(M=4.2) Sumbas (Osmaniye) – 2 Kasım 2026 - Türkiye Genelinde Depremler

Sumbas (Osmaniye) yakınında 2 Kasım 2026 günü Türkiye saatiyle 20:58'de Mw 4,2 büyüklüğünde bir deprem oldu; 29 gün önce, 4 Ekim'de, 3,1 km uzakta Mw 5,2 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmişti. Deprem, 4 Ekim'den bu yana süren bu dizinin en büyük kaydı değil.

AFAD konum çözümüne göre kırılma 17:58 UTC'de (Türkiye saatiyle 20:58) başladı. AFAD çözümünde derinlik serbest çözülmeyip 7,0 km olarak atandı; konumu bağımsız çözen öteki kurumun (Kandilli Rasathanesi) derinlik değeri 5,0 km. Yazıda AFAD çözümünün moment büyüklüğü değeri kullanıldı. Dış merkezin koordinatları 37,72°K, 36,12°D; dış merkez, kırılmanın başladığı yerin yüzeydeki karşılığıdır.

İki gün önce, 31 Ekim'de, dış merkezin 1,2 km yakınında ML 3,8 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmişti.

Geçmiş kayıtlarda bu büyüklükteki bağımsız depremler dış merkezin 100 km çevresinde 1965'ten bu yana yılda ortalama 1,4 kez kaydedilmiş; değer bir ortalamadır ve deprem tahmini değildir. 1998'de 114 km uzakta kaydedilen M 6,3 depremi, süren dizinin dışında dış merkezin 150 km çevresinde bilinen en büyük depremdir.

Kurumların değerleri: AFAD Mw 4,2, OCA Mw 3,8. Başka bir ölçekte verilen değer bu karşılaştırmaya katılmadı: Kandilli Rasathanesi ML 4,0.

Hasar ya da can kaybına ilişkin doğrulanmış bir veri bu çalışmanın veri kümesinde yer almıyor. Sahadaki durum için AFAD açıklamaları esas alınmalıdır.

Yazıdaki sayılar kurumların 2–3 Kasım 2026 arasında arşive alınan çözümlerine dayanır (veri kesimi 03.11.2026 17:28 UTC); kurumlar bu çözümleri sonradan revize edebilir.

Şekil 1 · Sumbas (Osmaniye) ve Çevresi Sismotektonik Haritası

Daireler büyüklükle orantılı çizildi ve odak derinliğine göre renklendirildi; sığ ve derin depremler böylece haritada birbirinden ayrılır. Levha sınırları türlerine göre ayrı çizgilerle çizildi; aktif fay izleri ayrı bir katmanda yer alır. Yıldız haberin konusu olan depremdir. 1926–2026 döneminin M ≥ 5,0 büyüklüğündeki 453 depremi haritaya işlendi; renkler sığ (70 km'den sığ), ara (70–300 km) ve derin (300 km'den derin) odakları ayırır. Kadrajda 500 aktif fay izi ile dalma-batma, ıraksak, dönüşüm ve yakınsak türlerindeki levha sınırları çizildi. Derleme, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin ISC-GEM kataloğundaki kayıtları da içerir (International Seismological Centre, 2026). Yıldız Anadolu–Arabistan levha sınırına 69 km uzaklıkta. Haritada levha sınırları Bird (2003) PB2002 modelinden ve aktif fay izleri MTA Türkiye Diri Fay Haritası'ndan (Elmacı vd., 2026) alındı. Sayfadaki etkileşimli sürümde harita yakınlaştırılabilir; depremlerin, fayların ve levha sınırlarının üzerine gelindiğinde ayrıntıları görüntülenir; katmanlar ve zaman oynatıcı ile 1926'dan bu depreme uzanan deprem etkinliği izlenebilir. Ek katman olarak çevredeki 213 odak mekanizması çözümü ve depremden sonraki 7 kayıt açılabilir.

Deprem nerede ve ne derinlikte oldu?

Yatay konum hesaplanabildi; derinlikte benimsenen çözüm sabit bir değerde kaldı, öteki kurum çözümleri başka değerler veriyor. 288 depremlik karşılaştırmaya göre bölgede kurumların dış merkezleri ortanca 3,5 km ayrışır ve farkların %90'ı 8,4 km'yi aşmaz. Bu depremde bağımsız çözümler arasındaki en büyük fark 0,9 km. Sabit tutulan bir derinlik ölçüm sayılmaz; AFAD çözümündeki 7,0 km böyle bir değerdir, konumu bağımsız çözen öteki kurumun (Kandilli Rasathanesi) derinlik değeri 5,0 km.

