Yaklaşık 20,5 saat önce, 12 km uzakta Mw 6,0 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmişti; 20 Ekim 2026 günü 04:20 UTC'de Mercan Denizi'nde, Vanuatu'daki Port-Olry'un 197 km kuzeybatısında Mw 6,3 büyüklüğünde yeni bir deprem oldu.
Odak derinliği 16,0 km, konumu bağımsız çözen 2 kurumun değerleri 10,0 ile 16,0 km arasında; deprem 04:20 UTC'de (Türkiye saatiyle 07:20) en yakın kıyıya yaklaşık 127 km uzaklıkta, Mercan Denizi'nde kaydedildi. Benimsenen büyüklük ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) çözümünden alındı; ölçek moment büyüklüğü. 13,99°G, 165,59°D noktası depremin dış merkezidir: odağın tam üstündeki yeryüzü noktası.
Depremden üç gün sonra, 8,0 km uzakta Mw 6,9 büyüklüğünde bir deprem oldu. Ayrıca bu depremden üç gün sonra, 31 km uzakta mb 6,3 büyüklüğünde bir deprem oldu.
Geçmiş kayıtlarda bu büyüklükteki bağımsız depremler dış merkezin 100 km çevresinde ortalama 21 yılda bir kaydedilmiş (%95 aralığı 9,7–58 yıl; katalog tamlığı saptanamadığından gerçek ortalama aralık daha kısa olabilir); değer bir ortalamadır ve deprem tahmini değildir. 2009'da 134 km uzakta kaydedilen M 7,6 depremi, dış merkezin 150 km çevresinde bilinen en büyük depremdir.
USGS büyüklüğü Mw 6,3, Global CMT Mw 6,3 olarak verdi.
Hasar ya da can kaybına ilişkin doğrulanmış bir veri bu çalışmanın veri kümesinde yer almıyor. Sahadaki durum için ülkenin yetkili afet yönetim kurumu açıklamaları esas alınmalıdır.
Yazıdaki konum ve derinlik 29.10.2026 13:13 UTC veri kesimindeki gözden geçirilmiş kurum çözümüne dayanır; öteki kurumların değerleri 20–29 Ekim 2026 arasında arşive alınan çözümlerdir ve kurumlar bu çözümleri sonradan revize edebilir.
Şekil 1 · Port-Olry (Vanuatu) ve Çevresi Sismotektonik Haritası
Yıldız haberin konusu olan depremi, daireler aynı çerçevede kaydedilmiş büyük depremleri gösterir; daire büyüdükçe büyüklük artar, renk odak derinliğine göre değişir. Çizgiler türlerine göre ayrılmış levha sınırlarıdır. 1926–2026 döneminin M ≥ 5,0 büyüklüğündeki 5.050 depremi haritaya işlendi; renkler sığ (70 km'den sığ), ara (70–300 km) ve derin (300 km'den derin) odakları ayırır. Kadrajda dalma-batma, ıraksak, dönüşüm ve yakınsak türlerindeki levha sınırları çizildi. Derleme, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin ISC-GEM kataloğundaki kayıtları da içerir (International Seismological Centre, 2026). Yıldıza en yakın levha sınırı, 64 km ötedeki Yeni Hebrid–Avustralya hendeğidir; haritada dalma-batma çizgisiyle görülür. Haritada levha sınırları Bird (2003) PB2002 modelinden alındı. Haritanın sayfadaki etkileşimli sürümü yakınlaştırılabilir; deprem ve levha sınırlarının ayrıntıları üzerlerine gelindiğinde görüntülenir, zaman oynatıcı ile 1926'dan bu depreme uzanan deprem etkinliği izlenebilir.
Depremin yeri ve derinliği
Çevredeki 36 depremlik karşılaştırmada kurumların aynı depreme verdiği konumlar arasındaki ortanca fark 15 km, farkların %90'ı 37 km'den küçük. Bu depremde bağımsız 2 çözüm arasındaki en büyük fark 3,1 km; uzak ağların çözümleri sayılmadı.
Kurum değerlerinin hepsi 70 km'den sığ olduğundan deprem sığ odak sınıfındadır. Odak derinliği dalga biçimlerinin modellenmesiyle hesaplandı (%90 güvenle ±1,73 km).
