Geniş bir alanda hissedilme bildirimi alan bir deprem: Sındırgı (Balıkesir) yakınında kaydedilen Mw 6,1 büyüklüğündeki deprem için USGS hissedilme anketine 193 bildirim ulaştı. USGS'in 15 Ocak 2026 tarihli etki özetine göre depremde toplam en az 68 kişi yaralandı.
Geçmişten: Bu yazı 27 Ekim 2025 tarihli depremi geriye dönük ele alır; veriler 25.10.2026 tarihinde derlendi, çalışma dönemi 28.10.2020–25.01.2026.
Oluş anı 27 Ekim 2025 günü 19:48 UTC (Türkiye saatiyle 22:48). Odak derinliği 6,1 km, konumu bağımsız çözen 4 kurumun değerleri 6,0 ile 10,0 km arasında. Büyüklük AFAD çözümündeki moment büyüklüğü değeridir. Dış merkez, yani odağın tam üstündeki yeryüzü noktası, 39,20°K, 28,20°D noktasındadır.
Kayıtlara göre 100 km çevrede 6,1 ve üzeri büyüklükteki bağımsız depremler ortalama 18 yılda bir kaydedildi (%95 aralığı 8,7–45 yıl; katalog tamlığı saptanamadığından gerçek ortalama aralık daha kısa olabilir); bu, geçmiş kayıtların ortalamasıdır ve deprem tahmini değildir. Dış merkezin 150 km çevresindeki kayıtlarda en büyük deprem 1953 yılına ait: 119 km uzakta M 7,3.
Depreme çözüm yayımlayan kurumlardan 4 tanesi moment büyüklüğü verdi; değerler 6,0–6,1 aralığında.
Kurum çözümleri 22–28 Ağustos 2026 arasında arşive alınan hâlleriyle kullanıldı; ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) çözümünün güncelliği 25.10.2026'da ComCat'le denetlendi (sürüm 61, değişmemiş); kurumlar çözümlerini sonradan revize edebilir.
Şekil 1 · Sındırgı (Balıkesir) ve Çevresi Sismotektonik Haritası
Haberin konusu olan deprem yıldızla, bölgenin öteki büyük depremleri ise büyüklükle ölçeklenmiş ve odak derinliğine göre renklendirilmiş dairelerle gösterildi. Levha sınırları türlerine göre ayrı çizgilerle çizildi; aktif fay izleri ayrı bir katmanda yer alır. Haritadaki 1925–2025 dönemi, M ≥ 5,0 büyüklüğündeki 1.660 depremi kapsar; renkler sığ (70 km'den sığ), ara (70–300 km) ve derin (300 km'den derin) odakları ayırır. Kadrajda 500 aktif fay izi ile dalma-batma, ıraksak, dönüşüm ve yakınsak türlerindeki levha sınırları çizildi. Derleme, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin ISC-GEM kataloğundaki kayıtları da içerir (International Seismological Centre, 2026). Yıldıza en yakın levha sınırı, 88 km ötedeki Ege Denizi–Anadolu levha sınırıdır. Sayfadaki etkileşimli sürüm yakınlaştırılabilir: depremlerin, fayların ve levha sınırlarının üzerine gelindiğinde ayrıntılar görüntülenir, katmanlar açılıp kapatılabilir ve zaman oynatıcı ile 1925'ten bu depreme uzanan deprem etkinliği izlenebilir. Haritada levha sınırları Bird (2003) PB2002 modelinden ve aktif fay izleri MTA Türkiye Diri Fay Haritası'ndan (Elmacı vd., 2026) alındı. Ek katman olarak çevredeki 400 odak mekanizması çözümü ve depremden sonraki 390 kayıt açılabilir.
Hasar ve yaralılar
15 Ocak 2026 tarihli USGS etki özeti, depremde toplam en az 68 kişinin yaralandığını bildiriyor (olay kimliği us6000rjsu). Özete göre toplam en az 163 bina hasar gördü. Özette yaralı sayısı 2 ayrı kalemde ve hasarlı bina sayısı 2 ayrı kalemde veriliyor; yazıdaki bu sayılar kalemlerin toplamıdır. USGS'in PAGER sistemi bu deprem için sarı uyarı düzeyi verdi (ürün tarihi 17 Kasım 2025); sistemin can kaybı kestirimi 1–100 ölü aralığındaki sarı dilimde (U.S. Geological Survey, 2017; Jaiswal ve Wald, 2010). PAGER düzeyi, sarsıntı haritası ve nüfus verisinden türetilen bir kestirimdir, sahadan derlenmiş bir sayım değildir.
PAGER'ın can kaybı ve ekonomik kayıp kestirimlerinin ikisi de sarı düzeyde (USGS PAGER, sürüm 10, 17 Kasım 2025); model kaybın 1 milyon ABD doları ya da daha fazla olma olasılığını %96 olarak veriyor. Sarsıntıya maruz kalan nüfus PAGER modelinde Değiştirilmiş Mercalli ölçeğinde VII ve üzeri şiddet için yaklaşık 25.000 kişi olarak kestiriliyor, en yüksek dilim VIII için yaklaşık 4.900 kişi. PAGER ve yer yenilmesi kestirimleri ShakeMap sürüm 10 ile hesaplanmıştır (güncel ShakeMap sürümü 11).