Şekil 2 · Yakın çevre: dış merkez, mekanizmalar ve faylar

Yıldız dış merkezi, kırmızı çizgiler haritalanmış diri fayları gösterir. Dairelerin bu çizgilere göre yeri, etkinliğin hangi faylar boyunca toplandığını okutur. Kullanılan diri fay (yakın jeolojik geçmişte hareket ettiği saptanmış fay) veri tabanında (Elmacı vd., 2026) dış merkeze en yakın fay parçası 5,3 km uzaklıktadır; veri tabanı bu parçayı Doğu Anadolu Fay Zonu adı altında verir. Parça veri tabanında sol yönlü (bir yakada duran gözlemciye göre karşı yakanın sola gittiği) doğrultu atımlı (blokların yatay yönde yan yana kaydığı) fay olarak kayıtlıdır. Onu 17 km uzaklıktaki Kozan Fay Zonu ve 19 km uzaklıktaki Saimbeyli Fayı izler. Haritadaki 2021–2026 dönemi, haritanın kapsadığı alanda kaydedilen 19.428 depremi içerir; dönemin en büyüğü 6 Şubat 2023 tarihli Mw 5,9 büyüklüğündeki depremdir. Girişte anılan 4 Ekim Mw 5,2 depremi de bunlar arasındadır. Depremlerin en derini 49 km'de olsa da kayıtların yüzde 95'i 15 km'nin üstünde, yani daha sığda kalıyor; bu yüzdelik kurumların atadığı sabit derinlikleri de içeriyor. Kayıtların %54'ü kurumların atadığı sabit bir derinlik taşıdığından bu dairelerin rengi ölçülmüş derinliği göstermez. Kesikli halkalı küreler çalışma penceresinden önceki çözümlerdir. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”; konum haritası: “Source: US National Park Service”.

Depremi izleyen 0,98 günde kaydedilen 7 olayın 5 tanesinde derinlik sabit değerdedir (4 tanesi 7,0 km, 1 tanesi 5,0 km).

Fay nasıl hareket etti?

Levha sınırı, yerkabuğunu ve altındaki üst mantonun katı kesimini kapsayan taşküre parçalarının birbirine değdiği kuşaktır. Yukarıda anılan Anadolu–Arabistan levha sınırı böyle bir sınırın örneği; yeri ve türü Bird (2003) modelinden. Çevredeki 45 mekanizmanın gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) yaklaşık 16° (kuzey–güney) doğrultulu bir en büyük yatay sıkışma veriyor; yönün yeniden örnekleme aralığı 11°–22°; ara asal gerilme öbür asal gerilmelerden birinden ayrışmadığından faylanma rejimi kısıtlanamadı; çözüm kesin sayılmadı.

Şekil 3 · Depremin odak mekanizması

Küre, depremi üreten fay hareketini iki renkle özetler: koyu kadranlar P dalgasının ilk hareketinin itme, açık kadranlar çekme olduğu bölgelerdir. Birbirine dik iki eğri fay olabilecek iki düzlemi gösterir; dalga kayıtları bu ikisini birbirinden ayıramaz. Odak mekanizması, bir depremi üreten fayın duruşunu ve blokların kayma yönünü gösteren çözümdür; birbirine dik iki olası düzlem verir ve fay bunlardan biridir. OCA çözümünde bu deprem normal (üstteki bloğun eğim yönünde aşağı kaydığı) faylanma gösterir; çözümün moment büyüklüğü Mw 3,8 olarak verilir. Birinci düzlemin doğrultusu 15°, eğimi 45°, kayma açısı (0° ve ±180° yatay kaymadır; artı değerler ters, eksi değerler normal bileşen taşır) −100°; ikincisinin doğrultusu 209°, eğimi 46°, kayma açısı −80° olarak verilir. Hangi düzlemin kırıldığı bu veriyle ayırt edilemiyor. Bölgedeki 18 çözümün ortanca mekanizması 358°/59°/−148°; bu depremin birinci düzlemi 15°/45°/−100° ve çözümlerin ortancaya göre dönme açısının ortancası 38,7° (Kagan, 1991). En büyük sıkışma ekseni kuzey–güney doğrultulu, yatayla 75° açı yapıyor; en büyük gerilme ekseni doğu–batı doğrultulu ve 4° dalımlı. Karşılaştırma bölgenin ortanca mekanizmasıyla yapıldı; bu depremin kendi çözümüne göre ayrı bir açı hesaplanmadı.

