İçeriğe geç
View in the app

A better way to browse. Learn more.

YAPI ZEMİN

A full-screen app on your home screen with push notifications, badges and more.

To install this app on iOS and iPadOS
  1. Tap the Share icon in Safari
  2. Scroll the menu and tap Add to Home Screen.
  3. Tap Add in the top-right corner.
To install this app on Android
  1. Tap the 3-dot menu (⋮) in the top-right corner of the browser.
  2. Tap Add to Home screen or Install app.
  3. Confirm by tapping Install.
CANLISon Depremler
    Dünya M5+7 gün
      Kaynak: USGS

      27 Ekim 2026 günü Mercan Denizi'nde, Vanuatu'daki Port-Olry'un 196 km kuzeybatısında Mw 5,8 büyüklüğünde bir deprem oldu. İki gün önce, 24 Ekim'de, dış merkezin 3,8 km yakınında Mw 5,9, 17 km uzağında mb 6,5 büyüklüğünde depremler kaydedilmişti.

      Sarsıntı 08:55 UTC'de, yani Türkiye saatiyle 11:55'te en yakın kıyıya yaklaşık 120 km uzaklıkta, Mercan Denizi'nde kaydedildi. Odak derinliği 11,0 km, konumu bağımsız çözen 3 kurumun değerleri 10,0 ile 11,0 km arasında. Benimsenen büyüklük ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) çözümünden alındı; ölçek moment büyüklüğü. Koordinatlar (13,91°G, 165,67°D) dış merkezi, yani odağın tam üstündeki yeryüzü noktası verir.

      Dış merkezden 12 km uzakta Mw 6,3 büyüklüğünde bir deprem yedi gün önce, 20 Ekim'de kaydedilmişti. Dış merkezden 29 km uzakta mb 6,3 büyüklüğünde bir deprem üç gün önce, 24 Ekim'de kaydedilmişti. Deprem, 19 Ekim'den bu yana süren dizinin en büyük depremi değil.

      Bölgenin bilinen en büyük depremi, süren dizi dışarıda bırakıldığında, 2009'da dış merkezden 141 km uzakta kaydedilen M 7,7 depremidir.

      Şekil 1 · Vanuatu Adaları ve Çevresi Sismotektonik Haritası

      Vanuatu Adaları ve Çevresi Sismotektonik Haritası: 1926–2026 M≥5 depremler ve levha sınırları

      Daireler büyüklükle orantılı çizildi ve odak derinliğine göre renklendirildi; sığ ve derin depremler böylece haritada birbirinden ayrılır. Levha sınırları türlerine göre ayrı çizgilerle çizildi. Yıldız haberin konusu olan depremdir. 1926–2026 döneminin M ≥ 5,0 büyüklüğündeki 5.080 depremi haritaya işlendi; renkler sığ (70 km'den sığ), ara (70–300 km) ve derin (300 km'den derin) odakları ayırır. Kadrajda dalma-batma, ıraksak, dönüşüm ve yakınsak türlerindeki levha sınırları çizildi. Derleme, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin ISC-GEM kataloğundaki kayıtları da içerir (International Seismological Centre, 2026). Yıldız Yeni Hebrid–Avustralya hendeğine 54 km uzaklıkta; harita bu sınırı dalma-batma türünün çizgisiyle gösterir. Sayfadaki etkileşimli sürüm yakınlaştırılabilir: depremlerin ve levha sınırlarının üzerine gelindiğinde ayrıntılar görüntülenir, katmanlar açılıp kapatılabilir ve zaman oynatıcı ile 1926'dan bu depreme uzanan deprem etkinliği izlenebilir. Haritada levha sınırları Bird (2003) PB2002 modelinden alındı.

      Şekil 2 · USGS ShakeMap şiddet kestirimi

      USGS ShakeMap şiddet kestirimi — Port-Olry (Vanuatu), Mw 5,8Harita USGS ShakeMap model kestiriminin (sürüm 3; otomatik ürün; 27.10.2026) eş şiddet (MMI) eğrilerini gösterir; ince eğriler yarım düzeylerdir; bu sürümde sismik istasyon kaydı yoktur; şiddet gözlemi de yoktur; alan yalnız yer hareketi bağıntılarından kurulmuştur; USGS belirsizlik derecesi --; zeminin en büyük değeri 6,6'dır (ürünün beyan ettiği tepe 3,8). Yıldız dış merkezdir; renkli zemin orta çözünürlüklü USGS ShakeMap şiddet ızgarasıdır.

      Hasar ya da can kaybına ilişkin doğrulanmış bir veri bu çalışmanın veri kümesinde yer almıyor. Sahadaki durum için ülkenin yetkili afet yönetim kurumu açıklamaları esas alınmalıdır.

      Yazıdaki konum ve derinlik 27.10.2026 19:09 UTC veri kesimindeki gözden geçirilmiş kurum çözümüne dayanır; öteki kurumların değerleri 27 Ekim 2026 tarihinde arşive alınan çözümlerdir ve kurumlar bu çözümleri sonradan revize edebilir.

      Depremin yeri ve derinliği

      31 depremlik karşılaştırmaya göre bölgede kurumların dış merkezleri ortanca 15 km ayrışır ve farkların %90'ı 27 km'yi aşmaz. Bu depremde bağımsız çözümler arasındaki en büyük fark 10 km; uzak ağlar karşılaştırmaya katılmadı.