USGS'in ShakeMap ürününe göre (sürüm 11, 1 Aralık 2025) en yüksek şiddet MMI 8,1, yani VIII düzeyindedir; ShakeMap, bulunan yerlerde ölçülmüş kayıtları ve hissedilme bildirimlerini bağıntı hesabıyla birleştiren bir sarsıntı haritasıdır (Worden vd., 2018). USGS kaydında bu ShakeMap sürümü otomatik ürün olarak işaretlidir. Depremi hissedenlerin USGS'e gönderdiği bildirimlerin sayısı 193, bunlardan derlenen en yüksek şiddet CDI 7,7, ancak bu değer yalnız 2 bildirim alan bir yerleşime aittir; en az 3 bildirimli yerleşimlerde en yüksek değer CDI 4,2 (DYFI, 8 Aralık 2025) (Wald vd., 2011). CDI hissedenlerin bildirimlerinden hesaplanır; ShakeMap'in MMI değeri ise kayıtlar, varsa bildirimler ve bağıntılarla kurulan harita değeridir, ikisi aynı ölçü değildir. USGS'in heyelan ve sıvılaşma kestirimine göre (sürüm 10, 17 Kasım 2025) uyarı düzeyi heyelan için sarı (yaklaşık 3,7 km² heyelan alanı, maruz nüfus yaklaşık 78 kişi); değerler sahadan gözlem değil, sarsıntı haritasından türetilen model kestirimleridir (Nowicki Jessee vd., 2018). USGS'in ürünleri bu yazıda benimsenen çözüme değil, USGS'in kendi köken çözümüne dayanır (ShakeMap sürüm 11 girdisi, 1 Aralık 2025: Mww 6,0; 8,0 km). Anılan USGS ürünleri, USGS'in us6000rjsu kimlikli olay sayfasında yayımlanmaktadır.
Deprem nerede ve ne derinlikte oldu?
Kurumlar arası konum farkı en çok 6,6 km; karşılaştırmada konumu bağımsız çözen 4 kurum var, uzak bölgesel ağlar dışarıda. Dış merkez çevresindeki 269 depremde kurum çözümleri ortanca 1,9 km ayrışıyor ve farkların onda dokuzu 4,8 km'nin altında kalıyor.
Hangi kurumun değeri alınırsa alınsın deprem 70 km'den sığ, yani sığ odaklı sınıfta kalıyor. USGS kurumunun sonraki bir çözümünde derinlik dalga biçimi modellemesiyle 8,0 km (±1,8 km) bulundu; bu çözüm yazının dayandığı kökenle aynı değil ve benimsenen değerin yerine geçmez.
Şekil 2 · Yakın çevre: dış merkez, mekanizmalar ve faylar
Önce sarı yıldızı bulun: bu depremin dış merkezi. Çevresindeki daireler aynı alanda kaydedilmiş öteki depremlerdir; dairenin rengi odak derinliğini, çapı büyüklüğü verir. Kullanılan diri fay (yakın jeolojik geçmişte hareket ettiği saptanmış fay) veri tabanında (Elmacı vd., 2026) dış merkeze en yakın fay parçası 3,2 km uzaklıktadır; veri tabanı bu parçayı Simav Fay Zonu adı altında verir. Parça veri tabanında sağ yönlü (bir yakada duran gözlemciye göre karşı yakanın sağa gittiği) doğrultu atımlı (blokların yatay yönde yan yana kaydığı) fay olarak kayıtlıdır. Onu 4,4 km uzaklıktaki Yüreğil Fayı ve 11 km uzaklıktaki Düvertepe Fay Zonu izler. Haritadaki 2020–2026 dönemi, haritanın kapsadığı alanda kaydedilen 29.174 depremi içerir; dönemin en büyüğü 10 Ağustos 2025 tarihli Mw 6,1 büyüklüğündeki depremdir. Kayıtların yüzde 95'i 13 km'nin üstünde, yani daha sığda kalıyor; bu yüzdelik kurumların atadığı sabit derinlikleri de içeriyor. Listedeki en derin değer (400 km), kurumun bildirdiği yuvarlak bir değer olduğundan ve tek bir kayda dayandığından derinlik dağılımının ucu olarak okunmadı. Kayıtların %41'i kurumların atadığı sabit bir derinlik taşıdığından bu dairelerin rengi ölçülmüş derinliği göstermez. Kesikli halkalı küreler çalışma penceresinden önceki çözümlerdir. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”; konum haritası: “Source: US National Park Service”.
Depremi izleyen 90 günde kaydedilen 11.293 olayın 4.547 tanesinde derinlik sabit değerdedir.
Faylanma türü ne söylüyor?
Global CMT ile USGS Mww çözümünün düğüm düzlemleri arasındaki fark yaklaşık 4° (Kagan açısı; Kagan, 1991) kadardır.