Şekil 4 · Fayın 3B modeli ve kırılma animasyonu

Fayın 3B modeli ve kırılma animasyonu — Sumbas (Osmaniye), Mw 4,2

Kesilmiş yer kabuğu bloğu eşit ölçekle çizildi; belirgin düzlem iki olası düzlemden gösterilenidir, soluk olan öteki olasılıktır. Kırılma adımında cephe odaktan yayılır, tavan bloğu taban bloğuna göre kayar, P ve S dalgaları genişler; yakından bakışta kamera odağa iner. Sonra küre, alt yarıküre deseni taşıyan 3B plaj topuna döner. Adımlar sayfadaki oynatıcıda tek tek izlenebilir. Haritalanmış fay izi 2. düğüm düzlemini (doğrultu 209°, eğim 46°) destekliyor, ancak ikinci bağımsız bir kanıt bulunmadığından hangi düzlemin kırıldığı kesinleşmiyor; bu düzlem gösterildi. Odak mekanizması birbirine dik iki düğüm düzlemi verir; dalga kayıtları hangisinin kırılan fay olduğunu tek başına ayırt edemez. Gösterilen ikinci düzlem 209° doğrultulu, kuzeybatıya 46° eğimli; kayma açısı −80°. Animasyonda taban bloğu sabit tutulur; kuzeybatıdaki tavan bloğu ona göre düzlem boyunca aşağı, batıya doğru kayar. Çözüm böylece normal faylanma olarak okunur. P, yani sıkışma ekseni düşeye yakın, 83° dalımlı; T, yani gerilme ekseni doğu–batı doğrultulu ve neredeyse yatay. OCA çözümünde büyüklük Mw 3,8; model odağı AFAD çözümündeki 7 km derinliğe yerleştirir ve bu derinlik kurumlarca sabit atanmıştır. Kırılma hızı S dalgası hızının %80'i (2,7 km/s) alınırsa kırılmanın iki yönlü yayılımda 0,2, tek yönlü yayılımda 0,4 saniye sürdüğü kestirilir. Yakından bakıştaki pürüzlü fay yüzeyi ve kayma dağılımının biçimi şematiktir; 1,0 × 1,5 km'lik düzlem ve 0,01 m'lik ortalama kayma ise Wells ve Coppersmith (1994) bağıntısından kestirimdir; deprem bu bağıntının veri kapsamı dışında, değerler yalnız mertebe gösterir. Okada (1985) modelinde yüzeydeki düşey yer değiştirme 1 mm'den küçük; model yüzeyde ölçülebilir bir deformasyon vermiyor, bu yüzden çizimde kabarma ya da çökme gösterilmedi. Oklardaki kayma ×50.000 abartılı çizildi. Bloğun üst yüzü bölgenin gerçek kara yükseltisi verisinden kuruldu (Ryan vd., 2009) ve gölgeli kabartmayla gösterildi.

Şekil 5 · Tektonik çerçeve: mekanizmalar, diri faylar ve GNSS hızları

Renkli dairelerde renk mekanizma sınıfını, çap büyüklüğü kodlar. Kırmızı çizgiler haritalanmış diri fay izleridir. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”.

Haritaya önce renklerin dağılımına bakarak başlayın: hangi rengin baskın olduğu, bölgede hangi tür fay hareketinin yaygın olduğunu söyler. Dairenin çapı depremin büyüklüğünü verir. Çevredeki çözümlerin baskın faylanma türü istatistiksel olarak kesin sayılmadı; tek tek çözümler haritada okunabilir. Haritada dış merkez çevresinde çözülmüş 18 odak mekanizması gösteriliyor; bu depremin kendi çözümü normal faylanmadır. Bölgedeki 18 çözüm tek bir türde toplanmıyor: 7'si doğrultu atımlı ve 7'si normal faylanma; 4 çözüm bu üç türün arasında, karışık bir konumda kalıyor; değer çekincelidir. Bu alanda çözümü bulunan en büyük deprem 2023 yılındaki Mw 5,5 depremidir ve doğrultu atımlı faylanma gösteriyor.

Haritadaki inceleme alanı, Anadolu ve Arabistan levhaları arasındaki sol yönlü Doğu Anadolu Fay Zonu üzerindedir; fayın geometrisi, segmentasyonu ve sıçrama yapıları jeolojik haritalama ile tanımlanmış (Duman ve Emre, 2013), güncel sismotektoniği ve segment kayma hızları aletsel sismolojik ve jeodezik verilerle belgelenmiştir (Güvercin vd., 2022). 6 Şubat 2023 tarihinde bu zonda dokuz saat arayla Pazarcık ve Elbistan depremleri meydana gelmiştir. Bölgenin aletsel dönem öncesi büyük depremleri ve dönemsel suskunluk davranışı tarihsel katalog çalışmalarında değerlendirilmiştir (Ambraseys, 1989).

Bu büyüklükte depremler burada ne sıklıkla kaydedilmiş?

Kayıtlar bu çevrenin uzun bir büyük deprem geçmişi olduğunu gösteriyor. Depremden önceki kayıtları toplayan derlemede dış merkezin 150 km çevresinde 6,0 ve üzeri büyüklükte 7, 60 km çevresinde ayrıca 5,0–5,9 büyüklüğünde 20 deprem var; sayım ham kayıt sayısıdır ve geçmişteki kümelenmiş kayıtları ayıklamaz. Depremden önceki 30 günde dış merkezin 32 km çevresinde kaydedilen tek kayıt (4 Ekim 2026 Mw 5,2 depremi) süren etkinliğin parçası sayılarak derlemenin dışında tutuldu. En büyük kayıtlar sırasıyla 6 Şubat 2023'teki M 7,8 depremi (95 km), 6 Şubat 2023'teki M 7,7 depremi (106 km) ve 6 Şubat 2023'teki M 6,7 depremi (85 km). 18 km ile en yakın kayıt, 2024'teki M 5,0 depremi.

Kümelenmiş kayıtlar ayıklandığında tablo sadeleşiyor: dış merkezin 100 km çevresindeki 4,2 ve üzeri 315 önceki kaydın 5 tanesi süren etkinliğin parçası sayıldığından sayım dışında kalıyor; kalan 310 kaydın 102'si Gardner ve Knopoff (1974) yöntemiyle bağımsız deprem olarak ayrılıyor. Katalog bu büyüklükte 1965'ten beri eksiksiz sayıldığından oran o yıldan sonraki 87 bağımsız depremle hesaplandı; girişte anılan ortalama budur. M 3,0 ve üzeri depremler 1993'ten bu yana yılda ortalama 33,6 kez kaydedildi; sayım sıklık hesabıyla aynı 100 km yarıçapı kullanır.

