İçeriğe geç
View in the app

A better way to browse. Learn more.

YAPI ZEMİN

A full-screen app on your home screen with push notifications, badges and more.

To install this app on iOS and iPadOS
  1. Tap the Share icon in Safari
  2. Scroll the menu and tap Add to Home Screen.
  3. Tap Add in the top-right corner.
To install this app on Android
  1. Tap the 3-dot menu (⋮) in the top-right corner of the browser.
  2. Tap Add to Home screen or Install app.
  3. Confirm by tapping Install.
CANLISon Depremler
    Dünya M5+7 gün
      Kaynak: USGS

      (M=6.4) Paskalya Adası güneydoğusu – 29 Ekim 2026

      (0 inceleme)

      29 Ekim 2026 günü Paskalya Adası güneydoğusunda Mw 6,4 büyüklüğünde bir deprem oldu; USGS çözümünde derinlik serbest çözülmeyip 10,0 km olarak atandı; konumu bağımsız çözen öteki kurumun (EMSC) derinlik değeri 3,0 km.

      Konumu bağımsız çözen 2 kurumun derinlik değerleri 3,0 ile 10,0 km arasında; deprem 07:49 UTC'de (Türkiye saatiyle 10:49) karadan uzakta, Büyük Okyanus'un açığında kaydedildi. Yazıda ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) çözümünün moment büyüklüğü değeri kullanıldı. Dış merkezin koordinatları 36,41°G, 98,05°B; dış merkez, kırılmanın başladığı noktanın yeryüzündeki izdüşümüdür.

      Artçıları ayıklanmış kayıtlara göre bu çevrede 6,4 ve üzeri büyüklükte depremler ortalama 21 yılda bir görüldü (%95 aralığı 9,7–58 yıl; katalog tamlığı saptanamadığından gerçek ortalama aralık daha kısa olabilir); bu, geçmiş kayıtların ortalamasıdır ve deprem tahmini değildir. Dış merkezin 150 km çevresindeki kayıtlarda en büyük deprem 2021 yılına ait: 26 km uzakta M 6,6.

      USGS ve Avrupa-Akdeniz Sismoloji Merkezi (EMSC) aynı moment büyüklüğü değerini verdi: 6,4.

      Hasar ya da can kaybına ilişkin doğrulanmış bir veri bu çalışmanın veri kümesinde yer almıyor. Resmî durum bilgisi bölgedeki ulusal afet kurumlarınca duyurulur.

      Benimsenen konum çözümü kurumca gözden geçirilmiştir (veri kesimi 29.10.2026 12:51 UTC); öteki kurumların değerleri 29 Ekim 2026 tarihinde arşive alınan çözümlerdir ve kurumlar çözümlerini sonradan revize edebilir.

      Şekil 1 · Paskalya Adası güneydoğusu ve Çevresi Sismotektonik Haritası

      Paskalya Adası güneydoğusu ve Çevresi Sismotektonik Haritası: 1926–2026 M≥5 depremler ve levha sınırları

      Haberin konusu olan deprem yıldızla, bölgenin öteki büyük depremleri ise büyüklükle ölçeklenmiş ve odak derinliğine göre renklendirilmiş dairelerle gösterildi. Levha sınırları türlerine göre ayrı çizgilerle çizildi. Haritadaki 1926–2026 dönemi, M ≥ 5,0 büyüklüğündeki 670 depremi kapsar; renkler sığ (70 km'den sığ), ara (70–300 km) ve derin (300 km'den derin) odakları ayırır. Kadrajdaki çizgiler ıraksak ve dönüşüm türlerindeki levha sınırlarını gösterir. Derleme, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin ISC-GEM kataloğundaki kayıtları da içerir (International Seismological Centre, 2026). Haberin depremi Antarktika–Nazca levha sınırından 19 km uzakta yer alır. Haritada levha sınırları Bird (2003) PB2002 modelinden alındı. Ek katman olarak çevredeki 400 odak mekanizması çözümü açılabilir. Haritanın sayfadaki etkileşimli sürümü yakınlaştırılabilir; deprem ve levha sınırlarının ayrıntıları üzerlerine gelindiğinde görüntülenir, zaman oynatıcı ile 1926'dan bu depreme uzanan deprem etkinliği izlenebilir.

      Deprem nerede ve nasıl oldu

      Dış merkez kayıtlardan bulundu; derinlik ise benimsenen çözümde sabit, öteki kurumların çözümlerinde farklı. Kurumlar arası konum farkı en çok 10 km; karşılaştırmada konumu bağımsız çözen 2 kurum var, uzak bölgesel ağlar dışarıda. Dış merkez çevresindeki 13 depremde kurum çözümleri ortanca 12 km ayrışıyor ve farkların onda dokuzu 24 km'nin altında kalıyor. USGS çözümündeki 10,0 km bir ölçüm değil, konum çözümünde sabit tutulan değerdir; konumu bağımsız çözen öteki kurumun (EMSC) derinlik değeri 3,0 km.

      Şekil 2 · Yakın çevre: dış merkez ve mekanizmalar

      Yakın çevre: dış merkez ve mekanizmalar — Paskalya Adası güneydoğusu, Mw 6,4Önce sarı yıldızı bulun: bu depremin dış merkezi. Çevresindeki daireler aynı alanda kaydedilmiş öteki depremlerdir; dairenin rengi odak derinliğini, çapı büyüklüğü verir. Deprem, haritadaki 2021–2026 döneminin en büyük depremidir; aynı dönemde haritanın kapsadığı alanda 23 deprem kaydedildi. Dış merkezin konumu 83 istasyonun kaydıyla çözüldü; istasyonlar arasında dış merkezden bakıldığında kalan en geniş açı boşluğu 39°, en yakın istasyon 1.481 km uzakta. Mor kesikli çizgilerden dış merkeze en yakını, bu yazıda anılan Antarktika–Nazca levha sınırıdır. Yıldız haritadaki en büyük işaret: incelenen dönemde bu alanda ondan büyük bir deprem kaydedilmedi. Kayıtların %83'ü kurumların atadığı sabit bir derinlik taşıdığından bu dairelerin rengi ölçülmüş derinliği göstermez.

