Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 6,2 · 29.10.2026

1 Giriş

Bu çalışma, 29.10.2026 tarihinde Port-Olry (Vanuatu) yerleşiminin yaklaşık 44 km doğu-güneydoğusunda meydana gelen Mw 6,2 depremini ve onu çevreleyen sismisiteyi olay merkezli bir pencerede incelemektedir (Şekil 1). İnceleme, 409 olaylık birleşik çok kaynaklı deprem kataloğuna ve olayın CPPT moment tensörü çözümüne dayanmaktadır; raporlanan her çözümleme önceden tanımlı veri yeterliliği, ölçek/geçerlilik, istatistiksel güç ve yöntemin kendi güvenilirlik beyanı ölçütlerinden geçirilmiştir. Amaç, olayın kaynak parametrelerini, dizi istatistiğini ve bölgesel bağlamını ölçülen büyüklüklerle betimlemektir.

Olay künyesi ve temel parametreler Tablo 1'de, kurum çözümleri ve benimsenen hiposantr Tablo 2'de verilmiştir.

2 Tektonik çerçeve

Çalışma kutusunda, kullanılan diri fay veri tabanında haritalanmış fay izi bulunmamaktadır; bu nedenle faya uzaklık ve fay geometrisinden türeyen hiçbir nicelik hesaplanmamıştır. Haritalarda çizilen çizgi bir levha sınırı modelidir, fay izi değildir. Kullanılan sayısal levha sınırı modelinde (Bird, 2003) dış merkeze en yakın sınır (Yeni Hebrid–Avustralya hendeği) 132 km uzaklıktadır; model sınırları, yayılı deformasyon kuşaklarında bir modelleme kabulüdür. Olayın odak derinliği (142,8 km) bu çalışmada kabuk tabanı için alınan işletimsel 40 km eşiğinin altındadır: olay kabuk depremlerinden farklı bir derinlik sınıfındadır ve çalışma kutusundaki sismisite, derinlik ayrımı yapılmadan, olayın dizisi olarak değil bölgesel arka plan olarak ele alınmıştır.

Slab2'nin Vanuatu bölge modelinde (Hayes, 2018; Hayes vd., 2018) dış merkezin altında dalan levhanın üst yüzeyi 62,1 ± 26,3 km derinliktedir; yüzey doğuya (70°) 41,8° ile dik dalar. USGS kökeninde 142,8 km'deki odak yüzeyin 80,7 km altında, Slab2 belirsizliğinin (± 26,3 km) dışında kaldığından büyük olasılıkla dalan levhanın içindedir.

Kurum ürünü USGS STREC tektonik sınıflaması (ShakeMap sürüm 3, 29.10.2026) olayın dalma-batma bölgesinde olma olasılığını %90 olarak vermektedir. Olayın composite moment tensörü ile STREC sınıflamasının levha yüzeyine uyan arayüz bindirmesi arasındaki Kagan açısı (Kagan, 1991) 23,9°'dir (0° özdeş mekanizma demektir).

Şekil 2a–2d: Koyu kadranlar P dalgasının ilk hareketinin itme, açık kadranlar çekme olduğu bölgelerdir; gerilme (T) ekseni koyu kadranların, sıkışma (P) ekseni açık kadranların ortasında yer alır (Şekil 2a). Nokta kaynak (çift kuvvet) yaklaşımında iki düzlem dalga alanında özdeştir; büyük depremlerde sonlu fay çözümleri ve bağımsız geometri kanıtları (artçı uzanımı, oturtulan düzlem) düzlemi kısıtlar; gerilme kararsızlığı ise gerilme alanına dayanan ayrı türden bir ölçüttür. Büyüklük–zaman serimi pencere kataloğunun zaman içindeki gelişimini betimler: 409 olay, ilk–son olay arası 1.825 gün, en büyüğü M 7,3 (Şekil 2b). Ortalama büyüklük M 4,17, ortanca M 4,1'dir (tam katalog). Serimin düşey saçılımı büyüklük çeyreklerinden okunur: kayıtların dörtte biri M 3,8 altında, dörtte biri M 4,5 üstündedir ve çeyrekler arası açıklık 0,7 büyüklük birimidir. Serimdeki en küçük olaylar tamlık eşiğinin altında kalır; bu olayların zaman içinde seyrekleşmesi yalnız gerçek bir sakinleşmeden değil, ağ duyarlılığındaki değişimden de kaynaklanabilir; bu nedenle serim, eşik üstü alt kümeyle kurulan istatistiklerin yerine geçmez. Şekildeki bulut, bölgede DYFI kaydı bulunan 114 olayın bildirilen en büyük topluluk şiddetini (CDI) büyüklüğe karşı vermektedir; yıldız çalışma olayının kaydıdır (Şekil 2c). Bölge bulutunda topluluk şiddeti çalışma olayınınkinden yüksek 12 kayıt vardır. USGS “Did You Feel It?” sisteminde olay için 4 bildirim derlenmiştir; bildirilen en büyük topluluk şiddeti CDI 4,6, ShakeMap ile kestirilen en büyük aletsel şiddet MMI 4,2 değerindedir (PAGER uyarı düzeyi: yeşil). CDI gönüllü çevrimiçi bildirimlerden derlenir ve yerleşim yoğunluğuna bağlıdır; aletsel şiddetin yerine geçmez. Benimsenen tamlık eşiğinin üstünde gözlenen kümülatif dağılım, uydurulan üstel yasayla %94,0 oranında modellenmektedir (uyum iyiliği; Şekil 2d). Tamlık eşiği ile en büyük olay arasındaki açıklık 2,9 büyüklük birimidir; eğimin güvenilir sayılması için bu çalışmada aranan en az bir birimlik açıklık (işletimsel ölçüt) karşılanmaktadır. En kalabalık basamak M 4,2 olup 39 olay taşımaktadır; azami eğrilik ölçütüyle benimsenen tamlık eşiği bu tepenin 0,2 birim üzerindedir. Uydurulan doğrunun uzantısından beklenen en büyük olay M 6,7 büyüklüğündedir ve gözlenen en büyük olay (Mw 7,3) bu değerden 0,6 birim büyüktür; tek bir en büyük olayın örnekleme yayılımı geniş olduğundan fark yorumlanmamıştır.

