Port-Olry (Vanuatu) depremi — Mw 6,3 · 20.10.2026

1 Giriş

Bu çalışma, 20.10.2026 tarihinde Port-Olry (Vanuatu) yerleşiminin yaklaşık 198 km kuzeybatısında meydana gelen Mw 6,3 depremini ve onu çevreleyen sismisiteyi olay merkezli bir pencerede incelemektedir (Şekil 1). İnceleme, 104 olaylık birleşik çok kaynaklı deprem kataloğuna ve olayın Global CMT (GCMT) moment tensörü çözümüne dayanmaktadır; raporlanan her çözümleme önceden tanımlı veri yeterliliği, ölçek/geçerlilik, istatistiksel güç ve yöntemin kendi güvenilirlik beyanı ölçütlerinden geçirilmiştir. Amaç, olayın kaynak parametrelerini, dizi istatistiğini ve bölgesel bağlamını ölçülen büyüklüklerle betimlemektir.

Olay künyesi ve temel parametreler Tablo 1'de, kurum çözümleri ve benimsenen hiposantr Tablo 2'de verilmiştir.

2 Tektonik çerçeve

Çalışma kutusunda, kullanılan diri fay veri tabanında haritalanmış fay izi bulunmamaktadır; bu nedenle faya uzaklık ve fay geometrisinden türeyen hiçbir nicelik hesaplanmamıştır. Haritalarda çizilen çizgi bir levha sınırı modelidir, fay izi değildir. Kullanılan sayısal levha sınırı modelinde (Bird, 2003) dış merkeze en yakın sınır (Yeni Hebrid–Avustralya hendeği) 64 km uzaklıktadır; model sınırları, yayılı deformasyon kuşaklarında bir modelleme kabulüdür. Dış merkez, levha sınırı modelindeki Yeni Hebrid–Avustralya hendeği izine göre dalan levha (Avustralya levhası) tarafında, hendeğin 64 km önündedir; Slab2 levha yüzeyi bu noktanın altında tanımlı değildir, nokta modelin hendek yanındaki kenarının denize doğru tarafında kalır. Olay çevresindeki mekanizmaların (n = 12) rejimi normal faylanmadır ve gerilme (T) ekseni (67°) hendek izine yaklaşık diktir (fark 9°); bu düzen, dalan levhanın hendeğe yaklaşırken bükülmesiyle uyumludur. Olay sığ odaklı (h < 70 km) bir depremdir (odak derinliği 16,0 km).

Şekil 2a–2d: Koyu kadranlar P dalgasının ilk hareketinin itme, açık kadranlar çekme olduğu bölgelerdir; gerilme (T) ekseni koyu kadranların, sıkışma (P) ekseni açık kadranların ortasında yer alır (Şekil 2a). Tam tensörün çift kuvvet payı %93'tür. Nokta kaynak (çift kuvvet) yaklaşımında iki düzlem dalga alanında özdeştir; büyük depremlerde sonlu fay çözümleri ve bağımsız geometri kanıtları (artçı uzanımı, oturtulan düzlem) düzlemi kısıtlar; gerilme kararsızlığı ise gerilme alanına dayanan ayrı türden bir ölçüttür. Büyüklük–zaman serimi pencere kataloğunun zaman içindeki gelişimini betimler: 104 olay, ilk–son olay arası 1.815 gün, en büyüğü M 6,9 (Şekil 2b). Ortalama büyüklük M 4,82, ortanca M 5,0'dır (tam katalog). Serimin düşey saçılımı büyüklük çeyreklerinden okunur: kayıtların dörtte biri M 4,1 altında, dörtte biri M 5,2 üstündedir ve çeyrekler arası açıklık 1,1 büyüklük birimidir. Serimdeki en küçük olaylar tamlık eşiğinin altında kalır; bu olayların zaman içinde seyrekleşmesi yalnız gerçek bir sakinleşmeden değil, ağ duyarlılığındaki değişimden de kaynaklanabilir; bu nedenle serim, eşik üstü alt kümeyle kurulan istatistiklerin yerine geçmez. İzleyen olay bulutunun yarıçap zarfı logaritmik zamanla ölçülebilir biçimde genişlememektedir; zarfın eğimi sıfırdan ayırt edilememektedir (Şekil 2c). Derinlik histogramı, odakların derinlik kutularına nasıl dağıldığını gösterir (Şekil 2d). Derinliği bilinen 104 kaydın 96 tanesi (%92) 10 km ve daha sığ, kalanı daha derindedir (tam katalog).

Kurum ürünü USGS STREC tektonik sınıflaması (ShakeMap sürüm 2, 20.10.2026) olayın aktif kabuk bölgesinde olma olasılığını %75 olarak vermektedir.

3 Veri ve Yöntem

Katalog, olay merkezli kutuda 21.10.2021 – 29.10.2026 döneminde kaydedilmiş 104 olaydan oluşmaktadır. Sorgu penceresinin nominal sonu 18.01.2027 tarihidir ve pencere üretim anında henüz dolmamıştır; olay oranları üretim anına kadar geçen 1.834 günle (5,0 yıl) hesaplanmıştır. Kayıtların kurum dağılımı: ISC 71, USGS 21, EMSC 8, GFZ 4. Büyüklük türü dağılımı: mb 73, Mw 16, türü belirtilmemiş 12, ML 2, MS 1. Çalışma alanı 112,5 × 114,0 km (≈ 12.800 km²) boyutundadır; alan, küresel yaklaşımla hesaplanmıştır (1° boylam = 111,32·cos φ km; 1° enlem = 110,574 km; φ = kutu orta enlemi). Kutunun köşeleri 14,521°G–13,490°G ve 165,053°D–166,095°D koordinatlarındadır. Katalog kayıtlarının %68'i ISC kaynağından gelmektedir ve bu, kataloğa en çok kayıt veren kurumdur. ISC gözden geçirilmiş bülteni gerçek zamanın yaklaşık 24 ay gerisinden yayımlanmaktadır (International Seismological Centre, t.y.); buna göre pencerenin yaklaşık son 24 ayında bu kaynağın katkısı gözden geçirilmemiş kurum bildirimlerinden oluşmaktadır. Bu bölüm önceki dönemle aynı tamlıkta değildir; ona ait olay oranları ve tamlık büyüklüğü alt sınır olarak okunmalıdır. Bu rapor, olaydan 9,4 gün sonra hazırlanmıştır; olay sonrası katalog verisi bu süreyle sınırlıdır. Katalog sorgusu 29.10.2026 tarihinde çalıştırılmıştır; sonraki güncellemeler sayıları değiştirebilir.

Şekil 3a–3d: A–A′ kesiti, çalışma kutusundaki olayların ana eksen boyunca 119,5 km'lik (%95) yayılımını göstermektedir; kesitteki odakların derinlik bandı (%2,5–97,5) 0,0–28,1 km'dir (tam katalog ortancası 10,0 km; Şekil 3a). Derinlik ekseni katalog derinliklerine dayanır; derinlik geometrisi sabit derinlikli kayıtların payıyla birlikte okunmalıdır. Bulutun uzama oranı (uzun kenarının kısa kenarına oranı) 1,496, çalışma kutusunun en-boy oranı 1,013'tür; bulutun uzama oranı kadrajınkini belirgin biçimde aşmadığından (iki oranın oranı 1,48) ölçülen uzama büyük ölçüde kadrajın geometrisidir ve yapısal bir uzama iddiası kurulmamıştır (Şekil 3b). Dik kesitteki dağınıklık, gerçek zon kalınlığı ile konum hatasının toplamıdır ve ikisi bu veriyle ayrıştırılamaz. Düşey yayılımın uzun yatay kenara oranı 0,24'tür; yatay yayılım düşey yayılımı aşmaktadır (Şekil 3c). Bloktaki yoğunlaşmalar, etkinliğin tek bir düzlem üzerinde mi yoksa birden çok parça üzerinde mi geliştiğini görsel olarak ayırt etmeye yarar; kesitlerdeki iki boyutlu izdüşümde üst üste düşen kümeler burada ayrışabilir. Dış merkez koordinatlarının zaman serisi, harita gösteriminde üst üste düşen olayları zaman ekseninde ayırır (Şekil 3d). Kuzey–güney ve doğu–batı bileşenleri kutu merkezine göre kilometre cinsinden aynı ölçekte verilmiş, eğilim doğrularının eğimi m/gün cinsinden yazılmıştır. Kesikli düşey çizgi çalışma olayının, noktalı düşey çizgi pencerenin en büyük olayının anını işaretler. Bu pencerede bileşen bazlı doğrusal eğilimlerin hiçbiri %95 düzeyinde anlamlı değildir (|r| ≤ 0,18); bu nedenle dış merkez göçü ya da göç yönünde bir değişim raporlanmamıştır. Çalışma kutusu yayılımının geometrik ölçüleri Tablo 3'te, derinlik dağılımının ölçüleri Tablo A1'de verilmiştir.

