10 Ağustos 2026 günü Kolombiya'da San José del Palmar'ın yaklaşık 5 km güney-güneybatısında kaydedilen Mw 7,4 büyüklüğündeki depremin odağı USGS çözümüne göre yerin yaklaşık 116 km altında; bu derinlik onu ara derinlikli depremler arasına koyar. USGS'in 26 Ağustos 2026 itibarıyla derlenen etki özetine göre depremde toplam 331 kişi hayatını kaybetti.
Depremin yerini ve oluş anını ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) çözdü: 12:34 UTC'de, yani Türkiye saatiyle 15:34'te. Odak derinliği 116,1 km, konumu bağımsız çözen 3 kurumun değerleri 103,3 ile 116,1 km arasında. Büyüklük USGS çözümündeki moment büyüklüğü değeridir. Dış merkez, yani yerin derinindeki başlangıç noktasının haritadaki yeri, 4,86°K, 76,26°B noktasındadır. Odağın bulunduğu 116,1 km derinlik, 70–300 km aralığıyla tanımlanan ara derinlik sınıfına düşer. Odağın derinliği ve dış merkezin dalma-batma sınırına göre yeri, depremin büyük olasılıkla Kuzey And levhasının altına dalan Nazca levhasının (slab) içinde olduğuna işaret ediyor: Bird (2003) modelinde en yakın dalma-batma sınırı, Nazca–Kuzey And hendeği, 195 km uzaklıkta ve dış merkez sınırın Kuzey And levhası tarafında.
Birleşik katalogda bu depremden önce dış merkezin 150 km çevresinde 6,0 ve üzeri büyüklükte 18, 60 km çevresinde ayrıca 5,0–5,9 büyüklüğünde 16 deprem kayıtlı; derlemedeki en büyük depremler M 7,2 ile eşit 3 kayıttır; dış merkeze en yakını 23 Kasım 1979'da, 7,5 km uzakta kaydedilen depremdir.
7,4 ile 7,5: aynı ölçekte çözüm veren 3 kurumun büyüklük değerleri bu aralıkta.
Şekil 1 · San José del Palmar (Kolombiya) ve Çevresi Sismotektonik Haritası
Haritada her daire bir depremi gösterir; dairenin boyu depremin büyüklüğüyle, rengi odak derinliğiyle değişir. Levha sınırları türlerine göre ayrı çizgilerle çizildi; aktif fay izleri ayrı bir katmanda yer alır. Haberin konusu olan deprem yıldızla işaretlendi. 1926–2026 döneminin M ≥ 5,0 büyüklüğündeki 1.927 depremi haritaya işlendi; renkler sığ (70 km'den sığ), ara (70–300 km) ve derin (300 km'den derin) odakları ayırır. Kadrajda 359 aktif fay izi ile dalma-batma, ıraksak, dönüşüm ve yakınsak türlerindeki levha sınırları çizildi. Derleme, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin ISC-GEM kataloğundaki kayıtları da içerir (International Seismological Centre, 2026). Yıldızla girişte anılan levha sınırı arasındaki ilişki haritada tek bakışta izlenir; sınır dalma-batma çizgisiyle çizildi. Haritada levha sınırları Bird (2003) PB2002 modelinden ve aktif fay izleri GEM küresel aktif fay veritabanından (Styron ve Pagani, 2020) alındı. Ek katman olarak çevredeki 400 odak mekanizması çözümü ve depremden sonraki 10 kayıt açılabilir. Haritanın sayfadaki etkileşimli sürümü yakınlaştırılabilir; deprem, fay ve levha sınırlarının ayrıntıları üzerlerine gelindiğinde görüntülenir, zaman oynatıcı ile 1926'dan bu depreme uzanan deprem etkinliği izlenebilir.
Şekil 2 · USGS ShakeMap şiddet kestirimi
Harita USGS ShakeMap model kestiriminin (sürüm 11; otomatik ürün; 11.10.2026) eş şiddet (MMI) eğrilerini gösterir; ince eğriler yarım düzeylerdir; bu sürümde 66 sismik istasyon kaydından işaretlenmeyen 57'si ve 458 şiddet gözleminden işaretlenmeyen 456'sı yer hareketi bağıntılarıyla birlikte kullanılmıştır; dış merkezin 66 km içinde ShakeMap'in kullandığı sismik istasyon kaydı yoktur (USGS belirsizlik derecesi C); zeminin en büyük değeri 7,8'dir (ürünün beyan ettiği tepe 8,2). Üçgenler ShakeMap listesindeki 66 sismik istasyondan kadraj içinde kalan 57'sini gösterir (dolu üçgen: en yüksek PGA); yıldız dış merkezdir; renkli zemin orta çözünürlüklü USGS ShakeMap şiddet ızgarasının her 4. hücresidir.
Yazıdaki konum ve derinlik 20.10.2026 12:12 UTC veri kesimindeki gözden geçirilmiş kurum çözümüne dayanır; öteki kurumların değerleri 22–28 Ağustos 2026 arasında arşive alınan çözümlerdir ve kurumlar bu çözümleri sonradan revize edebilir.
Hasar ve can kaybı
26 Ağustos 2026 itibarıyla derlenen USGS etki özeti, depremde toplam 331 kişinin hayatını kaybettiğini, en az 4.613 kişinin yaralandığını ve en az 111 kişinin kayıp olduğunu bildiriyor (ürün güncellemesi 11 Ekim 2026; olay kimliği us6000tjl2). Özete göre 36.478 konut ve 743 bina yıkıldı; 206.931 konut ve 6.005 bina hasar gördü. Özette ölü sayısı 7 ayrı kalemde veriliyor; yazıdaki sayı kalemlerin toplamıdır. Özet ayrıca 521 yolun, 120 köprünün ve 10 havalimanının hasar gördüğünü, heyelanların 7 departmanda yolları kapattığını ve Panama'da (Panama Oeste) bazı binaların ve Ekvador'da (Carchi-Esmeraldas) 6 konutun hasar gördüğünü bildiriyor; en yüksek şiddeti VIII olarak veriyor. Yazıdaki hasarlı konut ve hasarlı bina sayıları özetin Panama ve Ekvador'daki kalemlerini kapsamaz; Panama'daki kalemde sayı verilmez. USGS'in PAGER sistemi bu deprem için kırmızı uyarı düzeyi verdi (ürün tarihi 7 Eylül 2026); sistemin can kaybı kestirimi 1.000 ya da daha çok ölüyü kapsayan kırmızı dilimde (U.S. Geological Survey, 2017; Jaiswal ve Wald, 2010). PAGER düzeyi, sarsıntı haritası ve nüfus verisinden türetilen bir kestirimdir, sahadan derlenmiş bir sayım değildir. Model ile derlenen sayı karşılaştırıldığında, PAGER ölü sayısının 100–1.000 aralığında olmasına %31, 1.000 ya da daha fazla olmasına %52 olasılık veriyordu; USGS etki özetinde derlenen 331 ölü 100–1.000 dilimindedir. PAGER yalnız sarsıntıya bağlı ölümleri kestirirken etki özetindeki toplam, heyelan gibi ikincil etkilerden kaynaklanan ölümleri de kapsayabilir.