Şekil 6 · Bölgenin tarihsel depremleri

Daireler aletsel kayıtların başından bu yana çevrede kaydedilmiş büyük depremlerdir ve renkleri eskiden yeniye doğru değişir. Dış merkeze yakın kuşakta daha küçük, uzak kuşakta daha büyük bir büyüklük eşiği kullanıldı. Turkuaz elmas, 2023 depremidir; derlemenin en büyük kaydı odur. Harita iki eşik kullanır: 150 km'lik bölge kuşağında M 6,0 ve üzeri, dış merkeze 60 km'den yakın kuşakta M 5,0 ve üzeri depremler. Dış merkeze en yakın M 7,0 ve üzeri kayıt, 2023 depremidir. Derlemedeki 27 kaydın 5 tanesinde büyüklük, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin GEM kataloğunun (International Seismological Centre, 2026) yeniden hesapladığı moment büyüklüğüdür. Büyük kayıtlar dış merkezin hemen çevresinde değil, daha geniş bölge kuşağında toplanıyor. Mavi kesikli dikdörtgen inceleme alanının sınırıdır. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”.

Dış merkezin 32 km çevresinde, depremden önceki bir yılda 1.132 olay kaydedilmişti; depremden sonraki etkinlik, iki dönemin ortak tamlık eşiğinin üstünde karşılaştırmaya yetecek sayıda olay bulunmadığından bu düzeyle karşılaştırılmadı. Olay öncesi etkinlik sınaması, büyüklüğü 5,0 değerinin altındaki depremlerde uygulanmadığından bu deprem (Mw 4,2) için yapılmadı.

İlk 24 saatte ve 32 km yarıçap içinde katalogda 7 deprem var. 3 dakika sonra, 2 Kasım 2026 günü 18:01 UTC'de (Türkiye saatiyle 21:01) dış merkezden 13 km uzakta ML 2,6 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi; depremden sonraki kayıtların en büyüğü odur. Sayının zamanla azalma hızı bu veriyle hesaplanamadı. Pencere içindeki kayıtlar, önceki büyük depremlerin ardından süren etkinlikten ayrılmadan sayıldı.

Mw 4,2 büyüklüğündeki deprem normal faylanmayla oluştu, bu kesin; kesinleşmeyen ise odak derinliğinin gerçek değeri. 90 günlük izleme dönemi 31.01.2027 günü sona erer.

Meslektaşlar için

Düğüm düzlemleri: NP1 15°/45°/−100°, NP2 209°/46°/−80° (doğrultu/eğim/kayma açısı). Çevredeki 18 çözümün ortanca mekanizmaya göre Kagan açısının ortancası 38,7° (Kagan, 1991). AFAD kökeninde derinlik 7,0 km; kurumca atanmış değerdir, ölçülmüş bir derinlik değildir. Çalışma alanında en az iki kurumun çözdüğü 288 depremde kurumlar arası dış merkez farkının %90'lık değeri 8,4 km, en büyüğü 48 km. Depremden sonraki 0,98 günde dış merkezin 32 km çevresinde 7 olay, en büyüğü M 2,6. Frohlich–Apperson sınıfları, n = 18 (Frohlich ve Apperson, 1992): T 0, SS 7, N 7, karma 4; değer çekincelidir. Bölgesel ortanca mekanizma 358°/59°/−148° (n = 18). Konumu bağımsız çözen 2 kurumun dış merkezleri arasındaki en büyük fark 0,9 km. Gerilme ters çözümünde biçim oranı R = 0,23 (yeniden örnekleme aralığı 0,07–0,45, 200 örnek); çözüm 5 yinelemede yakınsamadı; sayı çekinceyle verildi. Dizi rolü: olay, 4 Ekim gününden bu yana süren dizinin en büyüğü değildir; son 30 gün içindeki daha büyük ya da eş büyüklükteki önceki kayıtlar Mw 5,2 (4 Ekim, 3,1 km, 29,3 gün önce) ve Mw 4,9 (4 Ekim, 5,0 km, 29,3 gün önce). Pencere ölçütü: uzay penceresi Gardner ve Knopoff (1974) uzay penceresi ile Wells ve Coppersmith (1994) kırık boyunun 1,5 katından büyük olanıdır; sayım çemberindeki üst olaya göre büyüklük farkı ΔM = 1,0. Dizi moment payı: dış merkezin 32 km çevresinde, 4 Ekim tarihli Mw 4,9 depremiyle başlayıp olaydan sonraki 0,98 günü kapsayan aralıkta kaydedilen toplam sismik momentte olayın payı %2; sayı çekinceyle verildi, gözlem penceresi henüz dolmadı. Momentler büyüklükten nominal olarak hesaplandı (Kanamori, 1977). Depremden önceki 365 günde aynı 32 km çemberde 1.132 olay. Tarihsel derleme: 6 ikiz kayıt birleştirildi; 27 kaydın 5 tanesinde büyüklük ISC-GEM Mw'dir (yalnız birleşik arşivde kayda bağlı ISC-GEM raporu olanlar; öteki kayıtların ISC-GEM kataloğunda karşılığı olup olmadığı bu derlemede sınanmadı), 17 tanesinde moment tensörü ya da kurum Mw'si (GCMT 11, USGS 3, ISC 2, öteki kurum 1), 5 tanesinde katalog değeri; 9 kayıtta değer ya da tür katalogdakinden ayrışır (ISC-GEM'li kayıtların 2 tanesinde değer farkı 0,2 ve üzeri, en büyük 0,6). Katalog büyüklük türleri: ML 19.067, Mw 278, belirtilmemiş 72, mb 8, m 2, MS 1; tür dönüşümü uygulanmadı.