Şekil 3 · Depremin odak mekanizması
Çizimdeki iki eğri fay olabilecek iki düzlemdir ve kadranların yerleşimi kaymanın yönünü anlatır. Dört eşit dilimden oluşan çapraz bir desen doğrultu atımlı, ortada geniş bir bant ise ters ya da normal faylanmayı gösterir. Odak mekanizması, bir depremi üreten fayın duruşunu ve blokların kayma yönünü gösteren çözümdür; birbirine dik iki olası düzlem verir ve fay bunlardan biridir. Global CMT (Global Centroid-Moment-Tensor; depremlerin odak mekanizması çözümlerini yayımlayan uluslararası katalog) çözümünde kayma, iki olası düzlemde de ağırlıkla doğrultu atımlı türdedir. Kullanılan sınıflama ölçütünde (Frohlich ve Apperson, 1992) çözüm tek bir türe atanmadı ve eğik/karma (yatay ve düşey kaymanın birlikte görüldüğü) sayıldı. Çözümün moment büyüklüğü Mw 6,1 olarak verilir. Birinci düzlemin doğrultusu 345°, eğimi 61°, kayma açısı (0° ve ±180° yatay kaymadır; artı değerler ters, eksi değerler normal bileşen taşır) −27°; ikincisinin doğrultusu 89°, eğimi 67°, kayma açısı −148° olarak verilir. Hangi düzlemin kırıldığı bu veriyle ayırt edilemiyor. Global CMT çözümünün verdiği sismik moment 1,62 × 10¹⁸ N·m; moment büyüklüğü bu değerden Mw 6,1 olarak hesaplanır (Kanamori, 1977). Global CMT moment tensörünün yaklaşık %53'ü çift kuvvet, yani saf fay kaymasına karşılık gelen bileşendir; tensör bileşenlerinin belirsizliği elde olmadığından kalan pay kaynak karmaşıklığı olarak yorumlanmadı. Kagan açısıyla ölçüldüğünde çevredeki 28 çözüm bu depremin çözümünden ortanca 44,9° farklı (Kagan, 1991).
Şekil 4 · Fayın 3B modeli ve kırılma animasyonu
Animasyonun son iki adımı özettir: 3B plaj topu alt yarıküre deseniyle faylanmayı, genel istatistikler kartı sayıları toplar. Öncesinde eşit ölçekli blokta belirgin düzlem iki olası düzlemden gösterilenidir, soluk düzlem öteki olasılıktır; tavan bloğu taban bloğuna göre kayar, kamera yakından bakış için odağa iner. Sayfadaki oynatıcıda adımlar arasında gezilebilir. Haritalanmış fay izi 2. düğüm düzlemini (doğrultu 89°, eğim 67°) destekliyor, ancak öteki düzlemi destekleyen zayıf bir kanıt da bulunduğundan hangi düzlemin kırıldığı kesinleşmiyor; 1. düğüm düzlemi gösterildi. İki düğüm düzlemi aynı ışınım örüntüsünü ürettiğinden kırılan fay ancak fay izi gibi bağımsız kanıtlarla ayrılabilir. Doğrultusu 345°, eğimi 61°, kayma açısı −27° olan birinci düğüm düzlemi doğuya dalar. Doğudaki tavan bloğu, batıdaki taban bloğuna göre kuzeye doğru kayar ve hafifçe alçalır. İşaret çizgisinin fayın iki yanında sola kayık görünmesi gösterilen düzlemdeki sol yanal hareketin imzasıdır; kırılma modelde yüzeye ulaşmıyor, ötelenme gömülü kırığın hareketidir; 2. düğüm düzlemi kırıldıysa hareket sağ yanaldır. Çözüm böylece normal bileşenli eğik (oblik) faylanma olarak okunur. Dayanak Global CMT çözümü: Mw 6,1; odak derinliği AFAD çözümüne göre 6,1 km. P, yani sıkışma ekseni kuzeybatı–güneydoğu doğrultulu, 39° dalımlı; T, yani gerilme ekseni kuzeydoğu–güneybatı doğrultulu ve neredeyse yatay. Yakından bakıştaki pürüzlü fay yüzeyi ve kayma dağılımının biçimi şematiktir; 16 × 7,6 km'lik düzlem ve 0,45 m'lik ortalama kayma ise Wells ve Coppersmith (1994) bağıntısından kestirimdir. Kırılma hızı S dalgası hızının %80'i (2,7 km/s) alınırsa kırılmanın iki yönlü yayılımda 2,9, tek yönlü yayılımda 5,8 saniye sürdüğü kestirilir. Okada (1985) modeli yüzeyde en çok 1,8 cm yükselme ve 9,2 cm çökme veriyor; bunlar ölçüm değil, model kestirimidir ve çizimde ×20.000 abartılı. Oklardaki kayma ×5.000 abartılı çizildi. Bloğun üst yüzü bölgenin gerçek kara yükseltisi verisinden kuruldu (Ryan vd., 2009) ve gölgeli kabartmayla gösterildi.
Depremin tektonik ortamı ne?
Yukarıda anılan Ege Denizi–Anadolu levha sınırı, Bird (2003) levha modelinden alındı. Levha sınırı, yerkabuğunu ve altındaki üst mantonun katı kesimini kapsayan taşküre parçalarının birbirine değdiği kuşaktır. USGS'in tektonik bölgeleme sınıflaması (STREC; ShakeMap sürüm 11, 1 Aralık 2025) depremi aktif kabuk bölgesinde sığ bir olay olarak sınıflar. Çevredeki 49 mekanizmadan yapılan bölgesel gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) yaklaşık 115° doğrultusunda (kuzeybatı–güneydoğu) bir en büyük yatay sıkışma yönü veriyor; yönün yeniden örnekleme aralığı 112°–118°; ara asal gerilme öbür asal gerilmelerden birinden ayrışmadığından faylanma rejimi kısıtlanamadı.