Birleşik katalog okunurken veri tabanı değiştirilmeden iki onarım uygulanmıştır: aynı kurumun birbirinden 60 s'den uzak iki ayrı olay kimliğini taşıdığı hâlde birleştirmede tek kayda indirgenmiş satırlar ayrı olaylara bölünmüştür (1 olay); temsilci raporu büyüklüksüz olduğu için büyüklüğü boş kalan kayıtların büyüklüğü aynı olayın öbür kurum raporlarından alınmıştır (1 olay). Onarımlar pencereye 2 olay eklemiştir; bunların 2'si çalışma olayından sonradır ve en büyüğü 28.10.2026 02:21:45 UTC'de gerçekleşen Mw 6,0 büyüklüğündeki olaydır (EMSC raporu). Çapraz-kaynak kopyaları (1) Δt ≤ 20 s, Δkonum ≤ 59 km ve ΔM ≤ 0,5 ya da (2) Δt ≤ 5 s ve Δkonum ≤ 59 km (büyüklük ölçüsü farkı gözetmeksizin) ölçütüyle tekilleştirilmiş, 34 kayıt düşürülmüştür; çakışan kayıtlarda temsilci, kurum önceliği (genel sıra: USGS, EMSC, GFZ, AFAD, KOERI, ISC, INGV; kümede Türkiye kaydı varsa ulusal ağ önce), moment büyüklüğü tercihi ve en yüksek büyüklük değeri sırasıyla seçilmiştir. Tüm istatistikler tekilleşmiş katalog üzerinde hesaplanmıştır. Çalışma olayının kendisi için bu sıra uygulanmamıştır: birleşik veri tabanında olayın temsilci kaydı (ISC) veri tabanının birleştirme aşamasında seçilmiştir ve yukarıdaki tekilleştirme önceliğinden bağımsızdır; bu çalışmada olayın hiposantrı ve büyüklüğü için otorite kurumun (USGS) çözümü benimsenmiştir (iki dış merkez arasındaki fark 3,1 km). Kendi hizmet bölgesi dışında kalan bölgesel ağların tek kaynaklı kayıtları (uzak ağ kayıtları; M ≥ 2,0) ayrı bir kuralla ele alınmıştır: en az iki kurumun bildirdiği bir olayla (kurum sayısı olayın katalogdaki bütün satırlarından sayılır) Δt ≤ 35 s, Δkonum ≤ 300 km ve büyüklük farkı −0,5 ile +1,5 arasında eşleşen 5 kayıt o olayın kopyası sayılmıştır. Eşi bu ölçütlerle katalogda bulunamayan 3 uzak ağ kaydı aynı ölçütle USGS ComCat olay hizmetinde de aranmış; gözden geçirilmiş bir USGS çözümüyle eşleştiği için katalogda bu USGS çözümüyle tutulmuştur (USGS ComCat, U.S. Geological Survey, 2017; gözden geçirilmiş çözüm; sorgu tarihi 29.10.2026). Böylece sorgudan dönen 143 kayıttan 39'u ayıklanmış ve çözümleme 104 olayla yapılmıştır. Bu çalışmada benimsenen büyüklük, hiposantrı veren kurumun (USGS) kendi büyüklüğüdür: Mww 6,3 (moment büyüklüğü sınıfı). Öteki kurumların bildirdiği büyüklükler olay künyesi bölümünde karşılaştırılmıştır; farklı ölçeklerdeki değerler aynı fiziksel niceliği ölçmediğinden tek bir yayılım istatistiğinde toplanmamıştır. Katalog kaydının taşıdığı 6,4 değeri (ISC Mw) benimsenen değerden 0,1 birim yüksektir. Duyarlılık: sismik moment ve yayılan enerji büyüklüğün 1,5 katı üstel bağıntısıyla ölçeklendiğinden, 6,4 alınsaydı M₀ ve E değerleri 1,5 kat büyük çıkardı; bu çalışmadaki kaynak fiziği değerleri GCMT skaler momentine (Mw 6,28) dayanır. Moment ve enerji toplamlarında büyüklük türleri arasında ampirik dönüşüm uygulanmamıştır: moment türü büyüklük taşıyan 19 kayıt gerçek sismik momentle, öteki 85 kayıt ise katalog büyüklüğü moment büyüklüğü sayılarak hesaplanan nominal değerle toplanmıştır; nominal toplamlar bu etiketle verilmiştir.

Şekil 4: Derinliğe göre renklendirilmiş dış merkez haritası, sığ ve derin etkinliğin mekânsal olarak ayrışıp ayrışmadığını gösterir; derinliği bilinen 104 kaydın 96 tanesi 10 km ve daha sığ, 8 tanesi daha derindir (tam katalog; Şekil 4). Derinlik değerleri kurum çözümlerinden geldiği için bu okuma konum kalitesiyle sınırlıdır ve haritadaki renk, histogramdaki tepe ile birlikte okunmalıdır.

Koordinatlar WGS84 datumundadır; derinlikler deniz seviyesine göre pozitif aşağı verilmiştir ve kurum çözümlerinden olduğu gibi alınmıştır (topografyaya indirgeme yapılmamıştır). Konum kalitesi alanları — varış artığı RMS, azimut boşluğu, faz sayısı, yatay ve düşey konum belirsizliği (ERH/ERZ), en yakın istasyon uzaklığı — birleşik katalogda taşınmadığından katalog genelinde bir kalite filtresi uygulanamamıştır. Derinlik istatistikleri çözüm kalitesine bağlıdır: kayıtların %66'sının derinliği 0,1 km'ye yuvarlandığında 10,0 km'dir (69/104); bu değer, derinlik çözülemeyip sabitlendiğinde kurumun atadığı varsayılandır; aynı katalogda %26'sı tam 0,0 km'de olmak üzere ikinci bir sabit-derinlik yığını daha bulunmakta, iki yığın birlikte kayıtların %92'sini oluşturmaktadır; derinlik ortancası ve derinlik bandı bu yapay yığınların etkisi altındadır. Derinliğe dayanan ölçüler (derinlik bandı, kesit geometrisi) bu çekinceyle verilmiştir. Hiposantr bulutuna düzlem uydurması raporlanmamıştır; gerekçesi ekteki raporlanmayan çözümlemeler çizelgesindedir.

Olayın moment tensörü kurum çözümüdür (kurum ürünü: Global CMT; Ekström vd., 2012); bölgesel mekanizma popülasyonu GCMT kataloğundandır (bu depremin dizisine ait çözümler kurum ürünü: Global CMT kataloğu; geçmiş olayların çözümleri veri). Gerilme tensörü inversiyonu Michael (1984) doğrusal yöntemi ve Vavryčuk (2014) kararsızlık ölçütüyle yinelemeli çözülmüştür (μ = 0,6; 3 yineleme; belirsizlik 200 yeniden örneklemenin %2,5–97,5 aralığıyla verilmiştir, yönün kısıtlanma düzeyi ise odak mekanizması açılarına gürültü eklenerek yinelenen yeniden örneklemeyle ayrıca sınanmıştır); SHmax doğrultusu Lund ve Townend (2007) türetimiyle, rejim sınıfı Anderson (1951) çerçevesi ve Dünya Gerilme Haritası kuralıyla (Zoback, 1992) verilmiştir.

Çalışma olayının dizideki rolü büyüklük ve pencere ölçütüyle belirlenmiştir: çalışma olayından sonra kaydedilen ve büyüklüğü (bir ondalıkta) ondan küçük olmayan bir olayın uzay–zaman penceresine çalışma olayı düşüyorsa çalışma olayı dizinin en büyük olayı sayılmaz. Pencere zamanda Gardner ve Knopoff (1974) zaman penceresidir; uzayda aynı çalışmanın uzay penceresi ile Wells ve Coppersmith (1994) yeraltı kırık boyu bağıntısından hesaplanan kırık boyunun 1,5 katından büyük olanıdır. Çalışma olayı dizinin en büyük olayı değilse dizi sınıflaması uygulanmaz. Kırık boyu katsayısı literatürden alınmamıştır; bu çalışmanın işletimsel ölçütüdür.