3 Veri ve yöntem

Katalog, olay merkezli kutuda 30.10.2021 – 30.10.2026 döneminde kaydedilmiş 409 olaydan oluşmaktadır. Sorgu penceresinin nominal sonu 27.01.2027 tarihidir ve pencere üretim anında henüz dolmamıştır; olay oranları üretim anına kadar geçen 1.825 günle (5,0 yıl) hesaplanmıştır. Kayıtların kurum dağılımı: ISC 346, USGS 41, GFZ 14, EMSC 8. Büyüklük türü dağılımı: mb 337, Mw 32, ML 22, MS 16, türü belirtilmemiş 2. Çalışma alanı 109,3 × 108,6 km (≈ 11.900 km²) boyutundadır; alan, küresel yaklaşımla hesaplanmıştır (1° boylam = 111,32·cos φ km; 1° enlem = 110,574 km; φ = kutu orta enlemi). Kutunun köşeleri 15,677°G–14,695°G ve 166,943°D–167,960°D koordinatlarındadır. Katalog kayıtlarının %85'i ISC kaynağından gelmektedir ve bu, kataloğa en çok kayıt veren kurumdur. ISC gözden geçirilmiş bülteni gerçek zamanın yaklaşık 24 ay gerisinden yayımlanmaktadır (International Seismological Centre, t.y.); buna göre pencerenin yaklaşık son 24 ayında bu kaynağın katkısı gözden geçirilmemiş kurum bildirimlerinden oluşmaktadır. Bu bölüm önceki dönemle aynı tamlıkta değildir; ona ait olay oranları ve tamlık büyüklüğü alt sınır olarak okunmalıdır. Bu rapor, olaydan 0,39 gün sonra hazırlanmıştır; olay sonrası katalog verisi bu süreyle sınırlıdır. Olay sonrası 0,39 günlük gözlem süresi dizi istatistiği için kısadır: izleyen olayların sayısı, sönüm parametreleri ve dizi sınıflaması gözlem süresi uzadıkça değişebilir. Katalog sorgusu 30.10.2026 tarihinde çalıştırılmıştır; sonraki güncellemeler sayıları değiştirebilir.

Şekil 3a–3c: A–A′ kesiti, çalışma kutusundaki olayların ana eksen boyunca 107,9 km'lik (%95) yayılımını göstermektedir; kesitteki odakların derinlik bandı (%2,5–97,5) 0,0–184,3 km'dir (tam katalog ortancası 121,2 km; Şekil 3a). Derinlik ekseni katalog derinliklerine dayanır; derinlik geometrisi sabit derinlikli kayıtların payıyla birlikte okunmalıdır. Bulutun uzama oranı (uzun kenarının kısa kenarına oranı) 1,05, çalışma kutusunun en-boy oranı 1,01'dir; bulutun uzama oranı kadrajınkini belirgin biçimde aşmadığından (iki oranın oranı 1,04) ölçülen uzama büyük ölçüde kadrajın geometrisidir ve yapısal bir uzama iddiası kurulmamıştır (Şekil 3b). Dik kesitteki dağınıklık, gerçek zon kalınlığı ile konum hatasının toplamıdır ve ikisi bu veriyle ayrıştırılamaz. Düşey yayılımın uzun yatay kenara oranı 1,71'dir; yayılım düşeyde yataydakinden büyüktür (Şekil 3c). Bloktaki yoğunlaşmalar, etkinliğin tek bir düzlem üzerinde mi yoksa birden çok parça üzerinde mi geliştiğini görsel olarak ayırt etmeye yarar; kesitlerdeki iki boyutlu izdüşümde üst üste düşen kümeler burada ayrışabilir. Çalışma kutusu yayılımının geometrik ölçüleri Tablo 3'te, derinlik dağılımının ölçüleri Tablo A1'de verilmiştir.

Çapraz-kaynak kopyaları (1) Δt ≤ 20 s, Δkonum ≤ 54 km ve ΔM ≤ 0,5 ya da (2) Δt ≤ 5 s ve Δkonum ≤ 54 km (büyüklük ölçüsü farkı gözetmeksizin) ölçütüyle tekilleştirilmiş, 47 kayıt düşürülmüştür; çakışan kayıtlarda temsilci, kurum önceliği (genel sıra: USGS, EMSC, GFZ, AFAD, KOERI, ISC, INGV; kümede Türkiye kaydı varsa ulusal ağ önce), moment büyüklüğü tercihi ve en yüksek büyüklük değeri sırasıyla seçilmiştir. Tüm istatistikler tekilleşmiş katalog üzerinde hesaplanmıştır. Çalışma olayının kendisi için bu sıra uygulanmamıştır: birleşik veri tabanında olayın temsilci kaydı (ISC) veri tabanının birleştirme aşamasında seçilmiştir ve yukarıdaki tekilleştirme önceliğinden bağımsızdır; bu çalışmada olayın hiposantrı ve büyüklüğü için otorite kurumun (USGS) çözümü benimsenmiştir (iki dış merkez arasındaki fark 11,4 km). Kendi hizmet bölgesi dışında kalan bölgesel ağların tek kaynaklı kayıtları (uzak ağ kayıtları; M ≥ 2,0) ayrı bir kuralla ele alınmıştır: en az iki kurumun bildirdiği bir olayla Δt ≤ 35 s, Δkonum ≤ 300 km ve büyüklük farkı −0,5 ile +1,5 arasında eşleşen 2 kayıt o olayın kopyası sayılmıştır. Böylece sorgudan dönen 458 kayıttan 49'u ayıklanmış ve çözümleme 409 olayla yapılmıştır. Bu çalışmada benimsenen büyüklük, hiposantrı veren kurumun (USGS) kendi büyüklüğüdür: Mww 6,2 (moment büyüklüğü sınıfı). Öteki kurumların bildirdiği büyüklükler olay künyesi bölümünde karşılaştırılmıştır; farklı ölçeklerdeki değerler aynı fiziksel niceliği ölçmediğinden tek bir yayılım istatistiğinde toplanmamıştır. Katalog kaydının taşıdığı 6,1 değeri hızlı çözüm kaynaklıdır ve benimsenen değerden 0,1 birim düşüktür. Duyarlılık: sismik moment ve yayılan enerji büyüklüğün 1,5 katı üstel bağıntısıyla ölçeklendiğinden, 6,1 alınsaydı M₀ ve E değerleri ≈1,5 kat küçük çıkardı; bu çalışmadaki kaynak fiziği değerleri CPPT skaler momentine (Mw 6,21) dayanır. Moment ve enerji toplamlarında büyüklük türleri arasında ampirik dönüşüm uygulanmamıştır: moment türü büyüklük taşıyan 37 kayıt gerçek sismik momentle, öteki 372 kayıt ise katalog büyüklüğü moment büyüklüğü sayılarak hesaplanan nominal değerle toplanmıştır; nominal toplamlar bu etiketle verilmiştir.