Şekil 5 · Tektonik çerçeve: mekanizmalar, diri faylar ve GNSS hızları
Renkli dairelerde renk mekanizma sınıfını, çap büyüklüğü kodlar. Kırmızı çizgiler haritalanmış diri fay izleridir. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”.
Haritaya önce renklerin dağılımına bakarak başlayın: hangi rengin baskın olduğu, bölgede hangi tür fay hareketinin yaygın olduğunu söyler. Dairenin çapı depremin büyüklüğünü verir. Haritadaki inceleme alanı ve yakın çevresinde 1979–2026 arasında çözülen 28 odak mekanizmasının %68'i normal (üstteki bloğun eğim yönünde aşağı kaydığı) faylanma gösterir (Frohlich ve Apperson, 1992). Oranın %95 güven aralığı (aynı yöntemle yinelenen ölçümlerin %95'inde gerçek değeri içeren belirsizlik aralığı) %35–89'dur; aralık birbirinden bağımsız 8 deprem kümesinden hesaplandı. Aralığın alt ucu, bu çalışmanın bir türü baskın saymak için aradığı %70 eşiğinin altında kaldığından baskın tür kesin sayılmadı. Haritada dış merkez çevresinde çözülmüş 28 odak mekanizması (bu depremin kendi çözümü dahil) gösteriliyor; bu depremin kendi çözümü normal bileşenli eğik (oblik) faylanmadır. Çözülmüş depremlerin en büyüğü, 2025 yılındaki Mw 6,2, 305°/42°/−82° düzlemiyle normal faylanmadır.
Çizelge 1 · Çalışma alanındaki adı bulunan diri fay izleri. Çizelge, MTA TDFH-2026 Türkiye Diri Fay Haritası (Elmacı vd., 2026) kaynağına göre bu alanda adı bulunan 5 fay ya da fay sistemini listeler; sütunlar izin dış merkeze uzaklığını, haritalanmış uzunluğunu ve kayma türünü verir.
Fay / fay sistemi | Dış merkeze uzaklık (km) | İz uzunluğu, parçalar toplamı (km) | Parça |
|---|---|---|---|
Soma–Kırkağaç Fay Zonu | 42,9 | 73,7 | 3 |
Simav Fay Zonu | 3,2 | 61,9 | 1 |
Balıkesir Fayı | 48,6 | 51,4 | 1 |
Gelenbe Fay Zonu | 18,9 | 44,4 | 2 |
Yüreğil Fayı | 4,4 | 20,7 | 1 |
Çizelge 1 (devamı)
Fay / fay sistemi | Kayma türü | Eğim (°) ve yönü |
|---|---|---|
Soma–Kırkağaç Fay Zonu | N | 70 KD |
Simav Fay Zonu | SaD | — |
Balıkesir Fayı | SaD+N | — |
Gelenbe Fay Zonu | SaD | — |
Yüreğil Fayı | N+SaD | 70–80 KD |
Kapsam: fay katmanının aynı adlı parçaları uçtan uca dikilerek kurulan 86 izden (20 ad) uzunluğa göre en uzun 8 tanesi, 5 ad altında; haritalardaki iz envanteri ayrı bir birleştirmedir (kutuda 81 iz); kaynak: MTA TDFH-2026 (Elmacı vd., 2026). İz uzunluğu haritalanmış parçaların toplamıdır (parçalar arasındaki boşluklar sayılmaz); uzaklık, en yakın parçanın dış merkeze yatay uzaklığıdır. Şu ad tek bir fayın değil, izlerin bağlı olduğu fay sisteminin adıdır; satır o sisteme bağlı listelenen parçaları verir (aynı adı taşıyan izlerin kutudaki toplam uzunluğu ayraç içinde): Simav Fay Zonu (82,3 km). Kayma türü kodları: SaD sağ yönlü doğrultu atımlı; N normal. Eğim sütunu, listelenen izlerin veri tabanındaki ham değeridir (eğim açısı aralığı ve eğim yönü); aynı adlı öteki parçalarda değer farklı olabilir; —: veri tabanında sayısal eğim yoktur (yalnız kategorik “düşey” etiketi ya da boş).
Bu çevrede daha önce hangi depremler kaydedildi?
Tarihsel derleme, bölgede daha önce de güçlü depremler kaydedildiğini ortaya koyuyor. Depremden önceki kayıtları toplayan derlemede dış merkezin 150 km çevresinde 6,0 ve üzeri büyüklükte 15, 60 km çevresinde ayrıca 5,0–5,9 büyüklüğünde 21 deprem var; sayım ham kayıt sayısıdır ve kümelenmiş kayıtları ayıklamaz. En büyük kayıtlar sırasıyla girişte anılan 1953 depremi, 28 Mart 1970'teki M 7,2 depremi (119 km) ve 18 Kasım 1919'daki M 7,0 depremi (47 km). En yakın kayıt 2025'te, dış merkezin 13 km uzağında: M 5,0.