Arka plan dönemi olarak çalışma penceresinin başlangıcından geriye uzanan ve onunla örtüşmeyen 5 yıllık pencere (22.10.2016 – 21.10.2021) aynı kutu ve eşikle ayrıca sorgulanmış (35 kayıt), pencere istatistikleri bu tabanla kıyaslanmıştır.

Şekillerdeki harita kadrajları eş-dikdörtgen (equidistant cylindrical) izdüşümündedir: standart paralel kutunun orta enlemi olan 14,01°G'dir ve harita ölçeği iki eksende eşit tutulmuştur; şekillerdeki tek ölçek çubuğu bu koşulla geçerlidir. Boylam ölçeğinin sapması kutunun kuzey ve güney kenarlarında ters işaretlidir ve en çok %0,2'dir. Altlık karoları Web Mercator karolarından üretilip aynı dikdörtgene indirgenmiştir; altlık ölçülen bir nicelik taşımaz, yalnız coğrafi bağlam verir.

Şekil 5a–5d: Arama penceresindeki zaman sınıfları (çalışma olayından önce, çalışma olayı, çalışma olayından sonra) çözümün yalnız çalışma olayına göre zamanını bildirir ve bir pencere kuralından gelir; çalışma olayından önceki bir çözümün öncü deprem olduğu anlamına gelmez (Şekil 5a). ΔCFS haritasında kırmızı alanlar alıcı düzlemlerin kırılmaya yaklaştığı, mavi alanlar uzaklaştığı kesimlerdir (Şekil 5b). Nokta sınamasının histogramı, izleyen olayları kendi hiposantrlarındaki ΔCFS değerine göre yükleme, gölge ve yansız gruplarına ayırır (Şekil 5c). Alanın makaslama ve normal gerilme bileşenleri ayrı panellerde verilmiştir (Şekil 5d). Coulomb gerilme aktarımı sonuçları Tablo 4'te, mekanizma dizisi Tablo 5'te, USGS moment tensörü çözümlerinin karşılaştırması Tablo 6'da verilmiştir.

Raporda USGS ComCat'te bu olay için yayımlanmış ShakeMap, PAGER, yer yenilmesi ve moment tensörü ürünleri kullanılmıştır (U.S. Geological Survey, 2017); her ürünün yayım tarihi ve biliniyorsa sürümü ilgili tümcede verilmiştir. Tsunami gözlemleri NOAA NDBC'nin DART derin okyanus basınç kayıtları kullanılarak derlenmiştir; ölçer kayıtlarında gelgit harmonik uyumla ayıklanmış, varış ve en büyük yükselme bu çalışmada okunmuştur. Algılama eşiği olay öncesi gürültü standart sapmasının 5 katı ile ölçer türüne bağlı alt sınırın, DART için 1 cm, büyüğüdür; algılama için en büyük sapmanın ve 5 dakikalık kayan ortanca serisinin bu eşiği aşması gerekir.

4 Olay künyesi, konum güvenilirliği ve büyüklük mutabakatı

20.10.2026 tarihinde 04:20:38 UTC'de Port-Olry (Vanuatu) yerleşiminin yaklaşık 198 km kuzeybatısında, 13,9906°G, 165,5892°D koordinatlarında (USGS çözümü), odak derinliği 16,0 km (dalga biçimi modellemesiyle belirlenmiş) olan Mw 6,3 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmiştir. Pencere kataloğunda, M ≥ 3,0 büyüklüğünde ve en az iki kurumun çözdüğü 36 olayda farklı kurum çözümleri arasındaki dış merkez farkının ortancası 15,2 km, yüzde doksanlık değeri 37,0 km olarak ölçülmüştür (aynı olaya ait çözümleri eşleştirme toleransı 59 km); bu ölçü kurumlar arası farktır, bir konum hatası kestirimi değildir ve eşleştirme toleransına koşulludur. Odak derinliği kurum çözümlerinde 10,0 ile 16,0 km arasında değişmektedir; olayın moment tensörü sentroid derinliği 12,0 km'dir (GCMT, çözülemeyen sentroid derinliğini sığ olaylarda 12 km'de sabit tutar; bu değer çözülmüş bir derinlik olmayabilir); bu değerlerin tümü sığ odak sınıfına düşer (h < 70 km). Uzak ağ çözümleri (INGV; derinlik 13,1 km · GSRAS; derinlik 10,0 km) bu karşılaştırmaya katılmamıştır. Olayın katalog kaydı USGS, INGV, GSRAS ve ISC çözümlerinin birleştirilmesiyle oluşmuştur; benimsenen hiposantr USGS çözümüdür. Moment ölçeğinde tek kurum kaydı bulunmaktadır (USGS Mww 6,3); GCMT moment büyüklüğü Mw 6,28 olarak verilmektedir. Aktarılmış çözüm (ISC Mw 6,4; GFZ çözümünün aktarımı) başka bir kurumun çözümünü yinelediğinden ayrı kurum ölçümü sayılmamıştır. Uzak ağ çözümleri (INGV Mwp 6,4; GSRAS mb 6,1) derinlik karşılaştırmasında olduğu gibi büyüklük karşılaştırmasına da katılmamıştır. Koordinat işareti ters girilmiş kopya kayıt (ayna kayıt; ISC Mw 6,4) aynı olayın kopyası olduğundan büyüklük karşılaştırmasına katılmamıştır. Konum çözümünün yayımlanmış kalite ölçüleri şunlardır: varış artığı RMS = 0,81 s, azimut boşluğu 27°, istasyon/faz sayısı 138, en yakın istasyon 738 km (çözüm durumu: gözden geçirilmiş). Çözümün %90 güven elipsinin yarı eksenleri 14,58 × 12,07 km'dir (büyük eksen azimutu 70°); derinlik belirsizliği %90 güven düzeyinde ±1,73 km'dir. Kurumun ayrıca verdiği 8,73 km'lik yatay belirsizliğin güven düzeyi belirtilmemiştir. Biçimsel belirsizlikler ve ikincil azimut boşluğu bu çalışmanın işletimsel eşikleriyle (yatay ve derinlik hatası ≤ 5/10/20 km, ikincil azimut boşluğu < 120/160/180°; yerel ağ ölçütleri bölgesel ve telesismik çözümlere uygulanmaz) sınıflandığında çözüm B notunu almaktadır (A, B ve C notları eşiklerin sırasıyla birinci, ikinci ve üçüncü değerlerine karşılık gelir). RMS tek başına konum kalitesi ölçüsü değildir. USGS geoserve yer hizmetine göre (sorgu 29.10.2026) olayın Flinn–Engdahl bölgesi Vanuatu (bölge no 186) olarak verilmektedir; USGS'in güncel köken çözümüne göre dış merkez Vanuatu'daki Port-Olry'nin yaklaşık 198 km kuzeybatısında, Sola'nın yaklaşık 212 km batısında ve Luganville'nin yaklaşık 240 km kuzeybatısında yer almaktadır; uzaklık ve yönler bu çalışmada hesaplanmıştır. USGS ComCat'te bu olay için 2 moment tensörü çözümü yayımlanmıştır (U.S. Geological Survey, 2017): Mww çözümü Mw 6,3 (merkez derinliği 11,5 km, çift kuvvet payı %97) ve Mwb çözümü Mw 6,1 (merkez derinliği 19,0 km, çift kuvvet payı %67); ComCat'in tercih ettiği çözüm Mww çözümüdür; çözümlerin moment büyüklükleri Mw 6,1–6,3 aralığında ve merkez derinlikleri 11,5–19,0 km aralığında kalır; çözümlerin en son güncellemesi 20.10.2026 tarihlidir. USGS'in köken çözümü ilk yayımından bu yana 1 kez güncellenmiştir; son çözümde ilk çözüme göre dış merkez 12,1 km kaymış ve derinlik 6,0 km artmıştır (ComCat sürüm geçmişi, sorgu 29.10.2026).

