CSB Mart'ın ilk haftasinda "Eurocode 7 (TS EN 1997) Türkiye Ulusal Ek Guncellemesi 2027" paketini yayinladi. 1.840 sayfalık dokuman, 2014 versiyonundan beri bekleyen toplu revizyon. Geoteknik tasarım yapan herkes icin onemli bir gelisme, burada tartismak istedim.

Ana degisiklikler: (1) Tasarim yaklasim 2 (DA2) artik birincil yontem, eski versiyonda DA1 ve DA2 esit secim hakki vardi - bu Eurocode revizyonuna paralel adim; (2) Kismı guvenlik faktorleri zemin parametreleri icin guncellenmis (efektif kohezyon icin γc 1.25'ten 1.30'a, içsel surtunme acisi icin γφ 1.25'ten 1.30'a); (3) Sıvılasma analizi icin Idriss-Boulanger 2014 metodu birincil olarak kabul edilmis (eski Seed-Idriss 1971 ek olarak kalmis); (4) Iksa sistemleri icin yeni Bolum 9 eklenmis - kapsamli, yaklasik 200 sayfa.

Paketle birlikte uyum gecis suresi 12 ay verilmis. Mart 2028'den itibaren yeni projeler bu standartla yapilmak zorunda. Sizin gozlemleriniz nedir, paket nasıl, hangi noktalar tartısmali?

Selim bey, paketi son 3 haftadir inceliyorum, akademik degerlendirmem genel olarak olumlu, ama birkac kritik nokta var:

1) DA2'nin birincil olmasi Avrupa egilimi ile tutarli, Almanya ve Hollanda zaten DA2 kullanıyor. Türkiye'nin de bu yone gecmesi uluslararasi karsilastırma ve isbirligi acisindan iyi. Ama DA2 yuk faktorlerine agirlikli model, zemin parametrelerine değil. Türkiye'nin değisken zemin profili icin DA1 (zemin parametre agirlikli) bazı durumlarda daha guvenli sonuc verebilir. Zorunlu birincil yapmak yerine "tasarım sorumlusunun seçimi" daha esnek olabilirdi.

2) γc ve γφ'nin 1.25'ten 1.30'a cikarilmasi guvenlik margin'ini artıryor, bu olumlu. Ama maliyet etkisi - yapı temel tasarımında %3-7 maliyet artısi bekleniyor (TMMOB hesabı).

3) Idriss-Boulanger 2014 birincil yapilmasi cok dogru bir karar. Bu konuda akademinin uzun yıllar bastırdığı bir guncelleme.

4) Yeni Bolum 9 (iksa) - Iksa firmalarinin Iksa firmalari adamların gorusunu duymak istiyorum.

Ezgi hanım, Bolum 9 hakkında firma içinde 2 haftalık inceleme yaptık. Genel degerlendirmem: kapsam çok kuvvetli, ama bazı pratik noktalarda tartısmaya açık.

Olumlu yanlar: ankraj sistemleri, zırh kazıkları, palplans, jet grout iksa, soldier pile (bored pile + lagging) iksa - hepsinin tasarım metodolojileri detayli verilmis. 2014 versiyonunda iksa konusu Bolum 7 icinde 14 sayfaya sıkışmıştı, simdi 200 sayfalık ayrı bolum cok daha aciklayici.

Tartısmali yanlar: (a) Ankraj on-germe degerleri için verilen kismı guvenlik katsayilarinin bazıları cok muhafazakar, ozellikle ızgara çelik kablolu ankrajlarda - sahada uyguladığımız degerlerden %15-20 daha tutucu. Bu maliyet artisi getirir. (b) Soldier pile iksa icin verilen pile spacing/diameter oran sınırı (3D max) cok kati - 3.5D'ye kadar mantikli durumlar olusabilir, esneklik yok. (c) Jet grout sutunlu iksa icin tanim cok dar, konsolide grout sutunu (CGS) varyasyonları kapsam disi gibi.

Bu konularda CSB'ye geri besleme gondereceğiz, baska iksa firmasi varsa ortak goruse bulusalım.