      Kurum farkına karşın deprem sığ odaklı; değerlerin hiçbiri 70 km'yi aşmıyor. Derinlik, kayıtların dalga biçimleri modellenerek bulundu, belirsizliği %90 güvenle ±1,86 km. Öteki ölçeklerde yayımlanan büyüklükler Mwp 6,1, mb 6,0 ve mb 5,6 oldu; bunlar benimsenen Mw 5,8 ile aynı niceliği ölçmez.

      Şekil 3 · Yakın çevre: dış merkez ve mekanizmalar

      Yakın çevre: dış merkez ve mekanizmalar — Port-Olry (Vanuatu), Mw 5,8İlk bakılacak yer yıldızdır: bu depremin dış merkezi. Mor kesikli çizgi levha modelindeki sınırı gösterir; dairelerin bu çizgiye göre dizilişi haritadan doğrudan okunur. 2021–2026 döneminde haritanın kapsadığı alanda 91 deprem kaydedildi; dönemin en büyük kaydı girişte anılan 24 Ekim Mw 7,0 depremidir. Girişte anılan 20 Ekim Mw 6,3 depremi de bunlardan biridir. Mor kesikli çizgilerden dış merkeze en yakını, Yeni Hebrid–Avustralya hendeğidir. Dış merkezin konumu 75 istasyonun kaydıyla çözüldü; istasyonlar arasında dış merkezden bakıldığında kalan en geniş açı boşluğu 68°, en yakın istasyon 748 km uzakta. İstasyonlar dış merkezi her yönden çevrelediği için yıldızın yatay konumu iyi kısıtlanmış sayılır. Kayıtların %93'ü kurumların atadığı sabit bir derinlik taşıdığından bu dairelerin rengi ölçülmüş derinliği göstermez.

      Şekil 4 · Depremlerin derinlik kesiti (A–A′)

      Depremlerin derinlik kesiti (A–A′) — Port-Olry (Vanuatu), Mw 5,8Kesit depremleri yandan bakar gibi gösterir: yatay eksen kesit hattı boyunca uzaklığı, düşey eksen derinliği verir. Sarı yıldız bu depremin odağıdır; dairelerin rengi derinliği, çapı büyüklüğü taşır. 10 km'deki 66 kayıt ve 0,0 km'deki 19 kayıt ölçülmüş derinlik değil, kurumların varsayılan değeridir; bu atamalar kayıtların %93'ünü kapsıyor. Olayların %95'i 0,0–22,3 km derinlik bandındadır; ortanca derinlik 10,0 km'dir (sabit atamalar dışlanınca 21,5 km). Kesitteki düzlem tek bir fay ya da levha doğrultusunu değil, inceleme kutusunun geometrisini izler; yorum bu sınırla yapılmalı. Alt kenardaki üçgenler derinlik ekseninin altında kalan olaylardır.

      Çizelge 1 · Kurum çözümleri ve benimsenen hiposantr. Çizelge, depremi çözen 5 kurum kaydının konum, derinlik ve büyüklük değerlerini verir; bunlardan 3 tanesi konumu bağımsız çözer ve yıldızlı satır bu yazının benimsediği çözümdür. Uzak ağ çözümleri bağımsız çözüm sayılmaz; konumu başka satırla özdeş olmayan aktarılmış çözüm onu üreten kurumun çözümü olarak sayılır. İtalya Ulusal Jeofizik ve Volkanoloji Enstitüsü (INGV) satırı bölgesel ağın kendi hizmet bölgesi dışındaki çözümüdür; GSRAS satırı bölgesel ağın kendi hizmet bölgesi dışındaki çözümüdür.

      Kurum

      Oluş zamanı (UTC)

      Enlem

      Boylam

      Derinlik (km)

      M

      USGS*

      27.10.2026 08:55:23

      13,9141°G

      165,6671°D

      11,0

      5,8

      EMSC (NEIC)

      27.10.2026 08:55:23

      13,8962°G

      165,6262°D

      10,0

      5,8

      ISC (GFZ)

      27.10.2026 08:55:25

      13,86°G

      165,59°D

      10,0

      6,0

      INGV

      27.10.2026 08:55:26

      13,9535°G

      165,6110°D

      21,5

      6,1

      GSRAS

      27.10.2026 08:55:24

      13,83°G

      165,60°D

      10,0

      5,6

      Çizelge 1 (devamı)

      Kurum

      Tür

      Çözüm durumu

      Arşive alınma (UTC)

      USGS*

      Mww

      gözden geçirilmiş

      27.10.2026 19:09

      EMSC (NEIC)

      Mw

      aktarılmış çözüm

      27.10.2026 09:28

      ISC (GFZ)

      mb

      aktarılmış çözüm

      27.10.2026 09:57

      INGV

      Mwp

      uzak ağ çözümü

      27.10.2026 09:22

      GSRAS

      mb

      uzak ağ çözümü

      27.10.2026 18:48

      * benimsenen hiposantr (kurumun olay kimliği us7000ttfb). Benimseme sırası: olağan çözümler aktarılmış ve uzak ağ kayıtlarından önce gelir; sonra derinliği verilmiş çözüm ve genel kurum sırası gözetilir. Birleşik kataloğun temsilci kaydı (ISC) benimsenen dış merkezden 10,3 km, derinlikte 1,0 km ayrışır (kurumlar arası çözüm farkı, konum belirsizliği değil); temsilci kayıt arşivde, bu raporun öncelik sırasından bağımsız seçilmiştir. Aktarılmış çözüm: ISC'nin başka bir kurumdan aktardığı çözüm (parantezde üreten kurum); uzak ağ çözümü: bölgesel ağın kendi hizmet bölgesi dışındaki çözümü. Kısaltma: GSRAS Geophysical Survey, Russian Academy of Sciences. Değerler kurumun bildirdiği ondalıkladır (“—”: alan kayıtta yok). “Arşive alınma”, raporun birleşik arşive alındığı andır (sorgu anı 27.10.2026 19:10 UTC); sonraki güncellemeler çizelgede yoktur.