      Fay hareketi ve tektonik çerçeve

      Faylanma türü bakımından deprem, bölgenin alışıldık imzasını taşıyor. Yukarıda anılan Antarktika–Nazca levha sınırı, Bird (2003) modelindendir. Levha sınırı, yerkabuğunu ve altındaki üst mantonun katı kesimini kapsayan taşküre parçalarının birbirine değdiği kuşaktır. USGS'in tektonik bölgeleme sınıflaması (STREC; ShakeMap sürüm 2, 29 Ekim 2026) depremi aktif kabuk bölgesinde sığ bir olay olarak sınıflar. Çevredeki 80 mekanizmadan yapılan bölgesel gerilme ters çözümü doğrultu atımlı faylanma rejimi ve yaklaşık 154° doğrultusunda (kuzeybatı–güneydoğu) bir en büyük yatay sıkışma yönü veriyor (Vavryčuk, 2014); yönün yeniden örnekleme aralığı 140°–160°.

      Şekil 3 · Tektonik çerçeve: çevredeki odak mekanizmaları

      Tektonik çerçeve: çevredeki odak mekanizmaları — Paskalya Adası güneydoğusu, Mw 6,4

      Renkli dairelerde renk mekanizma sınıfını, çap büyüklüğü kodlar. Altlık: “Batimetri: GMRT v4.5.0 (Global Multi-Resolution Topography) — Ryan, W.B.F. ve ark. (2009), Geochem. Geophys. Geosyst. 10, Q03014, doi:10.1029/2008GC002332” · “Lamont-Doherty Earth Observatory / MGDS, CC-BY-4.0” · “Renk skalası: oleron — Crameri, F. (2018) Zenodo doi:10.5281/zenodo.1243862” · “Crameri (2018) Geosci. Model Dev. 11, 2541–2562” · “Crameri, Shephard & Heron (2020) Nature Communications 11, 5444” · “Kabartma: AWS Terrain Tiles (Mapzen terrarium) — kaynak ve lisanslar: github.com/tilezen/joerd/blob/master/docs/attribution.md”.

      Mor kesikli çizgiler levha sınırlarıdır; renkli dairelerin bu çizgilere göre dizilişi, depremlerin sınır boyunca nasıl toplandığını gösterir. Rengi faylanma türünü, çapı büyüklüğü verir. Haritadaki inceleme alanı ve yakın çevresinde 1979–2026 arasında çözülen 33 odak mekanizmasının %97'si doğrultu atımlı faylanma gösterir (Frohlich ve Apperson, 1992); çevrede baskın tür budur. Haritada dış merkez çevresinde çözülmüş 33 odak mekanizması gösteriliyor; bu depremin kendi çözümü doğrultu atımlı faylanmadır. Çözülmüş depremlerin en büyüğü, 2021 yılındaki Mw 6,6, 93°/79°/173° düzlemiyle doğrultu atımlı faylanmadır; bu depremle aynı türdedir. Bölgenin en büyük çözümlü depremiyle aynı türde olması, bu depremin bölgedeki yerleşik faylanma biçimini izlediğini gösterir.

      Şekil 4 · Depremin odak mekanizması

      Depremin odak mekanizması — Paskalya Adası güneydoğusu, Mw 6,4Çizimdeki iki eğri fay olabilecek iki düzlemdir ve kadranların yerleşimi kaymanın yönünü anlatır. Dört eşit dilimden oluşan çapraz bir desen doğrultu atımlı, ortada geniş bir bant ise ters ya da normal faylanmayı gösterir. Odak mekanizması, bir depremi üreten fayın duruşunu ve blokların kayma yönünü gösteren çözümdür; birbirine dik iki olası düzlem verir ve fay bunlardan biridir. USGS çözümünde bu deprem doğrultu atımlı (blokların yatay yönde yan yana kaydığı) faylanma gösterir; çözümün moment büyüklüğü Mw 6,4 olarak verilir. Birinci düzlemin doğrultusu 91°, eğimi 72°, kayma açısı (0° ve ±180° yatay kaymadır; artı değerler ters, eksi değerler normal bileşen taşır) 173°; ikincisinin doğrultusu 184°, eğimi 84°, kayma açısı 18° olarak verilir. Hangi düzlemin kırıldığı bu veriyle ayırt edilemiyor. 91° doğrultulu düzlem kırıldıysa hareket sağ yanal, 184° doğrultulu düzlem kırıldıysa sol yanaldır. USGS çözümünde moment büyüklüğünün (Mw 6,4) dayandığı sismik moment 5,08 × 10¹⁸ N·m. Bölgedeki 33 çözümün ortanca mekanizması 184°/83°/6°; bu depremin birinci düzlemi 91°/72°/173° ve çözümlerin ortancaya göre dönme açısının ortancası 10,4° (Kagan, 1991). Bölgenin çözümleri birbirine çok benziyor; bu depremin düzlemi ise ortanca mekanizmadan belirgin biçimde ayrılıyor. Karşılaştırma bölgenin ortanca mekanizmasıyla yapıldı; bu depremin kendi çözümüne göre ayrı bir açı hesaplanmadı.