Şekil 6a–6d: İzleyen olay bulutu kovaryans elipsinin uzun ekseni boyunca uzamıştır; çalışma olayı izleyen olayların sentroidine yakın konumdadır (Şekil 6a). Elips ve sentroid ölçüleri izleyen olay bulutunun geometrisinden türetilmiş vekil niceliklerdir; dalga formlarından yapılmış bir yönlülük ölçümü değildir. Çift kuvvet payı %90'ın üzerindedir; kaynak, düzlemsel bir fay üzerindeki makaslama kırılmasıyla uyumludur (Şekil 6b). Ayrışım kaynağın türünü betimler; büyüklük, hasar ya da izleyen etkinlik hakkında bilgi taşımaz. Gerilme inversiyonu çözümü çekincelidir; değerler çekinceli çözümlemeler çizelgesindeki gerekçeyle birlikte okunmalıdır (Şekil 6c). Şekil oranı uç değerde olduğundan ara asal gerilme σ₂, σ₃'ten ayrışmamaktadır; Anderson rejim sınıfı kısıtlanamamış, SHmax yalnız yön sonucu olarak raporlanmıştır (Şekil 6d). Gürültülü yeniden örneklemede kullanılan 10° açı gürültüsü ölçülmüş değil varsayılmış bir mekanizma belirsizliğidir; tek tek çözümlerin belirsizlikleri bu çalışmanın veri kümesine alınmadığından (GCMT tensör bileşenlerinin standart hataları kullanılmamıştır) gürültülü aralık bu varsayıma bağlıdır.

Şekil 7a–7c: USGS ShakeMap model kestiriminde tepe şiddet MMI IV (4,1) olarak verilmiştir; bu sürümde sismik istasyon kaydı yoktur; alan yalnız yer hareketi bağıntılarından kurulmuştur; 1 şiddet gözleminin tamamı ShakeMap tarafından işaretlenmiştir; USGS belirsizlik derecesi -- (Şekil 7a). Şekildeki renkli zeminin (ızgaranın her 2. hücresi) en büyük değeri 7,2'dir. Hiçbir eşiği aşmayan 7 çözüm üçgenin orta bölgesinde yer almakta ve eğik/karma sınıfına girmektedir (Şekil 7c). Bölgesel mekanizma kümesindeki çözümlerin büyüklükleri Mw 4,86–7,61 aralığındadır; en büyük çözüm ters sınıfındadır. Sınıf sayımı büyüklükten bağımsız olduğundan her çözüm sayıma eşit ağırlıkla girer; sayıca baskınlık ile moment baskınlığı ayrı niceliklerdir. Dalga formu kaydının künyesi Tablo 7'de, USGS PAGER modelinin şiddet düzeylerine göre kestirdiği maruz nüfus Tablo 8'de, USGS yer yenilmesi ürününün heyelan ve sıvılaşma model kestirimleri Tablo 9'da, USGS PAGER'ın kıyas için seçtiği tarihsel depremler Tablo 10'da, DART istasyonlarında ölçülen tsunami varış zamanları ve genlikleri Tablo 11'de verilmiştir.

Model şiddet alanı, şiddet-azalım bağıntısının uzaklıkla düşen halkalarını harita üzerinde verir; dış merkez yakınında hesaplanan tepe şiddet MMI VII (model değeri 7,0) düzeyindedir (Şekil 7b). Model hesabına yerel zemin etkisi katılmamıştır; gözlenen şiddet dağılımı bu haritadan değil makrosismik verilerden okunur.

Şekil 8a ve 8b: Kayıtta en büyük tepe genlik teğetsel bileşendedir; tepe genliğin düşey bileşendeki değere oranı ışınsal bileşende 1,5, teğetsel bileşende 2,4 olarak ölçülmüştür (Şekil 8a ve 8b).

5 Kaynak fiziği: sismik moment ve enerji

Sismik moment M₀ = 3,309×10¹⁸ N·m'dir (Mw 6,28; GCMT skaler momenti). Bu büyüklükten log₁₀E = 1,5·Mw + 4,8 bağıntısıyla türetilen nominal ışınan enerji E ≈ 1,7×10¹⁴ J'dür; değer Kanamori (1977) varsayımına (E/M₀ ≈ 5×10⁻⁵) dayanır ve ölçülmüş bir ışınan enerji değildir. Ampirik ölçekleme (Wells ve Coppersmith, 1994; normal kolu) Mw 6,28 için 18,2 km yer altı kırık uzunluğu vermektedir.

Şekil 9: Çizilen 15 istasyonun 2'sinde sapma Seismo Lab algılama eşiğini aştı (Şekil 9).

6 Odak mekanizması, moment-tensör ayrışımı ve gerilme rejimi

GCMT moment tensörü çözümünün düğüm düzlemleri doğrultu/eğim/kayma açılarıyla 141°/36°/−107° (NP1) ve 341°/56°/−78° (NP2) olarak verilmektedir; kayma NP1 üzerinde sağ yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım, NP2 üzerinde sol yönlü doğrultu atım bileşenli normal atım niteliğindedir. Çözümün moment büyüklüğü Mw 6,28'dir. Mekanizma normal (eğim atımlı) faylanma sınıfındadır. Kayma, Avustralya levhasının hendeğe yaklaşırken bükülmesiyle uyumlu yatay gerilmeyi yansıtmaktadır (dalan levha içi normal faylanma). Tam moment-tensörün özdeğer ayrışımı %DC = 92,8, %CLVD = −7,1, %ISO = 0,1 vermektedir (lune koordinatları γ = 1,8°, δ = 0,1°). Yüksek çift-kuvvet oranı, düzlemsel bir fay üzerinde basit makaslama kırılmasını gösterir. Ayrışım olayın kendi GCMT çözümü (±180 s eşleşmesi) tensöründen hesaplanmıştır. Olay merkezli mekanizma popülasyonundan yinelemeli gerilme inversiyonu (olay merkezinden ±1,2°; kataloğun bütün dönemi, çözüm yılları 1977–2026; yalnız sığ odak sınıfındaki çözümler, h < 70 km; başka derinlik sınıfındaki 19 çözüm ayrıldı; n = 199; ortalama uyumsuzluk 36,6°) en büyük yatay sıkışma yönünü SHmax = 72° (%2,5–97,5 yeniden örnekleme aralığı: 65–80°) olarak vermektedir; gerilme şekil oranı R = 0,75 (0,60–0,86). SHmax değeri bir yön sonucudur: R = 0,75 değerinde ara asal gerilme σ₂, σ₃'ten ayrışmadığından Anderson rejimi bu inversiyonla kısıtlanamamıştır. Bu değerler pencere olaylarının kendisine değil, olay merkezli mekanizma popülasyonunun gerilme alanına aittir. Ortalama uyumsuzluk (36,6°), inversiyonun tek-tensör varsayımının kırıldığı 35° düzeyini aşmaktadır (heterojen gerilme alanı, karışık popülasyon ya da çözülmemiş fay düzlemi ikilemi); bu nedenle yön yalnız bir ölçüm olarak raporlanmış, üzerinden rejim ya da yüklenme çıkarımı yapılmamıştır. Bölgesel mekanizma kümesinin (çalışma kutusu her yönde 60 km genişletilerek; aynı dönem; n = 143) çözümleri Frohlich ve Apperson (1992) eşikleriyle (B dalımı > 60° doğrultu atımlı, P > 60° normal, T > 50° ters; geri kalanı eğik/karma) sınıflanmış ve Frohlich (1992) üçgeninde gösterilmiştir: 4 doğrultu atımlı, 25 normal, 107 ters ve 7 eğik/karma çözüm. Kümede en sık sınıf ters faylanmadır: 143 çözümün 107'si (%75) bu sınıftadır. Oranın %95 Wilson (1927) aralığı %62–84'tür; aralık, Gardner ve Knopoff (1974) uzay–zaman pencereleriyle ayrılan 54 bağımsız kümeye göre hesaplanmıştır. Aralığın alt sınırı (%62) bu çalışmanın baskın sınıf nitelemesi için aradığı işletimsel eşiğin (%70) altında kaldığından küme tek sınıflı olarak nitelenmemiştir. Eşik kullanmayan en dik eksen sınıflamasında sayım 5 doğrultu atımlı, 30 normal ve 108 ters çözümdür; bu sınıflama eğik/karma çözümleri de en dik eksenlerine göre üç sınıftan birine atar. Bu tip sayımı ile gerilme tensöründen türetilen Anderson rejimi ayrı ölçütlerdir: sayım tek tek mekanizmaların eksen dalımlarını sınıflar, rejim ise popülasyona ortak tek bir gerilme alanı uydurulmasından çıkar; biri diğerinin doğrulaması değildir. Çalışma olayı çevresinde ayrıca bir mekanizma arama penceresi taranmıştır: çalışma olayından 180 gün öncesi ile 30 gün sonrası arasında, 60 km yarıçapta ve Mw ≥ 4,0 eşiğinde 12 çözüm bulunmuştur; 4 çözüm çalışma olayından önceki döneme, 1 çözüm çalışma olayının kendisine, 7 çözüm olaydan sonraki döneme aittir. Arama penceresi dizinin kendisi değildir: çözümlerin 12'si, çalışma olayının katalog büyüklüğüyle (Mw 6,4) kurulan 60 km yarıçaplı Gardner–Knopoff uzay dairesi içindedir (izleyen olay dizisi 58 km yarıçapla sayılmıştır). Frohlich ve Apperson (1992) eksen dalımı sınıflarıyla dağılım 11 normal, 1 eğik/karma çözüm biçimindedir. Gerilme inversiyonuna giren olay merkezli mekanizma popülasyonunda (n = 199) aynı Frohlich ve Apperson (1992) eşikleriyle mekanizma karışımı %2 doğrultu atımlı, %13 normal, %81 ters ve %5 eğik/karma çözümden oluşmaktadır; bu popülasyon yukarıdaki bölgesel mekanizma kümesinden farklıdır.