Şekil 4a ve 4b: Derinlik histogramı, odakların derinlik kutularına nasıl dağıldığını gösterir (Şekil 4a). Derinliği bilinen 409 kaydın 70 tanesi (%17) 10 km ve daha sığ, kalanı daha derindedir (tam katalog). Histogramın en yüksek çubuğu 114 olayla 120–130 km aralığındadır. Derinliğe göre renklendirilmiş dış merkez haritası, sığ ve derin etkinliğin mekânsal olarak ayrışıp ayrışmadığını gösterir; derinliği bilinen 409 kaydın 70 tanesi 10 km ve daha sığ, 339 tanesi daha derindir (tam katalog; Şekil 4b). Derinlik değerleri kurum çözümlerinden geldiği için bu okuma konum kalitesiyle sınırlıdır ve haritadaki renk, histogramdaki tepe ile birlikte okunmalıdır.

Koordinatlar WGS84 datumundadır; derinlikler deniz seviyesine göre pozitif aşağı verilmiştir ve kurum çözümlerinden olduğu gibi alınmıştır (topografyaya indirgeme yapılmamıştır). Konum kalitesi alanları — varış artığı RMS, azimut boşluğu, faz sayısı, yatay ve düşey konum belirsizliği (ERH/ERZ), en yakın istasyon uzaklığı — birleşik katalogda taşınmadığından katalog genelinde bir kalite filtresi uygulanamamıştır. Çözüm kalitesinin tek görünür izi sabit-derinlik atamasıdır (0/5/10/33 km toplamı: kayıtların %17'si, 68/409); derinlik istatistiklerinin bu kayıtlar dışlanmış hâliyle de verilmesinin nedeni budur. Küme geometrisi, faya-uzaklık sınaması ve derinlik histogramı bu sınırla okunmalıdır.

Tamlık büyüklüğü Mc, üç ölçütün verdiği eşiklerin en büyüğü olarak benimsenmiştir: azami eğrilik (+0,2 düzeltmeyle), uyum iyiliği (gözlenen dağılımın en az %90 oranında üstel yasayla modellenebildiği eşik; Wiemer ve Wyss, 2000) ve b-kararlılığı (ardışık 5 eşik değerinde, her biri en az 50 olayla kestirilen b'nin kararlı kaldığı eşik; yöntemlerin karşılaştırması için Woessner ve Wiemer, 2005). Bu katalogda eşiği azami eğrilik ölçütü belirlemiştir: Mc = 4,4. b-değeri bu eşiğin üzerindeki olaylardan en büyük olabilirlik kestiricisiyle (Aki, 1965), eşik Mc − ΔM/2 kutulama düzeltmesi (Utsu, 1966) uygulanarak hesaplanmıştır. Belirsizlik için 3 kestirim hesaplanmış (Shi ve Bolt, 1982: 0,076; Aki, 1965: 0,080; yeniden örnekleme: 0,085) ve en büyüğü olan yeniden örnekleme (bootstrap) değeri verilmiştir; yeniden örneklemede Mc ve b birlikte yeniden kestirilmiştir. Tamlık büyüklüğü ölçütlerinin sayısal eşikleri bu çalışmanın işletimsel seçimleridir. b değerinin raporlanması ayrıca büyüklük–frekans dağılımının üst kuyruğunda sınanmıştır: yasadan beklenen olay sayısının en az 1 olduğu, 0,5 birim aralıklı büyüklük eşiklerinde bu sayı katalogda gözlenen olay sayısıyla binom olasılığı üzerinden karşılaştırılmış; en küçük olasılık 0,01'in altındaysa b raporlanmamıştır (işletimsel ölçüt).

Olayın moment tensörü kurum çözümüdür (kurum ürünü: CPPT moment tensörü); bölgesel mekanizma popülasyonu Global CMT (GCMT) kataloğundandır (Ekström vd., 2012; bu depremin dizisine ait çözümler kurum ürünü: Global CMT kataloğu; geçmiş olayların çözümleri veri).

Arka plan dönemi olarak çalışma penceresinin başlangıcından geriye uzanan ve onunla örtüşmeyen 5 yıllık pencere (31.10.2016 – 30.10.2021) aynı kutu ve eşikle ayrıca sorgulanmış (607 kayıt), pencere istatistikleri bu tabanla kıyaslanmıştır.

Şekillerdeki harita kadrajları eş-dikdörtgen (equidistant cylindrical) izdüşümündedir: standart paralel kutunun orta enlemi olan 15,19°G'dir ve harita ölçeği iki eksende eşit tutulmuştur; şekillerdeki tek ölçek çubuğu bu koşulla geçerlidir. Boylam ölçeğinin sapması kutunun kuzey ve güney kenarlarında ters işaretlidir ve en çok %0,2'dir. Altlık karoları Web Mercator karolarından üretilip aynı dikdörtgene indirgenmiştir; altlık ölçülen bir nicelik taşımaz, yalnız coğrafi bağlam verir.