      Şekil 5 · Fayın 3B modeli ve kırılma animasyonu

      Fayın 3B modeli ve kırılma animasyonu — Paskalya Adası güneydoğusu, Mw 6,4

      Sayfadaki oynatıcıda adımlar arasında gezilebilir: önce fay düzlemi ve odak, ardından kırılma, yakından bakış, odak mekanizması ve genel istatistikler gelir. Belirgin düzlem iki olası düzlemden gösterilenidir, soluk disk öteki düğüm düzlemidir. Tavan bloğu oklar yönünde taban bloğuna göre kayar; 3B plaj topunun alt yarıküre deseni sıkışma ve genişleme çeyreklerini ayırır. Levha sınırının geometrisi 1. düğüm düzlemini (doğrultu 91°, eğim 72°) destekliyor, ancak ikinci bağımsız bir kanıt bulunmadığından hangi düzlemin kırıldığı kesinleşmiyor; 1. düğüm düzlemi gösterildi. Odak mekanizması birbirine dik iki düğüm düzlemi verir; dalga kayıtları hangisinin kırılan fay olduğunu tek başına ayırt edemez. Gösterilen birinci düzlem 91° doğrultulu, güneye 72° eğimli; kayma açısı 173°. Animasyonda taban bloğu sabit tutulur; güneydeki tavan bloğu ona göre batıya doğru kayar. Çözüm böylece doğrultu atımlı faylanma olarak okunur. İşaret çizgisinin fayın iki yanında sağa kayık görünmesi gösterilen düzlemdeki sağ yanal hareketin imzasıdır; kırılma modelde yüzeye ulaşmıyor, ötelenme gömülü kırığın hareketidir; 2. düğüm düzlemi kırıldıysa hareket sol yanaldır. P, yani sıkışma ekseni kuzeybatı–güneydoğu doğrultulu ve neredeyse yatay; T, yani gerilme ekseni kuzeydoğu–güneybatı doğrultulu, 18° dalımlı. USGS çözümünde büyüklük Mw 6,4; model odağı 10 km derinliğe yerleştirir ve bu derinlik kurumlarca sabit atanmıştır. Yakından bakıştaki pürüzlü fay yüzeyi ve kayma dağılımının biçimi şematiktir; 25 × 9,3 km'lik düzlem ve 0,72 m'lik ortalama kayma ise Wells ve Coppersmith (1994) bağıntısından kestirimdir. Kırılma hızı S dalgası hızının %80'i (2,7 km/s) alınırsa kırılmanın iki yönlü yayılımda 4,7, tek yönlü yayılımda 9,4 saniye sürdüğü kestirilir. Okada (1985) modeli yüzeyde en çok 6,0 cm yükselme ve 3,8 cm çökme veriyor; bunlar ölçüm değil, model kestirimidir ve çizimde ×50.000 abartılı. Oklardaki kayma ×5.000 abartılı çizildi. Bloğun üst yüzü bölgenin gerçek deniz tabanı ve kara yükseltisi verisinden kuruldu (Ryan vd., 2009); dış merkezde deniz yaklaşık 3.540 m derinliğinde ve su katmanı yalnız deniz derinliğini gösterir, tsunami modellenmedi.

      Bölgenin en büyük kayıtları: 2 deprem, M 6,6

      Derlemedeki ham kayıt sayısı, artçıları dahil, şöyle: dış merkezin 150 km çevresinde 6,0 ve üzeri büyüklükte 24, 60 km çevresinde ayrıca 5,0–5,9 büyüklüğünde 37 deprem. En büyük kayıtlar eşit büyüklükte: 2021 depremi ve 30 Temmuz 1954'teki M 6,6 depremi (65 km); sıradakiler 10 Aralık 1999'daki M 6,5 depremi (65 km).

      En yakın kayıt 2023'te, dış merkezin 4,5 km uzağında: M 5,5. Derlemenin bu depremden önceki son kaydı 25 km uzaktaki M 5,0 depremidir (282 gün önce, 19 Ocak'ta).

      Dış merkezin 100 km çevresindeki 6,4 ve üzeri 6 önceki kaydın tamamı Gardner ve Knopoff (1974) yöntemiyle bağımsız deprem olarak ayrılıyor; değer kesin sayılmadı. Girişte anılan ortalamanın %95 güven aralığı 9,7–58 yıl (Garwood, 1936); bu aralık yalnız sayım belirsizliğini gösterir, katalog tamlığı saptanamadığından eksik kayıtlar ortalamayı uzatmış olabilir; ortalama yalnız geçmiş kayıtları özetler; deprem tahmini değildir. Dış merkezin 100 km çevresinde başka büyüklük eşiklerine bakıldığında M 5,0 ve üzeri depremler 1965'ten bu yana ortalama 1,2 yılda bir kaydedildi; değer kesin sayılmadı.

      Şekil 6 · Bölgenin tarihsel depremleri

      Bölgenin tarihsel depremleri — Paskalya Adası güneydoğusu, Mw 6,4Daireler aletsel kayıtların başından bu yana çevrede kaydedilmiş büyük depremlerdir ve renkleri eskiden yeniye doğru değişir. Dış merkeze yakın kuşakta daha küçük, uzak kuşakta daha büyük bir büyüklük eşiği kullanıldı. Turkuaz elmas, 2021 depremidir; derlemenin aynı büyüklükteki en büyük kayıtlarından biridir. Harita iki eşik kullanır: 150 km'lik bölge kuşağında M 6,0 ve üzeri, dış merkeze 60 km'den yakın kuşakta M 5,0 ve üzeri depremler. Büyüklüklerde, varsa, Uluslararası Sismoloji Merkezi'nin GEM kataloğunda (International Seismological Centre, 2026) yeniden hesaplanan moment büyüklüğü kullanıldı; 61 kaydın 8 tanesinde bu değer esas alındı. Bu depremle aynı ya da daha büyük 5 kayıt derlemede yer alıyor.