      Bölgenin tektonik yapısı

      Levha sınırının yeri ve türü Bird (2003) modelinden alındı: Yeni Hebrid–Avustralya hendeği. Hendek, bir levhanın ötekinin altına daldığı sınırın deniz tabanındaki izidir. Haritanın kapsadığı alanda bir dalma-batma hendeği daha var: Pasifik–Avustralya hendeği (modelde Avustralya levhası Pasifik levhası altına dalıyor). USGS'in tektonik bölgeleme sınıflaması (STREC; ShakeMap sürüm 3, 27 Ekim 2026) depremi aktif kabuk bölgesinde sığ bir olay olarak sınıflar.

      Benzerlik sayıyla da ölçülebiliyor: 159 çözümün bölgenin ortanca çözümüne göre Kagan açısı ortancası 18,3° (Kagan, 1991). Çevredeki depremler hem tür hem yönelim bakımından birbirine çok benziyor. Ters faylanma rejimi bölgesel gerilmenin de imzası: çevredeki 227 mekanizmanın gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) bu rejimi ve yaklaşık 72° (doğu–batı) doğrultulu en büyük yatay sıkışmayı veriyor; yönün yeniden örnekleme aralığı 65°–79°.

      Şekil 5 · Tektonik çerçeve: çevredeki odak mekanizmaları

      Tektonik çerçeve: çevredeki odak mekanizmaları — Port-Olry (Vanuatu), Mw 5,8Mor kesikli çizgiler levha sınırlarıdır; renkli dairelerin bu çizgilere göre dizilişi, depremlerin sınır boyunca nasıl toplandığını gösterir. Rengi faylanma türünü, çapı büyüklüğü verir. Haritadaki inceleme alanında ve çevresindeki 60 km genişliğindeki kuşakta 1977–2026 arasında çözülen 159 odak mekanizmasının %79'u ters (üstteki bloğun eğim yönünde yukarı itildiği) faylanma gösterir (Frohlich ve Apperson, 1992). Oranın %95 güven aralığı (aynı yöntemle yinelenen ölçümlerin %95'inde gerçek değeri içeren belirsizlik aralığı) %67–88'dir; aralık birbirinden bağımsız 60 deprem kümesinden hesaplandı. Aralığın tamamı %50'nin üstünde olduğundan çözümlerin çoğunluğu ters faylanma gösterir; ancak alt ucu, bu çalışmanın bir türü baskın saymak için aradığı %70 eşiğinin altında kaldığından baskın tür kesin sayılmadı. Bunlar başka depremlerin çözümleridir; 27.10.2026 depreminin de aynı türde olduğunu göstermez. Bu depremin kendi odak mekanizması çözümü kullanılan arşivlerde bulunmadığından faylanma türü olayın kendi verisinden belirlenemedi; çevrenin genel gerilme durumu bölgesel çözümlerden okunur. Çevrede çözülmüş 227 mekanizmanın gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) ters faylanma rejimi ve doğu–batı doğrultusuna yakın (K72°D) en büyük yatay sıkışma yönü verir; yönün yeniden örnekleme aralığı 65°–79°. Depremi çevreleyen 13 odak mekanizması çözümü haritada toplandı. Levha modeline göre bu hendek boyunca Avustralya levhası Pasifik levhası altına dalıyor.

      Bölgenin kayıtlı geçmişi

      Bölgenin deprem geçmişi, yakın ve uzak dönemden büyük kayıtlar içeriyor. Depremden önceki kayıtları toplayan derlemede dış merkezin 150 km çevresinde 6,0 ve üzeri büyüklükte 108, 60 km çevresinde ayrıca 5,0–5,9 büyüklüğünde 32 deprem var; sayım ham kayıt sayısıdır ve geçmişteki kümelenmiş kayıtları ayıklamaz. Depremden önceki 30 günde dış merkezin 50 km çevresinde kaydedilen 46 kayıt, aralarında 24 Ekim 2026 mb 6,5 depremi de olmak üzere, süren etkinliğin parçası sayılarak derlemenin dışında tutuldu. 2009 depremi derlemenin en büyüğü; 7 Ekim 2009'daki M 7,6 depremi (123 km) ve 7 Ekim 2009'daki M 7,4 depremi (122 km) onu izleyen kayıtlar. Derlemenin M 7 ve üzeri en yeni kaydı 111 km uzaktaki 27 Mayıs 2010'daki M 7,2 depremi.

      Girişte anılan ortalamanın dayanağı bağımsız depremlerdir: dış merkezin 100 km çevresindeki 5,8 ve üzeri 43 önceki kaydın 8 tanesi süren etkinliğin parçası sayıldığından sayım dışında kalıyor; kalan 35 kaydın 20'si Gardner ve Knopoff (1974) yöntemiyle bağımsız deprem olarak ayrılıyor; değer kesin sayılmadı. Ortalamanın %95 güven aralığı 4,1–10 yıl (Garwood, 1936); bu aralık yalnız sayım belirsizliğini gösterir, katalog tamlığı saptanamadığından eksik kayıtlar ortalamayı uzatmış olabilir. Ortalama oran büyüklük eşiğiyle değişiyor: dış merkezin 100 km çevresinde M 4,5 ve üzeri depremler 1957'den bu yana yılda ortalama 1,7 kez görülüyor; değer çekincelidir.