Raporda USGS ComCat'te bu olay için yayımlanmış ShakeMap, PAGER ve yer yenilmesi ürünleri kullanılmıştır (U.S. Geological Survey, 2017); her ürünün yayım tarihi ve biliniyorsa sürümü ilgili tümcede verilmiştir. USGS'in bu büyüklükteki olaylar için olağan olarak yayımladığı moment tensörü ürünü bu raporun hazırlandığı 30.10.2026 07:04 UTC itibarıyla ComCat'te yoktur; moment tensörü için olayın yaşı ürünün olağan yayım gecikmesinden kısadır.

4 Olay künyesi ve kaynak parametreleri

29.10.2026 tarihinde 21:46:44 UTC'de Port-Olry (Vanuatu) yerleşiminin yaklaşık 44 km doğu-güneydoğusunda, 15,1891°G, 167,4523°D koordinatlarında (USGS çözümü), odak derinliği 142,8 km (konum çözümüyle belirlenmiş) olan Mw 6,2 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmiştir. Pencere kataloğunda, M ≥ 3,0 büyüklüğünde ve en az iki kurumun çözdüğü 216 olayda farklı kurum çözümleri arasındaki dış merkez farkının ortancası 8,6 km, yüzde doksanlık değeri 20,5 km olarak ölçülmüştür (aynı olaya ait çözümleri eşleştirme toleransı 54 km); bu ölçü kurumlar arası farktır, bir konum hatası kestirimi değildir ve eşleştirme toleransına koşulludur. Odak derinliği kurum çözümlerinde 100,6 ile 150,7 km arasında değişmektedir; bu değerlerin tümü ara derinlik sınıfına düşer (70–300 km). Uzak ağ çözümleri (INGV; derinlik 121,1 km · GSRAS; derinlik 140,0 km) bu karşılaştırmaya katılmamıştır. Olayın katalog kaydı GFZ, EMSC, USGS, INGV, GSRAS ve ISC çözümlerinin birleştirilmesiyle oluşmuştur; benimsenen hiposantr USGS çözümüdür. Moment ölçeğindeki 3 kurum kaydı Mw 6,2–6,3 aralığındadır (en büyük fark 0,1 birim); GCMT moment büyüklüğü Mw 6,20 olarak verilmektedir. Aktarılmış çözüm (ISC Mwp 6,1; PTWC çözümünün aktarımı) başka bir kurumun çözümünü yinelediğinden ayrı kurum ölçümü sayılmamıştır. Uzak ağ çözümleri (INGV Mwp 6,1; GSRAS mb 5,9) derinlik karşılaştırmasında olduğu gibi büyüklük karşılaştırmasına da katılmamıştır. Koordinat işareti ters girilmiş kopya kayıt (ayna kayıt; ISC Mw 6,2) aynı olayın kopyası olduğundan büyüklük karşılaştırmasına katılmamıştır. Konum çözümünün yayımlanmış kalite ölçüleri şunlardır: varış artığı RMS = 0,80 s, azimut boşluğu 32°, istasyon/faz sayısı 87, en yakın istasyon 681 km (çözüm durumu: gözden geçirilmiş). Çözümün %90 güven elipsinin yarı eksenleri 12,63 × 9,61 km'dir (büyük eksen azimutu 121°); derinlik belirsizliği %90 güven düzeyinde ±6,43 km'dir. Kurumun ayrıca verdiği 8,44 km'lik yatay belirsizliğin güven düzeyi belirtilmemiştir. Biçimsel belirsizlikler ve ikincil azimut boşluğu bu çalışmanın işletimsel eşikleriyle (yatay ve derinlik hatası ≤ 5/10/20 km, ikincil azimut boşluğu < 120/160/180°; yerel ağ ölçütleri bölgesel ve telesismik çözümlere uygulanmaz) sınıflandığında çözüm B notunu almaktadır (A, B ve C notları eşiklerin sırasıyla birinci, ikinci ve üçüncü değerlerine karşılık gelir). RMS tek başına konum kalitesi ölçüsü değildir. USGS geoserve yer hizmetine göre (sorgu 30.10.2026) olayın Flinn–Engdahl bölgesi Vanuatu (bölge no 186) olarak verilmektedir; USGS'in güncel köken çözümüne göre dış merkez Vanuatu'daki Port-Olry'nin yaklaşık 44 km doğu-güneydoğusunda, Luganville'nin yaklaşık 48 km kuzeydoğusunda ve Port-Vila'nın yaklaşık 298 km kuzey-kuzeybatısında yer almaktadır; uzaklık ve yönler bu çalışmada hesaplanmıştır.

Şekil 5a–5c: Dış merkez koordinatlarının zaman serisi, harita gösteriminde üst üste düşen olayları zaman ekseninde ayırır (Şekil 5a). Kuzey–güney ve doğu–batı bileşenleri kutu merkezine göre kilometre cinsinden aynı ölçekte verilmiş, eğilim doğrularının eğimi m/gün cinsinden yazılmıştır. Kesikli düşey çizgi çalışma olayının, noktalı düşey çizgi pencerenin en büyük olayının anını işaretler. Bu pencerede bileşen bazlı doğrusal eğilimlerin hiçbiri %95 düzeyinde anlamlı değildir (|r| ≤ 0,06); bu nedenle dış merkez göçü ya da göç yönünde bir değişim raporlanmamıştır. Kümülatif sayım ve moment eğrileri birlikte okunur (Şekil 5b). Gözlenen pencere boyunca (1.825 gün) ortalama etkinlik oranı 0,22 olay/gün düzeyindedir; M ≥ Mc eğrisindeki dikleşmeler, tamlık eşiği üstündeki olayların kendi ortalama hızının belirgin biçimde üzerine çıkan etkinlik ataklarını işaretler. Kümülatif ışınan enerji basamakları, toplam boşalımın kaç olaya dağıldığını gösterir (Şekil 5c). Pencerede ışınan toplam enerji 6,51×10¹⁵ J'dür (nominal toplam; katalog büyüklüklerinden). Pencere ile arka plan döneminin kıyası Tablo 4'te, raporlanmayan çözümlemeler ve eleme gerekçeleri Tablo A2'de, çekince düşülen çözümlemeler ve çekince gerekçeleri Tablo A3'te, çapraz-kaynak tekilleştirmede birleştirilen kayıt kümeleri ve tolerans duyarlılığı Tablo A4'te verilmiştir.