Şekil 2 · Yakın çevre: dış merkez ve mekanizmalar
Harita dış merkezin yakın çevresini incelenen dönemin deprem kaydıyla birlikte gösterir. Daireler tek tek depremlerdir; çap büyüklüğü, renk odak derinliğini taşır. Haritadaki 2021–2026 dönemi, haritanın kapsadığı alanda kaydedilen 104 depremi içerir; dönemin en büyüğü girişte anılan 24 Ekim Mw 7,0 depremidir. Girişte anılan 24 Ekim mb 6,3 depremi de bunlar arasındadır. Mor kesikli çizgilerden dış merkeze en yakını, Yeni Hebrid–Avustralya hendeğidir. Konum çözümünde 138 istasyon kullanıldı; en yakını 738 km uzakta ve istasyonlar arasındaki en geniş açı boşluğu 27°, kalite notu B. İstasyonlar dış merkezi her yönden çevrelediği için yıldızın yatay konumu iyi kısıtlanmış sayılır. Kayıtların %92'si kurumların atadığı sabit bir derinlik taşıdığından bu dairelerin rengi ölçülmüş derinliği göstermez.
Bir dalma-batma hendeğinin yakınında
Hendek, bir levhanın ötekinin altına daldığı sınırın deniz tabanındaki izidir. Yeni Hebrid–Avustralya hendeği böyle bir sınırın örneği; yeri ve türü Bird (2003) modelinden. Haritanın kapsadığı alanda bir dalma-batma hendeği daha var: Pasifik–Avustralya hendeği (modelde Avustralya levhası Pasifik levhası altına dalıyor). USGS'in tektonik bölgeleme sınıflaması (STREC; ShakeMap sürüm 2, 20 Ekim 2026) depremi aktif kabuk bölgesinde sığ bir olay olarak sınıflar. En büyük yatay sıkışma bu bölgede yaklaşık 72° doğrultusunda, yani doğu–batı yönünde etkiyor: 199 mekanizmadan yapılan gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) bu yönü veriyor; yönün yeniden örnekleme aralığı 65°–80°; ara asal gerilme öbür asal gerilmelerden birinden ayrışmadığından faylanma rejimi kısıtlanamadı; çözüm kesin sayılmadı.
Şekil 3 · Tektonik çerçeve: çevredeki odak mekanizmaları
Renkli dairelerde renk mekanizma sınıfını, çap büyüklüğü kodlar. Altlık: “Batimetri: GMRT v4.5.0 (Global Multi-Resolution Topography) — Ryan, W.B.F. ve ark. (2009), Geochem. Geophys. Geosyst. 10, Q03014, doi:10.1029/2008GC002332” · “Lamont-Doherty Earth Observatory / MGDS, CC-BY-4.0” · “Renk skalası: oleron — Crameri, F. (2018) Zenodo doi:10.5281/zenodo.1243862” · “Crameri (2018) Geosci. Model Dev. 11, 2541–2562” · “Crameri, Shephard & Heron (2020) Nature Communications 11, 5444” · “Kabartma: AWS Terrain Tiles (Mapzen terrarium) — kaynak ve lisanslar: github.com/tilezen/joerd/blob/master/docs/attribution.md”.
Mor kesikli çizgiler levha sınırlarıdır; renkli dairelerin bu çizgilere göre dizilişi, depremlerin sınır boyunca nasıl toplandığını gösterir. Rengi faylanma türünü, çapı büyüklüğü verir. Haritadaki inceleme alanında ve çevresindeki 60 km genişliğindeki kuşakta 1977–2026 arasında çözülen 143 odak mekanizmasının %75'i ters (üstteki bloğun eğim yönünde yukarı itildiği) faylanma gösterir (Frohlich ve Apperson, 1992). Oranın %95 güven aralığı (aynı yöntemle yinelenen ölçümlerin %95'inde gerçek değeri içeren belirsizlik aralığı) %62–84'tür; aralık birbirinden bağımsız 54 deprem kümesinden hesaplandı. Aralığın tamamı %50'nin üstünde olduğundan çözümlerin çoğunluğu ters faylanma gösterir; ancak alt ucu, bu çalışmanın bir türü baskın saymak için aradığı %70 eşiğinin altında kaldığından baskın tür kesin sayılmadı. Depremin normal faylanması, çevrede çözülmüş 14 odak mekanizmasıyla aynı haritada karşılaştırılabilir. Haritadaki mor kesikli çizgi Yeni Hebrid–Avustralya hendeği boyunca uzanır; dairelerin ona göre yeri buradan okunur. Çözülmüş depremlerin en büyüğü 24 Ekim 2026 depremidir; katalogdaki Mw 6,9 değerinin karşısında tensör çözümü Mw 6,9 ve 135°/41°/−102° düzlemiyle normal faylanma veriyor; bu depremle aynı türdedir. Yeni Hebrid–Avustralya hendeği boyunca, modele göre Avustralya levhası Yeni Hebrid levhası altına dalıyor.