PAGER'ın can kaybı ve ekonomik kayıp kestirimlerinin ikisi de kırmızı düzeyde (USGS PAGER, sürüm 9, 7 Eylül 2026); modelde kaybın 1 milyar ABD doları ya da daha fazla olma olasılığı %80. Sarsıntıya maruz kalan nüfus PAGER modelinde Değiştirilmiş Mercalli ölçeğinde VII ve üzeri şiddet için yaklaşık 7,1 milyon kişi olarak kestiriliyor, en yüksek dilim VIII için yaklaşık 1,6 milyon kişi. PAGER ve yer yenilmesi kestirimleri ShakeMap sürüm 9 ve önceki köken çözümüyle hesaplanmıştır (güncel ShakeMap sürümü 11). Kullanılan PAGER sürümünün (sürüm 9, 7 Eylül 2026) USGS ürün kaydındaki yayın işareti kapalıdır. USGS ürün kaydına göre PAGER uyarı düzeyi 10 Ağustos 2026 tarihinde turuncu olarak verildi ve 11 Ağustos 2026 tarihinde kırmızıya yükseldi. Aynı kayıtta gözden geçirilmiş ürün olarak işaretli tek PAGER sürümü 10 Ağustos 2026 tarihli turuncu sürümdür; kullanılan sürüm dahil kırmızı düzeydeki sürümlerin hepsi otomatik ürün olarak işaretlidir.
USGS'in ShakeMap ürününe göre (sürüm 11, 11 Ekim 2026) en yüksek şiddet MMI 8,2, yani VIII düzeyindedir; ShakeMap, bulunan yerlerde ölçülmüş kayıtları ve hissedilme bildirimlerini bağıntı hesabıyla birleştiren bir sarsıntı haritasıdır (Worden vd., 2018). USGS kaydında bu ShakeMap sürümü otomatik ürün olarak işaretlidir. USGS'in hissedilme bildirimleri ürününe (DYFI, 20 Ekim 2026) 1.251 bildirim ulaştı; bildirimlerden derlenen en yüksek şiddet CDI 9,1, ancak bu değer yalnız 1 ve 2 bildirim alan 2 yerleşime aittir; en az 3 bildirimli yerleşimlerde en yüksek değer CDI 8,0 (Wald vd., 2011). CDI hissedenlerin bildirimlerinden hesaplanır; ShakeMap'in MMI değeri ise kayıtlar, varsa bildirimler ve bağıntılarla kurulan harita değeridir, ikisi aynı ölçü değildir. 11 Eylül 2026 tarihli USGS yer yenilmesi ürünü heyelan için turuncu (yaklaşık 41 km² heyelan alanı, maruz nüfus yaklaşık 5.800 kişi) ve sıvılaşma için kırmızı (yaklaşık 2.800 km² sıvılaşma alanı, maruz nüfus yaklaşık 520.000 kişi) uyarı düzeyi veriyor; ürün, sarsıntı haritasından kurulan bir model kestirimidir (Nowicki Jessee vd., 2018; Zhu vd., 2017). USGS kaydında yer yenilmesi ürünü için kırılma uyarısı işaretlidir; kestirimin dayandığı sarsıntı haritası sonlu fay modeli olmadan, nokta kaynakla kurulmuştur. Anılan USGS ürünleri, USGS'in us6000tjl2 kimlikli olay sayfasında yayımlanmaktadır.
USGS artçı deprem kestirimi
USGS artçı deprem kestirimine göre (19 Ekim 2026) 19 Ekim 2026 16:00 UTC'den başlayan bir haftalık dönem (19–26 Ekim 2026) içinde M 5 ya da daha büyük bir deprem olma olasılığı %12 ve M 6 ya da daha büyük bir deprem olma olasılığı %1,1. Kestirim, 19 Ekim–19 Kasım 2026 arasını kapsayan bir aylık pencerede M 5 ya da daha büyük bir deprem için %39 ve M 6 ya da daha büyük bir deprem için %5,0 olasılık veriyor. Değerler USGS'in istatistiksel artçı deprem modelinden (USGS OAF; ETAS: epidemik tipte artçı deprem dizisi) alınmıştır; model herhangi bir depremin zamanını belirtmez. Ürün kaydına göre USGS'in sonraki kestirim zamanı 26 Ekim 2026 16:00 UTC'dir. USGS'in dizi sayımında (merkezi dış merkezin yaklaşık 54 km güneybatısında, 125 km yarıçaplı daire) depremden sonra 19 Ekim 2026 tarihine kadar M 5 ya da daha büyük 1 artçı yer alıyor. USGS'in dizi sayımındaki M 5 ya da daha büyük artçı, 10 Ağustos 2026 13:18 UTC'deki mb 5,0 depremidir (USGS ComCat, sorgu 20 Ekim 2026; odağa yaklaşık 26 km); bu kayıt yazının kataloğunda mb 4,3 değeriyle yer aldığından yazının sayımında (odak çevresinde 79 km yarıçaplı küre, depremden sonraki ilk 71 gün) en büyük değer M 4,9 görünüyor.