İzdüşüm Web Mercator, ölçek çubuğu kadraj ortasının enleminde geçerlidir; daire yarıçapı büyüklükle r = k·s·(0,44 + 1,26·max(0, M − 5)^1,4) olarak artar; derinlik sınıfları sığ < 70, ara 70–300, derin > 300 km. Fay geometrisi etkileşimli sürümde enlem–boylam olarak değil, harita biriminde verilir; lisanslar: MTA fay izleri kaynak gösterilerek, PB2002 ODC-BY 1.0.

Haritadaki yakınlık, depremin o fayda oluştuğunu göstermez: çizgiler fayların yüzeydeki izleridir, deprem ise yerin derininde başladı. Çalışma alanında büyüklüğü 3,0 ve üzerindeki, en az iki kurumun çözdüğü 288 depremde kurumların dış merkezleri arasındaki farkın ortancası 3,5 km'dir. Kullanılan sayısal levha modelinde (Bird, 2003) en yakın levha sınırı Anadolu–Arabistan levha sınırı olup dış merkeze 69 km uzaklıktadır. Modeldeki sınır çizgileri, yerkabuğundaki biçim değişiminin geniş bir kuşağa yayıldığı bölgelerde bir modelleme kabulüdür.

Harita 19.428 olaylık katalogdan 420 olayı gösterir.

Gerilme inversiyonu olay merkezli mekanizma popülasyonundandır (n = 45).

Modelin düzlemi NP2 209°/46°/−80°, bir gösterim tercihidir; açılar Aki ve Richards, 2002 kuralıyla verilir, eğim yönü 299°; kayma birim vektörü kuzey, doğu ve aşağı sırasıyla 0,18; −0,68; 0,71. Düzlem seçiminde oylar NP1 0, NP2 1; kanıtlar: haritalanmış fay izi NP2 lehine, güçlü; levha sınırının doğrultusu iki düzlem arasında ayırt edici değil, zayıf. Asal eksenler P 198°/83°, T 292°/1°, B 22°/7° (azimut/dalım); dalımlar Frohlich (1992) üçgen sınıflamasının girdisidir.

Kırık boyutu Wells ve Coppersmith (1994) normal faylanma bağıntısından L = 1,0 km, W = 1,5 km; ortalama kayma D = M0/(μLW) = 0,01 m, μ = 3 × 10¹⁰ Pa, M0 = 6,31 × 10¹⁴ N·m; bu moment Kanamori (1977) bağıntısında Mw 3,80 değerini verir; deprem bağıntının veri kapsamı dışında: büyüklük Wells ve Coppersmith (1994) normal kolunun aralığı (Mw 5,2–7,3) dışında; bağıntının veri kümesi dalma-batma zonlarıyla ilişkili depremleri, levha arayüzündekileri de dalan okyanusal levha içindekileri de dışlar. Kırılma süresi 0,2 s (iki yönlü, L/2Vr) ile 0,4 s (tek yönlü, L/Vr) arasında; Vr = 0,8·Vs = 2,69 km/s, Vs = 3,36 km/s, Kennett ve Engdahl (1991) hız modelinden. Yüzey düşey yer değiştirmesi Okada (1985) çözümüyle hesaplandı: homojen, izotrop elastik yarı uzayda tekdüze 0,01 m kaymalı tek dikdörtgen kaynak, üst kenar 6,4 km, alt kenar 7,6 km derinlikte; çizim 81 × 81 düğümlü 30 × 30 km ızgarada, uç değerler fay çevresinde 0,030 km aralığa dek sıklaştırılan ayrı taramadan; en büyük düşey yer değiştirme 0,11 mm, ölçülebilirlik eşiği 1 mm'nin altında, çizimde gösterilmedi. Arazi yüzeyi bölgenin yükselti ve batimetri verisidir (Ryan vd., 2009); model derinlikleri dış merkezdeki katı yüzeye göredir. Yer değiştirme hesabı düz yüzeyli yarı uzayda yapıldı; arazi hesaba girmez, yalnız gösterilir. Başlıca belirsizlikler kanıtla çözülemeyen düzlem seçimi, ölçek bağıntısının saçılımı, tekdüze kayma ile homojen ortam kabulleri ve kurumların atadığı sabit odak derinliğidir; kırılma hızının S dalgası hızına oranı da bir kabuldür.

Sınıflama (Frohlich ve Apperson, 1992): Frohlich üçgeni, baskın tür için %70 (tek tür) ve %45 (geçişli) eşikleri; çevre çözümleri Global CMT (Dziewonski vd., 1981), levha sınırı model çizgisi (Bird, 2003).