      Şekil 6 · Bölgenin tarihsel depremleri

      Bölgenin tarihsel depremleri — Port-Olry (Vanuatu), Mw 5,8Daireler aletsel kayıtların başından bu yana çevrede kaydedilmiş büyük depremlerdir ve renkleri eskiden yeniye doğru değişir. Dış merkeze yakın kuşakta daha küçük, uzak kuşakta daha büyük bir büyüklük eşiği kullanıldı. Turkuaz elmasla işaretli kayıt, 2009 depremidir; haritadaki öteki daireler ondan küçük kayıtlardır. Harita iki eşik kullanır: 150 km'lik bölge kuşağında M 6,0 ve üzeri, dış merkeze 60 km'den yakın kuşakta M 5,0 ve üzeri depremler. 28 Kasım 1985'te dış merkezin 64 km yakınında kaydedilen Mw 7,0 depremi, M 7,0 ve üzeri kayıtların dış merkeze en yakınıdır. Büyüklüklerde, varsa, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin GEM kataloğunda (International Seismological Centre, 2026) yeniden hesaplanan moment büyüklüğü kullanıldı; 140 kaydın 48 tanesinde bu değer esas alındı. Büyük kayıtlar dış merkezin hemen çevresinde değil, daha geniş bölge kuşağında toplanıyor. Haritada derlemenin büyüklüğe göre ilk 100 kaydı çizildi; daha küçük kayıtlar haritada yer almıyor.

      Şekil 7 · Büyüklüklerin zaman içindeki dağılımı

      Büyüklüklerin zaman içindeki dağılımı — Port-Olry (Vanuatu), Mw 5,8Yıldız ve turuncu kesikli çizgi bu depremin anıdır; solundaki daireler ondan önceki, sağındakiler sonraki depremlerdir. Dairelerin oluşturduğu şeridin yüksekliği bölgenin olağan büyüklük aralığını gösterir. Burada yer alan depremler, yakın çevre haritasında konumlarıyla gösterilen kayıtların aynısıdır. Depremlerin yarısının büyüklüğü 4,5 ile 5,2 arasında; ortanca 5,0. Yıldıza en yakın büyük daireler 11:17 UTC'deki Mw 5,0 ve 12:13 UTC'deki Mw 5,1 depremleridir; en geç olanı depremden 20,7 saat önce. Ekim 2026'de kaydedilen 68 deprem dönemin açık ara en yoğun ayını oluşturuyor; bir sonraki en yoğun ay olan Haziran 2022'de bu sayı 3. Yıldızın çevresindeki yoğunlaşma, son günlerin etkinliğinin beş yıllık kaydın geri kalanından belirgin biçimde ayrıldığını gösterir. Bu kayıtlar katalogdaki olgulardır; bu depremle aralarında bir ilişki kurulmadı ve öncü olarak nitelenmediler. Büyüklük–zaman dağılımı: yatay eksen ilk olaydan geçen süre (gün), düşey eksen büyüklüktür.

      Çizelge 2 · Tarihsel eşik üstü depremler (1900 sonrası, olay anından önce). Çizelge, bu depremden önce dış merkeze 60 km içinde M ≥ 5 ya da 150 km içinde M ≥ 6 olan 1900 sonrası 13 depremi listeler; kayıtlar 1910 ile 2010 yılları arasındadır. E/E₀ sütunu ışınan enerjinin bu depreminkine oranıdır ve büyüklük farkından hesaplanır. Derinliği bilinen 13 kaydın 11'i sığ odak (15–60 km) ve 2'si ara derinlik (90–165 km) sınıfındadır.

      Tarih

      M

      Tür

      Derinlik (km)

      Uzaklık (km)

      Yer

      E/E₀

      07.10.2009◆

      7,7

      Mw(mB)

      60

      141

      Santa Cruz Adaları

      ×710

      07.10.2009

      7,6

      Mw

      30

      123

      Sola — 167 km KB

      ×500

      07.10.2009

      7,4

      Mw

      31

      122

      Vanuatu Adaları

      ×250

      06.08.1912

      7,3

      mB

      165

      128

      Sola, Vanuatu — 79 km BGB

      ×180

      28.12.1973

      7,3

      Mw

      15

      110

      Vanuatu Adaları

      ×180

      10.11.1910

      7,2

      UK

      90

      90

      Vanuatu Adaları

      ×130

      26.11.1910

      7,2

      Mw

      50

      144

      Vanuatu Adaları

      ×130

      27.05.2010

      7,2

      Mw

      36

      111

      Vanuatu Adaları

      ×130

      Yakın kuşakta (≤ 60 km) dış merkeze en yakın kayıtlar (yukarıda listelenmeyenler, uzaklık sırasıyla)