Depremin yeri ve derinliği
Kurum çözümleri yan yana konduğunda asıl fark yatayda değil, derinlikte çıkıyor. Çevredeki 45 depremlik karşılaştırmada kurumların aynı depreme verdiği konumlar arasındaki ortanca fark 9,4 km, farkların %90'ı 27 km'den küçük. Bu depremde bağımsız 3 çözüm arasındaki en büyük fark 10 km; uzak ağların çözümleri sayılmadı. USGS'in çözümünde derinlik konum çözümünden elde edildi ve %90 güvenle ±4,48 km belirsizlik taşıyor.
Şekil 3 · Yakın çevre: dış merkez, mekanizmalar ve faylar
Yıldız dış merkezi, kırmızı çizgiler haritalanmış diri fayların yüzeydeki izlerini gösterir. Deprem büyük olasılıkla dalan levhanın içinde, ara derinlikte oluştuğundan dairelerin bu çizgilere göre yeri kaynak fayı göstermez. Kullanılan diri fay (yakın jeolojik geçmişte hareket ettiği saptanmış fay) veri tabanında (Styron ve Pagani, 2020) dış merkeze en yakın adlı fay, 21 km uzaklıktaki Garrapatas Fayı olarak görünür. Veri tabanında sağ yönlü (bir yakada duran gözlemciye göre karşı yakanın sağa gittiği) doğrultu atımlı (blokların yatay yönde yan yana kaydığı) fay olarak kayıtlıdır. Onu 32 km uzaklıktaki Toro Fayı ve 41 km uzaklıktaki Romeral Fayı izler. Haritadaki 2021–2026 dönemi, haritanın kapsadığı alanda kaydedilen 4.617 depremi içerir; bu deprem dönemin en büyüğüdür. Yıldızın yeri 151 istasyonlu bir konum çözümüne dayanıyor: en yakın istasyon 168 km uzakta, istasyonların dış merkez çevresinde bıraktığı en geniş açı boşluğu 33°. Yıldız haritadaki en büyük işaret: incelenen dönemde bu alanda ondan büyük bir deprem kaydedilmedi. Kesikli halkalı küreler çalışma penceresinden önceki çözümlerdir. Altlık: Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community; konum haritası: Source: US National Park Service.
Şekil 4 · Hissedilme bildirimleri
Yıldızın bulut içindeki yeri bu depremin en yüksek topluluk şiddetini öteki depremlerinkiyle karşılaştırır; en yüksek değer tek bir alandan ve az sayıda bildirimden gelebildiği için bu kıyas kabadır. USGS'in hissedilme anketine 1.251 bildirim ulaştı; bildirimlerden derlenen en yüksek topluluk şiddeti (Community Decimal Intensity, CDI) 9,1 düzeyindedir (veri: USGS DYFI, 20.10.2026 sürümü; bu çalışmanın arşivine alınma 20.10.2026; yöntem: Wald vd., 2011). En yüksek CDI değeri yalnız 1 ve 2 bildirim alan 2 yerleşime aittir; en az 3 bildirim alan yerleşimlerde en yüksek değer CDI 8,0. Şiddet, sarsıntının bir yerde nasıl hissedildiğini anlatan ölçüdür ve depremin büyüklüğünden ayrı bir niceliktir. Topluluk şiddeti anket bildirimlerinden hesaplanıp Değiştirilmiş Mercalli ölçeğinin 1–12 basamaklarına yaklaştırılır, ancak saha incelemesiyle atanan ya da yer hareketi kayıtlarından türetilen Değiştirilmiş Mercalli şiddetiyle (MMI) özdeş değildir. Buluttaki öteki 54 depremin hepsi bu depremden küçük; en büyüğü M 6,1 (2019), yani yıldız kendisinden küçük depremlerle karşılaştırılıyor. Yıldız bu depremin bildirim kaydıdır.
Şekil 5 · Depremlerin derinlik kesiti (A–A′)
Kesit depremleri yandan bakar gibi gösterir: yatay eksen kesit hattı boyunca uzaklığı, düşey eksen derinliği verir. Sarı yıldız bu depremin odağıdır; dairelerin rengi derinliği, çapı büyüklüğü taşır. Haritanın kapsadığı alanda derinliği çözülmüş 4.408 depremin yarısı 61 km'den sığdır; bu deprem bu değerden derindedir. Odak derinlikleri 189 km'ye kadar iniyor; buna karşın kayıtların yüzde 95'i ilk 119 km içinde. Kesitteki düzlem tek bir fay ya da levha doğrultusunu değil, inceleme kutusunun geometrisini izler; yorum bu sınırla yapılmalı. Alt kenardaki üçgenler derinlik ekseninin altında kalan olaylardır.
Çizelge 1 · Kurum çözümleri ve benimsenen hiposantr. Çizelge, depremi çözen 6 kurum kaydının konum, derinlik ve büyüklük değerlerini verir; bunlardan 3 tanesi konumu bağımsız çözer ve yıldızlı satır bu yazının benimsediği çözümdür. Konumu başka kurumla birebir özdeş satırlar ve uzak ağ çözümleri bağımsız çözüm sayılmaz. ISC satırının hiposantrı Alman Yerbilimleri Araştırma Merkezi (GFZ) çözümünden birebir aktarılmıştır; İtalya Ulusal Jeofizik ve Volkanoloji Enstitüsü (INGV) satırı bölgesel ağın kendi hizmet bölgesi dışındaki çözümüdür; GSRAS satırı bölgesel ağın kendi hizmet bölgesi dışındaki çözümüdür.