Selim bey, Ezgi hanım, Iksa - paketi ben de inceledim, birkac genel goz acisi:

1) DA2 birincil olmasi konusunda Ezgi ile bazi konularda hemfikirim, ama uluslararasi entegrasyon onemli. Türkiye Avrupa'dan ayrı bir yontem secmek yerine birlesik standartla calismali. Tek itirazım, gecis suresi 12 ay yeterli mi - sektorun buyuk cogunlugu DA1 ile alıskın, DA2'ye yetisme egitim ihtiyaci var. 18-24 ay gecis daha gerçekci olur.

2) Idriss-Boulanger 2014'un birincil olmasi cok onemli, ben 10 yıldır bu egilimi savunuyordum. Sıvılasma riski Türkiye icin cok kritik (KAF ve DAFZ ustunde alluvyon yatak), guncel metodolojinin standartta yer almasi degerli.

3) Iksa Bolum 9'a IksaKurucu'nun gorusu kıymetli. Ben de bu konuda yorum yapmak isterim ama detayina bakamadım, vakit ayirmam gerekiyor.

Genel olarak paket 2014'ten cok ileride, sektor için olumlu adim. Pratik uygulamada gecis sancıları olacak ama uzun vadede iyi.

Yapı denetim cephesinden onemli bir not: yeni paket denetim surecini etkileyecek. (1) Tasarım dokumanlarinda DA2 yontem kullanildigi acık beyan zorunlu olmali; (2) Sıvılasma analizi raporlarinda Idriss-Boulanger metodolojisi referansi sart kosulacak; (3) Iksa projelerinde Bolum 9'a uyum check listesi denetciye sunulacak.

CSB denetciler için 2027 sonbahar - 2028 ilkbahar arasinda eğitim programı planlamali, aksi durumda 12 aylık geçis suresi yeterli olmaz.

1840 sayfa. Bunu okuyacak vaktimiz var mi? Paket guzel olabilir ama sahada kac muhendis bunu detayli okur, baska soru.

Sarkayasinegi'nin sorusu yerinde, ama paketin tum sayfalarini her muhendis okumayacak. Bolum bazinda uzmanlık var: temel tasarım - Bolum 6, sıvılasma - Bolum 5, iksa - Bolum 9, kazi - Bolum 7. Her muhendis kendi alanini okur. CSB'nin "rol bazli ozet kılavuz" yayınlaması gerekir, 1840 sayfayi 60-100 sayfaya indiren her uzmanlık icin pratik kılavuz.

Eski paketlerde de aynı sorun yasanmıştı, simdi de aynı çozum gerekli. Aksi takdirde sahada uygulama eksik olur.

Izmir cephesinden Bayrakli ozelinde bir not: yeni paket sıvılasma analizi metodolojisini guncelledigi icin, Bayrakli'da 2020 sonrasi yapilmis sıvılasma calismalarinin yenilenmesi gerekecek mi - bu konu net degil. Eski raporlar gecerli mi yoksa Idriss-Boulanger 2014 ile yeniden mi hesaplanmali? CSB cıkış yapmali bu konuda.

Paket icindeki gecis kuralları bolumu sınırlı, bu mevcut projeler için bosluk yaratıyor.

Akademik tarafindan ozellikle dikkat cektigim: paketin Bolum 5 (sıvılasma) icine Robertson 2009 CPT-tabanli sıvılasma metodu da alinmis ek metod olarak. Bu cok onemli, cunku CPT veri agirlikli sıvılasma analizi son 10 yilin uluslararasi standardina geliyor, Türkiye'de henuz az kullaniliyordu standart eksigi nedeniyle. Simdi standartta yer alıyor, sahada uygulama artacak.

CPT sondaj %39 buyume orani ile birleştirince - geoteknik sektorde CPT'nin yıldız yıllar olacak yakın gelecekte.