Şekil 10: Tektonik çerçeve haritası, çalışma alanını levha sınırları (Bird, 2003) bağlamına oturtur (Şekil 10). Kadrajda erişilebilir kataloglarda haritalanmış fay izi bulunmamaktadır. Kadrajda hız vektörü çizilecek GNSS istasyonu bulunmamaktadır. Yayımlanmış odak mekanizması çözümleri Tablo A2'de verilmiştir.

7 Kırılma geometrisi ve gerçek kırık düzleminin kısıtlanması

Çalışma kutusundaki sismisitenin yatay yayılımı 119,5 × 79,9 km boyutundadır (uzun × kısa eksen); olayların %95'i 0,0–28,1 km derinlik bandındadır (%2,5–97,5 yüzdelik); kayıtların önemli bölümü sabit derinlikli olduğundan bandın tabanı sismojenik kalınlık olarak yorumlanmamıştır (sabit derinlik payı Veri ve Yöntem bölümünde verilmiştir). İzleyen olay bulutunun uzun ekseni 118° doğrultusundadır (%95 güven aralığı 101–133°); uzama oranı 1,60'tır (n = 58). İzleyen olay kümesinin yatay boyutu 68,2 × 50,2 km olarak ölçülmüştür. İzleyen olaylar çalışma olayından sonra kaydedilen daha büyük olayın etkinliğini de içerdiğinden bulut ölçüleri çalışma olayının kendi artçılarına özgülenemez ve bu çekinceyle okunmalıdır. Aynı bulutun %95 kovaryans elipsinin yarı eksenleri 50,6 ve 31,6 km'dir; yön ve uzama ölçüleri, McGuire vd.'nin (2002) telesismik ikinci moment ölçüsünün izleyen olay konumlarına uyarlanmış vekilidir. Çalışma olayı ile izleyen olayların sentroidi arasındaki ötelenme 7,7 km olarak ölçülmüştür (oran 0,15; azimut 81°); izleyen olaylar çalışma olayından sonra kaydedilen daha büyük olayın etkinliğini de içerdiğinden bu oranla kırılmanın tek ya da çift taraflılığı hükme bağlanmamıştır. İzleyen olay uzanımına en yakın düğüm düzlemi NP1 olup doğrultu farkı 23,2°'dir; izleyen olaylar çalışma olayından sonra kaydedilen daha büyük olayın etkinliğini de içerdiğinden bu yakınlık düzlem seçiminde kanıt sayılmamıştır. Gerilme alanı altındaki fay kararsızlık indeksleri I(NP1) = 0,854 ve I(NP2) = 0,210 olup aradaki fark 0,644 olarak ölçülmüştür. Bu çalışmada iki düzlemin ayırt edilmiş sayılması için benimsenen işletimsel ölçüt ΔI > 0,15 olup, bu eşik literatürden alınmamış, çalışmanın kendi kararı olarak belirlenmiştir. Ancak Wallace–Bott kayma uyumsuzluğu iki düğüm düzleminde de (NP1 178,4°, NP2 173,4°) 25° eşiğinin üstündedir: gözlenen kayma bu gerilme alanının öngördüğü kaymayla uyuşmadığından kararsızlık ölçütü bu olayda düzlem seçimine uygulanamaz ve kırık düzlemi adayı belirtilmemiştir. Çalışma olayının Gardner–Knopoff kümesi (1 çözüm) dışlanarak yinelenen inversiyonda (n = 198) I(NP1) = 0,863 ve I(NP2) = 0,225 bulunmuştur; düzlem tercihi aynı kalmaktadır. Bu çalışmanın ölçütlerini karşılayan kanıtların hiçbiri iki düğüm düzleminden birini öne çıkarmadığından hangi düzlemin kırıldığı bu veriyle ayırt edilememiştir.

8 Dizi istatistiği

Çalışma olayını izleyen 9,4 günlük dönemde, 58 km yarıçaplı Gardner–Knopoff uzay penceresi (Gardner ve Knopoff, 1974) içinde 58 izleyen olay kaydedilmiştir; bunların en büyüğü M 6,3 büyüklüğündedir; bu sayım çalışma olayından büyük olmayan kayıtları kapsar, aynı pencerede çalışma olayından büyük 1 kayıt ayrıca bulunmaktadır (en büyüğü 24.10.2026 tarihli Mw 6,9, çalışma olayından 3,9 gün sonra). Çalışma olayından önceki 72 saatte, dış merkezine 58 km uzaklık içinde M ≥ 4,8 olan 12 deprem kaydedilmiştir; bunların en büyüğü 19.10.2026 tarihli Mw 6,0 depremidir (çalışma olayından 20,5 saat önce, 13 km uzakta). Bu sayım betimleyicidir; zaman penceresi ve büyüklük eşiği (çalışma olayının büyüklüğünün 1,5 birim altı) bu çalışmanın işletimsel ölçütüdür ve etkinliğin arka plandan ayrışıp ayrışmadığı ayrıca sınanmıştır. Çalışma olayından sonra, kendisinden büyük iki deprem kaydedilmiştir: 24.10.2026 tarihli Mw 6,9 (çalışma olayından 3,9 gün sonra, dış merkezine 7,9 km uzaklıkta) ve 24.10.2026 tarihli mb 6,3 (çalışma olayından 3,9 gün sonra, dış merkezine 40 km uzaklıkta). Çalışma olayı bu depremlerin uzay–zaman penceresi içinde kaldığından bu çalışmanın ölçütüyle dizinin en büyük olayı değildir; bu sonuç olay sonrası 9,4 günlük gözleme dayanır. Dizi sınıflaması bu durumda uygulanmamıştır. 24.10.2026 tarihli mb 6,3 depremi için rol çekinceyle verilmiştir: büyüklükler farklı ölçeklerdedir ve aradaki fark ölçek farkı içinde kalmaktadır. Omori–Utsu sönüm parametreleri bu dizi için raporlanmamıştır: uydurma parametre arama sınırına dayanmış, sönüm parametreleri bu veriyle kısıtlanamamıştır; ayrıca izleyen olay sayısı (n = 19) bu çalışmanın sönüm uydurması için aradığı alt sınırın (n ≥ 20) altındadır. Uydurma, tamlık eşiğinin üzerindeki (M ≥ 5,2) 19 izleyen olay ile kurulmuştur. Çalışma olayı ile izleyen en büyük olay arasındaki büyüklük farkı ΔM = 0,0 olarak ölçülmüştür (katalog büyüklükleri M 6,3 ve M 6,3); Båth yasası (Båth, 1965) bir dizinin en büyük olayı ile en büyük artçısı arasındaki farkı tanımladığından ve çalışma olayından sonra ondan küçük olmayan bir deprem kaydedildiğinden bu fark yasayla karşılaştırılmamıştır. Aynı dizi için büyüklük–frekans (Gutenberg–Richter) bağıntısının ekstrapolasyonundan (Gutenberg ve Richter, 1944) türetilen en büyük olay kestirimi M* ≈ 6,3'tür (kestirimde kullanılan b = 1,11); bu, dizinin istatistiksel ölçek göstergesidir, gelecekteki bir olayın büyüklüğü değildir. Buradaki b, yalnız artçı alt kümesinden kestirilmiştir ve katalog b-değerinden farklı bir popülasyona aittir. Etkinlik zonunun mekânsal evrimi R(t) = R₀ + a·log₁₀(t/t₀) biçiminde modellenmiş (Tajima ve Kanamori, 1985); R₀ = −42 km, a = 32,1 km/onluk (n = 58) bulunmuştur. R₀ sıfırın altındadır: kesişim, doğrunun t₀ = 0,01 güne geri uzatılmasından gelir ve fiziksel bir başlangıç yarıçapı değildir; model yalnız gözlenen zaman aralığında betimleyicidir. Eğim pozitif olsa da, olayların dış merkeze uzaklığının zamandan bağımsız olduğunu öne süren sıfır hipotezinden ayırt edilememektedir (zaman–uzaklık permütasyonu p = 0,17). Eğimin %95 yeniden örnekleme (bootstrap) aralığı (5,6–52,8 km/onluk) sıfırı içermemektedir; ancak bu aralık sıfır hipotezine karşı bir sınama değildir: zarf kutu başına üst yüzdelikle kestirildiğinden kutulardaki olay sayısı arttıkça büyür ve zaman ile uzaklık arasında ilişki yokken de pozitif eğim verir. Karar, bu yanlılığı kendi dağılımında taşıyan permütasyon sınamasına göre verilmiştir. Ölçülebilir log-zaman genişlemesi gösterilememiştir ve deprem sonrası kayma (afterslip) ya da akışkan göçü yorumu yapılmamıştır. R(t) modeli izleyen olay bulutunun istatistiksel sınır evrimini betimler; kırığın fiziksel ilerlemesinin doğrudan ölçümü değildir. Çalışma olayından önceki 90 günlük pencerede 57,9 km yarıçapta 14 olay kayıtlıdır (pencerenin oranı 0,16 olay/gün; pencereden önceki dönemin aynı yarıçaptaki ortalama arka plan oranı 0,01 olay/gün); taban döneminin pencereye bitişik 19 adet 90 günlük kutusunun aşırı yayılımı (VMR = 0,7) hesaba katıldığında negatif binom üst-kuyruk p < 0,001 (Poisson P < 0,001, duyarlılık) ile etkinlik arka plandan istatistiksel olarak ayrışmaktadır ve retrospektif öncü kümesi adayıdır (ampirik sıra muhafızı 19 taban kutusuyla 0,05 düzeyine erişemediğinden karar negatif binom kuyruğuna dayanır; gözlenen sayım taban kutularının tümünü aşmaktadır); ters Omori üsteli q = 2,11. Öncü etiketi yalnızca ana şok gerçekleştikten sonra, geriye dönük konabilir. Büyük öncüller ana şoktan önceki 365 günlük arama aralığında, dış merkezin 57,9 km çevresinde M ≥ 6 eşiğiyle aranmış ve 1 büyük öncül bulunmuştur: 19.10.2026 M 6,10; büyüklükler birleşik katalogdan alınmıştır.

