür, karot ve numune alınır
        3. Su kuyusu Filtreli boru suyu karstik kireç taşı akiferinden alır
        4. Petrol kuyusu Antiklinal kapanın tepesine iner; pompa petrolü yüzeye çeker

        Bilginin Temel Taşı, Mühendislerin Buluşma Noktası

        Google’da tercih edilen kaynak olarak ekle

        Üniversite Mah., Mektep Sok., 34A (Geoteknik Mühendislik), Istanbul, Avcılar, 34320

        Deprem verileri: AFAD Deprem Dairesi Başkanlığı · Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE) Bölgesel Deprem-Tsunami İzleme ve Değerlendirme Merkezi · USGS · EMSC.
        Uzay havası: NOAA SWPC · Levha sınırları: PB2002 (Bird 2003) · Harita: Natural Earth · Faylar: GEM GAF-DB (yeni sekmede açılır) (CC BY-SA 4.0 (yeni sekmede açılır)) — GEM Global Active Faults Database (Styron & Pagani 2020; Orta Doğu EMME, Danciu vd. 2018), uyarlanmıştır.
        Veriler otomatik alınır ve bilgilendirme amaçlıdır; resmî deprem bilgisi için AFAD esas alınmalıdır. Harita ve fay izleri basitleştirilmiştir, mühendislik ya da tehlike değerlendirmesinde kullanılmamalıdır.

        Configure browser push notifications
        Chrome (Android)
        1. Tap the lock icon next to the address bar.
        2. Tap Permissions → Notifications.
        3. Adjust your preference.
        Chrome (Desktop)
        1. Click the padlock icon in the address bar.
        2. Select Site settings.
        3. Find Notifications and adjust your preference.