Dış merkezin 100 km çevresindeki 6,1 ve üzeri 7 önceki kaydın tamamı Gardner ve Knopoff (1974) yöntemiyle bağımsız deprem olarak ayrılıyor; değer kesin sayılmadı. Girişte anılan ortalamanın %95 güven aralığı 8,7–45 yıl (Garwood, 1936); bu aralık yalnız sayım belirsizliğini gösterir, katalog tamlığı saptanamadığından eksik kayıtlar ortalamayı uzatmış olabilir; ortalama yalnız geçmiş kayıtları özetler; deprem tahmini değildir.
Çizelge 2 · Tarihsel eşik üstü depremler (1900 sonrası, olay anından önce). Çizelge, bu depremden önce dış merkeze 60 km içinde M ≥ 5 ya da 150 km içinde M ≥ 6 olan 1900 sonrası 11 depremi listeler; kayıtlar 1919 ile 2025 yılları arasındadır. E/E₀ sütunu ışınan enerjinin bu depreminkine oranıdır ve büyüklük farkından hesaplanır. Çizelgedeki 2 kayıt bu çalışmanın zaman penceresinin içinde, bu depremden önce oluşmuştur: 21 Eylül 2025 Mw 5,0, Türkiye; 10 Ağustos 2025 Mw 6,2, Sındırgı (Balıkesir).
Tarih | Mw | Derinlik (km) | Uzaklık (km) | Ölçüt | Yer | E/E₀ |
|---|---|---|---|---|---|---|
18.03.1953◆ | 7,3 | 10 | 119 | M ≥ 6, 150 km içinde | Türkiye | ×63 |
28.03.1970 | 7,2 | 18 | 119 | M ≥ 6, 150 km içinde | Türkiye | ×45 |
18.11.1919 | 7,0 | 10 | 47 | M ≥ 6, 150 km içinde | Soma — 3 km DGD | ×22 |
06.10.1964 | 6,8 | 14 | 117 | M ≥ 6, 150 km içinde | Türkiye | ×11 |
28.03.1969 | 6,8 | 2 | 79 | M ≥ 6, 150 km içinde | Türkiye | ×11 |
06.10.1944 | 6,7 | 15 | 142 | M ≥ 6, 150 km içinde | Türkiye | ×7,9 |
22.09.1939 | 6,5 | 35 | 89 | M ≥ 6, 150 km içinde | Türkiye | ×4,0 |
31.03.1928 | 6,4 | 10 | 126 | M ≥ 6, 150 km içinde | Türkiye | ×2,8 |
Yakın kuşakta (≤ 60 km) dış merkeze en yakın kayıtlar (yukarıda listelenmeyenler, uzaklık sırasıyla) | ||||||
21.09.2025† | 5,0 | 22 | 13 | M ≥ 5, 60 km içinde | Türkiye | ×0,022 |
10.08.2025† | 6,2 | 13 | 13 | M ≥ 6, 150 km içinde | Sındırgı (Balıkesir) | ×1,4 |
03.09.1972 | 5,1 | 29 | 17 | M ≥ 5, 60 km içinde | Türkiye | ×0,032 |
Büyüklükler, kayda birleşik arşivde bağlı bir ISC-GEM (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018) raporu varsa onun moment büyüklüğüdür (Mw), yoksa kaydın moment tensörü (GCMT) ya da kurum raporlarındaki moment büyüklüğü, o da yoksa birleşik kataloğun temsilci değeridir; 36 kaydın 29 tanesinde büyüklük ISC-GEM'dendir; 21 kayıtta değer ya da tür katalogdakinden ayrışır. Derleme, dış merkeze 60 km içindeki M ≥ 5 ve 150 km içindeki M ≥ 6 depremlerden oluşur (kutudaki 150 km'den uzak olaylar girmez); her kaydın ölçütü “Ölçüt” sütunundadır. 35 tekil kayıttan en büyük 8 olay listelenmiştir (yakın kuşağın kayıtları alt bölümde); 3 kopya kayıt tekilleştirilmiştir (Δt ≤ 60 s ve ≤ 100 km). 1964 öncesi (küresel standart ağ öncesi) 5 kaydın büyüklüğü ISC-GEM'in yeniden değerlendirmesidir; bu dönemin büyüklükleri kaynağa göre ≈ 0,3–0,5 birim ayrışabilir. E/E₀: ışınan enerjinin bu olayınkine oranı (büyüklük farkından); ◆ en büyük kayıt. Yalnız ülke adı yazılı kayıtların yer künyesi yoktur. Alanın hemen dışındaki M ≥ 7 depremler (150–188 km): 23.07.1949 M 7,2 (161 km BGB, Ege Denizi).
Depremden önceki 90 günde dış merkezin 55 km çevresinde 13.579 olay kaydedildi; sayım, 10 Ağustos 2025 depreminin dizisini de kapsar. Bu sayı, aynı alanın taban düzeyinin (günde 2,05 olay, 90 günde yaklaşık 184; taban dönemindeki en kalabalık 90 günlük kutuda 395) 34–74 katıdır. Deprem bu dizinin içinde oluştuğundan öncü etkinlik sınaması anlamlı değildir ve olaylar öncü (büyük bir depremden önce aynı yerde görülen, ondan küçük depremler) olarak nitelenmedi; 19 taban kutusuyla ampirik ölçüt %5 düzeyinin altına inemez.