Şekil 6a–6c: Bekleme süresi serisi, ardışık olaylar arasındaki zaman farkını olay sırasına göre verir (Şekil 6a). Ortanca bekleme süresi 2,4 gün düzeyindedir (tam katalog); bu değerin onda birinden kısa 49 aralık ölçülmüştür; bu sayı Poisson (üstel bekleme) beklentisinin (27,3) üstündedir (binom P(X ≥ 49) < 0,001) ve tetiklenmiş etkinlikle uyumludur. Dış merkezler oluş zamanına göre renklendirilerek etkinliğin kadraj içinde nasıl dolduğu gösterilmektedir (409 olay; ilk–son olay arası 1.825 gün; Şekil 6b). Ağırlık merkezinin zaman içindeki yer değiştirmesi sismisite göçü bölümünde ölçülmüştür; bu panelde bir model oturtması yapılmamış, doğrusal/difüzif ayrımına gidilmemiştir. Büyüklük dağılımı ve kümülatif eğri, kataloğun hangi büyüklükten itibaren tam sayıldığını görsel olarak sınar (Şekil 6c). Mc altındaki düşüş fiziksel bir eksiklik değil, ağ duyarlılığının sınırıdır: küçük olaylar meydana gelmiş ancak yeterli istasyonda kaydedilemedikleri için katalogda yer almamıştır. Tüm büyüklük–frekans istatistikleri yalnız Mc üstü örneklemle kurulmuştur; eşik altı veriyi katmak b değerini sistematik olarak düşürürdü. Kurumlar arası büyüklük karşılaştırması Tablo 5'te, USGS ürün çözümlerinin sürümden sürüme değişimi Tablo 6'da verilmiştir.

Sismik moment M₀ = 2,610×10¹⁸ N·m'dir (Mw 6,21; CPPT skaler momenti). Bu büyüklükten log₁₀E = 1,5·Mw + 4,8 bağıntısıyla türetilen nominal ışınan enerji E ≈ 1,3×10¹⁴ J'dür; değer Kanamori (1977) varsayımına (E/M₀ ≈ 5×10⁻⁵) dayanır ve ölçülmüş bir ışınan enerji değildir.

5 Odak mekanizması

CPPT moment tensörü çözümünün düğüm düzlemleri doğrultu/eğim/kayma açılarıyla 351°/40°/76° (NP1) ve 189°/51°/102° (NP2) olarak verilmektedir; kayma NP1 üzerinde sol yönlü doğrultu atım bileşenli ters atım, NP2 üzerinde sağ yönlü doğrultu atım bileşenli ters atım niteliğindedir. Çözümün moment büyüklüğü Mw 6,20'dir. Mekanizma ters (bindirme) faylanma sınıfındadır. Bu derinlikte mekanizma kabuk deformasyonu olarak değil, levha içi gerilmenin (aşağı-eğim çekme ya da sıkışma) ifadesi olarak okunur; ayrım dalan levha geometrisi olmadan yapılmamıştır.

6 Dizi istatistiği

Çalışma olayı, kendisinden önce kaydedilen ve kendisinden küçük olmayan 30.03.2026 tarihli Mw 7,3 depreminin (çalışma olayından 213,5 gün önce, dış merkezine 11 km uzaklıkta) Gardner ve Knopoff (1974) uzay–zaman penceresi içindedir. Aradaki süre bu çalışmanın süren dizi zaman tavanını (30 gün) aştığından ve olaydan önceki 28,3 günün olay oranı arka planın %95 alt sınırla 3 katına ulaşmadığından bu deprem süren dizinin öncülü sayılmamıştır; dizi sınıfı ve "ana şok" nitelemesi yalnız çalışma olayını ve onu izleyen kayıtları kapsar ve bu öncül anılarak, çekinceyle okunmalıdır. İzleyen olay sayımları önceki dizinin olası etkinliğinden ayrıştırılmamıştır. Çalışma olayı çevresinde tanımlı pencerede kataloga giren izleyen olay bulunmamaktadır; bu durum olayın büyüklüğünden ya da ağ tamlık eşiğinden kaynaklanabilir ve tek başına artçı üretilmediği anlamına gelmez. Çalışma olayından önceki 90 günlük pencerede 56,3 km yarıçapta 4 olay kayıtlıdır (pencerenin oranı 0,04 olay/gün; pencereden önceki dönemin aynı yarıçaptaki ortalama arka plan oranı 0,21 olay/gün); taban döneminin pencereye bitişik 19 adet 90 günlük kutusunun aşırı yayılımı (VMR = 1,2) hesaba katıldığında negatif binom iki taraflı p < 0,001 (Poisson P = 1,000, duyarlılık) ile etkinlik arka plandan istatistiksel olarak ayrıştığı ileri sürülmemiştir (azalış yönünde; ampirik sıra muhafızı p = 0,050 ≥ 0,05; 19 kutuyla). Öncü etiketi yalnızca ana şok gerçekleştikten sonra, geriye dönük konabilir.

Şekil 7a ve 7b: Tektonik çerçeve haritası, çalışma alanını levha sınırları (Bird, 2003) bağlamına oturtur (Şekil 7a ve 7b). Kadrajda erişilebilir kataloglarda haritalanmış fay izi bulunmamaktadır. Kadrajda hız vektörü çizilecek GNSS istasyonu bulunmamaktadır.