      Çizelge 1 · Tarihsel eşik üstü depremler (1900 sonrası, olay anından önce). Çizelge, bu depremden önce dış merkeze 60 km içinde M ≥ 5 ya da 150 km içinde M ≥ 6 olan 1900 sonrası 11 depremi listeler; kayıtlar 1937 ile 2024 yılları arasındadır. E/E₀ sütunu ışınan enerjinin bu depreminkine oranıdır ve büyüklük farkından hesaplanır. Çizelgedeki 11 kaydın 3 tanesi bu depremden büyüktür; kayıtların büyüklük türleri farklıdır (Mw ve MS).

      Tarih

      M

      Tür

      Derinlik (km)

      Uzaklık (km)

      Ölçüt

      Yer

      E/E₀

      30.07.1954

      6,6

      Mw

      10

      65

      M ≥ 6, 150 km içinde

      Batı Şili Yükselimi

      ×2,0

      03.02.2021◆

      6,6

      Mw

      10

      26

      M ≥ 6, 150 km içinde

      Batı Şili Yükselimi

      ×2,0

      10.12.1999

      6,5

      Mw

      16

      65

      M ≥ 6, 150 km içinde

      Batı Şili Yükselimi

      ×1,4

      20.04.1975

      6,4

      MS

      28

      71

      M ≥ 6, 150 km içinde

      Paskalya Adası güneydoğusu

      ×1,0

      11.05.1997

      6,4

      Mw

      15

      37

      M ≥ 6, 150 km içinde

      Batı Şili Yükselimi

      ×1,0

      22.09.1942

      6,3

      MS

      35

      66

      M ≥ 6, 150 km içinde

      Paskalya Adası güneydoğusu

      ×0,71

      12.11.1985

      6,3

      Mw

      10

      14

      M ≥ 6, 150 km içinde

      Paskalya Adası güneydoğusu

      ×0,71

      08.04.2004

      6,3

      Mw

      10

      30

      M ≥ 6, 150 km içinde

      Batı Şili Yükselimi

      ×0,71

      Yakın kuşakta (≤ 60 km) dış merkeze en yakın kayıtlar (yukarıda listelenmeyenler, uzaklık sırasıyla)

      14.09.2023†

      5,5

      Mw

      17

      4,5

      M ≥ 5, 60 km içinde

      Paskalya Adası güneydoğusu

      ×0,045

      13.10.2024†

      5,2

      Mw

      10

      7,2

      M ≥ 5, 60 km içinde

      Batı Şili Yükselimi

      ×0,016

      23.03.1937

      6,2

      Mw

      50

      11

      M ≥ 6, 150 km içinde

      Paskalya Adası güneydoğusu

      ×0,50

      Büyüklükler, kayda birleşik arşivde bağlı bir ISC-GEM (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018) raporu varsa onun moment büyüklüğüdür (Mw), yoksa kaydın moment tensörü (GCMT) ya da kurum raporlarındaki moment büyüklüğü, o da yoksa birleşik kataloğun temsilci değeridir; 61 kaydın 8 tanesinde büyüklük ISC-GEM'dendir; 12 kayıtta değer ya da tür katalogdakinden ayrışır. Derleme, dış merkeze 60 km içindeki M ≥ 5 ve 150 km içindeki M ≥ 6 depremlerden oluşur (kutudaki 150 km'den uzak olaylar girmez); her kaydın ölçütü “Ölçüt” sütunundadır. 61 tekil kayıttan en büyük 8 olay listelenmiştir (yakın kuşağın kayıtları alt bölümde); 17 kopya kayıt tekilleştirilmiştir (Δt ≤ 60 s ve ≤ 100 km). 1964 öncesi (küresel standart ağ öncesi) 3 kayıttan 2 tanesinin büyüklüğü ISC-GEM'in yeniden değerlendirmesi, 1 tanesininki kataloğun bülten değeridir; bu dönemin büyüklükleri kaynağa göre ≈ 0,3–0,5 birim ayrışabilir. E/E₀: ışınan enerjinin bu olayınkine oranı (büyüklük farkından); ◆ en büyük kayıt (M 6,6 ile eşit 2 kayıttan biri; eşitlikte moment büyüklüklü, sonra dış merkeze yakın kayıt öne alınır).

      Depremi izleyen ilk 5 saatte dış merkezin 60 km çevresinde başka deprem kaydedilmedi. Bölgenin olağan etkinliği hakkında fikir vermesi için: depremden sonraki sayımla aynı 60 km'lik çevrede önceki bir yılda 8 deprem kaydedildi.

      Şekil 7 · USGS ShakeMap şiddet kestirimi

      USGS ShakeMap şiddet kestirimi — Paskalya Adası güneydoğusu, Mw 6,4Harita USGS ShakeMap model kestiriminin (sürüm 2; otomatik ürün; 29.10.2026) eş şiddet (MMI) eğrilerini gösterir; ince eğriler yarım düzeylerdir; bu sürümde sismik istasyon kaydı yoktur; şiddet gözlemi de yoktur; alan yalnız yer hareketi bağıntılarından kurulmuştur; USGS belirsizlik derecesi --. Yıldız dış merkezdir; renkli zemin orta çözünürlüklü USGS ShakeMap şiddet ızgarasının her 2. hücresidir.