Kurum | Oluş zamanı (UTC) | Enlem | Boylam | Derinlik (km) | M |
|---|---|---|---|---|---|
USGS* | 10.08.2026 12:34:28 | 4,8601°K | 76,2558°B | 116,1 | 7,4 |
EMSC | 10.08.2026 12:34:28 | 4,8643°K | 76,2036°B | 103,3 | 7,4 |
GFZ | 10.08.2026 12:34:28 | 4,890°K | 76,167°B | 103,5 | 7,5 |
ISC (GFZ) | 10.08.2026 12:34:28 | 4,890°K | 76,167°B | 103,5 | 7,4 |
INGV | 10.08.2026 12:34:27 | 4,9184°K | 76,1379°B | 93,4 | 7,7 |
GSRAS | 10.08.2026 12:34:29 | 4,91°K | 76,22°B | 110,0 | 7,0 |
Çizelge 1 (devamı)
Kurum | Tür | Çözüm durumu | Arşive alınma (UTC) |
|---|---|---|---|
USGS* | Mww | gözden geçirilmiş | 20.10.2026 07:46 |
EMSC | Mw | — | 22.08.2026 20:06 |
GFZ | Mw | — | 22.08.2026 18:26 |
ISC (GFZ) | Mw | aktarılmış çözüm | 28.08.2026 18:12 |
INGV | Mwpd | uzak ağ çözümü | 25.08.2026 01:03 |
GSRAS | mb | uzak ağ çözümü | 25.08.2026 07:09 |
* benimsenen hiposantr (kurumun olay kimliği us6000tjl2). Benimseme sırası: olağan çözümler aktarılmış ve uzak ağ kayıtlarından önce gelir; sonra derinliği verilmiş çözüm ve genel kurum sırası gözetilir. Birleşik kataloğun temsilci kaydı (ISC) benimsenen dış merkezden 10,4 km, derinlikte 12,6 km ayrışır (kurumlar arası çözüm farkı, konum belirsizliği değil); temsilci kayıt arşivde, bu raporun öncelik sırasından bağımsız seçilmiştir. Aktarılmış çözüm: ISC'nin başka bir kurumdan aktardığı çözüm (parantezde üreten kurum); uzak ağ çözümü: bölgesel ağın kendi hizmet bölgesi dışındaki çözümü. Kısaltma: GSRAS Geophysical Survey, Russian Academy of Sciences. Değerler kurumun bildirdiği ondalıkladır (“—”: alan kayıtta yok). “Arşive alınma”, raporun birleşik arşive alındığı andır (sorgu anı 20.10.2026 12:12 UTC); sonraki güncellemeler çizelgede yoktur.
Bölgenin deprem geçmişi
Çevrenin kayıtlı geçmişine bakıldığında büyük depremler birkaç kez öne çıkıyor. Derlemenin en büyük 3 kaydı aynı büyüklükte: girişte anılan 1979 depremi, 19 Kasım 1991'deki M 7,2 depremi (124 km) ve 15 Kasım 2004'teki M 7,2 depremi (134 km). Dış merkeze en yakın kayıt ise 1965'te 1,1 km uzakta olan M 5,1 depremi.
Şekil 6 · Büyüklüklerin zaman içindeki dağılımı
Dairelerin sıklaştığı yerler etkinliğin arttığı dönemleri gösterir; dairelerin bir noktadan sonra birden seyrelmesi ise katalogdaki kayıt kesintisinden gelir, sakin bir dönem anlamına gelmez. Şeridin üstüne taşan tek tek daireler dönemin büyük depremleridir. Grafik, yakın çevre haritasındaki depremleri bu kez zaman ekseninde sıralar. Dönemin en yoğun 24 saati 19 Ocak 2024 günü başladı; o süre içinde 123 deprem kaydedildi. Depremlerin yarısının büyüklüğü 1,2 ile 1,9 arasında; ortanca 1,5. Şeridin üstüne taşan dairelerin, bu deprem dışında en büyüğü 27 Ağustos 2023'te kaydedilen Mww 5,7 depremi. Yıldız daire şeridinin belirgin biçimde üstünde duruyor: bu deprem bölgenin olağan büyüklük aralığının çok dışında. Her mavi daire bir olaydır ve daire çapı büyüklükle ölçeklidir; turuncu kesikli düşey çizgi ve yıldız bu depremi işaretler (seyreltme eşit adımlıdır; en büyük 10 olay her durumda çizilmiştir).
Şekil 7 · Bölgenin tarihsel depremleri
Haritadaki her daire bu depremden önce kaydedilmiş eşik üstü bir depremdir: çap büyüklüğü, dolgu rengi oluş dönemini verir. Sarı yıldız bu depremi, turkuaz elmas derlemenin en büyük kaydını gösterir. Turkuaz elmas, 1979 depremidir; derlemenin aynı büyüklükteki en büyük kayıtlarından biridir. Derlemedeki 34 kaydın 2 tanesinde büyüklük, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin GEM kataloğunun (International Seismological Centre, 2026) yeniden hesapladığı moment büyüklüğüdür. Harita iki eşik kullanır: 150 km'lik bölge kuşağında M 6,0 ve üzeri, dış merkeze 60 km'den yakın kuşakta M 5,0 ve üzeri depremler. Dış merkeze en yakın M 7,0 ve üzeri kayıt, 1979 depremidir. Bölgenin en büyük depremlerinin bir bölümü bu depremin yakın kuşağında olmuş; dış merkez, büyük depremlerin daha önce de kaydedildiği bir kesimde. Mavi kesikli dikdörtgen inceleme alanının sınırıdır. Altlık: Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community.
Çizelge 2 · Tarihsel eşik üstü depremler (1900 sonrası, olay anından önce). Çizelge, bu depremden önce dış merkeze 60 km içinde M ≥ 5 ya da 150 km içinde M ≥ 6 olan 1900 sonrası 13 depremi listeler; kayıtlar 1925 ile 2015 yılları arasındadır. E/E₀ sütunu ışınan enerjinin bu depreminkine oranıdır ve büyüklük farkından hesaplanır. Derlemede bu depremin büyüklüğüne ulaşan kayıt yok: çizelgenin en büyük kaydının ışınan enerjisi, büyüklük farkından hesaplanan nominal oranla bu depreminkinin yaklaşık yarısı kadardır.