Şekil 11a–11d: Kümülatif sayım ve moment eğrileri birlikte okunur (Şekil 11a). Gözlenen pencere boyunca (1.834 gün) ortalama etkinlik oranı 0,057 olay/gün (20,7 olay/yıl) düzeyindedir; M ≥ Mc eğrisindeki dikleşmeler, tamlık eşiği üstündeki olayların kendi ortalama hızının belirgin biçimde üzerine çıkan etkinlik ataklarını işaretler. Kümülatif ışınan enerji basamakları, toplam boşalımın kaç olaya dağıldığını gösterir (Şekil 11b). Pencerede ışınan toplam enerji 2,11×10¹⁵ J'dür (nominal toplam; katalog büyüklüklerinden). Bekleme süresi serisi, ardışık olaylar arasındaki zaman farkını olay sırasına göre verir (Şekil 11c). Ortanca bekleme süresi 2,4 saat düzeyindedir (tam katalog); bu değerin onda birinden kısa 18 aralık ölçülmüştür; pencere, çalışma olayını izleyen yoğun dizi dönemini arka plan dönemiyle birlikte içerdiğinden seri durağan değildir; tek bir üstel (Poisson) bekleme dağılımıyla kıyas bu karışımda kümelenmeyi ölçmediğinden kurulmamıştır (yoğun dönemdeki kısa aralık açığı büyük olayların kodasından ve katalogdaki algılama ölü zamanından da kaynaklanabilir). Dış merkezler oluş zamanına göre renklendirilerek etkinliğin kadraj içinde nasıl dolduğu gösterilmektedir (104 olay; ilk–son olay arası 1.815 gün; Şekil 11d). Ağırlık merkezinin zaman içindeki yer değiştirmesi sismisite göçü bölümünde ölçülmüştür; bu panelde bir model oturtması yapılmamış, doğrusal/difüzif ayrımına gidilmemiştir. Pencere ile arka plan döneminin kıyası Tablo 12'de, raporlanmayan çözümlemeler ve eleme gerekçeleri Tablo A3'te, çekince düşülen çözümlemeler ve çekince gerekçeleri Tablo A4'te, çapraz-kaynak tekilleştirmede birleştirilen kayıt kümeleri ve tolerans duyarlılığı Tablo A5'te verilmiştir.

Şekil 12: Büyüklük dağılımı ve kümülatif eğri, kataloğun hangi büyüklükten itibaren tam sayıldığını görsel olarak sınar (Şekil 12). Benimsenen tamlık büyüklüğü Mc = 5,1 değerindedir (azami eğrilik ölçütü); bu eşiğin üzerinde 40 olay bulunmaktadır. Mc altındaki düşüş fiziksel bir eksiklik değil, ağ duyarlılığının sınırıdır: küçük olaylar meydana gelmiş ancak yeterli istasyonda kaydedilemedikleri için katalogda yer almamıştır. Tüm büyüklük–frekans istatistikleri yalnız Mc üstü örneklemle kurulmuştur; eşik altı veriyi katmak b değerini sistematik olarak düşürürdü. Kurumlar arası büyüklük karşılaştırması Tablo 13'te, USGS ürün çözümlerinin sürümden sürüme değişimi Tablo 14'te, tarihsel eşik üstü depremler Tablo A6'da verilmiştir.