      Şekil 8 · Coulomb gerilme değişimi modeli

      Coulomb gerilme değişimi modeli — Paskalya Adası güneydoğusu, Mw 6,4Renkler, depremdeki kaymanın çevredeki fay düzlemlerinde gerilmeyi modele göre nerede artırıp nerede azalttığını gösterir: kırmızı alanlarda artış, mavi alanlarda azalış var. Dörtgen, modelde kayan fay yüzeyinin yeryüzüne izdüşümüdür. Modelin en büyük artış ve azalış değerleri kaynak dikdörtgeninin kenarlarında ıraksayan dislokasyon çözümüne ve ızgara aralığına bağlı olduğundan burada sayı olarak verilmedi; renkler alanın dağılımını gösterir. Hesap derinliği kurumun atadığı sabit derinlikten alındığından model kesin sayılmadı. Model, 91°/72°/173° düzleminin kırıldığı varsayımıyla, Wells ve Coppersmith (1994) ölçeklemesine göre 25 × 9 km boyutlu ve 0,7 m tekdüze kaymalı bir kaynakla, 10 km derinlikte ve μ′ = 0,4 alınarak hesaplandı (Okada, 1992). Bu hesap bir gerilme değişimi modelidir; deprem tahmini değildir. Öteki düzlem (184°/84°) kaynak alınırsa lobların yeri değişir. Değerler kaynağı çevreleyen bir ızgaranın düğümlerinde hesaplandı. Modelde artış ve azalış lobları kırığın batı ve doğu uçlarında yan yana diziliyor; bu dağılım 10,0 km derinlikteki hesap düzlemine aittir; model değerleri kesin sayılmadı. Uç değerler kaynağa bitişik düğümlerdedir; renk ölçeği doyurulduğu için haritada ayrıca seçilmez.

      Bilimsel açıdan neden önemli

      Veriler bazı soruları yanıtlıyor, bazılarını ise açık bırakıyor. Depremin ardından ilk 5 saatte hiç sonraki deprem kaydedilmemesi, depremin az sayıda sonraki deprem üretip üretmediği sorusunu açıyor. Katalogdaki eşiğin altında kalan küçük depremler bu sayıyı alttan sınırlar.

      Kagan açısı, çevredeki çözümlerin bölgenin ortanca çözümüne yakın olduğunu gösteriyor. Benzer depremlerin aynı fay yüzeyinin farklı parçalarında mı oluştuğu henüz bilinmiyor; yanıt için depremlerin hassas biçimde yeniden konumlandırılması gerekir.

      Yanıt bekleyen sorular

      Kırılma hangi derinlikte başladı? Konumu bağımsız çözen kurumların derinlik değerleri 3,0 ile 10,0 km arasında değişir (değerlendirme dışı bırakılan uzak ağ çözümü hariç). USGS çözümünde derinlik serbest çözülmeyip 10,0 km değerine sabitlenmiştir. Yanıtın ön koşulu: uzak istasyonlardaki derinlik fazlarının (pP, sP) ya da dalga biçimi modellemesinin sonucu.

      Kırılma iki düzlemden hangisinde oldu? Çözümün iki düzlemi 91° ve 184° doğrultuludur; eldeki veri bu ikisini ayırt etmeye yetmedi. Soru ancak olayların yeniden konumlandırılması (konumun daha ayrıntılı yöntem ya da verilerle yeniden hesaplanması) ve kayma dağılımının iki düzlemin her biri için ayrı ayrı çözülüp karşılaştırılması ya da kırılmanın ilerleme yönünün çözümlenmesi ile yanıtlanır.

      Deprem hangi yapıyla ilişkili? Kullanılan veri tabanında bu alanda haritalanmış fay yok; en yakın levha sınırı 19 km uzaklıkta. Yanıtın ön koşulu: fayların derindeki geometrisi ve dış merkezin yeniden konumlandırılması.

      Odak derinliğinin gerçek değeri için ek veri gerekiyor; mevcut veriler ise Mw 6,4 büyüklüğündeki depremin doğrultu atımlı faylanmayla oluştuğunu gösteriyor. Depremden sonraki 90 günlük izleme süresi 27.01.2027 günü tamamlanır.

      Meslektaşlar için

      Sismik moment 5,08 × 10¹⁸ N·m (Mw 6,40; bağıntı Kanamori, 1977); kaynak USGS moment tensörü (U.S. Geological Survey, 2017). Düzlemler NP1 91°/72°/173° ve NP2 184°/84°/18° (doğrultu/eğim/kayma açısı); hareket NP1 kırıldıysa sağ yanal, NP2 kırıldıysa sol yanaldır. Kagan açısı (Kagan, 1991), ortanca mekanizmaya göre: ortanca 10,4°, 33 çevre çözümü. Derinlik (USGS kökeni): 10 km, kurumca atanmış, ölçülmemiş — operatörce atanmış sabit değer. İstasyon geometrisi: en yakın istasyon 1.481 km (13,3°), azimut boşluğu 39°, 83 istasyon. Kurumlar arası dış merkez farkı (13 deprem): %90'lık değer 24 km, en büyük 26 km; USGS'nin kendi yatay belirsizliği 5,5 km (%90 güven elipsinin yarı eksenleri 16,82 ve 4,32 km). Ölçeklenen kırık 25 × 9 km (Wells ve Coppersmith, 1994; doğrultu atımlı bağıntısı): gözlem değil, büyüklükten kestirim. Coulomb kaynağı NP1 91°/72°/173°; 25,1 × 9,3 km, 0,72 m tekdüze kayma; kaynak 5,6–14,4 km derinlikte; hesap derinliği 10,0 km, μ′ = 0,4 (Okada, 1992). Frohlich–Apperson sınıfları, n = 33 (Frohlich ve Apperson, 1992): T 0, SS 32, N 1, karma 0. Bölgesel ortanca mekanizma 184°/83°/6° (n = 33). Konum çözümü: zaman belirsizliği 2,67 s; ikincil azimut boşluğu 46°; RMS 1,32 s; %90 elipsin büyük yarı ekseni 184° azimutunda; kalite notu B; ikincil boşluk < 120° ölçütüyle GT25 düzeyi sağlanıyor (Bondár vd., 2004). Konumu bağımsız çözen 2 kurumun dış merkezleri arasındaki en büyük fark 10 km. Gerilme ters çözümünde biçim oranı R = 0,40 (yeniden örnekleme aralığı 0,26–0,56, 200 örnek); çözüm 2 yinelemede yakınsadı. Depremden önceki 365 günde aynı 60 km çemberde 8 olay. Tarihsel derleme: 17 ikiz kayıt birleştirildi; 61 kaydın 8 tanesinde büyüklük ISC-GEM Mw'dir (yalnız birleşik arşivde kayda bağlı ISC-GEM raporu olanlar; öteki kayıtların ISC-GEM kataloğunda karşılığı olup olmadığı bu derlemede sınanmadı), 37 tanesinde moment tensörü ya da kurum Mw'si (GCMT 30, USGS 1, ISC 6), 16 tanesinde katalog değeri; 12 kayıtta değer ya da tür katalogdakinden ayrışır (ISC-GEM'li kayıtların 4 tanesinde değer farkı 0,2 ve üzeri, en büyük 0,6). Katalog büyüklük türleri: Mw 10, mb 7, MS 6; tür dönüşümü uygulanmadı. Coulomb ızgarası 17 × 6 düğüm, 1,9 km aralık, 32,7 × 10,9 km.