Tarih | M | Tür | Derinlik (km) | Uzaklık (km) | Ölçüt | Yer | E/E₀ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
23.11.1979◆ | 7,2 | Mw | 108 | 7,5 | M ≥ 6, 150 km içinde | El Cairo, Kolombiya — 4 km K | ×0,50 |
19.11.1991 | 7,2 | Mw | 19 | 124 | M ≥ 6, 150 km içinde | Kolombiya'nın batı kıyıları | ×0,50 |
15.11.2004 | 7,2 | Mw | 11 | 134 | M ≥ 6, 150 km içinde | Kolombiya'nın batı kıyıları | ×0,50 |
05.02.1938 | 7,0 | MS | 150 | 65 | M ≥ 6, 150 km içinde | Kolombiya | ×0,25 |
07.06.1925 | 6,8 | MS | 15 | 121 | M ≥ 6, 150 km içinde | Kolombiya | ×0,13 |
20.12.1961 | 6,8 | M | 163 | 92 | M ≥ 6, 150 km içinde | Kolombiya | ×0,13 |
02.09.1997 | 6,7 | Mw | 204 | 127 | M ≥ 6, 150 km içinde | Kolombiya | ×0,089 |
30.07.1962 | 6,5 | Mw | 64 | 36 | M ≥ 6, 150 km içinde | Kolombiya | ×0,045 |
Yakın kuşakta (≤ 60 km) dış merkeze en yakın kayıtlar (yukarıda listelenmeyenler, uzaklık sırasıyla) | |||||||
13.05.1965 | 5,1 | mb | 120 | 1,1 | M ≥ 5, 60 km içinde | Kolombiya | ×0,00036 |
08.06.1994 | 5,0 | Md | 20 | 12 | M ≥ 5, 60 km içinde | Kolombiya | ×0,00025 |
05.12.1982 | 5,1 | mb | 106 | 16 | M ≥ 5, 60 km içinde | Kolombiya | ×0,00036 |
21.04.2005 | 5,2 | Mw | 103 | 20 | M ≥ 5, 60 km içinde | Kolombiya | ×0,00050 |
21.02.2015 | 5,2 | Mw | 104 | 28 | M ≥ 5, 60 km içinde | Kolombiya | ×0,00050 |
Büyüklükler, kayda birleşik arşivde bağlı bir ISC-GEM (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018) raporu varsa onun moment büyüklüğüdür (Mw), yoksa kaydın moment tensörü (GCMT) ya da kurum raporlarındaki moment büyüklüğü, o da yoksa birleşik kataloğun temsilci değeridir; 34 kaydın 2 tanesinde büyüklük ISC-GEM'dendir; 3 kayıtta değer ya da tür katalogdakinden ayrışır. Derleme, dış merkeze 60 km içindeki M ≥ 5 ve 150 km içindeki M ≥ 6 depremlerden oluşur (kutudaki 150 km'den uzak olaylar girmez); her kaydın ölçütü “Ölçüt” sütunundadır. 34 tekil kayıttan en büyük 8 olay listelenmiştir (yakın kuşağın kayıtları alt bölümde); 2 kopya kayıt tekilleştirilmiştir (Δt ≤ 60 s ve ≤ 100 km); tek kuruma dayanan ve yer künyesi taşımayan 1 M ≥ 6 kaydı doğrulanamadığından derleme dışıdır. Dizi ayrımı ölçütünün (olaydan önceki 30 gün ve sonrası, dış merkeze 79 km içinde) kapsadığı 1 eşik üstü kayıt tarihsel derlemeye alınmamıştır. 1964 öncesi (küresel standart ağ öncesi) 4 kayıttan 1 tanesinin büyüklüğü ISC-GEM'in yeniden değerlendirmesi, 3 tanesininki kataloğun bülten değeridir; bu dönemin büyüklükleri kaynağa göre ≈ 0,3–0,5 birim ayrışabilir. E/E₀: ışınan enerjinin bu olayınkine oranı (büyüklük farkından); ◆ en büyük kayıt (M 7,2 ile eşit 3 kayıttan biri; eşitlikte moment büyüklüklü, sonra dış merkeze yakın kayıt öne alınır). Yalnız ülke adı yazılı kayıtların yer künyesi yoktur.
Bir dalma-batma hendeğinin yakınında
Levha sınırının yeri ve türü Bird (2003) modelinden alındı: Nazca–Kuzey And hendeği. Hendek boyunca bir levha ötekinin altına doğru batar.
Şekil 8 · Tektonik çerçeve: mekanizmalar, diri faylar ve GNSS hızları
Haritaya önce renklerin dağılımına bakarak başlayın: hangi rengin baskın olduğu, bölgede hangi tür fay hareketinin yaygın olduğunu söyler. Dairenin çapı depremin büyüklüğünü verir. Depremi çevreleyen her derinlikteki 27 odak mekanizması çözümü (bu depremin kendi çözümü dahil) haritada toplandı; depremin kendi çözümü karma faylanma gösteriyor. Bu deprem dışında bu alanda çözümü bulunan en büyük deprem 1979 yılındaki Mw 7,2 depremidir ve karma faylanma gösteriyor. Renkli dairelerde renk mekanizma sınıfını, çap büyüklüğü kodlar. Kırmızı çizgiler haritalanmış diri fay izleridir. Altlık: Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community.
Kırılma türü: karma faylanma
USGS'in sonlu fay çözümü (kırığın boyutlarını ve fay üzerindeki kayma dağılımını dalga kayıtlarından çıkaran model) kırığı 226° doğrultulu, 72° eğimli bir düzlemde çözer (olay kimliği us6000tjl2). Bu düzlem birinci düzlemle 85°, ikincisiyle 6° açı yapar. Çözümün kayma dağılımından, ortalama kayması bütün modelin ortalama kaymasının 0,3 katından küçük olan kenar şeritleri atılarak (Somerville vd., 1999) bulunan etkin kırık boyutu 102 × 30 km'dir; ters çözüm için kurulan model düzlemi ise 150 × 66 km'dir ve modelde en büyük kayma 4,0 m'dir.
USGS'in tercih ettiği W-fazı çözümünün (Mww 7,4; M₀ 1,66 × 10²⁰ N·m; gözden geçirilmiş; ürün güncellemesi 11.10.2026) düğüm düzlemleri Global CMT çözümününkilerden yaklaşık 13° (Kagan açısı; Kagan, 1991) ayrılır; Global CMT momenti %37 büyüktür. USGS'in gözden geçirilmiş uzun periyot çözümü (Mwc 7,5) ise Global CMT çözümüne yaklaşık 3° (Kagan açısı) içinde uyar; Global CMT momenti %2 büyüktür.
Moment salınımının %5'ten %95'e uzanan bölümü USGS sonlu fay modelinde 23,6 saniye sürdü.