9 Statik Coulomb gerilme aktarımı ve gözlemsel sınaması

ΔCFS alanı, yarı-sonsuz elastik ortamdaki dikdörtgen dislokasyon çözümüyle (Okada, 1992), kaynak fayla eş yönelimli alıcı düzlemde, etkin sürtünme katsayısı μ′ = 0,40 ile 16,0 km derinlikte ve 53 × 50 düğümlü ızgarada hesaplanmıştır. Gerilme aktarımı hesabının kaynak geometrisi ampirik ölçeklemeyle (Wells ve Coppersmith, 1994) kurulan, hiposantr merkezli dikdörtgenden alınmıştır (doğrultu/eğim/kayma 141°/36°/−107°; L = 18,2 km, W = 11,4 km). Bu geometri ölçülmüş bir kırık değil, bir çalışma varsayımıdır. Gözlemsel sınama olarak ΔCFS her izleyen olayın kendi hiposantrında, kaynakla eş yönelimli alıcı düzlemde hesaplanmıştır: 58 izleyen olayın 27 tanesi (%47) +0,1 bar üzerindeki yükleme alanında, 12 tanesi (%21) −0,1 bar altındaki gölge alanında, 19 tanesi iki eşik arasındaki yansız banttadır. İzleyen olaylar çalışma olayından sonra kaydedilen daha büyük olayın etkinliğini de içerdiğinden sınamanın sayımları çalışma olayının kendi artçılarına özgülenemez ve bu çekinceyle okunmalıdır. Yansız bant eşiği 0,1 bar olarak alınmıştır. Bu eşiğin karşılığı olan 0,01 MPa düzeyinin altındaki statik gerilme değişimlerinin saptanabilecek sayıda olay tetiklemeyebileceği öne sürülmüştür (Hardebeck vd., 1998). Karşılaştırma için bir boş model kurulmuştur: boş model, izleyen olayların yerleşiminin gerilme değişimi alanından bağımsız olduğu varsayımını temsil eden uzamsal karşılaştırma modelidir ve burada olay öncesi sismisitenin konumlarından oluşur. Boş modelde yükleme alanına düşen pay %22 olarak ölçülmüştür (7/32); izleyen olay payı ile boş model payı arasındaki fark 24,7 yüzde puanıdır (%95 güven aralığı 3,8 ile 41,3 arası; iki bağımsız oranın farkı için Wilson skor aralıklarını birleştiren Newcombe, 1998 yöntemi). Aralık sıfırı içermediğinden izleyen olayların yükleme alanındaki payı boş modelin üzerindedir. Sınama çekinceyle verilmiştir: 58 izleyen olaydan 5'i serbest derinliklidir; öteki 53 izleyen olay kurum varsayılanı (sabit) derinlikte olduğundan bu olaylarda sınamanın derinlik girdisi ölçüm değildir. Yalnız serbest derinlikli izleyen olaylarla sayım 2 yükleme, 2 gölge ve 1 yansız bant biçimindedir. İzleyen olay konum belirsizliği bu sayımlara yayılmamıştır; işletimsel bir konum senaryosunda (yatay 2 km, derinlik 3 km standart sapma) izleyen olayların %66 kadarının sınıfı değişmektedir. Senaryonun yatay sapması pencerede ölçülen kurumlar arası dış merkez farkının ortancasından (15,2 km) küçük olduğundan bu pay alt sınır olarak okunmalıdır; daha geniş bir senaryoda (yatay 5 km, derinlik 5 km standart sapma; sabit derinlikli kayıtlarda derinlik 2–25 km arasında düzgün dağılımlı) bu pay %88 düzeyine çıkmaktadır. Sınıflar katalog hiposantrlarına göredir ve alan tetiklenme kanıtı olarak değil, gerilme aktarımının yön ve mertebe betimlemesi olarak okunmalıdır. En uygun yönelimli alıcı düzlemlerle yapılan sayım bir bölgesel gerilme alanı varsayımı gerektirir: SHmax doğrultusu 155° ve normal rejim çalışma olayının kendi mekanizmasından, gerilme şekil oranı 0,5 varsayılan değer olarak, diferansiyel gerilme 100 bar olarak alınmıştır. Bu bölgesel alan varsayımıyla (SHmax 155°; şekil oranı 0,5; 100 bar) sayım 23 yükleme, 16 gölge ve 19 yansız bant biçimindedir; diferansiyel gerilme 10 bar alındığında 26 yükleme, 15 gölge ve 17 yansız bant elde edilir (iki sayım arasında sınıfı değişen olay sayısı 3). Varsayılan bölgesel alan, olay merkezli mekanizma popülasyonunun gerilme inversiyonundan çalışma olayının Gardner–Knopoff kümesi (1 çözüm) dışlanarak (n = 198) elde edilen alandan (SHmax = 72°, şekil oranı 0,75) farklıdır; birincil sayımda bu çalışmanın kuralı gereği çalışma olayının kendi mekanizmasından türetilen alan kullanılmış, inversiyon alanı duyarlılık olarak ayrıca sınanmıştır: aynı diferansiyel gerilmeyle inversiyon alanı 16 yükleme, 26 gölge ve 16 yansız bant vermektedir (sınıfı değişen olay sayısı 37). Sayım varsayılan gerilme büyüklüğüne ve gerilme alanının seçimine bu ölçüde bağlı olduğundan yorumlanmamıştır. Sayımların kaynak derinliği seçimine duyarlılığı da ölçülmüştür: kaynak dikdörtgeni GCMT moment tensörü sentroid derinliğine (12,0 km) ortalandığında izleyen olayların 15 tanesi yükleme, 22 tanesi gölge alanına, 17 tanesi yansız banda düşmektedir (benimsenen 16,0 km merkez derinliğinde 27, 12 ve 19); kaynak üstünde kaldığı için sayım dışı tutulan izleyen olay sayısı 0 yerine 4 olur. Bu karşılaştırma bu çalışmanın işletimsel duyarlılık sınamasıdır; iki derinlik arasındaki fark, sayımların kaynak geometrisi varsayımına ne ölçüde bağlı olduğunu gösterir. Sonlu kaynak dikdörtgeni 141°/36°/−107° geometrisinde kurulmuştur (NP1; seçim ölçütü: uygulanamadı — yakında haritalanmış fay izi yok). Alıcı düzlem kaynakla eş yönelimlidir; bu, gerilme değişimini kaynak fayın kendi geometrisi üzerinde okumak demektir ve başka yönelimli bir alıcı düzlem için lob–gölge deseni farklı çıkar. Alanın büyük bölümü küçük genliklidir: ızgaranın yalnız %33 kadarında |ΔCFS|, bu çalışmada yansız bant eşiği olarak alınan 0,1 bar'ı aşmaktadır. Düğüm değerlerinin ortancası −0,0071 bar, %5–95 aralığı −1,9 ile 0,23 bar arası, %1–99 aralığı −8,8 ile 1,6 bar arası olarak hesaplanmıştır. Dislokasyon çözümünde gerilme kaynak dikdörtgeninin kenarlarında ıraksadığından alanın uç değerleri ızgara aralığına bağlıdır ve raporlanmamıştır. Alan iki bileşenine ayrılarak da incelenmiştir: makaslama gerilmesi değişimi Δτ ve fay düzlemine dik normal gerilme değişimi Δσₙ (ΔCFS = Δτ + μ′·Δσₙ). İki panel aynı kadraj ve aynı kaynak geometrisiyle çizildiğinden, birleşik alandaki desenin hangi bileşenden doğduğu doğrudan okunabilir.

10 Bölgesel sismisite ve tarihsel bağlam

Tarihsel eşik üstü kayıtlar, çalışma olayından önceki dönem için iki halkalı bir ölçütle derlenmiştir: 150 km yarıçapta M ≥ 6,0 (92 kayıt) ve 60 km yakın kuşakta ayrıca 5,0 ≤ M < 6,0 (14 kayıt); toplam 106 kayıt. Yakın kuşaktaki M ≥ 5,0 kayıtların sayısı 17'dir; bunların 3'ü M ≥ 6,0 büyüklüğündedir ve ilk ölçütte sayılmıştır. Sayımlar derlemenin tamamından verilmiştir; aşağıda anılan kayıtlar derlemenin büyüklüğe göre ilk 100 kaydından seçilmiştir. Derlemedeki en büyük olay 2009 yılında, dış merkeze 134 km uzaklıkta gerçekleşen M 7,6 depremidir. Derlemenin öteki büyük kayıtları şunlardır: 2009 M 7,4 (134 km); 1912 mB 7,3 (135 km); 1973 M 7,3 (114 km); 1910 M 7,2 (98 km). Derlemenin dış merkeze 20 km'den yakın tek kaydı 25.01.1961 tarihli M 5,9 depremidir (19 km). Gardner–Knopoff uzay–zaman pencereleriyle ayrıştırılmış bağımsız M ≥ 6,3 olaylar 100 km yarıçaplı alanda çalışma olayından önce 6 kez gözlenmiştir (127 yıllık gözlem süresi). Ayrıştırma öncesinde aynı alanda çalışma olayından önce eşik üstü 7 kayıt bulunmaktadır; bunların 6'sı bağımsız olaydır. Bağımsız olayların gözlenen ortalama yinelenme aralığı T = 21 yıldır (%95 güven aralığı 9,7–58 yıl; kesin Poisson sınırları: Garwood, 1936). Kataloğun bu büyüklükteki tamlık başlangıcı saptanamadığından gözlem süresi kataloğun başından (1900) sayılmış ve katalog bu süre boyunca M ≥ 6,3 için tam varsayılmıştır; varsayım sınanamadığından değer, eksik erken dönem kayıtları ölçüsünde yanlı olabilir.

NOAA NDBC'nin DART kayıtlarında tsunami 2 istasyonda bu çalışmanın algılama ölçütüyle algılanmıştır; dış merkeze en yakın istasyonlarda varış ve en büyük yükselme şöyledir: 46411'de (9.140 km) varış 729,4 dakika sonra, en büyük yükselme 0,8 cm; 46416'da (9.194 km) varış 789,4 dakika sonra, en büyük yükselme 0,6 cm. 52402, 52405, 21420, 21418, 21415, 46413, 46408, 46402, 46403, 46414, 46409, 46415, 46407, 46410, 46404 ve 46419 numaralı DART istasyonlarında veri yetersizliği nedeniyle ölçüm yapılamamıştır; bu sonuçlar o istasyonlarda tsunami bulunmadığı anlamına gelmez.