KTU'dan bir not: Bolum 8 (kaya muhendisligi) son 13 yıldır kayda deger guncelleme almamıştı, simdi paket icinde GSI metodoloji guncellemeleri (Hoek-Brown 2018), Q-system 2020 revizyonu, RMR89 yerine RMR2014 kullanim olanaki - hepsi standartlasıyor. Bu KTU'da kaya muhendisligi ders programlarini guncellememizi gerektirecek, calismamiza basladık.

Ozellikle tunel projelerinde (Cankaya M5 gibi) yeni RMR2014 kullanım pratik degisikligi getirecek - bizim ders kitabımıza koymak uzere ornek hesap setleri hazirliyoruz.

Antalya bolgesinden marin geoteknik perspektifi: paket marin geoteknik bolumunde (yeni Bolum 11) uluslararasi standartlara uyum saglıyor. ISO 19901-8 (offshore) referans alinmis, marin CPT, marin sondaj, sukuntulu durum analizleri (cyclic loading) hepsi kapsam icine alinmis.

Bu kucuk gibi gorunen ama bolgemiz icin kritik - liman, marina, offshore wind farm projeleri bizim bolgede arttıkca standart eksigi sorun olusturuyordu, simdi düzeliyor. Cok memnunuz.

Ben muhendis degilim ama bir vatandas olarak okurken bir soru: yeni paket evet eskisinden iyi, ama sahada uygulanmasi nasıl saglanir? Geçmis paketlerin de daha az okunduğu sahada gozlemledim. CSB ve TMMOB egitim+denetim ikilisini gucçlendirmeli.

Ozgur bey hakli, paketin gucu sahaya yansimasiyla olculur. Saha denetimi sıkı tutmak ve egitim programlari yaymak sart. CSB son yıllarda dijital denetim yatırımları yaptı, bu paket tarafindan da güclendirilmeli.

Tartismayi ozetleyeyim:

1) Paket teknik olarak 2014'ten cok ileride - DA2 birincil, γc/γφ 1.30, Idriss-Boulanger 2014, Robertson 2009 CPT-sıvılasma, Bolum 9 iksa, Bolum 11 marin, Bolum 8 kaya muhendisligi guncellemeleri. 2) Tartısmali noktalar: DA2 zorunlu birincil mı yoksa secim mi (Ezgi); ankraj kismi guvenlik faktorleri muhafazakar (Iksa); pile spacing kati (Iksa); jet grout tanim dar (Iksa). 3) Gecis suresi 12 ay yetersiz - 18-24 ay onerisi (Mehmet abi). 4) Mevcut projelerin yeniden hesap gerekligi belirsiz (Deniz). 5) "Rol bazli ozet kılavuz" yayını sart (Suat). 6) Egitim ve dijital denetim güçlendirilmeli (Cagri, Ozgur). 7) Sektorde CPT yıldız yıllar - paketle ortaklasa hızlanacak (Begum).

CSB'ye iletisim icin TMMOB IMO bir toplu rapor hazirlasa, foruma katki saglayanlar tarafindan imzalansa - bu bir on adim olabilir. Ne dersiniz?

Selim bey, ben TMMOB IMO Istanbul subesi geoteknik komisyonunda gorevliyim, bu oneriyi komisyona Nisan toplantisinda goturecegim. Foruma katki saglayan Ezgi hanım, Mehmet abi, Cagri bey, Suat abi, Deniz hanım, Begum hanım, Harun bey, Bahadır bey - hepiniz katkıda bulunabilirseniz, ortak metni hazırlama ve CSB'ye iletme isini koordine ederim.

Paket icin uzun bir tartisma gunduzu oldu, herkese tesekkurler. Bu forum bu tip kollektif degerlendirmeleri saha duzeyinde mumkun kıldıgı icin gercekten degerli.

Iksa, IMO komisyonuna goturmen cok degerli. Ben de Ankara IMO subesinden destek istemek icin bu hafta basvuracagim, iki sube ortak hareket ederse CSB nezdinde agirligi artar.

Foruma katki verenlerden ortak metin imzaya acildigi an haber verecegim, herkese saglikli is dilerim.