      26.04.1934

      6,5

      MS

      35

      37

      Vanuatu Adaları

      ×11

      22.01.1964

      6,3

      Mw

      33

      47

      Vanuatu Adaları

      ×5,6

      15.04.1960

      6,2

      Mw

      35

      49

      Vanuatu Adaları

      ×4,0

      29.06.1961

      6,1

      Mw

      15

      53

      Vanuatu Adaları

      ×2,8

      27.03.1960

      6,0

      Mw

      50

      54

      Vanuatu Adaları

      ×2,0

      Büyüklükler, kayda birleşik arşivde bağlı bir ISC-GEM (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018) raporu varsa onun moment büyüklüğüdür (Mw), yoksa kaydın moment tensörü (GCMT) ya da kurum raporlarındaki moment büyüklüğü, o da yoksa birleşik kataloğun temsilci değeridir; 140 kaydın 48 tanesinde büyüklük ISC-GEM'dendir; 43 kayıtta değer ya da tür katalogdakinden ayrışır. Derleme, dış merkeze 60 km içindeki M ≥ 5 ve 150 km içindeki M ≥ 6 depremlerden oluşur (kutudaki 150 km'den uzak olaylar girmez); listelenen kayıtların tümü M ≥ 6, 150 km içinde ölçütüyle girmiştir. 140 tekil kayıttan en büyük 8 olay listelenmiştir (yakın kuşağın kayıtları alt bölümde); yük derlemenin büyüklüğe göre ilk 100 kaydını taşır, yakın kuşak kayıtları bunlardan seçilmiştir; 13 kopya kayıt tekilleştirilmiştir (Δt ≤ 60 s ve ≤ 100 km); tek kuruma dayanan ve yer künyesi taşımayan 3 M ≥ 6 kaydı doğrulanamadığından derleme dışıdır. Dizi ayrımı ölçütünün (olaydan önceki 30 gün ve sonrası, dış merkeze 50 km içinde) kapsadığı 46 eşik üstü kayıt tarihsel derlemeye alınmamıştır. 1964 öncesi (küresel standart ağ öncesi) 7 kayıttan 4 tanesinin büyüklüğü ISC-GEM'in yeniden değerlendirmesi, 1 tanesininki kurum Mw raporu, 2 tanesininki kataloğun bülten değeridir; bu dönemin büyüklükleri kaynağa göre ≈ 0,3–0,5 birim ayrışabilir. E/E₀: ışınan enerjinin bu olayınkine oranı (büyüklük farkından); ◆ en büyük kayıt.

      Deprem öncesi dönemin kaydında b-değeri (küçük depremlerin büyüklere oranını anlatan ölçü) 1,04 ± 0,24 olarak hesaplandı; belirsizliği büyük olduğundan değer kesin sayılmadı. Değer kullanılan büyüklük ölçeğine bağlı olduğundan başka bölgelerin değerleriyle karşılaştırılmadı. Depremden önceki 90 günde dış merkezin 50 km çevresinde 57 olay kaydedildi; etkinlik önceki dönemin düzeyinden ayrıştı ve olaylar öncü (büyük bir depremden önce aynı yerde görülen, ondan küçük depremler) etkinlik olarak sınıflandı.

      Sonraki depremler

      Depremin ardından ilk 10 saatte dış merkezin 50 km yakınında 3 deprem kayda geçti. Depremden sonra kaydedilen en büyük deprem mb 5,2 büyüklüğünde: 1,9 saat sonra, 27 Ekim 2026 günü 10:50 UTC'de, dış merkezden 11 km uzakta. Azalma hızı bu kadar kayıtla kurulamadı. Sayım, bu depremden sonraki kayıtları önceki depremlerin etkinliğinden ayırmadan verir.

      Yanıt bekleyen sorular

      Sonraki depremlerin sayısı ne? İlk 0,43 günde dış merkezin 50 km çevresinde 3 olay kaydedildi; sayım, 24 Ekim 2026 depreminin dizisinden ayrıştırılmadı; sayılar yalnız bu süreyi kapsar. Yanıtın ön koşulu: 90 günlük izleme penceresinin dolması (25.01.2027).

      Fay nasıl bir hareketle kaydı? Kullanılan iki arşivde (Global CMT ve kurum çözümlerinin yerel arşivi) olayın odak mekanizması çözümü bulunmuyor. Çevrede çözülen 159 eski çözümün %79'u ters faylanma gösterir (baskın tür çekinceyle verildi); bu oran tek bir depremin türünü belirlemez. Soru ancak öteki kurum arşivlerinin taranması ya da olayın dalga kayıtlarından odak mekanizması çözümü kurulması ile yanıtlanır.

      Depremi hangi yapı üretti? Kullanılan veri tabanında bu alanda haritalanmış fay yok; en yakın levha sınırı 54 km uzaklıkta. Soru ancak fayların derindeki geometrisi ve dış merkezin yeniden konumlandırılması (konumun daha ayrıntılı yöntem ya da verilerle yeniden hesaplanması) ile yanıtlanır.

      Özetle, Mw 5,8 büyüklüğündeki deprem 11,0 km derinlikte oluştu; fay hareketinin türü sorusu açık kalıyor. 25.01.2027, 90 günlük izleme penceresinin son günüdür.