Bölgenin kayıtlı geçmişi
Derleme, bu çevrede büyük depremlerin daha önce de kaydedildiğini gösteriyor. Derlemeye göre dış merkezin 150 km çevresinde 6,0 ve üzeri büyüklükte 92, 60 km çevresinde ayrıca 5,0–5,9 büyüklüğünde 14 deprem kaydedilmiş; bu sayılar ham kayıt sayısıdır, geçmişteki kümelenmiş kayıtları da kapsar. Depremden önceki 30 günde dış merkezin 58 km çevresinde kaydedilen 53 kayıt, aralarında 24 Ekim 2026 Mw 6,9 depremi de olmak üzere, süren etkinliğin parçası sayılarak derlemenin dışında tutuldu. Büyüklüğe göre sıralandığında derlemenin başında 2009 depremi var; ardından 7 Ekim 2009'daki M 7,4 depremi (134 km) ve 28 Aralık 1973'teki M 7,3 depremi (114 km) yer alıyor. Bu büyüklükte ya da daha büyük depremlerin en yenisi 15 Ocak 2019'da kaydedildi: dış merkezden 147 km uzakta, M 6,5.
Girişte anılan sıklık kümelenmiş kayıtları ayıklanmış verilere dayanır; dış merkezin 100 km çevresindeki 6,3 ve üzeri 7 önceki kaydın 6'sı Gardner ve Knopoff (1974) yöntemiyle bağımsız deprem olarak ayrılıyor. %95 güven aralığı 9,7–58 yıl (Garwood, 1936); bu aralık yalnız sayım belirsizliğini gösterir, katalog tamlığı saptanamadığından eksik kayıtlar ortalamayı uzatmış olabilir. M 5,0 ve üzeri depremler 1957'den bu yana ortalama 1,5 yılda bir kaydedildi; sayım sıklık hesabıyla aynı 100 km yarıçapı kullanır; değer çekincelidir.
Şekil 4 · Bölgenin tarihsel depremleri
Harita bölgenin deprem geçmişini tek bakışta okutur: dairelerin yoğunlaştığı kesimler büyük depremlerin sık kaydedildiği yerlerdir. Önce sarı yıldızı, sonra ona en yakın büyük daireleri bulun. Turkuaz elmasla işaretli kayıt, 2009 depremidir; haritadaki öteki daireler ondan küçük kayıtlardır. 28 Kasım 1985'te dış merkezin 72 km yakınında kaydedilen Mw 7,0 depremi, M 7,0 ve üzeri kayıtların dış merkeze en yakınıdır. Derlemedeki 106 kaydın 40 tanesinde büyüklük, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin GEM kataloğunun (International Seismological Centre, 2026) yeniden hesapladığı moment büyüklüğüdür. Harita iki eşik kullanır: 150 km'lik bölge kuşağında M 6,0 ve üzeri, dış merkeze 60 km'den yakın kuşakta M 5,0 ve üzeri depremler. Büyük kayıtlar dış merkezin hemen çevresinde değil, daha geniş bölge kuşağında toplanıyor. Haritada derlemenin büyüklüğe göre ilk 100 kaydı çizildi; daha küçük kayıtlar haritada yer almıyor.
Depremden önceki 90 günde dış merkezin 58 km çevresinde 14 olay kaydedildi; etkinlik önceki dönemin düzeyinden ayrıştı ve olaylar öncü (büyük bir depremden önce aynı yerde görülen, ondan küçük depremler) etkinlik olarak sınıflandı.
Dış merkezin 58 km çevresinde, depremden sonraki ilk 9,4 günde 58 deprem kaydedildi. Depremden sonraki kayıtların en büyüğü mb 6,3 büyüklüğündeydi ve depremden 3,9 gün sonra kaydedildi: 24 Ekim 2026, 02:35 UTC. Etkinliğin zamanla sönme hızı bu veriyle belirlenemedi.
9 saat 25 dakika önce mb 5,7 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmişti; ondan önce aynı alanda 07:55 UTC'de Mw 5,3, 08:12 UTC'de mb 5,3 ve 18:52 UTC'de Mwp 5,8 var. Depremden önceki 24 saatin bu kayıtları öncü olarak nitelenmedi.