Etkinlik nasıl seyretti?
Depremi izleyen ilk 90 günde dış merkezin 55 km çevresinde 11.293 deprem kaydedildi. Depremden sonraki kayıtların en büyüğü Mw 5,1 büyüklüğündeydi ve depremden 88,1 gün sonra, dış merkezden 7,7 km uzakta kaydedildi: 23 Ocak 2026, 21:24 UTC. USGS, 23 Ocak 2026 tarihli en büyük kayda Mww 4,9 veriyor (USGS ComCat, sorgu 25 Ekim 2026). USGS kataloğunda aynı tanımla en büyük kayıt 3 Kasım 2025'teki Mww 5,0 depremidir (dış merkeze yaklaşık 19 km). Depremden 78,1 gün önce, 10 Ağustos 2025 tarihinde, dış merkezin 13 km uzağında Mw 6,1 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmişti; Gardner ve Knopoff (1974) ölçütüne göre bu deprem o depremin 566 günlük zaman penceresine girdiğinden etkinliğin dizi sınıfı kesin sayılmadı. Karşılaştırma için, depremden önceki bir yılda, sonraki sayımla aynı 55 km'lik çemberde 14.512 deprem kaydedilmişti. Kayıt sıklığı zamanla azaldı: M ≥ 1,4 depremler 3,8–8,5 gün arasında günde yaklaşık 168, 41–90 gün arasında ise günde yaklaşık 28,7 kaydedildi (%95 aralıkları 150–180 ve 27–31); ilk 49 saatin kaydı eksik olduğundan ilk değer ilk tam aralıktandır; değer çekincelidir.
Dizinin olayları yaklaşık 33 × 20 km boyutunda bir alana yayıldı. Bulutun uzun ekseni kuzeyden saat yönünde 122° doğrultusundadır. M ≥ 1,4 büyüklüğündeki olayların doğu–batı yönündeki konumu, depremden sonra geçen süreye göre de çizildi.
Modeller sarsıntı ve gerilme için ne gösteriyor?
Sarsıntının yayılımına ilişkin sayılar gözlem değil, model sonucudur. Model tek bir nokta kaynak varsayar ve yerel zemin etkisini içermez; gerçek sarsıntı yerel koşullarla belirgin biçimde farklılaşabilir.
Şekil 6 · USGS ShakeMap şiddet kestirimi
Harita USGS ShakeMap model kestiriminin (sürüm 11; otomatik ürün; 01.12.2025) eş şiddet (MMI) eğrilerini gösterir; ince eğriler yarım düzeylerdir; bu sürümde 257 sismik istasyon kaydından işaretlenmeyen 253'ü ve 147 şiddet gözleminden işaretlenmeyen 8'i yer hareketi bağıntılarıyla birlikte kullanılmıştır; dış merkezin 32 km içinde ShakeMap'in kullandığı sismik istasyon kaydı yoktur; zeminin en büyük değeri 7,7'dir (ürünün beyan ettiği tepe 8,1).
Şekil 7 · Model şiddet dağılımı
Önce yıldızı ve en koyu renkli alanı bulun: modelin en yüksek şiddeti orada. Sonra eş şiddet eğrilerinin dış merkezden ne kadar uzağa yayıldığına bakın. Model en yüksek şiddeti dış merkez çevresinde MMI VIII (şiddetli) olarak veriyor. Bu dağılım model şiddettir, ölçüm değildir: hesap Allen vd. (2012) bağıntısıyla nokta kaynak varsayar ve yerel zemin koşullarını (Vs30) içermez. Model, kırık boyunca dağılımı temsil etmez. Model şiddeti IV düzeyinin altına ancak dış merkezden yaklaşık 134 km uzakta iniyor. Eş şiddet eğrileri IV ile VII arasındaki 4 düzeyi çiziyor. Büyüklük bağıntının geçerli aralığında (5,0–7,9) ve hesap 300 km'lik geçerlilik sınırıyla kısıtlı. Model kırığı tek bir nokta sayar; gerçek kırığın uzunluğu ve yönü hesaba girmediğinden eş şiddet eğrileri daire biçimindedir. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”.
Şekil 8 · Coulomb gerilme değişimi modeli
Kırmızı alanlarda komşu fay düzlemlerindeki gerilme modele göre arttı, mavi alanlarda azaldı. Okumaya dörtgenden, yani modelde kayan fay yüzeyinden başlayın ve lobların hangi uçlarda toplandığına bakın. Modelin en büyük artış ve azalış değerleri kaynak dikdörtgeninin kenarlarında ıraksayan dislokasyon çözümüne ve ızgara aralığına bağlı olduğundan burada sayı olarak verilmedi; renkler alanın dağılımını gösterir. Model, 89°/67°/−148° düzleminin kırıldığı varsayımıyla, Wells ve Coppersmith (1994) ölçeklemesine göre 16 × 8 km boyutlu ve 0,5 m tekdüze kaymalı bir kaynakla, 6 km derinlikte ve μ′ = 0,4 alınarak hesaplandı (Okada, 1992). Bu hesap bir gerilme değişimi modelidir; deprem tahmini değildir. Öteki düzlem (345°/61°) kaynak alınırsa lobların yeri değişir. Depremden sonraki 7.736 olaydan 3.157 tanesi modelin artış, 3.784 tanesi azalış alanında yer alıyor. Renk ölçeği ±2 barda doyurulduğundan koyu tonlar uç değerleri değil, kaynağı çevreleyen geniş alanı gösterir. Değerler kaynağı çevreleyen 136 × 127 km'lik ızgaranın 2,0 km aralıklı düğümlerinde hesaplandı. Mor çizgiler diri fay izleridir; renk çubuğundaki çentikler kontur düzeyleridir; altlık gri tonludur, renkler yalnız ΔCFS'indir. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”.