Şekil 9 · Depremin odak mekanizması
Çizimdeki iki eğri fay olabilecek iki düzlemdir ve kadranların yerleşimi kaymanın yönünü anlatır. Dört eşit dilimden oluşan çapraz bir desen doğrultu atımlı, ortada geniş bir bant ise ters ya da normal faylanmayı gösterir. Odak mekanizması, bir depremi üreten fayın duruşunu ve blokların kayma yönünü gösteren çözümdür; birbirine dik iki olası düzlem verir ve fay bunlardan biridir. Global CMT (Global Centroid-Moment-Tensor; depremlerin odak mekanizması çözümlerini yayımlayan uluslararası katalog) çözümünde bu deprem eğik/karma (P, T ve B eksenlerinden hiçbirinin baskın olmadığı) faylanma gösterir; çözümün moment büyüklüğü Mw 7,5 olarak verilir. Birinci düzlemin doğrultusu 125°, eğimi 46°, kayma açısı (0° ve ±180° yatay kaymadır; artı değerler ters, eksi değerler normal bileşen taşır) 162°; ikincisinin doğrultusu 228°, eğimi 77°, kayma açısı 45° olarak verilir. Hangi düzlemin kırıldığı bu veriyle ayırt edilemiyor. Global CMT çözümüne göre depremde açığa çıkan sismik moment 2,27 × 10²⁰ N·m; moment büyüklüğü Mw 7,5 bu sayıdan türetilir; yazıdaki Mw 7,4 USGS'in Mww çözümündendir (sismik moment 1,66 × 10²⁰ N·m). Çift kuvvet bileşeni çözümün yaklaşık %82'sini oluşturur; kaynağın büyük bölümü fay kaymasıyla açıklanır. Çift kuvvet payının yüksek olması, kaynağın büyük bölümünün tek bir fay düzlemindeki olağan bir kaymayla açıklanabildiğini gösterir.
Şekil 10 · Fayın 3B modeli ve kırılma animasyonu

Animasyonun son iki adımı özettir: 3B plaj topu alt yarıküre deseniyle faylanmayı, genel istatistikler kartı sayıları toplar. Öncesinde eşit ölçekli blokta belirgin düzlem iki olası düzlemden gösterilenidir, soluk düzlem öteki olasılıktır; tavan bloğu taban bloğuna göre kayar, kamera yakından bakış için odağa iner. Sayfadaki oynatıcıda adımlar arasında gezilebilir. Mevcut veriler iki düğüm düzleminden hangisinin kırıldığını kesin ayırt etmiyor (yayımlanmış sonlu fay modeli 2. düğüm düzlemine oturuyor, ancak modelin tek düzleme yayımlandığı doğrulanmadı); 2. düğüm düzlemi gösterildi. Bağımsız kanıt olmadan iki düğüm düzleminden hangisinin kırıldığı ayrılamaz; animasyondaki seçim bir gösterim tercihidir. Gösterilen ikinci düzlem 228° doğrultulu, kuzeybatıya 77° eğimli; kayma açısı 45°. P, yani sıkışma ekseni kuzey–güney doğrultulu, 19° dalımlı; T, yani gerilme ekseni doğu–batı doğrultulu, 40° dalımlı. Kuzeybatıdaki tavan bloğu düzlemin üstünde kalır; güneydoğudaki taban bloğuna göre güneybatıya doğru kayar ve yükselir. Hareket karma faylanmadır. İşaret çizgisinin fayın iki yanında sola kayık görünmesi gösterilen düzlemdeki sol yanal hareketin imzasıdır; kırılma modelde yüzeye ulaşmıyor, ötelenme gömülü kırığın hareketidir; 1. düğüm düzlemi kırıldıysa hareket sağ yanaldır. Global CMT çözümünde büyüklük Mw 7,5; model odağı USGS çözümündeki 116,1 km derinliğe yerleştirir. USGS'in tektonik sınıflaması (STREC) ara derinlikli bu depremi dalan levhanın içinde sayıyor; levha içi bağıntılar büyüklüğü kapsasa da yayımlanmış veri kümelerinin bu derinlikteki depremleri içerdiği bu çalışmada doğrulanamadığından ve bağıntılarda derinlik terimi olmadığından düzlem boyutu ve ortalama kayma büyüklükten kestirilmedi; çizimdeki boyut ve yüzey deformasyonu şematiktir. USGS sonlu fay modelinin kayma dağılımı kırpılarak (Somerville vd., 1999) bulunan etkin kırık boyutu 102 × 30 km'dir. USGS'in sonlu fay modeline göre (sürüm 1, 14.08.2026; ters çözüm kestirimi) momentin yüzde 90'ı kırılma başladıktan yaklaşık 30 ile 54 saniye sonra açığa çıkar; modelde ortalama kırılma hızı 1,3 km/s'dir. Yakın plandaki kayma dağılımı ve kırılma zamanları USGS sonlu fay modelinden alındı. Oklardaki kayma görünür olsun diye abartıldı. Bloğun üst yüzü bölgenin gerçek kara yükseltisi verisinden kuruldu (Ryan vd., 2009) ve gölgeli kabartmayla gösterildi.
Artçı etkinliği
Depremi izleyen ilk 71 günde odağın 79 km çevresinde 10 artçı kaydedildi. Uzaklık odaktan, derinlik farkı da hesaba katılarak ölçüldü; dış merkezden yalnız yüzeyde ölçülen aynı yarıçap içinde 18 kayıt daha var, bunlar derinlik farkı nedeniyle kürenin dışında kalıyor. Birleşik katalogda aylık kayıt sayısı Ocak 2025'ten itibaren keskin biçimde düşüyor (aylık ortanca önceki 12 tam ayda 113,5, sonraki 12 tam ayda 1 kayıt; sonraki 12 tam aydaki kayıtların en az %95'i M 3,3 ve üzerinde); bu yüzden depremden önceki ve sonraki sayımlar yalnız katalogda kalan daha büyük kayıtları içerir. Sayım küresinde yazının kataloğundaki en büyük sonraki kayıt 14 Eylül 2026 günü 20:02 UTC'de (Türkiye saatiyle 23:02), depremden 35,3 gün sonra ve dış merkezden 38 km uzakta kaydedildi; büyüklüğü Mw 4,9. USGS konumuyla 14 Eylül 2026 tarihli en büyük kayıt kürenin dışında kalıyor (odağa 83 km; USGS ComCat, sorgu 20 Ekim 2026). USGS kataloğunda aynı tanımla en büyük kayıt 10 Ağustos 2026 13:18 UTC'deki mb 5,0 depremidir (odağa yaklaşık 26 km). Ana deprem ile sayım küresinde yazının kataloğundaki en büyük sonraki kayıt (Mw 4,9) arasındaki büyüklük farkı 2,5; fark 10 kayıtla kurulduğu için istatistiksel bir ölçü değildir ve kesin sayılmadı (Båth, 1965). USGS konumlarıyla küre içindeki en büyük kayıtla (10 Ağustos 2026 13:18 UTC'deki mb 5,0) fark 2,4 olur; iki büyüklük farklı türlerden olduğundan bu değer yalnız yaklaşık bir kıyastır; değer kesin sayılmadı. Sismik momentin %100'ü ana depremde; bu çalışmanın ölçütü etkinliği ana şok–artçı türüne koyuyor. Kayıtların zamanla azalma hızı hesaplanamadı. Odağın 79 km çevresinde depremden önceki 365 günde 8 deprem kayıtlı; depremden sonraki sayımlar aynı kürede yapıldığından bu taban düzeyle birlikte okunmalı.