Dizinin olayları yaklaşık 68 × 50 km boyutunda bir alana yayıldı. Bulutun uzun ekseni kuzeyden saat yönünde 118° doğrultusundadır. Olayların doğu–batı yönündeki konumu, depremden sonra geçen süreye göre de çizildi.
Kırılma türü: normal faylanma
Global CMT ile USGS Mww çözümünün düğüm düzlemleri arasındaki fark yaklaşık 16° (Kagan açısı; Kagan, 1991) kadardır.
Şekil 5 · Depremin odak mekanizması
"Plaj topu" denen bu çizim, odağı çevreleyen bir kürenin alt yarısının izdüşümüdür. Yerkabuğunun en çok sıkıştığı yön açık kadranların ortasından, en çok gerildiği yön koyu kadranların ortasından geçer. Odak mekanizması, bir depremi üreten fayın duruşunu ve blokların kayma yönünü gösteren çözümdür; birbirine dik iki olası düzlem verir ve fay bunlardan biridir. Global CMT (Global Centroid-Moment-Tensor; depremlerin odak mekanizması çözümlerini yayımlayan uluslararası katalog) çözümünde bu deprem normal (üstteki bloğun eğim yönünde aşağı kaydığı) faylanma gösterir; çözümün moment büyüklüğü Mw 6,3 olarak verilir. Birinci düzlemin doğrultusu 141°, eğimi 36°, kayma açısı (0° ve ±180° yatay kaymadır; artı değerler ters, eksi değerler normal bileşen taşır) −107°; ikincisinin doğrultusu 341°, eğimi 56°, kayma açısı −78° olarak verilir. Hangi düzlemin kırıldığı bu veriyle ayırt edilemiyor. Global CMT çözümünün verdiği sismik moment 3,31 × 10¹⁸ N·m; moment büyüklüğü bu değerden Mw 6,3 olarak hesaplanır (Kanamori, 1977). Global CMT moment tensörünün yaklaşık %93'ü çift kuvvettir; pay kurum çözümleri arasında değiştiğinden kaynak türü yorumlanmadı. Kagan açısıyla ölçüldüğünde çevredeki 143 çözüm bu depremin çözümünden ortanca 69,0° farklı (Kagan, 1991).
Şekil 6 · Fayın 3B modeli ve kırılma animasyonu
Çizim odak mekanizmasını üç boyutlu bir fay modeline çevirir ve altı adımda anlatır; adımlar sayfadaki oynatıcıda ayrı ayrı açılabilir. Blokta derinlik abartılmadı; belirgin düzlem iki olası düzlemden gösterilenidir, soluk disk öteki düğüm düzlemidir. Kırılmada tavan bloğu taban bloğuna göre kayar; sonda 3B plaj topu alt yarıküre deseniyle hareketi özetler. Mevcut veriler iki düğüm düzleminden hangisinin kırıldığını ayırt etmiyor; 1. düğüm düzlemi gösterildi. İki düğüm düzlemi aynı ışınım örüntüsünü ürettiğinden kırılan fay ancak fay izi gibi bağımsız kanıtlarla ayrılabilir. Doğrultusu 141°, eğimi 36°, kayma açısı −107° olan birinci düğüm düzlemi güneybatıya dalar. Güneybatıdaki tavan bloğu, kuzeydoğudaki taban bloğuna göre düzlem boyunca aşağı, batıya doğru kayar. Çözüm böylece küçük yanal bileşenli normal faylanma olarak okunur. Dayanak Global CMT çözümü: Mw 6,3; odak derinliği USGS çözümüne göre 16 km. P, yani sıkışma ekseni düşeye yakın, 76° dalımlı; T, yani gerilme ekseni kuzeydoğu–güneybatı doğrultulu, 10° dalımlı. Okada (1985) modeli yüzeyde en çok 8 mm yükselme ve 8,1 cm çökme veriyor; bunlar ölçüm değil, model kestirimidir ve çizimde ×50.000 abartılı. Blok ötelenmesi de ×5.000 abartılı. Yakından bakıştaki pürüzlü fay yüzeyi ve kayma dağılımının biçimi şematiktir; 18 × 11 km'lik düzlem ve 0,53 m'lik ortalama kayma ise Wells ve Coppersmith (1994) bağıntısından kestirimdir. Kırılma hızı S dalgası hızının %80'i (2,7 km/s) alınırsa kırılmanın iki yönlü yayılımda 3,4, tek yönlü yayılımda 6,8 saniye sürdüğü kestirilir. Modeldeki yüzey bölgenin deniz tabanı ve kara yükseltisidir (Ryan vd., 2009); dış merkezin üstünde yaklaşık 1.110 m su bulunur. Su katmanı durağandır ve yalnız deniz derinliğini gösterir; tsunami modellenmedi.