      Meslektaşlar için

      USGS kökeninde derinlik 11 km; türü geniş bantlı P dalga biçimi modellemesi, ±1,86 km (%90); en yakın istasyon 748 km (6,7°), azimut boşluğu 68°, 75 istasyon. USGS yatay konum belirsizliği: %90 güven elipsinin yarı eksenleri 17,25 ve 11,96 km; çalışma alanında en az iki kurumun çözdüğü 31 depremde kurumlar arası dış merkez farkının %90'lık değeri 27 km, en büyüğü 48 km. Wells ve Coppersmith (1994) ölçeklemesiyle kırık boyutu 11 × 6 km (doğrultu atımlı bağıntısı); bu bir ölçekleme kestirimidir, gözlem değildir. Depremden sonraki 0,43 günde dış merkezin 50 km çevresinde 3 olay, en büyüğü M 5,2. b = 1,04 (%95 yeniden örnekleme aralığı 0,61–1,56), Mc 5,1, N 32, deprem öncesi dönem; b en büyük olabilirlik kestiricisiyle (Aki, 1965), tamlık eşiği azami eğrilik yöntemiyle (Wiemer ve Wyss, 2000) seçildi; değer çekincelidir. Örneklem 24 Ekim Mw 5,9 depreminden sonraki kayıtları da içerir. Frohlich–Apperson sınıfları, n = 159 (Frohlich ve Apperson, 1992): T 126, SS 4, N 22, karma 7; sayı çekinceyle verildi. Bölgesel ortanca mekanizma 359°/35°/109° (n = 159). Konum çözümü: zaman belirsizliği 1,39 s; ikincil azimut boşluğu 99°; RMS 0,69 s; %90 elipsin büyük yarı ekseni 67° azimutunda; kalite notu B (yatay B, derinlik A, ikincil boşluk A); ikincil boşluk < 120° ölçütüyle GT25 düzeyi sağlanıyor (Bondár vd., 2004). Konumu bağımsız çözen 3 kurumun dış merkezleri arasındaki en büyük fark 10 km. Gerilme ters çözümünde biçim oranı R = 0,70 (yeniden örnekleme aralığı 0,51–0,82, 200 örnek); çözüm 3 yinelemede yakınsadı. Dizi rolü: olay, 19 Ekim gününden bu yana süren dizinin en büyüğü değildir; son 30 gün içindeki daha büyük ya da eş büyüklükteki önceki kayıtlar mb 6,5 (24 Ekim, 17 km, 3,3 gün önce), Mw 6,3 (20 Ekim, 12 km, 7,2 gün önce), mb 6,3 (24 Ekim, 29 km, 3,3 gün önce), Mw 5,9 (24 Ekim, 3,8 km, 3,0 gün önce) ve Mw 6,0 (19 Ekim, 16 km, 8,0 gün önce). Pencere ölçütü: uzay penceresi Gardner ve Knopoff (1974) uzay penceresi ile Wells ve Coppersmith (1994) kırık boyunun 1,5 katından büyük olanıdır; sayım çemberindeki üst olaya göre büyüklük farkı ΔM = 0,7. Dizi moment payı: dış merkezin 50 km çevresinde, 19 Ekim tarihli Mw 6,1 depremiyle başlayıp olaydan sonraki 0,43 günü kapsayan aralıkta kaydedilen toplam sismik momentte olayın payı %1; sayı çekinceyle verildi, gözlem penceresi henüz dolmadı. Momentler büyüklükten nominal olarak hesaplandı (Kanamori, 1977). Depremden önceki 365 günde aynı 50 km çemberde 67 olay. Tarihsel derleme: 13 ikiz kayıt birleştirildi; 140 kaydın 48 tanesinde büyüklük ISC-GEM Mw'dir (yalnız birleşik arşivde kayda bağlı ISC-GEM raporu olanlar; öteki kayıtların ISC-GEM kataloğunda karşılığı olup olmadığı bu derlemede sınanmadı), 52 tanesinde moment tensörü ya da kurum Mw'si (GCMT 42, ISC 8, öteki kurum 2), 40 tanesinde katalog değeri; 43 kayıtta değer ya da tür katalogdakinden ayrışır (ISC-GEM'li kayıtların 9 tanesinde değer farkı 0,2 ve üzeri, en büyük 1,1). Katalog büyüklük türleri: mb 64, M 12, Mw 12, ML 2, MS 1; tür dönüşümü uygulanmadı. Deprem öncesi dönemde b = 1,04 ± 0,24, Mc 5,1, n = 32; değer yalnız çekinceyle okunmalı.

      İzdüşüm Web Mercator, ölçek çubuğu kadraj ortasının enleminde geçerlidir; daire yarıçapı büyüklükle r = k·s·(0,44 + 1,26·max(0, M − 5)^1,4) olarak artar; derinlik sınıfları sığ < 70, ara 70–300, derin > 300 km. Fay geometrisi etkileşimli sürümde enlem–boylam olarak değil, harita biriminde verilir; lisanslar: PB2002 ODC-BY 1.0.

      Gerilme inversiyonu olay merkezli mekanizma popülasyonundandır (n = 227).

      Örneklem, kataloğun eksiksiz sayıldığı en küçük büyüklüğü kestirmeye yetmiyor (91 olay).

      Kurumların sabit derinlik değerleri ölçüm değildir; kesitteki yığılmalar bu atamalardan kaynaklanabilir.

      Sınıflama (Frohlich ve Apperson, 1992): Frohlich üçgeni, baskın tür için %70 (tek tür) ve %45 (geçişli) eşikleri; çevre çözümleri Global CMT (Dziewonski vd., 1981), levha sınırı model çizgisi (Bird, 2003).

      İçi boş halkalar M ≥ 5,0 olayları, küçük gri noktalar katalog sismisitesini, sarı yıldız çalışma olayının dış merkezini gösterir.

      Derleme sayıları ham kayıtlardır (bağımsız olay değil); dizi içi kayıtlar ayrı tutulur, büyüklük türleri karışıktır.

      Konumu bağımsız çözen 3 kurumun derinlik değerleri 10,0 ile 11,0 km arasındadır. Uzak bölgesel ağların (INGV, GSRAS) bu depreme ilişkin çözümleri değerlendirme dışı bırakıldı.