Artçı sayısının zamanla azalma hızı, 71 günlük gözlemle güvenilir biçimde belirlenemedi; burada rakam verilmedi.
Çizelge 3 · USGS moment tensörü çözümleri. Çizelge, USGS'in bu deprem için ComCat'te yayımladığı 2 moment tensörü çözümünü karşılaştırır; yıldızlı satır ComCat'in tercih ettiği çözümdür ve merkez derinliği tensör çözümünün kendi derinliğidir. Çözümlerin moment büyüklükleri Mw 7,4 ile 7,5 arasındadır. Merkez derinlikleri 102,2 km ile 120,5 km arasında değişir.
Çözüm | Mw | M₀ (N·m) | Düğüm düzlemi 1 (°) | Düğüm düzlemi 2 (°) | Merkez derinliği (km) |
|---|---|---|---|---|---|
Mww* | 7,4 | 1,66×10²⁰ | 124/59/159 | 226/72/33 | 120,5 |
Mwc | 7,5 | 2,22×10²⁰ | 122/44/160 | 227/76/48 | 102,2 |
Çizelge 3 (devamı)
Çözüm | Çift kuvvet payı | Durum |
|---|---|---|
Mww* | %87 | gözden geçirilmiş |
Mwc | %74 | gözden geçirilmiş |
Kapsam: ComCat'te yayımlanan çözümlerin karşılaştırması. Kaynak: USGS ComCat moment tensörü ürünleri, son güncelleme 11.10.2026 (U.S. Geological Survey, 2017); * ComCat'in tercih ettiği çözüm. Çözümlerin hepsi merkez (centroid) moment tensörüdür; merkez derinliği tensör çözümünün kendi merkez derinliğidir ve hiposantr derinliğinden ayrışabilir. Düğüm düzlemleri doğrultu/eğim/kayma açısı (°) olarak verilmiştir; karşılaştırma için her çözümde 1. düzlem, tercih edilen çözümün 1. düzlemine en yakın düzlemdir. Türler: Mww W-fazı moment tensörü, Mwc merkez moment tensörü (uzun periyot cisim ve yüzey dalgaları birlikte).
Yanıt bekleyen sorular
Artçıların azalma hızı ne? Çalışma yalnız ilk 71 günü kapsar; azalma hızı bu süreyle belirlenemedi. Soru ancak 90 günlük izleme penceresinin dolması ile yanıtlanır (08.11.2026).
Depremin karma faylanmayla (tek türe atanmayan) oluştuğu artık biliniyor; açık kalan konu, sonraki etkinliğin nasıl seyrettiği. Sayımlar 08.11.2026 gününe kadar süren 90 günlük pencereyle sınırlıdır.
Veri ve yöntem
Çalışma, 11.08.2021–20.10.2026 arasında dış merkez çevresindeki çalışma alanında kaydedilen 4.617 depreme dayanır. Kayıtlar ISC, USGS, EMSC ve GFZ kataloglarından derlendi; aynı depremi birden çok kez gösteren kayıtlardan 20 kopya ile kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağlardan gelen 1 kayıt ayıklandı.
Veri kesimi 20.10.2026 12:12 UTC; yazı gözlenmiş verileri ve atıflı model kestirimlerini betimler, deprem tahmini içermez. Haritalar ve metin aynı veri kesiminden, YAPI ZEMİN yazılımlarıyla üretildi. Kapaktaki poster, bölgenin son yüz yılındaki M ≥ 5,0 depremlerini ve fay ağını tek çerçevede toplar.
Kaynaklar
- Aki, K. ve Richards, P. G. (2002) Quantitative Seismology. 2. bs., University Science Books, Sausalito.