Çizelge 1 · Arama penceresindeki odak mekanizmaları. Çizelge, bu depremden 180 gün önce ile 30 gün sonra arasında dış merkeze 60 km içinde çözülmüş, Mw ≥ 4,0 olan 12 odak mekanizmasından en büyük 10 tanesini listeler; Tip sütunu P, T ve B eksenlerinin dalımına dayanan sınıflamadır (Frohlich ve Apperson, 1992). Dış merkeze 60 km içinde bu depremden sonra çözülen 7 mekanizmanın 6 tanesi bu depremle aynı sınıfta, normal türündedir.
Tarih (UTC) | Mw | Doğrultu/eğim/kayma (°) | Tip |
|---|---|---|---|
24.10.2026 | 6,87 | 135/41/−102 | normal |
20.10.2026 | 6,28 | 141/36/−107 | normal |
19.10.2026 | 5,96 | 136/34/−109 | normal |
24.10.2026 | 5,93 | 342/46/−74 | normal |
28.10.2026 | 5,90 | 154/38/−101 | normal |
27.10.2026 | 5,81 | 143/38/−106 | normal |
24.10.2026 | 5,76 | 18/40/−83 | normal |
28.10.2026 | 5,64 | 12/14/−57 | eğik/karma (eşiğe yakın) |
19.10.2026 | 5,62 | 134/37/−120 | normal |
28.10.2026 | 5,60 | 148/36/−99 | normal |
Çizelge 1 (devamı)
Tarih (UTC) | Çalışma olayına göre zaman | Dış merkeze uzaklık (km) |
|---|---|---|
24.10.2026 | çalışma olayından sonra | 7,9 |
20.10.2026 | çalışma olayı | 0,0 |
19.10.2026 | çalışma olayından önce | 24,0 |
24.10.2026 | çalışma olayından sonra | 1,6 |
28.10.2026 | çalışma olayından sonra | 15,2 |
27.10.2026 | çalışma olayından sonra | 10,1 |
24.10.2026 | çalışma olayından sonra | 13,2 |
28.10.2026 | çalışma olayından sonra | 21,5 |
19.10.2026 | çalışma olayından önce | 15,6 |
28.10.2026 | çalışma olayından sonra | 35,4 |
Kapsam: 12 çözümden Mw'ye göre en büyük 10 tanesi (arama penceresi: çalışma olayından 180 gün önce – 30 gün sonra, 60 km yarıçap, Mw ≥ 4,0). Tip dağılımı, Frohlich ve Apperson (1992) eksen dalımı sınıflarıyla: normal 11, eğik/karma 1; çalışma olayına göre zaman dağılımı: çalışma olayından önce 4, çalışma olayı 1, çalışma olayından sonra 7 (“çalışma olayından önce” yalnız oluş zamanının sırasını gösterir, çözümün dizideki rolünü nitelemez). Mw sütunu GCMT moment tensörü büyüklüğüdür; birleşik katalogdaki büyüklük bundan 0,15 birimden fazla ayrılan çözümler: 24.10.2026 02:31 UTC olayı için Mw 7,0; 24.10.2026 08:56 UTC olayı için Mwp 6,2; 24.10.2026 05:23 UTC olayı için mb 5,6; 28.10.2026 02:59 UTC olayı için mb 6,1; 19.10.2026 18:52 UTC olayı için Mwp 5,8 (gövdedeki dizi istatistikleri katalog büyüklüklerini kullanır). Arama penceresi dizinin kendisi değildir: 12 çözümün dış merkezi Gardner ve Knopoff (1974) uzay dairesi içindedir (60 km; izleyen olay dizisi 58 km yarıçapla sayılmıştır). “eşiğe yakın”: sınıfı belirleyen eksenin dalımı Frohlich ve Apperson (1992) sınıf eşiğinden en çok 5° ayrılır; bu atama çözümdeki küçük farklara duyarlıdır. 24.10.2026 satırının uzaklığı gövdedeki dizi rolüyle (sonraki büyük olay) aynı kayıttandır.