Çevrede çözülmüş 45 mekanizmanın gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) kuzey–güney doğrultusuna yakın (K16°D) en büyük yatay sıkışma yönü verir; yönün yeniden örnekleme aralığı 11°–22°; ara asal gerilme öbür asal gerilmelerden birinden ayrışmadığından faylanma rejimi kısıtlanamadı; sonuç kesin sayılmadı.

İçi boş halkalar M ≥ 5,0 olayları, küçük gri noktalar katalog sismisitesini, sarı yıldız çalışma olayının dış merkezini gösterir.

Derleme sayıları ham kayıtlardır (bağımsız olay değil); dizi içi kayıtlar ayrı tutulur, büyüklük türleri karışıktır.

Konumu bağımsız çözen 2 kurumun derinlik değerleri 5,0 ile 7,0 km arasındadır; öteki 1 kurum bu konumlardan birini aktarır.

Depremi izleyen 0,98 günde, Gardner–Knopoff uzaklık penceresi olan 32 km yarıçap içinde 7 olay kaydedildi; sayım, 4 Ekim 2026 depreminin dizisinden ayrıştırılmadı. Bu depremden önce, kendisinden büyük iki deprem kaydedilmişti: Mw 4,9 (04.10.2026, 5,0 km uzakta) ve Mw 5,2 (04.10.2026, 3,1 km uzakta). Deprem bu depremler için tanımlanan uzay–zaman penceresinin (yer ve süre sınırının) içinde ve son 30 gün içinde kaldığından, bu çalışmanın ölçütüne göre süren bir dizinin parçasıdır ve dizinin en büyük depremi değildir.

Birleşik katalogda bu depremden önce, dış merkezin 150 km çevresinde büyüklüğü 6,0 ve üzerinde 7 deprem, 60 km çevresinde ayrıca büyüklüğü 5,0–5,9 olan 20 deprem kayıtlıdır; en eskisi 1907 yılına aittir. En büyüğü 06.02.2023 tarihli Mw 7,8 büyüklüğündeki depremdir (95 km uzaklıkta). Bu sayımlarda büyüklük, kayda birleşik arşivde bağlı bir ISC-GEM raporu varsa onun moment büyüklüğüdür (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018). Böyle bir rapor yoksa büyüklük kaydın moment tensöründen (GCMT) ya da kurum raporlarındaki moment büyüklüğünden, o da yoksa birleşik katalogdan alınır. Birleşik katalogdaki 1 kaydın büyüklüğü doğrulanamadığından bu kayıt derlemeye ve bu sayımlara alınmadı (Global CMT kapsamındaki büyük bir depreme ait olduğu hâlde ne Global CMT ne USGS moment çözümü var).

Katalogda bu depremden önce, dış merkezin 100 km çevresinde büyüklüğü 4,2 ve üzerinde 315 kayıt vardır; bunların 5 tanesi süren deprem dizisinin parçası olduğundan sayım dışında bırakılmıştır. Kalan 310 kaydın 102'si, Gardner–Knopoff yöntemiyle (Gardner ve Knopoff, 1974) ayrıştırıldığında, bağımsız olaydır. Katalog büyüklüğü 4,2 ve üzerindeki depremler için 1965'ten beri eksiksiz sayıldığından oran o yıldan sonraki 87 bağımsız olayla hesaplandı: yılda ortalama 1,4 olay. Ortalama aralık için %95 güven aralığı 0,57–0,88 yıldır (Garwood, 1936). Bu değer geçmiş kayıtların ortalamasıdır ve deprem tahmini değildir.

Eşi katalogda bulunamayan 5 uzak ağ kaydı USGS ComCat'le karşılaştırıldı; 2 tanesi ComCat'in gözden geçirilmiş çözümüyle derlemeye alındı (sorgu 3 Kasım 2026). Öbür 3 kayıt derlemeye alınmadı (3 kaydın ComCat'te eşi yok).

Veri: AFAD (15.999 kayıt), KOERI (3.306 kayıt), EMSC (83 kayıt), ISC (37 kayıt) ve GFZ (3 kayıt) kataloglarından derlenen birleşik katalog. Kurum künyeleri: AFAD (Disaster and Emergency Management Authority, 1990); KOERI (Kandilli Observatory And Earthquake Research Institute, Boğaziçi University, 1971); EMSC (European-Mediterranean Seismological Centre, t.y.); ISC (International Seismological Centre, t.y.); GFZ (GEOFON Data Centre, 1993). Geçmiş depremlerin derlemesi ayrıca USGS (U.S. Geological Survey, 2017) ve NIEP (National Institute for Earth Physics, 1994) kayıtlarını içerir; künyesi bulunmayan GSI (Geological Survey of Israel) ve INGV (Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia) kayıtları da derlemededir. Dönem 03.11.2021–03.11.2026; veri kesim anı 03.11.2026 17:28 UTC. Dizi sayımı: depremden sonraki kayıtlar, 32 km yarıçap (Gardner ve Knopoff, 1974), gözlem 0,98 gün; izleme penceresi 90 gün. Birleştirmede tek kayda indirgenmiş 94 satır kurum raporlarına göre ayrı olaylara bölündü ve pencereye 99 kayıt eklendi. Hiçbir raporda büyüklüğü bulunmayan 8 kayıt sayımlara girmedi. Katalog, eksik depremler için dış kataloglarla taranmadığından alımda bulunmayan depremler sayımlara girmez; olay sayıları bu bakımdan da alt sınırdır. Büyüklükler kurumların yayımladığı türlerdedir (kayıt sayıları: ML 19.067, Mw 278, türü belirtilmemiş 74, mb 8, MS 1). Kısaltmalar: ML yerel büyüklük, Mw moment büyüklüğü, mb cisim dalgası büyüklüğü, MS yüzey dalgası büyüklüğü. Faylar: Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün (MTA) Türkiye Diri Fay Haritası, MTA TDFH-2026 (Elmacı vd., 2026). Mekanizmalar: Global CMT (Dziewonski vd., 1981; Ekström vd., 2012). Bu çalışma saha gözlemi, uydu radarı (InSAR) ve uydu konumlama (GNSS) çözümlemesi içermez; hasar ve can kaybı verisi kullanılmamıştır.