Hangi sorular bu veriyle yanıtsız kalıyor?
Fay hangi düzlem boyunca kaydı? 11.293 olayın 4.547 tanesinde derinlik sabit değerde olduğundan düzlemin eğimi bu olaylardan sınanamadı. Soru ancak olayların yeniden konumlandırılması (konumun daha ayrıntılı yöntem ya da verilerle yeniden hesaplanması) ve kayma dağılımının iki düzlemin her biri için ayrı ayrı çözülüp karşılaştırılması ya da kırılmanın ilerleme yönünün çözümlenmesi ile yanıtlanır.
Kaynak fay haritada görünüyor mu? En yakın fay parçası 3,2 km uzaklıktadır; odak ise AFAD çözümünde 6,1 km derindedir. Soru ancak fayların derindeki geometrisi ve dış merkezin yeniden konumlandırılması ile yanıtlanır.
İki olası fay düzleminden hangisinin kırıldığı için ek veri gerekiyor; mevcut veriler ise Mw 6,1 büyüklüğündeki depremin normal bileşenli eğik (oblik) faylanmayla, AFAD çözümüne göre yaklaşık 6,1 km (kurumların değerleri 6,0–10,0 km; USGS dalga biçimi modellemesiyle 8,0 ± 1,8 km) derinlikte oluştuğunu gösteriyor.
Veri ve yöntem
Çalışma, 28.10.2020–25.01.2026 arasında dış merkez çevresindeki çalışma alanında kaydedilen 29.174 depreme dayanır. Kayıtlar AFAD, ISC, EMSC ve GFZ kataloglarından derlendi; aynı depremi birden çok kez gösteren kayıtlardan 5.584 kopya ile kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağlardan gelen 47 kayıt ayıklandı.
Veriler 25.10.2026 tarihinde derlendi; yazı gözlenmiş verileri ve atıflı model kestirimlerini betimler, deprem tahmini içermez. Haritalar ve metin aynı veri kesiminden, YAPI ZEMİN yazılımlarıyla üretildi. Kapaktaki sismotektonik poster, bu depremi bölgenin uzun dönem deprem etkinliği ve fay ağıyla aynı çerçevede gösterir.
Kaynaklar
- Aki, K. ve Richards, P. G. (2002) Quantitative Seismology. 2. bs., University Science Books, Sausalito.
- Allen, T. I., Wald, D. J. ve Worden, C. B. (2012) Intensity attenuation for active crustal regions. J. Seismol. 16(3), 409–433. doi:10.1007/s10950-012-9278-7
- Båth, M. (1965) Lateral inhomogeneities of the upper mantle. Tectonophysics 2(6), 483–514. doi:10.1016/0040-1951(65)90003-X
- Bird, P. (2003) An updated digital model of plate boundaries. Geochem. Geophys. Geosyst. 4(3), 1027. doi:10.1029/2001GC000252
- Di Giacomo, D., Bondár, I., Storchak, D. A., Engdahl, E. R., Bormann, P. ve Harris, J. (2015) ISC-GEM: Global Instrumental Earthquake Catalogue (1900–2009), III. Re-computed MS and mb, proxy MW, final magnitude composition and completeness assessment. Phys. Earth Planet. Inter. 239, 33–47. doi:10.1016/j.pepi.2014.06.005
- Di Giacomo, D., Engdahl, E. R. ve Storchak, D. A. (2018) The ISC-GEM Earthquake Catalogue (1904–2014): Status after the Extension Project. Earth Syst. Sci. Data 10(4), 1877–1899. doi:10.5194/essd-10-1877-2018
- Disaster and Emergency Management Authority (1990) Turkish National Seismic Network. Department of Earthquake, Disaster and Emergency Management Authority. doi:10.7914/SN/TU
- Dziewonski, A. M., Chou, T.-A. ve Woodhouse, J. H. (1981) Determination of earthquake source parameters from waveform data for studies of global and regional seismicity. J. Geophys. Res. 86(B4), 2825–2852. doi:10.1029/JB086iB04p02825
- Ekström, G., Nettles, M. ve Dziewoński, A. M. (2012) The global CMT project 2004–2010: Centroid-moment tensors for 13,017 earthquakes. Phys. Earth Planet. Inter. 200–201, 1–9. doi:10.1016/j.pepi.2012.04.002
- Elmacı, H., Kürçer, A., Özalp, S., Altuntaş, G., Avcı, H. O., Aydoğan, H., Yüce, A. A., Öztürker, A. R., Karayazı, O., Bayrak, A., Özdemir, E., Çal, Ç., Güven, C. ve Yalvaç, O. (2026) Türkiye Diri Fay Haritası. MTA Genel Müdürlüğü, Özel Yayın Serisi-60, Ankara. ISBN 978-625-8107-74-6.