7 Bölgesel arka plan: sismisite ve tarihsel bağlam

Bu bölümdeki katalog istatistikleri ve tarihsel derleme derinlik ayrımı yapılmadan kurulmuştur (kutudaki kayıtların derinlik ortancası 121,2 km); değerler çalışma olayının (odak derinliği 142,8 km) derinlik sınıfına özgü değildir, bölgesel arka planı betimler. Yinelenme aralığı sayımı ise yalnız kendi tümcesinde belirtilen derinlik aralığındaki kayıtları kapsar. Olay merkezli bölgesel katalogdan Mc = 4,4 tamlık eşiğinin üzerinde b = 0,90 ± 0,09 kestirilmiştir (eşik üstü N = 126; toplam 409 kayıt). Gutenberg–Richter bağıntısının a değeri 6,06, yıl ve km² başına normalleştirilmiş değeri a′ = 1,29 olarak hesaplanmıştır (5,0 yıl, 11.900 km²). Katalog büyüklükleri karışık ölçeklerdedir (kayıtların %8'i moment büyüklüğü ölçeğinde, kalanı başka ölçeklerde); b'nin standart sapması yalnız örnekleme belirsizliğini taşıdığından b, b = 1 referansıyla ya da başka katalogların b değerleriyle anlamlılık sınamasına sokulmamıştır. Tamlık eşiği ve b, büyüklük örnekleminin 1.000 yeniden örneklemesinde birlikte yeniden kestirilmiştir: %16–84 yüzdelik aralığı Mc için 4,2–4,4, b için 0,82–0,98 olarak bulunmuştur. Çalışma penceresinin en büyük olayı çalışma olayı değil, 30.03.2026 tarihli Mw 7,3 depremidir (birleşik katalog büyüklüğü). Tarihsel eşik üstü kayıtlar, çalışma olayından önceki dönem için iki halkalı bir ölçütle derlenmiştir: 150 km yarıçapta M ≥ 6,0 (187 kayıt) ve 60 km yakın kuşakta ayrıca 5,0 ≤ M < 6,0 (166 kayıt); toplam 353 kayıt. Yakın kuşaktaki M ≥ 5,0 kayıtların sayısı 228'dir; bunların 62'si M ≥ 6,0 büyüklüğündedir ve ilk ölçütte sayılmıştır. Sayımlar derlemenin tamamından verilmiştir; aşağıda anılan kayıtlar derlemenin büyüklüğe göre ilk 100 kaydından seçilmiştir. Derlemedeki en büyük olay 1965 yılında, dış merkeze 56 km uzaklıkta gerçekleşen M 7,7 depremidir. Derlemenin öteki büyük kayıtları şunlardır: 1965 M 7,6 (74 km); 1910 M 7,4 (136 km); 1939 M 7,4 (56 km); 1951 M 7,4 (11 km). Derlemenin dış merkeze 20 km'den yakın 5 kaydı şunlardır: 27.07.1990 M 7,2 (8,7 km); 15.11.1997 M 7,0 (9,6 km); 30.03.2026 M 7,3 (11 km); 10.03.1951 M 7,4 (11 km); 07.02.2014 M 6,5 (13 km). Gardner–Knopoff uzay–zaman pencereleriyle ayrıştırılmış bağımsız M ≥ 6,2 olaylar 100 km yarıçaplı alanda çalışma olayından önce 43 kez gözlenmiştir (115 yıllık gözlem süresi; tamlık başlangıcı 1911). Sayım yalnız odağı 40 km'den derin depremleri kapsar. Ayrıştırma öncesinde aynı alanda çalışma olayından önce eşik üstü 90 kayıt bulunmaktadır; bunların 36 tanesi odağı 40 km'den sığ olduğundan sayım dışında bırakılmış, kalan 54 kaydın 44'ü bağımsız olaydır ve bağımsız olayların 1'i tamlık başlangıcından öncedir. Bağımsız olayların gözlenen ortalama yinelenme aralığı T = 2,7 yıldır (%95 güven aralığı 2,0–3,7 yıl; kesin Poisson sınırları: Garwood, 1936).

Şekil 8a ve 8b: USGS ShakeMap model kestiriminde tepe şiddet MMI IV (4,2) olarak verilmiştir; bu sürümde sismik istasyon kaydı yoktur; alan yalnız yer hareketi bağıntılarından kurulmuştur; 1 şiddet gözleminin tamamı ShakeMap tarafından işaretlenmiştir; USGS belirsizlik derecesi -- (Şekil 8a). Şekildeki renkli zeminin en büyük değeri 4,1'dir. Kayıtta en büyük tepe genlik ışınsal bileşendedir; tepe genliğin düşey bileşendeki değere oranı ışınsal bileşende 1,6, teğetsel bileşende 0,9 olarak ölçülmüştür (Şekil 8b). Dalga formu kaydının künyesi Tablo 7'de, USGS PAGER modelinin şiddet düzeylerine göre kestirdiği maruz nüfus Tablo 8'de, USGS PAGER modelinin yerleşimler için kestirdiği şiddet Tablo 9'da, USGS yer yenilmesi ürününün heyelan ve sıvılaşma model kestirimleri Tablo 10'da, USGS PAGER'ın kıyas için seçtiği tarihsel depremler Tablo 11'de, tarihsel eşik üstü depremler Tablo A5'te verilmiştir.

Çalışma kutusundaki sismisitenin yatay yayılımı 107,9 × 103,0 km boyutundadır (uzun × kısa eksen); olayların %95'i 0,0–184,3 km derinlik bandındadır (%2,5–97,5 yüzdelik); bandın tabanı bu çalışmada kabuk tabanı için alınan işletimsel 40 km eşiğinin altına uzandığından sismojenik kalınlık olarak yorumlanmamıştır. Çalışma olayı, kendisinden küçük olmayan daha önceki bir depremin Gardner–Knopoff penceresi içinde olduğundan ve önceki dizinin etkinliği ayrıştırılmadığından bulut ölçüleri çalışma olayının kendi artçılarına özgülenemez ve bu çekinceyle okunmalıdır.