Çalışma, 03.11.2021–03.11.2026 arasında dış merkez çevresindeki çalışma alanında kaydedilen 19.428 depreme dayanır. Kayıtlar AFAD, KOERI, EMSC, ISC ve GFZ kataloglarından derlendi; aynı depremi birden çok kez gösteren kayıtlardan 1.048 kopya ile kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağlardan gelen 60 kayıt ayıklandı. 7 olayın tümü M < 3,0 büyüklüğündedir. Sayılar yalnız ilk 0,98 günü kapsar; 90 günlük izleme penceresi 31.01.2027 günü dolar.

Kapaktaki poster, bölgenin son yüz yılındaki M ≥ 5,0 depremlerini ve fay ağını tek çerçevede toplar.

Kırılma hangi derinlikte başladı? Konumu bağımsız çözen kurumların derinlik değerleri 5,0 ile 7,0 km arasında değişir. AFAD çözümünde derinlik serbest çözülmeyip 7,0 km değerine sabitlenmiştir. Yanıtın ön koşulu: yakın istasyon kayıtlarıyla yapılmış bir derinlik çözümü.

Sonraki etkinlik kaç olayı kapsıyor? İlk 0,98 günde dış merkezin 32 km çevresinde 7 olay kaydedildi; sayım, 4 Ekim 2026 depreminin dizisinden ayrıştırılmadı; sayılar yalnız bu süreyi kapsar. Yanıtın ön koşulu: 90 günlük izleme penceresinin dolması (31.01.2027).

Kırılma iki düzlemden hangisinde oldu? Çözümün iki düzlemi 15° ve 209° doğrultuludur; eldeki veri bu ikisini ayırt etmeye yetmedi. 7 olayın 5 tanesinde derinlik sabit değerde olduğundan düzlemin eğimi bu olaylardan sınanamadı. Yanıtın ön koşulu: olayların yeniden konumlandırılması ve kayma dağılımının iki düzlemin her biri için ayrı ayrı çözülüp karşılaştırılması ya da kırılmanın ilerleme yönünün çözümlenmesi.

Veri ve yöntem

Veriler AFAD, KOERI, EMSC, ISC ve GFZ kataloglarından 03.11.2026 17:28 UTC kesimiyle derlendi; yazı gözlenmiş verileri betimler, deprem tahmini içermez. Haritalar ve metin aynı veri kesiminden, YAPI ZEMİN yazılımlarıyla üretildi.