      Depremi izleyen 0,43 günde, Gardner–Knopoff uzaklık penceresi olan 50 km yarıçap içinde 3 olay kaydedildi; sayım, 24 Ekim 2026 depreminin dizisinden ayrıştırılmadı. Bu depremden önce, kendisinden büyük sekiz deprem kaydedilmişti: Mw 6,1 (19.10.2026, 6,7 km uzakta), Mw 6,4 (20.10.2026, 11 km uzakta) ve Mw 7,0 (24.10.2026, 4,3 km uzakta) ve 5 deprem daha. Deprem bu depremler için tanımlanan uzay–zaman penceresinin (yer ve süre sınırının) içinde ve son 30 gün içinde kaldığından, bu çalışmanın ölçütüne göre süren bir dizinin parçasıdır ve dizinin en büyük depremi değildir.

      Kullanılan diri fay veri tabanında çalışma alanında haritalanmış fay bulunmuyor. Bu veri tabanı dalma-batma arayüzlerini fay olarak haritalamaz. Kullanılan sayısal levha modelinde (Bird, 2003) en yakın levha sınırı Yeni Hebrid–Avustralya hendeği (dalma-batma hendeği) olup dış merkeze 54 km uzaklıktadır.

      Birleşik katalogda bu depremden önce, dış merkezin 150 km çevresinde büyüklüğü 6,0 ve üzerinde 108 deprem, 60 km çevresinde ayrıca büyüklüğü 5,0–5,9 olan 32 deprem kayıtlıdır. En büyüğü 07.10.2009 tarihli M 7,7 büyüklüğündeki depremdir (141 km uzaklıkta). Bu sayımlarda büyüklük, kayda birleşik arşivde bağlı bir ISC-GEM raporu varsa onun moment büyüklüğüdür (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018). Böyle bir rapor yoksa büyüklük kaydın moment tensöründen (GCMT) ya da kurum raporlarındaki moment büyüklüğünden, o da yoksa birleşik katalogdan alınır.

      Odak mekanizması, bir depremi üreten fayın duruşunu ve blokların kayma yönünü gösteren çözümdür; birbirine dik iki olası düzlem verir ve fay bunlardan biridir. 27.10.2026 depremi için böyle bir çözüm, kullanılan iki arşivde bulunmuyor: Global CMT ve kurum çözümlerinin yerel arşivi. Bu nedenle faylanma türü bu çalışmada olayın kendi verisinden belirlenemedi.

      Eşi katalogda bulunamayan 4 uzak ağ kaydı USGS ComCat'le karşılaştırıldı ve ComCat'in gözden geçirilmiş çözümüyle derlemeye alındı (sorgu 27 Ekim 2026).

      Veri: ISC (61 kayıt), USGS (21 kayıt), EMSC (6 kayıt) ve GFZ (3 kayıt) kataloglarından derlenen birleşik katalog. Kurum künyeleri: ISC (International Seismological Centre, t.y.); USGS (U.S. Geological Survey, 2017); EMSC (European-Mediterranean Seismological Centre, t.y.); GFZ (GEOFON Data Centre, 1993). Geçmiş depremlerin derlemesi ayrıca künyesi bulunmayan INGV ve GSI (Geological Survey of Israel) kayıtları da içerir. Çizelge 1'deki NEIC ve GSRAS çözümlerinin künyesi bulunmadığından bu kurumlar yalnız adıyla anılır. Dönem 28.10.2021–27.10.2026; veri kesim anı 27.10.2026 19:09 UTC. Dizi sayımı: depremden sonraki kayıtlar, 50 km yarıçap (Gardner ve Knopoff, 1974), gözlem 0,43 gün; izleme penceresi 90 gün. Katalog, eksik depremler için dış kataloglarla taranmadığından alımda bulunmayan depremler sayımlara girmez; olay sayıları bu bakımdan da alt sınırdır. Büyüklükler kurumların yayımladığı türlerdedir (kayıt sayıları: mb 64, türü belirtilmemiş 12, Mw 12, ML 2, MS 1). Kısaltmalar: mb cisim dalgası büyüklüğü, Mw moment büyüklüğü, ML yerel büyüklük, MS yüzey dalgası büyüklüğü. Mekanizmalar: Global CMT (Dziewonski vd., 1981; Ekström vd., 2012). Bu çalışma saha gözlemi, uydu radarı (InSAR) ve uydu konumlama (GNSS) çözümlemesi içermez; hasar ve can kaybı verisi kullanılmamıştır.

      3 olayın tümü M 5,0–5,9 büyüklüğündedir. Sayılar yalnız ilk 0,43 günü kapsar; 90 günlük izleme penceresi 25.01.2027 günü dolar.

      Veri ve yöntem

      Çalışma, 28.10.2021–27.10.2026 arasında dış merkez çevresindeki çalışma alanında kaydedilen 91 depreme dayanır. Kayıtlar ISC, USGS, EMSC ve GFZ kataloglarından derlendi; aynı depremi birden çok kez gösteren kayıtlardan 25 kopya ile kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağlardan gelen 4 kayıt ayıklandı.

      Veri kesimi 27.10.2026 19:09 UTC; yazı gözlenmiş verileri ve atıflı model kestirimlerini betimler, deprem tahmini içermez. Haritalar ve metin aynı veri kesiminden, YAPI ZEMİN yazılımlarıyla üretildi. Kapak görseli geniş bir pencere açar: yüz yıllık deprem geçmişi, diri faylar ve levha sınırları aynı haritada.