Çizelge 2 · USGS moment tensörü çözümleri. Çizelge, USGS'in bu deprem için ComCat'te yayımladığı 2 moment tensörü çözümünü karşılaştırır; yıldızlı satır ComCat'in tercih ettiği çözümdür ve merkez derinliği tensör çözümünün kendi derinliğidir. Çözümlerin moment büyüklükleri Mw 6,1 ile 6,3 arasındadır. Merkez derinlikleri 11,5 km ile 19,0 km arasında değişir.
Çözüm | Mw | M₀ (N·m) | Düğüm düzlemi 1 (°) | Düğüm düzlemi 2 (°) | Merkez derinliği (km) |
|---|---|---|---|---|---|
Mww* | 6,3 | 3,38×10¹⁸ | 145/24/−93 | 328/66/−89 | 11,5 |
Mwb | 6,1 | 1,83×10¹⁸ | 120/37/−125 | 340/61/−67 | 19,0 |
Çizelge 2 (devamı)
Çözüm | Çift kuvvet payı | Durum |
|---|---|---|
Mww* | %97 | gözden geçirilmiş |
Mwb | %67 | gözden geçirilmiş |
Kapsam: ComCat'te yayımlanan çözümlerin karşılaştırması. Kaynak: USGS ComCat moment tensörü ürünleri, son güncelleme 20.10.2026 (U.S. Geological Survey, 2017); * ComCat'in tercih ettiği çözüm. Çözümlerin hepsi merkez (centroid) moment tensörüdür; merkez derinliği tensör çözümünün kendi merkez derinliğidir ve hiposantr derinliğinden ayrışabilir. Düğüm düzlemleri doğrultu/eğim/kayma açısı (°) olarak verilmiştir; karşılaştırma için her çözümde 1. düzlem, tercih edilen çözümün 1. düzlemine en yakın düzlemdir. Türler: Mww W-fazı moment tensörü, Mwb cisim dalgası moment tensörü.
Sarsıntı modeli ve hissedilme
Sarsıntının nerede ne kadar güçlü olduğu ölçümle değil, bir şiddet–uzaklık bağıntısıyla hesaplandı. Model zemin etkisini hesaba katmaz ve kırığı nokta kaynak sayar; değerler bu sınırla okunmalı.
Şekil 7 · USGS ShakeMap şiddet kestirimi
Harita USGS ShakeMap model kestiriminin (sürüm 2; otomatik ürün; 20.10.2026) eş şiddet (MMI) eğrilerini gösterir; ince eğriler yarım düzeylerdir; bu sürümde sismik istasyon kaydı yoktur; alan yalnız yer hareketi bağıntılarından kurulmuştur; USGS belirsizlik derecesi --; zeminin en büyük değeri 7,2'dir (ürünün beyan ettiği tepe 4,1). Yıldız dış merkezdir; renkli zemin orta çözünürlüklü USGS ShakeMap şiddet ızgarasının her 2. hücresidir.
Şekil 8 · Model şiddet dağılımı
Şiddet, sarsıntının insanlar ve yapılar üzerinde nasıl hissedildiğini anlatan bir ölçektir; haritadaki değerler bir bağıntıdan hesaplandı. Yıldız dış merkezdir, eş şiddet eğrileri kuşakları ayırır. Model en yüksek şiddeti dış merkez çevresinde MMI VII (çok kuvvetli) olarak veriyor. Bu dağılım model şiddettir, ölçüm değildir: hesap Allen vd. (2012) bağıntısıyla nokta kaynak varsayar ve yerel zemin koşullarını (Vs30) içermez. Model, kırık boyunca dağılımı temsil etmez. Modelde şiddetin, sarsıntının yaygın biçimde hissedildiği eşik olan IV düzeyine indiği uzaklık yaklaşık 166 km. Büyüklük bağıntının geçerli aralığında (5,0–7,9) ve hesap 300 km'lik geçerlilik sınırıyla kısıtlı. Eş şiddet eğrileri IV ile VII arasındaki 4 düzeyi çiziyor. Model kırığı tek bir nokta sayar; gerçek kırığın uzunluğu ve yönü hesaba girmediğinden eş şiddet eğrileri daire biçimindedir. Altlık: “Sources: Esri, HERE, Garmin, © OpenStreetMap contributors, and the GIS user community”.
Deprem bilim için neden ilginç
Sismoloji açısından depremin öne çıkan yanları, yanıtı henüz bilinmeyen sorularda yatıyor. İki depremin aynı fayı kırıp kırmadığı sorusu, 19 Ekim 2026 Mw 6,0 depremi nedeniyle gündemde. Soru ancak iki depremin düğüm düzlemleri ile yeniden konumlandırılmış kayıtlar birlikte değerlendirildiğinde yanıtlanır.