İlgili yazı: (M=3.8) Sumbas (Osmaniye) – 31 Ekim 2026

Kaynaklar

Aki, K. ve Richards, P. G. (2002) Quantitative Seismology. 2. bs., University Science Books, Sausalito.
Ambraseys, N. N. (1989) Temporary seismic quiescence: SE Turkey. Geophys. J. Int. 96(2), 311–331. doi:10.1111/j.1365-246X.1989.tb04453.x
Bird, P. (2003) An updated digital model of plate boundaries. Geochem. Geophys. Geosyst. 4(3), 1027. doi:10.1029/2001GC000252
Di Giacomo, D., Bondár, I., Storchak, D. A., Engdahl, E. R., Bormann, P. ve Harris, J. (2015) ISC-GEM: Global Instrumental Earthquake Catalogue (1900–2009), III. Re-computed MS and mb, proxy MW, final magnitude composition and completeness assessment. Phys. Earth Planet. Inter. 239, 33–47. doi:10.1016/j.pepi.2014.06.005
Di Giacomo, D., Engdahl, E. R. ve Storchak, D. A. (2018) The ISC-GEM Earthquake Catalogue (1904–2014): Status after the Extension Project. Earth Syst. Sci. Data 10(4), 1877–1899. doi:10.5194/essd-10-1877-2018
Disaster and Emergency Management Authority (1990) Turkish National Seismic Network. Department of Earthquake, Disaster and Emergency Management Authority. doi:10.7914/SN/TU
Duman, T. Y. ve Emre, Ö. (2013) The East Anatolian Fault: geometry, segmentation and jog characteristics. Geol. Soc. Lond. Spec. Publ. 372(1), 495–529. doi:10.1144/SP372.14
Dziewonski, A. M., Chou, T.-A. ve Woodhouse, J. H. (1981) Determination of earthquake source parameters from waveform data for studies of global and regional seismicity. J. Geophys. Res. 86(B4), 2825–2852. doi:10.1029/JB086iB04p02825
Ekström, G., Nettles, M. ve Dziewoński, A. M. (2012) The global CMT project 2004–2010: Centroid-moment tensors for 13,017 earthquakes. Phys. Earth Planet. Inter. 200–201, 1–9. doi:10.1016/j.pepi.2012.04.002
Elmacı, H., Kürçer, A., Özalp, S., Altuntaş, G., Avcı, H. O., Aydoğan, H., Yüce, A. A., Öztürker, A. R., Karayazı, O., Bayrak, A., Özdemir, E., Çal, Ç., Güven, C. ve Yalvaç, O. (2026) Türkiye Diri Fay Haritası. MTA Genel Müdürlüğü, Özel Yayın Serisi-60, Ankara. ISBN 978-625-8107-74-6.
European-Mediterranean Seismological Centre (t.y.) Deprem parametreleri (çevrimiçi katalog). https://www.emsc-csem.org (erişim: 03.11.2026)
Frohlich, C. (1992) Triangle diagrams: Ternary graphs to display similarity and diversity of earthquake focal mechanisms. Phys. Earth Planet. Inter. 75(1–3), 193–198. doi:10.1016/0031-9201(92)90130-N
Frohlich, C. ve Apperson, K. D. (1992) Earthquake focal mechanisms, moment tensors, and the consistency of seismic activity near plate boundaries. Tectonics 11(2), 279–296. doi:10.1029/91TC02888
Gardner, J. K. ve Knopoff, L. (1974) Is the sequence of earthquakes in Southern California, with aftershocks removed, Poissonian? Bull. Seismol. Soc. Am. 64(5), 1363–1367. doi:10.1785/BSSA0640051363
Garwood, F. (1936) Fiducial limits for the Poisson distribution. Biometrika 28(3–4), 437–442. doi:10.1093/biomet/28.3-4.437
GEOFON Data Centre (1993) GEOFON Seismic Network. GFZ Data Services. doi:10.14470/TR560404
Güvercin, S. E., Karabulut, H., Konca, A. Ö., Doğan, U. ve Ergintav, S. (2022) Active seismotectonics of the East Anatolian Fault. Geophys. J. Int. 230(1), 50–69. doi:10.1093/gji/ggac045
International Seismological Centre (2026) ISC-GEM Earthquake Catalogue. doi:10.31905/d808b825
International Seismological Centre (t.y.) ISC Bulletin. doi:10.31905/D808B830 (erişim: 03.11.2026)
Kagan, Y. Y. (1991) 3-D rotation of double-couple earthquake sources. Geophys. J. Int. 106(3), 709–716. doi:10.1111/j.1365-246X.1991.tb06343.x
Kanamori, H. (1977) The energy release in great earthquakes. J. Geophys. Res. 82(20), 2981–2987. doi:10.1029/JB082i020p02981
Kandilli Observatory And Earthquake Research Institute, Boğaziçi University (1971) Kandilli Observatory And Earthquake Research Institute (KOERI). International Federation of Digital Seismograph Networks. doi:10.7914/SN/KO
Kennett, B. L. N. ve Engdahl, E. R. (1991) Traveltimes for global earthquake location and phase identification. Geophys. J. Int. 105(2), 429–465. doi:10.1111/j.1365-246X.1991.tb06724.x
National Institute for Earth Physics (1994) Romanian Seismic Network. International Federation of Digital Seismograph Networks. doi:10.7914/SN/RO
Okada, Y. (1985) Surface deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 75(4), 1135–1154. doi:10.1785/BSSA0750041135
Ryan, W. B. F., Carbotte, S. M., Coplan, J. O., O'Hara, S., Melkonian, A., Arko, R., Weissel, R. A., Ferrini, V., Goodwillie, A., Nitsche, F., Bonczkowski, J. ve Zemsky, R. (2009) Global Multi-Resolution Topography synthesis. Geochem. Geophys. Geosyst. 10(3), Q03014. doi:10.1029/2008GC002332
U.S. Geological Survey (2017) Advanced National Seismic System (ANSS) Comprehensive Catalog. doi:10.5066/F7MS3QZH
Vavryčuk, V. (2014) Iterative joint inversion for stress and fault orientations from focal mechanisms. Geophys. J. Int. 199(1), 69–77. doi:10.1093/gji/ggu224
Wells, D. L. ve Coppersmith, K. J. (1994) New empirical relationships among magnitude, rupture length, rupture width, rupture area, and surface displacement. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(4), 974–1002. doi:10.1785/BSSA0840040974

Giriş Yap

(M=4.2) Sumbas (Osmaniye) – 2 Kasım 2026

Deprem nerede ve ne derinlikte oldu?

Fay nasıl hareket etti?

Bu büyüklükte depremler burada ne sıklıkla kaydedilmiş?

Kaynaklar

Kullanıcı Geri Dönüşleri

Create an account or sign in to leave a review

Zeminden Mantoya

Account

Navigation

Araştır

Configure browser push notifications

Chrome (Android)

Chrome (Desktop)

Safari (iOS 16.4+)

Safari (macOS)

Edge (Android)

Edge (Desktop)

Firefox (Android)

Firefox (Desktop)