      İlgili yazı: (M=6.0) Port-Olry (Vanuatu) – 19 Ekim 2026

      İlgili yazı: (M=5.3) Port-Olry (Vanuatu) – 19 Ekim 2026

      Kaynaklar

      1. Aki, K. (1965) Maximum likelihood estimate of b in the formula log N = a − bM and its confidence limits. Bull. Earthq. Res. Inst. Univ. Tokyo 43(2), 237–239. doi:10.15083/0000033631
      2. Bird, P. (2003) An updated digital model of plate boundaries. Geochem. Geophys. Geosyst. 4(3), 1027. doi:10.1029/2001GC000252
      3. Bondár, I., Myers, S. C., Engdahl, E. R. ve Bergman, E. A. (2004) Epicentre accuracy based on seismic network criteria. Geophys. J. Int. 156(3), 483–496. doi:10.1111/j.1365-246X.2004.02070.x
      4. Crameri, F., Shephard, G. E. ve Heron, P. J. (2020) The misuse of colour in science communication. Nat. Commun. 11(1), 5444. doi:10.1038/s41467-020-19160-7
      5. Di Giacomo, D., Bondár, I., Storchak, D. A., Engdahl, E. R., Bormann, P. ve Harris, J. (2015) ISC-GEM: Global Instrumental Earthquake Catalogue (1900–2009), III. Re-computed MS and mb, proxy MW, final magnitude composition and completeness assessment. Phys. Earth Planet. Inter. 239, 33–47. doi:10.1016/j.pepi.2014.06.005
      6. Di Giacomo, D., Engdahl, E. R. ve Storchak, D. A. (2018) The ISC-GEM Earthquake Catalogue (1904–2014): Status after the Extension Project. Earth Syst. Sci. Data 10(4), 1877–1899. doi:10.5194/essd-10-1877-2018
      7. Dziewonski, A. M., Chou, T.-A. ve Woodhouse, J. H. (1981) Determination of earthquake source parameters from waveform data for studies of global and regional seismicity. J. Geophys. Res. 86(B4), 2825–2852. doi:10.1029/JB086iB04p02825
      8. Ekström, G., Nettles, M. ve Dziewoński, A. M. (2012) The global CMT project 2004–2010: Centroid-moment tensors for 13,017 earthquakes. Phys. Earth Planet. Inter. 200–201, 1–9. doi:10.1016/j.pepi.2012.04.002
      9. European-Mediterranean Seismological Centre (t.y.) Deprem parametreleri (çevrimiçi katalog). https://www.emsc-csem.org (erişim: 27.10.2026)
      10. Frohlich, C. ve Apperson, K. D. (1992) Earthquake focal mechanisms, moment tensors, and the consistency of seismic activity near plate boundaries. Tectonics 11(2), 279–296. doi:10.1029/91TC02888
      11. Gardner, J. K. ve Knopoff, L. (1974) Is the sequence of earthquakes in Southern California, with aftershocks removed, Poissonian? Bull. Seismol. Soc. Am. 64(5), 1363–1367. doi:10.1785/BSSA0640051363
      12. Garwood, F. (1936) Fiducial limits for the Poisson distribution. Biometrika 28(3–4), 437–442. doi:10.1093/biomet/28.3-4.437
      13. GEOFON Data Centre (1993) GEOFON Seismic Network. GFZ Data Services. doi:10.14470/TR560404
      14. International Seismological Centre (2026) ISC-GEM Earthquake Catalogue. doi:10.31905/d808b825
      15. International Seismological Centre (t.y.) ISC Bulletin. doi:10.31905/D808B830 (erişim: 27.10.2026)
      16. Kagan, Y. Y. (1991) 3-D rotation of double-couple earthquake sources. Geophys. J. Int. 106(3), 709–716. doi:10.1111/j.1365-246X.1991.tb06343.x
      17. Kanamori, H. (1977) The energy release in great earthquakes. J. Geophys. Res. 82(20), 2981–2987. doi:10.1029/JB082i020p02981
      18. U.S. Geological Survey (2017) Advanced National Seismic System (ANSS) Comprehensive Catalog. doi:10.5066/F7MS3QZH
      19. Vavryčuk, V. (2014) Iterative joint inversion for stress and fault orientations from focal mechanisms. Geophys. J. Int. 199(1), 69–77. doi:10.1093/gji/ggu224
      20. Wells, D. L. ve Coppersmith, K. J. (1994) New empirical relationships among magnitude, rupture length, rupture width, rupture area, and surface displacement. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(4), 974–1002. doi:10.1785/BSSA0840040974
      21. Wiemer, S. ve Wyss, M. (2000) Minimum magnitude of completeness in earthquake catalogs: Examples from Alaska, the western United States, and Japan. Bull. Seismol. Soc. Am. 90(4), 859–869. doi:10.1785/0119990114

      Hazırlayan: T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Veri kesimi 27.10.2026 19:09 UTC · Sürüm 1 · © 2026 T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Tüm hakları saklıdır

      Kullanıcı Geri Dönüşleri

      Create an account or sign in to leave a review

      Görüntülenebilecek inceleme bulunmuyor

      Configure browser push notifications

      Chrome (Android)
      1. Tap the lock icon next to the address bar.
      2. Tap Permissions → Notifications.
      3. Adjust your preference.
      Chrome (Desktop)
      1. Click the padlock icon in the address bar.
      2. Select Site settings.
      3. Find Notifications and adjust your preference.