- Allen, T. I. ve Hayes, G. P. (2017) Alternative Rupture-Scaling Relationships for Subduction Interface and Other Offshore Environments. Bull. Seismol. Soc. Am. 107(3), 1240–1253. doi:10.1785/0120160255
- Båth, M. (1965) Lateral inhomogeneities of the upper mantle. Tectonophysics 2(6), 483–514. doi:10.1016/0040-1951(65)90003-X
- Bird, P. (2003) An updated digital model of plate boundaries. Geochem. Geophys. Geosyst. 4(3), 1027. doi:10.1029/2001GC000252
- Bondár, I., Myers, S. C., Engdahl, E. R. ve Bergman, E. A. (2004) Epicentre accuracy based on seismic network criteria. Geophys. J. Int. 156(3), 483–496. doi:10.1111/j.1365-246X.2004.02070.x
- Di Giacomo, D., Bondár, I., Storchak, D. A., Engdahl, E. R., Bormann, P. ve Harris, J. (2015) ISC-GEM: Global Instrumental Earthquake Catalogue (1900–2009), III. Re-computed MS and mb, proxy MW, final magnitude composition and completeness assessment. Phys. Earth Planet. Inter. 239, 33–47. doi:10.1016/j.pepi.2014.06.005
- Di Giacomo, D., Engdahl, E. R. ve Storchak, D. A. (2018) The ISC-GEM Earthquake Catalogue (1904–2014): Status after the Extension Project. Earth Syst. Sci. Data 10(4), 1877–1899. doi:10.5194/essd-10-1877-2018
- Dziewonski, A. M., Chou, T.-A. ve Woodhouse, J. H. (1981) Determination of earthquake source parameters from waveform data for studies of global and regional seismicity. J. Geophys. Res. 86(B4), 2825–2852. doi:10.1029/JB086iB04p02825
- Ekström, G., Nettles, M. ve Dziewoński, A. M. (2012) The global CMT project 2004–2010: Centroid-moment tensors for 13,017 earthquakes. Phys. Earth Planet. Inter. 200–201, 1–9. doi:10.1016/j.pepi.2012.04.002
- European-Mediterranean Seismological Centre (t.y.) Deprem parametreleri (çevrimiçi katalog). https://www.emsc-csem.org (erişim: 20.10.2026)
- Frohlich, C. (1992) Triangle diagrams: Ternary graphs to display similarity and diversity of earthquake focal mechanisms. Phys. Earth Planet. Inter. 75(1–3), 193–198. doi:10.1016/0031-9201(92)90130-N
- Frohlich, C. ve Apperson, K. D. (1992) Earthquake focal mechanisms, moment tensors, and the consistency of seismic activity near plate boundaries. Tectonics 11(2), 279–296. doi:10.1029/91TC02888
- Gardner, J. K. ve Knopoff, L. (1974) Is the sequence of earthquakes in Southern California, with aftershocks removed, Poissonian? Bull. Seismol. Soc. Am. 64(5), 1363–1367. doi:10.1785/BSSA0640051363
- GEOFON Data Centre (1993) GEOFON Seismic Network. GFZ Data Services. doi:10.14470/TR560404
- Goldberg, D. E., Koch, P., Melgar, D., Riquelme, S. ve Yeck, W. L. (2022) Beyond the teleseism: Introducing regional seismic and geodetic data into routine USGS finite-fault modeling. Seismol. Res. Lett. 93(6), 3308–3323. doi:10.1785/0220220047
- International Seismological Centre (2026) ISC-GEM Earthquake Catalogue. doi:10.31905/d808b825
- International Seismological Centre (t.y.) ISC Bulletin. doi:10.31905/D808B830 (erişim: 20.10.2026)
- Jaiswal, K. ve Wald, D. (2010) An empirical model for global earthquake fatality estimation. Earthq. Spectra 26(4), 1017–1037. doi:10.1193/1.3480331
- Ji, C., Wald, D. J. ve Helmberger, D. V. (2002) Source description of the 1999 Hector Mine, California, earthquake, part I: Wavelet domain inversion theory and resolution analysis. Bull. Seismol. Soc. Am. 92(4), 1192–1207. doi:10.1785/0120000916
- Kagan, Y. Y. (1991) 3-D rotation of double-couple earthquake sources. Geophys. J. Int. 106(3), 709–716. doi:10.1111/j.1365-246X.1991.tb06343.x
- Kanamori, H. (1977) The energy release in great earthquakes. J. Geophys. Res. 82(20), 2981–2987. doi:10.1029/JB082i020p02981
- Nowicki Jessee, M. A., Hamburger, M. W., Allstadt, K., Wald, D. J., Robeson, S. M., Tanyas, H., Hearne, M. ve Thompson, E. M. (2018) A global empirical model for near-real-time assessment of seismically induced landslides. Journal of Geophysical Research: Earth Surface 123(8), 1835–1859. doi:10.1029/2017JF004494
- Ryan, W. B. F., Carbotte, S. M., Coplan, J. O., O'Hara, S., Melkonian, A., Arko, R., Weissel, R. A., Ferrini, V., Goodwillie, A., Nitsche, F., Bonczkowski, J. ve Zemsky, R. (2009) Global Multi-Resolution Topography synthesis. Geochem. Geophys. Geosyst. 10(3), Q03014. doi:10.1029/2008GC002332
- Somerville, P., Irikura, K., Graves, R., Sawada, S., Wald, D., Abrahamson, N., Iwasaki, Y., Kagawa, T., Smith, N. ve Kowada, A. (1999) Characterizing crustal earthquake slip models for the prediction of strong ground motion. Seismol. Res. Lett. 70(1), 59–80. doi:10.1785/gssrl.70.1.59
- Strasser, F. O., Arango, M. C. ve Bommer, J. J. (2010) Scaling of the Source Dimensions of Interface and Intraslab Subduction-zone Earthquakes with Moment Magnitude. Seismol. Res. Lett. 81(6), 941–950. doi:10.1785/gssrl.81.6.941
- Styron, R. ve Pagani, M. (2020) The GEM Global Active Faults Database. Earthq. Spectra 36(1S), 160–180. doi:10.1177/8755293020944182
- U.S. Geological Survey (2017) Advanced National Seismic System (ANSS) Comprehensive Catalog. doi:10.5066/F7MS3QZH
- Wald, D. J., Quitoriano, V., Worden, C. B., Hopper, M. ve Dewey, J. W. (2011) USGS “Did You Feel It?” Internet-based macroseismic intensity maps. Annals of Geophysics 54(6). doi:10.4401/ag-5354
- Worden, C. B., Thompson, E. M., Baker, J. W., Bradley, B. A., Luco, N. ve Wald, D. J. (2018) Spatial and spectral interpolation of ground-motion intensity measure observations. Bull. Seismol. Soc. Am. 108(2), 866–875. doi:10.1785/0120170201
- Zhu, J., Baise, L. G. ve Thompson, E. M. (2017) An updated geospatial liquefaction model for global application. Bull. Seismol. Soc. Am. 107(3), 1365–1385. doi:10.1785/0120160198
Düzeltme (20 Ekim 2026): Bu haberin 18 Ekim 2026'da yayımlanan ilk sürümündeki künye bilgileri USGS'in güncel köken çözümüne (sürüm 143, 11 Ekim 2026) göre düzeltildi: odak derinliği 108,2 km yerine 116,1 km; dış merkez 4,88°K, 76,22°B yerine 4,86°K, 76,26°B (öncekinden yaklaşık 4,9 km uzakta). USGS etki özetine dayanan hasar ve can kaybı bilgisi eklendi.
Hazırlayan: T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Veri kesimi 20.10.2026 12:12 UTC · Sürüm 2 · © 2026 T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Tüm hakları saklıdır


Create an account or sign in to leave a review
Görüntülenebilecek inceleme bulunmuyor