- European-Mediterranean Seismological Centre (t.y.) Deprem parametreleri (çevrimiçi katalog). https://www.emsc-csem.org (erişim: 25.10.2026)
- Frohlich, C. (1992) Triangle diagrams: Ternary graphs to display similarity and diversity of earthquake focal mechanisms. Phys. Earth Planet. Inter. 75(1–3), 193–198. doi:10.1016/0031-9201(92)90130-N
- Frohlich, C. ve Apperson, K. D. (1992) Earthquake focal mechanisms, moment tensors, and the consistency of seismic activity near plate boundaries. Tectonics 11(2), 279–296. doi:10.1029/91TC02888
- Gardner, J. K. ve Knopoff, L. (1974) Is the sequence of earthquakes in Southern California, with aftershocks removed, Poissonian? Bull. Seismol. Soc. Am. 64(5), 1363–1367. doi:10.1785/BSSA0640051363
- Garwood, F. (1936) Fiducial limits for the Poisson distribution. Biometrika 28(3–4), 437–442. doi:10.1093/biomet/28.3-4.437
- GEOFON Data Centre (1993) GEOFON Seismic Network. GFZ Data Services. doi:10.14470/TR560404
- International Seismological Centre (2026) ISC-GEM Earthquake Catalogue. doi:10.31905/d808b825
- International Seismological Centre (t.y.) ISC Bulletin. doi:10.31905/D808B830 (erişim: 25.10.2026)
- Jaiswal, K. ve Wald, D. (2010) An empirical model for global earthquake fatality estimation. Earthq. Spectra 26(4), 1017–1037. doi:10.1193/1.3480331
- Kagan, Y. Y. (1991) 3-D rotation of double-couple earthquake sources. Geophys. J. Int. 106(3), 709–716. doi:10.1111/j.1365-246X.1991.tb06343.x
- Kalafat, D., Gürbüz, C. ve Üçer, S. B. (1987) Batı Türkiye'de kabuk ve üst manto yapısının araştırılması. Deprem Araştırma Bülteni 59, 43–64.
- Kanamori, H. (1977) The energy release in great earthquakes. J. Geophys. Res. 82(20), 2981–2987. doi:10.1029/JB082i020p02981
- King, G. C. P., Stein, R. S. ve Lin, J. (1994) Static stress changes and the triggering of earthquakes. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(3), 935–953. doi:10.1785/BSSA0840030935
- National Institute for Earth Physics (1994) Romanian Seismic Network. International Federation of Digital Seismograph Networks. doi:10.7914/SN/RO
- National Observatory of Athens, Institute of Geodynamics, Athens (1975) Hellenic Unified Seismological Network. International Federation of Digital Seismograph Networks. doi:10.7914/SN/HL
- Nowicki Jessee, M. A., Hamburger, M. W., Allstadt, K., Wald, D. J., Robeson, S. M., Tanyas, H., Hearne, M. ve Thompson, E. M. (2018) A global empirical model for near-real-time assessment of seismically induced landslides. Journal of Geophysical Research: Earth Surface 123(8), 1835–1859. doi:10.1029/2017JF004494
- Okada, Y. (1985) Surface deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 75(4), 1135–1154. doi:10.1785/BSSA0750041135
- Okada, Y. (1992) Internal deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 82(2), 1018–1040. doi:10.1785/BSSA0820021018
- Ryan, W. B. F., Carbotte, S. M., Coplan, J. O., O'Hara, S., Melkonian, A., Arko, R., Weissel, R. A., Ferrini, V., Goodwillie, A., Nitsche, F., Bonczkowski, J. ve Zemsky, R. (2009) Global Multi-Resolution Topography synthesis. Geochem. Geophys. Geosyst. 10(3), Q03014. doi:10.1029/2008GC002332
- U.S. Geological Survey (2017) Advanced National Seismic System (ANSS) Comprehensive Catalog. doi:10.5066/F7MS3QZH
- Vavryčuk, V. (2014) Iterative joint inversion for stress and fault orientations from focal mechanisms. Geophys. J. Int. 199(1), 69–77. doi:10.1093/gji/ggu224
- Wald, D. J., Quitoriano, V., Worden, C. B., Hopper, M. ve Dewey, J. W. (2011) USGS “Did You Feel It?” Internet-based macroseismic intensity maps. Annals of Geophysics 54(6). doi:10.4401/ag-5354
- Wells, D. L. ve Coppersmith, K. J. (1994) New empirical relationships among magnitude, rupture length, rupture width, rupture area, and surface displacement. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(4), 974–1002. doi:10.1785/BSSA0840040974
- Worden, C. B., Thompson, E. M., Baker, J. W., Bradley, B. A., Luco, N. ve Wald, D. J. (2018) Spatial and spectral interpolation of ground-motion intensity measure observations. Bull. Seismol. Soc. Am. 108(2), 866–875. doi:10.1785/0120170201
Hazırlayan: T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Erişim 25.10.2026 · Çalışma dönemi 28.10.2020–25.01.2026 · Sürüm 2 · © 2026 T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Tüm hakları saklıdır
Create an account or sign in to leave a review
Görüntülenebilecek inceleme bulunmuyor