11 Sismisite göçü ve dönem bölütlemesi

Sismisitenin ağırlık merkezi, zaman sırasına göre ilk %10 ve son %10 olay (her dilimde 10 olay) arasında 22,5 km yer değiştirmiştir (azimut 293°; iki dilimin ortalama zamanları arasında 1.550,9 gün; ortalama 15 m/gün). Bu ölçü iki ortalamanın farkıdır; bir göç modeli uydurması değildir. Duyarlılık olarak dış merkez koordinatlarının zamana göre doğrusal eğilimi 309° yönünü vermektedir; iki kestiricinin yönleri arasındaki fark 16°'dir (ağırlık merkezi farkı pencerenin iki ucunu, regresyon bütün pencereyi tartar). Eğilimin anlamlılığı, kümelenmeye karşı etkin örneklem büyüklüğüyle (n_etkin; Gardner–Knopoff bağımsız küme sayısı ile birinci dereceden öz bağlanım ve öz ilişki düzeltmelerinin en küçüğü) ve Fisher z dönüşümüyle sınanmıştır: kuzey–güney bileşeninde r = 0,16, n_etkin = 35 ile |z| = 0,9; doğu–batı bileşeninde r = −0,18, n_etkin = 35 ile |z| = 1,0. |z| değerleri 1,96 eşiğinin altında kaldığından eğilim istatistiksel olarak sıfırdan ayırt edilememektedir. Dönem yapısını belirlemek için katalog, parçalı sabit oranlı bir Poisson süreci olarak modellenmiş ve değişim noktası başına BIC (Bayesçi bilgi ölçütü) cezasıyla bölütlenmiştir. 104 olayın kümülatif eğrisinde bölütleme 5 bölüt vermiştir; bölütlerin süresi ve olay oranı zaman sırasıyla şöyledir: 1.806 gün, 0,018 olay/gün (6,5 olay/yıl); 0,1 gün, 75,6 olay/gün; 4,7 gün, 4,2 olay/gün; 0,3 gün, 74,1 olay/gün; 3,8 gün, 6,1 olay/gün. Pencerenin toplam sismik momenti 4,20×10¹⁹ N·m'dir (nominal: moment türü olmayan büyüklükler moment büyüklüğü sayılarak; GCMT çözümü bulunan öbür 12 olay toplama GCMT skaler momentiyle girmiştir; ölçülmüş bir moment toplamı değildir); çalışma olayının bu toplamdaki payı %8'dir. Moment bütçesinin üst kanalında (en büyük katalog büyüklüğünün 1,0 birim altına kadar: M ≥ 6,0) 3 olay toplam nominal momentin %76 kadarını, kalan 101 olay %24 kadarını taşımaktadır. Harita altlığı, GMRT çok-ışınlı deniz tabanı derlemesi ile terrarium kara yükseltisinin harmanlandığı birleşik yükseklik alanıdır (Ryan vd., 2009).

12 Yer hareketi, makrosismik şiddet ve mühendislik kıyası

USGS ShakeMap'in (sürüm 2; otomatik ürün; 20.10.2026) model kestirimine göre tepe şiddet MMI 4,1, en büyük yer ivmesi (PGA) 0,0210 g ve en büyük yer hızı (PGV) 2,47 cm/s olarak hesaplanmıştır (Wald ve Worden, 2020); bu sürümde sismik istasyon kaydı yoktur; alan yalnız yer hareketi bağıntılarından kurulmuştur; 1 şiddet gözleminin tamamı ShakeMap tarafından işaretlenmiştir. Haritada AbrahamsonEtAl2014, BooreEtAl2014, CampbellBozorgnia2014 ve ChiouYoungs2014 yer hareketi bağıntıları (ShakeMap yapılandırma adları) kullanılmıştır; yer hareketi–şiddet dönüşümü için Worden vd. (2012) bağıntısı uygulanmıştır; ShakeMap'in kendi belirsizlik derecesi -- olarak verilmiştir. USGS PAGER (sürüm 2; otomatik sürüm, yayın işareti kapalı; 20.10.2026) model kestirimine göre kestirilen en yüksek şiddet düzeyi MMI IV olup bu düzeye maruz nüfus yaklaşık 3.524 kişidir; can kaybı uyarı düzeyi yeşil (ölüm sayısının en az 1.000 kişi olma olasılığı %1’den az) ve ekonomik kayıp uyarı düzeyi yeşil (kaybın en az 1 milyar ABD doları olma olasılığı %1’den az). PAGER değerleri USGS modeli kestirimidir (can kaybı modeli: Jaiswal ve Wald, 2010; ekonomik kayıp modeli: Jaiswal ve Wald, 2013); sayım ya da gözlenmiş kayıp değildir. USGS PAGER'ın model kestirimine dayanan uyarı yorumu (U.S. Geological Survey, 2017; sürüm 2; otomatik sürüm, yayın işareti kapalı; 20.10.2026; özgün dilde): “Green alert for shaking-related fatalities and economic losses. There is a low likelihood of casualties and damage.” USGS PAGER'ın yapı stoku yorumu (özgün dilde): “Overall, the population in this region resides in structures that are highly vulnerable to earthquake shaking, though some resistant structures exist. The predominant vulnerable building types are unknown/miscellaneous types and wood construction.” USGS PAGER'ın tarihsel kıyas yorumu (özgün dilde): “A magnitude 7.4 earthquake 395 km ne of this event struck UK on November 26, 1999 (UTC), with estimated population exposures of 32,000 at intensity VII and 5,000 at intensity VIII, resulting in a reported 10 fatalities.” USGS yer yenilmesi ürününe (ground failure; sürüm 1; 20.10.2026) göre heyelan modeli (Nowicki Jessee vd., 2018) yeşil uyarı düzeyinde olasılık ağırlıklı heyelan alanını yaklaşık 0 km² ve olasılık ağırlıklı maruz nüfusu yaklaşık 0 kişi olarak, sıvılaşma modeli (Zhu vd., 2017) yeşil uyarı düzeyinde olasılık ağırlıklı sıvılaşma alanını yaklaşık 0 km² ve olasılık ağırlıklı maruz nüfusu yaklaşık 0 kişi olarak kestirmektedir. Yer yenilmesi değerleri USGS modeli kestirimidir; gözlenmiş heyelan ya da sıvılaşma envanteri değildir.

Şiddet-azalım bağıntısıyla (Allen vd., 2012) modellenen alan, dış merkez yakınında MMI VII düzeyinde tepe şiddet vermektedir (hesap odak derinliği 16,0 km); MMI IV eşiği dış merkezden yaklaşık 166 km uzaklığa kadar aşılmaktadır. Modelde yerel zemin etkisi ayrıca hesaba katılmamıştır.

13 Dalga formu kaydı

Olayın dalga formu G.SANVU istasyonunda kaydedilmiştir (dış merkez uzaklığı 237,4 km, geri azimut 313°; algılayıcı: hızölçer) ve 3 bileşen (Z, R, T) 20 Hz örnekleme sıklığıyla incelenmiştir. Kayıt EarthScope (IRIS) veri merkezinin FDSN dataselect servisinden alınmıştır. Veri merkezinden istenen pencere oluş anından 60 s önce başlayıp 600 s sonra bitmektedir; süzgecin kenar etkisini taşıyan uçlar atıldığından (her iki uçtan 33 s) çözümlenen kayıt oluş anından 28 s önce başlar ve 595 s sürer. Kayıtlara Butterworth bant geçiren, sıfır fazlı (ileri–geri) süzgeç uygulanmıştır (0,025–8,0 Hz, mertebe 2, ileri–geri geçişle etkin mertebe 4); sıfır fazlı geçiş faz gecikmesi üretmez, ancak nedensel olmadığından keskin varışların önünde düşük genlikli yapay salınım oluşturabilir. Işınsal (R) ve teğetsel (T) bileşenler, yatay kanalların geri azimut açısıyla döndürülmesinden elde edilmiştir; kanal yönelimi istasyon üstverisinden alınmıştır. Cihaz yanıtı giderilmiştir (kutup–sıfır aktarım işleviyle); genlikler cm/s biriminde verilmiştir. Kuramsal P ve S varışları oluş anından 35,11 s ve 62,17 s sonradır (iasp91 hız modeli; Kennett ve Engdahl, 1991).