8 Arka plan dönemi karşılaştırması

Pencere ve arka plan dönemlerinin b değerleri ortak tamlık eşiğinde (Mc = 4,5) yeniden kestirilerek kıyaslanmıştır: pencere b = 0,93 ± 0,09 (N = 105; belirsizlik kestiricisi: Aki, 1965), arka plan b = 1,16 ± 0,10 (N = 175; belirsizlik kestiricisi: yeniden örnekleme). Fark |Δb| = 0,23, birleşik belirsizlik 0,13 değerindedir; fark birleşik belirsizliğin iki katını aşmadığından iki dönem b bakımından ayırt edilememektedir. İki dönem zamanda örtüşmemektedir. Arka plan dönemi çalışma kutusunda büyük bir depremi ve dizisini içermektedir (tarihsel derlemeden: 18.08.2021 M 6,9). Bu depremin Gardner–Knopoff zaman penceresi (2,5 yıl) arka plan döneminin zamanca %4'ünü kapsadığından dönemin olay sayısı ve oranı, ayrıştırılmış (bağımsız) sayım dâhil, bu diziden etkilenir; arka plan oranı bu nedenle diziden arınmış bir taban değildir. Derinlik ortancası pencere için 121,2 km (sabit derinlikli kayıtlar dışlanınca 124,3 km), arka plan dönemi için 110,0 km'dir.

9 Sismisite göçü ve dönem bölütlemesi

Sismisitenin ağırlık merkezi, zaman sırasına göre ilk %10 ve son %10 olay (her dilimde 41 olay) arasında 6,1 km yer değiştirmiştir (azimut 256°; iki dilimin ortalama zamanları arasında 1.657,1 gün; ortalama 3,7 m/gün). Bu ölçü iki ortalamanın farkıdır; bir göç modeli uydurması değildir. Duyarlılık olarak dış merkez koordinatlarının zamana göre doğrusal eğilimi 187° yönünü vermektedir; iki kestiricinin yönleri arasındaki fark 69°'dir (ağırlık merkezi farkı pencerenin iki ucunu, regresyon bütün pencereyi tartar). Eğilimin anlamlılığı, kümelenmeye karşı etkin örneklem büyüklüğüyle (n_etkin; Gardner–Knopoff bağımsız küme sayısı ile birinci dereceden öz bağlanım ve öz ilişki düzeltmelerinin en küçüğü) ve Fisher z dönüşümüyle sınanmıştır: kuzey–güney bileşeninde r = −0,06, n_etkin = 66 ile |z| = 0,5; doğu–batı bileşeninde r = −0,01, n_etkin = 66 ile |z| = 0,1. |z| değerleri 1,96 eşiğinin altında kaldığından eğilim istatistiksel olarak sıfırdan ayırt edilememektedir. Dönem yapısını belirlemek için katalog, parçalı sabit oranlı bir Poisson süreci olarak modellenmiş ve değişim noktası başına BIC (Bayesçi bilgi ölçütü) cezasıyla bölütlenmiştir. 409 olayın kümülatif eğrisinde bölütleme 6 bölüt vermiştir; bölütlerin süresi ve olay oranı zaman sırasıyla şöyledir: 22 gün, 0,98 olay/gün; 411 gün, 0,22 olay/gün; 12 gün, 1,2 olay/gün; 1.166 gün, 0,20 olay/gün; 7,0 gün, 1,7 olay/gün; 207 gün, 0,18 olay/gün. Pencerenin toplam sismik momenti 1,30×10²⁰ N·m'dir (nominal: moment türü olmayan büyüklükler moment büyüklüğü sayılarak; GCMT çözümü bulunan öbür 35 olay toplama GCMT skaler momentiyle girmiştir; ölçülmüş bir moment toplamı değildir); çalışma olayının bu toplamdaki payı %2'dir. Moment bütçesinin üst kanalında (en büyük katalog büyüklüğünün 1,0 birim altına kadar: M ≥ 6,3) tek olay toplam nominal momentin %90 kadarını, kalan 408 olay %10 kadarını taşımaktadır.