Önceki saatlerde de dikkat çekici bir ayrıntı var: ve depremden 20,4, 20,1, 9,5 ve 9,4 saat önce kaydedilen M 5,3, M 5,3, M 5,8 ve M 5,7 depremleri. Bu kayıtların bu depremle aynı süreçte olup olmadığı bilinmiyor; bu çalışmada öncü olarak nitelenmediler. Çalışmanın 90 günlük sayım sınaması bu kadar kısa bir yoğunlaşmayı ayrıca ölçmez. Yanıt için kayıtların yeniden konumlandırılması gerekir.
Yanıt bekleyen sorular
Depremden sonra kaç olay kaydedildi? İlk 9,4 günde dış merkezin 58 km çevresinde 58 olay kaydedildi; sayılar yalnız bu süreyi kapsar. Bunun için 90 günlük izleme penceresinin dolması gerekiyor (18.01.2027).
Fay hangi düzlem boyunca kaydı? 58 olayın 53 tanesinde derinlik sabit değerde olduğundan düzlemin eğimi bu olaylardan sınanamadı. Bunun için olayların yeniden konumlandırılması (konumun daha ayrıntılı yöntem ya da verilerle yeniden hesaplanması) ve kayma dağılımının iki düzlemin her biri için ayrı ayrı çözülüp karşılaştırılması ya da kırılmanın ilerleme yönünün çözümlenmesi gerekiyor.
Depremin kaynağı hangi yapı? Kullanılan veri tabanında bu alanda haritalanmış fay yok; en yakın levha sınırı 64 km uzaklıkta. Bunun için fayların derindeki geometrisi ve dış merkezin yeniden konumlandırılması gerekiyor.
Kayıtlar Mw 6,3 büyüklüğündeki depremin normal faylanmayla oluştuğu konusunda net; iki olası fay düzleminden hangisinin kırıldığı konusunda ise henüz net değil. İzleme 18.01.2027 günü, 90 günlük pencerenin sonunda tamamlanır.
Veri ve yöntem
Çalışma, 21.10.2021–29.10.2026 arasında dış merkez çevresindeki çalışma alanında kaydedilen 104 depreme dayanır. Kayıtlar ISC, USGS, EMSC ve GFZ kataloglarından derlendi; aynı depremi birden çok kez gösteren kayıtlardan 34 kopya ile kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağlardan gelen 5 kayıt ayıklandı.
Veri kesimi 29.10.2026 13:13 UTC; yazı gözlenmiş verileri ve atıflı model kestirimlerini betimler, deprem tahmini içermez. Haritalar ve metin aynı veri kesiminden, YAPI ZEMİN yazılımlarıyla üretildi. Kapak haritası depremin çevresindeki büyük depremleri ve levha sınırlarını tek bakışta okutur.
İlgili yazı: (M=6.0) Port-Olry (Vanuatu) – 19 Ekim 2026
İlgili yazı: (M=5.9) Port-Olry (Vanuatu) – 24 Ekim 2026
Kaynaklar
- Aki, K. ve Richards, P. G. (2002) Quantitative Seismology. 2. bs., University Science Books, Sausalito.