      Sismotektonik harita Web Mercator izdüşümündedir; daire yarıçapı r = k·s·(0,44 + 1,26·max(0, M − 5)^1,4) bağıntısıyla büyür, derinlik sınıfları sığ < 70, ara 70–300, derin > 300 km. Etkileşimli sürümde fay geometrisi yalnız harita biriminde dağıtılır; lisanslar: PB2002 ODC-BY 1.0.

      Gerilme inversiyonu olay merkezli mekanizma popülasyonundandır (n = 80).

      3B fay modelinde gösterim için seçilen NP1 91°/72°/173° düzlemi kullanıldı (doğrultu/eğim/kayma açısı; Aki ve Richards, 2002); eğim yönü 181°, tavan bloğunun taban bloğuna göre kayma birim vektörü kuzey, doğu ve aşağı bileşenleriyle 0,05; −0,99; −0,12. Düzlem seçiminde oylar NP1 1, NP2 0; kanıtlar: haritalanmış fay izi iki düzlem arasında ayırt edici değil, zayıf; levha sınırının doğrultusu NP1 lehine, zayıf. P, T ve B eksenleri azimut/dalım olarak 316°/8°, 48°/18°, 203°/71°; faylanma türünün Frohlich (1992) üçgenindeki yerini bu dalımlar belirler.

      Ölçek Wells ve Coppersmith (1994) doğrultu atımlı bağıntısıyla: L = 25,1 km, W = 9,3 km; tekdüze kayma D = M0/(μLW) = 0,72 m, μ = 3 × 10¹⁰ Pa, M0 = 5,08 × 10¹⁸ N·m; bu moment Kanamori (1977) bağıntısında Mw 6,40 değerini verir. Kırılma süresi iki yönlü yayılımda L/(2Vr) = 4,7 s, tek yönlü yayılımda L/Vr = 9,4 s; Vr = 0,8·Vs = 2,69 km/s, Vs = 3,36 km/s, Kennett ve Engdahl (1991) hız modelinden. Okada (1985) yüzey modeli: tekdüze 0,72 m kaymalı tek dikdörtgen kaynak, homojen ve izotrop elastik yarı uzay, üst kenar 5,6 km, alt kenar 14,4 km derinlikte; çizim 81 × 81 düğümlü 74 × 74 km ızgarada, uç değerler fay çevresinde 0,056 km aralığa dek sıklaştırılan ayrı taramadan; düşey yer değiştirme −3,8 ile +6,0 cm arasında; görselde ×50.000 abartı. Blok üstü bölgenin yükselti ve batimetri ızgarasından örneklendi (Ryan vd., 2009); derinlikler dış merkezdeki katı yüzeyden ölçülür; dış merkezde su derinliği 3.540 m, su yüzeyi durağan. Okada (1985) yüzey modeli yarı uzayı düz yüzey kabul eder; arazi hesaba girmez, yalnız gösterimdir. Model değerleri kabullere duyarlıdır: kanıtla çözülemeyen düzlem seçimi, bağıntının saçılımı, tekdüze kayma, homojen ortam ve sabit atanmış odak derinliği; Vr/Vs oranı da bir kabuldür.

      ΔCFS = Δτ + μ′Δσn bağıntısıyla (King vd., 1994) dc3d yarı-uzay çözümüyle hesaplandı; alıcı faylar kaynak düzlemiyle aynı yönelimde kabul edildi.

      Desen özeti: |ΔCFS| ≥ 0,1 bar olan 10 artış ve 92 azalış düğümü, kırık doğrultusuna göre uç / yan sınıfına ayrıldı (adlandırma eşiği %65).

      Harita statik Coulomb gerilme değişimini (ΔCFS) gösterir (kırmızı artış, mavi azalma; ±3,0 bar).

      ΔCFS Wells ve Coppersmith (1994) kaynağının kaynakla eş yönelimli alıcıda (s/d/r = 91°/72°/173°), 10,0 km derinlikte, μ′ = 0,40 ile hesaplanmıştır.

      Çevre çözümleri Global CMT kataloğundandır (Dziewonski vd., 1981); levha sınırı çizgisi bir model çizgisidir (Bird, 2003); sınıflama Frohlich üçgeniyle (Frohlich ve Apperson, 1992), baskın tür eşikleri %70 (tek tür) ve %45 (geçişli) uygulanarak yapılır.