10 Yer hareketi, makrosismik şiddet ve mühendislik kıyası

USGS ShakeMap'in (sürüm 3; otomatik ürün; 29.10.2026) model kestirimine göre tepe şiddet MMI 4,2, en büyük yer ivmesi (PGA) 0,0490 g ve en büyük yer hızı (PGV) 2,69 cm/s olarak hesaplanmıştır (Wald ve Worden, 2020); bu sürümde sismik istasyon kaydı yoktur; alan yalnız yer hareketi bağıntılarından kurulmuştur; 1 şiddet gözleminin tamamı ShakeMap tarafından işaretlenmiştir. Haritada AbrahamsonGulerce2020SSlab, KuehnEtAl2020SSlab, ParkerEtAl2020SSlab ve ZhaoEtAl2006SSlabBasin yer hareketi bağıntıları (ShakeMap yapılandırma adları) kullanılmıştır; yer hareketi–şiddet dönüşümü için Worden vd. (2012) bağıntısı uygulanmıştır; ShakeMap'in kendi belirsizlik derecesi -- olarak verilmiştir. Topluluk şiddeti verisi (USGS “Did You Feel It?”, DYFI) 4 bildirim ile topluluk ondalık şiddeti (CDI) 4,6 değerini vermektedir. Bildirim sayısı 10'un altında olduğundan CDI yalnız sayı olarak verilmiş, model şiddetleriyle kıyas ve yorum kurulmamıştır. USGS PAGER (sürüm 3; otomatik sürüm, yayın işareti kapalı; 29.10.2026) model kestirimine göre kestirilen en yüksek şiddet düzeyi MMI IV olup bu düzeye maruz nüfus yaklaşık 119 bin kişidir; can kaybı uyarı düzeyi yeşil (ölüm sayısının en az 1.000 kişi olma olasılığı %1’den az) ve ekonomik kayıp uyarı düzeyi yeşil (kaybın en az 1 milyar ABD doları olma olasılığı %1’den az). PAGER değerleri USGS modeli kestirimidir (can kaybı modeli: Jaiswal ve Wald, 2010; ekonomik kayıp modeli: Jaiswal ve Wald, 2013); sayım ya da gözlenmiş kayıp değildir. USGS PAGER'ın model kestirimine dayanan uyarı yorumu (U.S. Geological Survey, 2017; sürüm 3; otomatik sürüm, yayın işareti kapalı; 29.10.2026; özgün dilde): “Green alert for shaking-related fatalities and economic losses. There is a low likelihood of casualties and damage.” USGS PAGER'ın yapı stoku yorumu (özgün dilde): “Overall, the population in this region resides in structures that are highly vulnerable to earthquake shaking, though some resistant structures exist. The predominant vulnerable building types are unknown/miscellaneous types and wood construction.” USGS PAGER'ın tarihsel kıyas yorumu (özgün dilde): “A magnitude 7.4 earthquake 162 km ne of this event struck UK on November 26, 1999 (UTC), with estimated population exposures of 32,000 at intensity VII and 5,000 at intensity VIII, resulting in a reported 10 fatalities.” USGS yer yenilmesi ürününe (ground failure; sürüm 2; 29.10.2026) göre heyelan modeli (Nowicki Jessee vd., 2018) yeşil uyarı düzeyinde olasılık ağırlıklı heyelan alanını yaklaşık 0 km² ve olasılık ağırlıklı maruz nüfusu yaklaşık 0 kişi olarak, sıvılaşma modeli (Zhu vd., 2017) yeşil uyarı düzeyinde olasılık ağırlıklı sıvılaşma alanını yaklaşık 0 km² ve olasılık ağırlıklı maruz nüfusu yaklaşık 0 kişi olarak kestirmektedir. Yer yenilmesi değerleri USGS modeli kestirimidir; gözlenmiş heyelan ya da sıvılaşma envanteri değildir.

11 Dalga formu kaydı

Olayın dalga formu G.SANVU istasyonunda kaydedilmiştir (dış merkez uzaklığı 39,2 km, geri azimut 43°; algılayıcı: hızölçer) ve 3 bileşen (Z, R, T) 20 Hz örnekleme sıklığıyla incelenmiştir. Kayıt EarthScope (IRIS) veri merkezinin FDSN dataselect servisinden alınmıştır. Veri merkezinden istenen pencere oluş anından 60 s önce başlayıp 600 s sonra bitmektedir; süzgecin kenar etkisini taşıyan uçlar atıldığından (her iki uçtan 29 s) çözümlenen kayıt oluş anından 32 s önce başlar ve 527 s sürer. Kayıtlara Butterworth bant geçiren, sıfır fazlı (ileri–geri) süzgeç uygulanmıştır (0,025–8,0 Hz, mertebe 2, ileri–geri geçişle etkin mertebe 4); sıfır fazlı geçiş faz gecikmesi üretmez, ancak nedensel olmadığından keskin varışların önünde düşük genlikli yapay salınım oluşturabilir. Işınsal (R) ve teğetsel (T) bileşenler, yatay kanalların geri azimut açısıyla döndürülmesinden elde edilmiştir; kanal yönelimi istasyon üstverisinden alınmıştır. Cihaz yanıtı giderilmiştir (kutup–sıfır aktarım işleviyle); genlikler cm/s biriminde verilmiştir. Kuramsal P ve S varışları oluş anından 19,86 s ve 35,31 s sonradır (iasp91 hız modeli; Kennett ve Engdahl, 1991). Varışlar, tek yönlü (nedensel) süzgeçten geçirilmiş izde, 1–10 Hz bandında, STA/LTA (kısa/uzun dönem ortalama oranı; Allen, 1978) ve AIC (Akaike bilgi ölçütü; Maeda, 1985) algoritmalarıyla okunmuştur; düşey bileşende okunan P varışı 14,46 s'dedir (kuramsal değerden farkı −5,40 s; sinyal/gürültü oranı 1.200). S varışı 29,96 s'de okunmuştur (sinyal/gürültü oranı 5,1); S−P süresi 15,50 s'dir (kuramsal değeri 15,45 s; fark +0,05 s). S okuması benimsenen konuma göre kurulan pencerede arandığından bu süre bağımsız bir konum ölçüsü sayılmamıştır. P dalgasının parçacık hareketinden, kovaryans matrisinin özvektörleriyle (Jurkevics, 1988), ölçülen geri azimut 63°, benimsenen konumdan hesaplanan 43°'dir (fark 20°; ölçümün kendi saçılımı ±4,7°; doğrusallık 0,99). Fark bu çalışmanın işletimsel eşiğinin (30°) altındadır ve eşiğe uzaklığı ölçümün kendi saçılımının iki katını aşmaktadır; ölçüm benimsenen konumla çelişmemektedir. Tek istasyon ölçümü olduğundan bağımsız bir konum doğrulaması sayılmamıştır. Bağımsız konum sınaması, dış merkeze en yakın istasyonların kayıtlarında konumdan bağımsız okunan P varışlarının kuramsal varış zamanından farkıyla (P artığı) yapılmıştır. Sınama çekinceyle verilmiştir: aday istasyonların tümü, kayıtların veri merkezinden alınması için ayrılan süre içinde denenemediğinden ölçü kısmidir. Okunabilen istasyonlarda P artığının ortancası −5,40 s olarak ölçülmüştür; en büyük mutlak P artığı 5,40 s'dir. P artığı benimsenen oluş zamanına, odak derinliğine ve kullanılan tek boyutlu hız modeline de bağlıdır; bu nedenle ölçü yalnız konum hatasına bağlanmamıştır.