- Allen, T. I., Wald, D. J. ve Worden, C. B. (2012) Intensity attenuation for active crustal regions. J. Seismol. 16(3), 409–433. doi:10.1007/s10950-012-9278-7
- Bird, P. (2003) An updated digital model of plate boundaries. Geochem. Geophys. Geosyst. 4(3), 1027. doi:10.1029/2001GC000252
- Bondár, I., Myers, S. C., Engdahl, E. R. ve Bergman, E. A. (2004) Epicentre accuracy based on seismic network criteria. Geophys. J. Int. 156(3), 483–496. doi:10.1111/j.1365-246X.2004.02070.x
- Crameri, F., Shephard, G. E. ve Heron, P. J. (2020) The misuse of colour in science communication. Nat. Commun. 11(1), 5444. doi:10.1038/s41467-020-19160-7
- Di Giacomo, D., Bondár, I., Storchak, D. A., Engdahl, E. R., Bormann, P. ve Harris, J. (2015) ISC-GEM: Global Instrumental Earthquake Catalogue (1900–2009), III. Re-computed MS and mb, proxy MW, final magnitude composition and completeness assessment. Phys. Earth Planet. Inter. 239, 33–47. doi:10.1016/j.pepi.2014.06.005
- Di Giacomo, D., Engdahl, E. R. ve Storchak, D. A. (2018) The ISC-GEM Earthquake Catalogue (1904–2014): Status after the Extension Project. Earth Syst. Sci. Data 10(4), 1877–1899. doi:10.5194/essd-10-1877-2018
- Dziewonski, A. M., Chou, T.-A. ve Woodhouse, J. H. (1981) Determination of earthquake source parameters from waveform data for studies of global and regional seismicity. J. Geophys. Res. 86(B4), 2825–2852. doi:10.1029/JB086iB04p02825
- Ekström, G., Nettles, M. ve Dziewoński, A. M. (2012) The global CMT project 2004–2010: Centroid-moment tensors for 13,017 earthquakes. Phys. Earth Planet. Inter. 200–201, 1–9. doi:10.1016/j.pepi.2012.04.002
- European-Mediterranean Seismological Centre (t.y.) Deprem parametreleri (çevrimiçi katalog). https://www.emsc-csem.org (erişim: 29.10.2026)
- Frohlich, C. (1992) Triangle diagrams: Ternary graphs to display similarity and diversity of earthquake focal mechanisms. Phys. Earth Planet. Inter. 75(1–3), 193–198. doi:10.1016/0031-9201(92)90130-N
- Frohlich, C. ve Apperson, K. D. (1992) Earthquake focal mechanisms, moment tensors, and the consistency of seismic activity near plate boundaries. Tectonics 11(2), 279–296. doi:10.1029/91TC02888
- Gardner, J. K. ve Knopoff, L. (1974) Is the sequence of earthquakes in Southern California, with aftershocks removed, Poissonian? Bull. Seismol. Soc. Am. 64(5), 1363–1367. doi:10.1785/BSSA0640051363
- Garwood, F. (1936) Fiducial limits for the Poisson distribution. Biometrika 28(3–4), 437–442. doi:10.1093/biomet/28.3-4.437
- GEOFON Data Centre (1993) GEOFON Seismic Network. GFZ Data Services. doi:10.14470/TR560404
- International Seismological Centre (2026) ISC-GEM Earthquake Catalogue. doi:10.31905/d808b825
- International Seismological Centre (t.y.) ISC Bulletin. doi:10.31905/D808B830 (erişim: 29.10.2026)
- Kagan, Y. Y. (1991) 3-D rotation of double-couple earthquake sources. Geophys. J. Int. 106(3), 709–716. doi:10.1111/j.1365-246X.1991.tb06343.x
- Kanamori, H. (1977) The energy release in great earthquakes. J. Geophys. Res. 82(20), 2981–2987. doi:10.1029/JB082i020p02981
- Kennett, B. L. N. ve Engdahl, E. R. (1991) Traveltimes for global earthquake location and phase identification. Geophys. J. Int. 105(2), 429–465. doi:10.1111/j.1365-246X.1991.tb06724.x
- Okada, Y. (1985) Surface deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 75(4), 1135–1154. doi:10.1785/BSSA0750041135
- Okada, Y. (1992) Internal deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 82(2), 1018–1040. doi:10.1785/BSSA0820021018
- Ryan, W. B. F., Carbotte, S. M., Coplan, J. O., O'Hara, S., Melkonian, A., Arko, R., Weissel, R. A., Ferrini, V., Goodwillie, A., Nitsche, F., Bonczkowski, J. ve Zemsky, R. (2009) Global Multi-Resolution Topography synthesis. Geochem. Geophys. Geosyst. 10(3), Q03014. doi:10.1029/2008GC002332
- U.S. Geological Survey (2017) Advanced National Seismic System (ANSS) Comprehensive Catalog. doi:10.5066/F7MS3QZH
- Vavryčuk, V. (2014) Iterative joint inversion for stress and fault orientations from focal mechanisms. Geophys. J. Int. 199(1), 69–77. doi:10.1093/gji/ggu224
- Wells, D. L. ve Coppersmith, K. J. (1994) New empirical relationships among magnitude, rupture length, rupture width, rupture area, and surface displacement. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(4), 974–1002. doi:10.1785/BSSA0840040974
Hazırlayan: T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Veri kesimi 29.10.2026 13:13 UTC · Sürüm 2 · © 2026 T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Tüm hakları saklıdır
Create an account or sign in to leave a review
Görüntülenebilecek inceleme bulunmuyor