      Çevrede çözülmüş 80 mekanizmanın gerilme ters çözümü (Vavryčuk, 2014) doğrultu atımlı faylanma rejimi ve kuzeybatı–güneydoğu doğrultusuna yakın (K26°B) en büyük yatay sıkışma yönü verir; yönün yeniden örnekleme aralığı 140°–160°.

      İçi boş halkalar M ≥ 5,0 olayları, küçük gri noktalar katalog sismisitesini, sarı yıldız çalışma olayının dış merkezini gösterir.

      Tarihsel derleme ham kayıt sayısıdır, bağımsız olay sayısı değildir; dizi içi kayıtlar ayrılır ve büyüklük türleri karışıktır.

      Konumu bağımsız çözen 2 kurumun derinlik değerleri 3,0 ile 10,0 km arasındadır. Kapsama alanı dışındaki bölgesel ağ çözümü (INGV) karşılaştırmaya katılmadı.

      Depremi izleyen 0,21 günde, Gardner–Knopoff uzaklık penceresi olan 60 km yarıçap içinde başka deprem kaydedilmedi.

      Kullanılan diri fay veri tabanında çalışma alanında haritalanmış fay bulunmuyor. Kullanılan sayısal levha modelinde (Bird, 2003) en yakın levha sınırı Antarktika–Nazca levha sınırı olup dış merkeze 19 km uzaklıktadır. Modeldeki sınır çizgileri, yerkabuğundaki biçim değişiminin geniş bir kuşağa yayıldığı bölgelerde bir modelleme kabulüdür.

      Birleşik katalogda bu depremden önce, dış merkezin 150 km çevresinde büyüklüğü 6,0 ve üzerinde 24 deprem, 60 km çevresinde ayrıca büyüklüğü 5,0–5,9 olan 37 deprem kayıtlıdır; en eskisi 1932 yılına aittir. En büyükleri M 6,6 ile eşit 2 kayıttır; dış merkeze en yakını 03.02.2021 tarihli Mw 6,6 büyüklüğündeki depremdir (26 km uzaklıkta). Bu sayımlarda büyüklük, kayda birleşik arşivde bağlı bir ISC-GEM raporu varsa onun moment büyüklüğüdür (International Seismological Centre, 2026; Di Giacomo vd., 2015, 2018). Böyle bir rapor yoksa büyüklük kaydın moment tensöründen (GCMT) ya da kurum raporlarındaki moment büyüklüğünden, o da yoksa birleşik katalogdan alınır.

      Veri: ISC (16 kayıt), USGS (4 kayıt) ve GFZ (3 kayıt) kataloglarından derlenen birleşik katalog. Kurum künyeleri: ISC (International Seismological Centre, t.y.); USGS (U.S. Geological Survey, 2017); GFZ (GEOFON Data Centre, 1993). Geçmiş depremlerin derlemesi ayrıca EMSC (European-Mediterranean Seismological Centre, t.y.) kayıtlarını içerir; künyesi bulunmayan INGV kayıtları da derlemededir. Dönem 30.10.2021–29.10.2026; veri kesim anı 29.10.2026 12:51 UTC. Dizi sayımı: depremden sonraki kayıtlar, 60 km yarıçap (Gardner ve Knopoff, 1974), gözlem 0,21 gün; izleme penceresi 90 gün. Katalog, eksik depremler için dış kataloglarla taranmadığından alımda bulunmayan depremler sayımlara girmez; olay sayıları bu bakımdan da alt sınırdır. Büyüklükler kurumların yayımladığı türlerdedir (kayıt sayıları: Mw 10, mb 7, MS 6). Kısaltmalar: Mw moment büyüklüğü, mb cisim dalgası büyüklüğü, MS yüzey dalgası büyüklüğü. Mekanizmalar: Global CMT (Dziewonski vd., 1981; Ekström vd., 2012). Bu çalışma saha gözlemi, uydu radarı (InSAR) ve uydu konumlama (GNSS) çözümlemesi içermez; hasar ve can kaybı verisi kullanılmamıştır.

      Gözlem yalnız ilk 0,21 günü kapsar; 90 günlük izleme penceresi 27.01.2027 günü dolar.

      Veri ve yöntem

      Çalışma, 30.10.2021–29.10.2026 arasında dış merkez çevresindeki çalışma alanında kaydedilen 23 depreme dayanır. Kayıtlar ISC, USGS ve GFZ kataloglarından derlendi; aynı depremi birden çok kez gösteren kayıtlardan 4 kopya ile kendi hizmet bölgesi dışındaki bölgesel ağlardan gelen 2 kayıt ayıklandı.

      Veri kesimi 29.10.2026 12:51 UTC; yazı gözlenmiş verileri ve atıflı model kestirimlerini betimler, deprem tahmini içermez. Haritalar ve metin aynı veri kesiminden, YAPI ZEMİN yazılımlarıyla üretildi. Kapaktaki poster, bölgenin son yüz yılındaki M ≥ 5,0 depremlerini ve fay ağını tek çerçevede toplar.

