Bornova'da bir yapı temeli icin alinan numunenin elek analizi sonuclari: #200 gecis %8.5, #4 gecis %92, #10 gecis %78, D60=0.85 mm, D30=0.32 mm, D10=0.12 mm. Ince kismin LL ve PI olcumlerinde plastisite cok dusuk, "non-plastic" (NP) olarak isaretlendi.

USCS'e gore: ince fraksiyon %5-12 araliginda (yani %8.5), bu durum cift sembol gerektiriyor. ASTM D2487 Section 11.2.4: %5-12 ince icin coarse-grained ana sinif + ince fraksiyon karakteri ile cift sembol. Coarse fraction kum baskin (#4 gecis %92, yani cakil kismi az). Cu = 0.85/0.12 = 7.08, Cc = 0.32^2/(0.85x0.12) = 0.1024/0.102 = 1.00. SW kriteri: Cu>6 VE 1

Ince NP oldugu icin ikinci sembol SM (silt) mi olmali? Yoksa "silty" demeden NP-fines diye not mu yazilmali? SP-SM mı, SW-SM mi sembol secimimi sorguluyorum.

izmir_geo_deniz yazdi:

Cc=1.00 sınir. Iyi derecelenmis sayilır mi

Deniz abla, ASTM D2487 Cc kriteri "1 <= Cc <= 3" diye yazar (eşitliği dahil). Cc=1.00 tam sınirda kabul edilir, yani SW yazabilirsin. Ama ben uygulamada %0.05 hassasiyetle Cc=0.99 cıkmis numuneyi SP yazmistim, bu kadar sınir noktada D30 olcum belirsizligini de dusunmek lazim. Hidrometre veya elek mi kullanildi D30 icin?

Ince fraksiyon NP ise ikinci sembol SM olur, ASTM D2488 "fines that are non-plastic or low-plasticity" silty kabul ediliyor. Yani SW-SM veya SP-SM tercihi Cc kararina kalmis.

Deniz abla, ASTM D2487 Section 11.3.2.2 acik: "If the soil contains 5 to 12% fines, a dual symbol is required... examples: SW-SC, SW-SM, SP-SC, SP-SM, GW-GC, etc." Yani ikinci sembol mutlaka — ya SM ya SC. NP fines = SM, plastik fines = SC. Bu noktada secim acık, SM.

Cc=1.00 sinir noktasinda standart "1 <= Cc <= 3" inclusive yazar, dolayisiyla SW kabul edilir. Ama Burak'in dedigi gibi olcum belirsizligi onemli. D30 hidrometre ile mi, elek ile mi? Hidrometre ise belirsizlik %5-10 mertebesindedir, Cc 0.9-1.1 araligindadir gercekte. Bu durumda ben SP-SM yazardim, daha guvenli karar.

D30 elek ile, 0.30 mm elek (#50) ve 0.425 mm elek (#40) gecis yuzdelerinden enterpolasyonla bulundu. Hidrometre yok cunku ince zaten %8.5 civari, hidrometre gereksiz. Elek interpolasyonu hassasiyetinde D30 ±0.03 mm civari sapabilir, yani Cc 0.85 - 1.20 araligi. Bu durumda Ezgi'nin onerisi SP-SM mantikli.

SP-SM yazin Deniz, sınır degerlerde guvenli tarafta kal. Tasarimcı icin SP ile SW farki cok kritik degil aslinda — kompaksiyon ve permeabilite davranisi benzer, ama derecelenme egrisi raporda zaten ek olarak verilir, oradan tasarimci D60/D30/D10 noktalarini gorur.

Pratik nokta: temelin oturma analizinde SP-SM ile SW-SM ayni elastisite modulu aralığina sahiptir (E'=15-30 MPa, gevsek-orta), bu yuzden sembol sınır farki nihai tasarim degerini degistirmez genelde.

Bornova'nin yarisi alluvial kum, biz 90'larda Bornova ovasinda sondajdan SP-SM cikan numuneye "ovacik kumu" derdik, hep ayni karakter. NP fines, %8-10 ince, Cu 6-8 araliginda. Belki Deniz'in numunesi de o sıradan. Bornova kumu icin tipik degerler bunlar. Yeni kusak isim koymadi mi bu zemine?

Deniz, Cu ve Cc tartismasi yaninda bir uyari: ince kismi NP olsa bile, ince fraksiyon icindeki kil mineral karakteri davranisi etkileyebilir. ASTM D4318'de NP atfetmek icin LL belirlenememeli, PL belirlenememeli. Bazi laboratuvarlarda NP "denedik olmadi" diye isaretlenir, gercekten plastisite olcumu yapilmadan. Lab teknisyenine teyit ettir.

ankara_zeminci yazdi:

gercekten plastisite olcumu yapilmadan

Suat abi, bizim labda NP isareti icin Casagrande denenir, oluk kapanmazsa veya kuruluk plastisitesi yoksa NP. Teknisyene teyit ettim, denenmis ve oluk vurus sayisi 35'i gectikten sonra bile kapanmamis, PL'de 3 mm kordon yapilamamis. Yani NP gercek.

Deniz, USCS sembolune ek olarak temel tasarimcisi icin onemli olan goreceli sıkilik (Dr) ve SPT degerleri olmali. Numuneye SPT yapildi mi? Bornova kumlari 2-3 m derinligine kadar genelde gevsek (Dr<35%, N<10), 4 m sonrasi orta (Dr 35-65%, N 10-30). Eger temel sığıysa likefaksiyon riski de degerlendirilmeli (Bornova, Izmir ana fay zonuna yakin).

Ayse, SPT degerleri var: 2 m'de N60=8, 4 m'de N60=14, 6 m'de N60=22. Yani gevsek-orta. Likefaksiyon analizi zaten ayrı ek rapor olarak hazirlandi, depremin amax=0.4g icin Bornova bolgesinde FS<1.0 cikmis 2-4 m araliginda. Bu rapor temel mudurlugune ayrı sunuldu. Burada sadece siniflama tartistik.

Likefaksiyon riski olan SP-SM kumlarinda cift sembolu rapora ozellikle koymak onemli — SM kismi (silt) drenaj direncini etkiler, ince oran ile likefaksiyon hassasiyeti arasinda Seed et al. korelasyonlari vardır (FC duzeltmesi). Tasarimcı bu bilgiyi sembol uzerinden de cekebilmeli.

SW-SM, SP-SM, Cc=1.00... kafam karisti ben kumdan kac harf cıkar bilmem, ama Bornova kumunu sevdim. Romantik geliyor.

Deniz, akademik bir kaynak: Dafalla et al. (2014) "Effects of fines content on the engineering behavior of granular soils" makalesinde NP fines orani %5-12 araliginda permeabilite ve kayma davranisinin nasil degistigi sistematik veriyle gosterilmis. SP-SM kumlarinda %10 NP fines kuru permeabiliteyi 1 order azaltabilir, drenaj tasariminda kritik bilgi.

Ozet: SP-SM (Cc sinir, guvenli tarafta SP), ince NP, ince orani %8.5, drenaj-likefaksiyon raporu ek dosyada, tasarimcı E'=15-30 MPa araliginda kompaksiyona gidecek. Murat abi'nin Bornova kumu eski adi guzel, raporu klasik degerlerle bagdastiriyorum.

Tesekkurler herkese.