      Kaynaklar

      1. Aki, K. ve Richards, P. G. (2002) Quantitative Seismology. 2. bs., University Science Books, Sausalito.
      2. Bird, P. (2003) An updated digital model of plate boundaries. Geochem. Geophys. Geosyst. 4(3), 1027. doi:10.1029/2001GC000252
      3. Bondár, I., Myers, S. C., Engdahl, E. R. ve Bergman, E. A. (2004) Epicentre accuracy based on seismic network criteria. Geophys. J. Int. 156(3), 483–496. doi:10.1111/j.1365-246X.2004.02070.x
      4. Crameri, F., Shephard, G. E. ve Heron, P. J. (2020) The misuse of colour in science communication. Nat. Commun. 11(1), 5444. doi:10.1038/s41467-020-19160-7
      5. Di Giacomo, D., Bondár, I., Storchak, D. A., Engdahl, E. R., Bormann, P. ve Harris, J. (2015) ISC-GEM: Global Instrumental Earthquake Catalogue (1900–2009), III. Re-computed MS and mb, proxy MW, final magnitude composition and completeness assessment. Phys. Earth Planet. Inter. 239, 33–47. doi:10.1016/j.pepi.2014.06.005
      6. Di Giacomo, D., Engdahl, E. R. ve Storchak, D. A. (2018) The ISC-GEM Earthquake Catalogue (1904–2014): Status after the Extension Project. Earth Syst. Sci. Data 10(4), 1877–1899. doi:10.5194/essd-10-1877-2018
      7. Dziewonski, A. M., Chou, T.-A. ve Woodhouse, J. H. (1981) Determination of earthquake source parameters from waveform data for studies of global and regional seismicity. J. Geophys. Res. 86(B4), 2825–2852. doi:10.1029/JB086iB04p02825
      8. Ekström, G., Nettles, M. ve Dziewoński, A. M. (2012) The global CMT project 2004–2010: Centroid-moment tensors for 13,017 earthquakes. Phys. Earth Planet. Inter. 200–201, 1–9. doi:10.1016/j.pepi.2012.04.002
      9. European-Mediterranean Seismological Centre (t.y.) Deprem parametreleri (çevrimiçi katalog). https://www.emsc-csem.org (erişim: 29.10.2026)
      10. Frohlich, C. (1992) Triangle diagrams: Ternary graphs to display similarity and diversity of earthquake focal mechanisms. Phys. Earth Planet. Inter. 75(1–3), 193–198. doi:10.1016/0031-9201(92)90130-N
      11. Frohlich, C. ve Apperson, K. D. (1992) Earthquake focal mechanisms, moment tensors, and the consistency of seismic activity near plate boundaries. Tectonics 11(2), 279–296. doi:10.1029/91TC02888
      12. Gardner, J. K. ve Knopoff, L. (1974) Is the sequence of earthquakes in Southern California, with aftershocks removed, Poissonian? Bull. Seismol. Soc. Am. 64(5), 1363–1367. doi:10.1785/BSSA0640051363
      13. Garwood, F. (1936) Fiducial limits for the Poisson distribution. Biometrika 28(3–4), 437–442. doi:10.1093/biomet/28.3-4.437
      14. GEOFON Data Centre (1993) GEOFON Seismic Network. GFZ Data Services. doi:10.14470/TR560404
      15. International Seismological Centre (2026) ISC-GEM Earthquake Catalogue. doi:10.31905/d808b825
      16. International Seismological Centre (t.y.) ISC Bulletin. doi:10.31905/D808B830 (erişim: 29.10.2026)
      17. Kagan, Y. Y. (1991) 3-D rotation of double-couple earthquake sources. Geophys. J. Int. 106(3), 709–716. doi:10.1111/j.1365-246X.1991.tb06343.x
      18. Kanamori, H. (1977) The energy release in great earthquakes. J. Geophys. Res. 82(20), 2981–2987. doi:10.1029/JB082i020p02981
      19. Kennett, B. L. N. ve Engdahl, E. R. (1991) Traveltimes for global earthquake location and phase identification. Geophys. J. Int. 105(2), 429–465. doi:10.1111/j.1365-246X.1991.tb06724.x
      20. King, G. C. P., Stein, R. S. ve Lin, J. (1994) Static stress changes and the triggering of earthquakes. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(3), 935–953. doi:10.1785/BSSA0840030935
      21. Okada, Y. (1985) Surface deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 75(4), 1135–1154. doi:10.1785/BSSA0750041135
      22. Okada, Y. (1992) Internal deformation due to shear and tensile faults in a half-space. Bull. Seismol. Soc. Am. 82(2), 1018–1040. doi:10.1785/BSSA0820021018
      23. Ryan, W. B. F., Carbotte, S. M., Coplan, J. O., O'Hara, S., Melkonian, A., Arko, R., Weissel, R. A., Ferrini, V., Goodwillie, A., Nitsche, F., Bonczkowski, J. ve Zemsky, R. (2009) Global Multi-Resolution Topography synthesis. Geochem. Geophys. Geosyst. 10(3), Q03014. doi:10.1029/2008GC002332
      24. U.S. Geological Survey (2017) Advanced National Seismic System (ANSS) Comprehensive Catalog. doi:10.5066/F7MS3QZH
      25. Vavryčuk, V. (2014) Iterative joint inversion for stress and fault orientations from focal mechanisms. Geophys. J. Int. 199(1), 69–77. doi:10.1093/gji/ggu224
      26. Wells, D. L. ve Coppersmith, K. J. (1994) New empirical relationships among magnitude, rupture length, rupture width, rupture area, and surface displacement. Bull. Seismol. Soc. Am. 84(4), 974–1002. doi:10.1785/BSSA0840040974

      Hazırlayan: T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Veri kesimi 29.10.2026 12:51 UTC · Sürüm 1 · © 2026 T. Batuhan BULGURLULAR · YAPI ZEMİN · Tüm hakları saklıdır

      Kullanıcı Geri Dönüşleri

      Create an account or sign in to leave a review

      Görüntülenebilecek inceleme bulunmuyor

      Configure browser push notifications

      Chrome (Android)
      1. Tap the lock icon next to the address bar.
      2. Tap Permissions → Notifications.
      3. Adjust your preference.
      Chrome (Desktop)
      1. Click the padlock icon in the address bar.
      2. Select Site settings.
      3. Find Notifications and adjust your preference.