Selam abiler ablalar. Marmara denizi guneyinde bir limana ait deniz tabani sondajindan geleng numuneyi inceliyorum. 12-15 m derinlikten alinmis yumusak gri-siyah kil, su muhtevasi %62, dogal birim hacim agirligi 16.4 kN/m3. Atterberg sonuclar: LL=49, PL=22, PI=27.

Sıkıntı: LL tam 50 sinirinin hemen altinda. A-hatti hesabi PI = 0.73(49-20) = 21.17, benim PI=27 a-hatti uzerinde net. Yani CL gibi gozukuyor (LL<50 oldugu icin). Ama LL ölcumumde tek-operator precision ASTM D4318'e gore tipik ±2 birim, yani gercek LL 47-51 araligina yayilabilir. 51 olursa CH'ye gecer. Ek olarak su muhtevasi LL'den fazla, IL = (w-PL)/PI = (62-22)/27 = 1.48 — likitlik indeksi 1'in uzerinde, yani sensitivite yuksek olma ihtimali kuvvetli.

Soru 1: Bu numuneyi CL mi CH mi yazayim, sinir bolgesinde ne yapilir? Soru 2: IL>1 olan kile siniflama notunda "sensitive marine clay" gibi bir uyari ekleyeyim mi?

yeni_muh_elif yazdi:

LL tam 50 sinirinin hemen altinda

Elif, ASTM D2487'de LL=50 cizgisi keskin bir ayractir, ama precision dahilinde 47-51 araliginda raporlamak yerine olculen tek degeri (49) esas alirsin. CL yazarsin, ama Casagrande chart'ta noktanin LL=50 cizgisine ne kadar yakin oldugunu bir not olarak ekleyebilirsin.

IL=1.48 noktasi cok daha onemli aslinda. Marin kokenli yumusak killerde IL>1 sıktir, Skempton & Northey (1952) "The sensitivity of clays" Geotechnique makalesinde bu tur killer "sensitive to quick" araligina girer. Sensitivite St = qu(undisturbed)/qu(remolded) > 4 ise sensitive. Senin numunede UU testi yapildi mi, sensitivite olculdu mu?

Ayse ablam, UU yapildi: undisturbed qu = 38 kPa, remolded qu = 6 kPa, St = 6.3. Yani "sensitive" araliginda, hatta "extra sensitive" sınırinda. Bu degerler raporda var ama siniflama satirinda sadece CL yazsam yeterli mi, yoksa "CL, sensitive marine clay (St=6.3)" gibi mi yazilmali?

Elif, USCS sembolu sadece bir indis siniflandirmasidir, davranisi tarif etmez. CL yazarsin, ama rapor metninde TS EN ISO 14688-2'ye gore ek tarifleme yaparsin: kivam (cu degerine gore), sensitivite, plastisite. Tasarimci icin asıl bilgi orada.

Marmara guneyi 12-15 m derinlikteki yumusak killer benim gordugum projelerin cogunda IL 1.0-1.6 araliginda, St 4-8 araliginda. Senin verin bolge profiliyle uyumlu. Liman yapisi tasariminda bu tur killerin remoulding'e karsi hassasiyeti, kazikta sürtunme kapasitesi, dolgu altinda konsolidasyon hizi onemli — siniflama satiri tek basina bunu vermez, rapor anlatim verir.

Elif, Mehmet abi'nin dedigi gibi siniflama + tarifleme ayri ayri yazilir. Benim formatim:

"USCS: CL (LL=49, PL=22, PI=27, A-hatti uzerinde, plasticity chart'ta CL/CH ayracina yakin). TS EN ISO 14688-2: yumusak (very soft, cu = qu/2 = 19 kPa), yuksek plastisiteli kil. IL=1.48, sensitive (St=6.3). Marin koken, organik icerik kontrolu icin LOI testi onerilir."

Bu format tasarimciya tam veri verir, sef de itiraz edemez cunku her satir bir standarda bagli.

Yumusak deniz dibi kili karot olarak almak ayri bir is, bozulmamis numune cikarmak baska. Sondaj suresi pistonlu tup mu, yoksa Shelby mi kullanildi? Bunlar siniflamayi degil ama remolded mukavemet olcumunu etkiler. Eger numune zaten bozulmussa, IL>1 hesabin gercegi yansitiyor olmayabilir.

KarotCu_Murat yazdi:

pistonlu tup mu, yoksa Shelby mi

Murat abi, ince cidarli Shelby kullanilmis, 76 mm capli. Sondaj logu su muhtevalari sürekli, IL profili 1.2-1.6 araliginda 12-15 m boyunca, tek bir noktada anomali yok. Yani numune kalitesi makul. Bozulmussa zaten remolded ve undisturbed birbirine yakinlasirdi, oysa benim St=6.3 net ayrim gosteriyor.

Numune kalitesini biraz daha objektif degerlendirmek icin Lunne et al. (1997) "Quality of Marine Clay Samples" yontemini onerebilirim: konsolidasyon testi yapilirsa, e0'a gore Δe/e0 oranina bakarsin, <0.04 cok iyi, 0.04-0.07 iyi, >0.14 cok kotu kalite. Liman projesi icin konsolidasyon zaten yapilacak muhtemelen, oradan numune kalitesini de teyit edersin.

Siniflandirma tarafinda Ayse'nin ve Deniz'in onerisine katiliyorum: CL + tarifleme + sensitivite notu. Tek sembol davranisi anlatmaz.

Yumusak marine kil, sensitive, IL 1.48... Elif kardes deniz dibinden cikan bu numune adeta benim pazartesi sabahim. Hassas, suya doymus, en ufak rahatsizlikta dagiliyor.

Elif, bir teknik nokta: marine killerde sıklikla yuksek tuzluluk (pore water salinity) gozukur. Bu Atterberg degerlerini etkiler — taze su ile yikanmis numune ile tuzlu su koruyan numune farkli LL verebilir. ASTM D4318 prosedurunde "yikama yapma" der genelde, ama bazi laboratuvarlar sehven yikar. Kontrol et numune nasil hazirlanmis.

Quebec Champlain killerinde Bjerrum'un klasik calismalari vardir bu konuda, leached salinity ile sensitivite arasinda ters iliski. Marmara killerinde de bolgeye gore tuzluluk degisir.

ankara_zeminci yazdi:

numune nasil hazirlanmis

Suat abi, lab teknisyenine sordum, Atterberg icin numune hava kurutmasi yapilmadan, dogal su muhtevasinda tuzlu suyu ile birlikte islenmis. Yikama yok. Yani LL=49 in-situ tuzluluk durumunu yansitiyor. Bu iyi.

Elif, akademik bir not: Bjerrum (1954, 1967) marin killerin "post-glacial uplift + freshwater leaching" ile sensitivite kazanmasi mekanizmasini kurmustu, Norveç ve Quebec'te uygulanmis. Marmara icin bu mekanizma birebir gecmez (jeolojik tarihce farkli) ama leaching benzeri sureçler holosen marin killerinde gozlenir. Sizin numune holosen mi pleistosen mi belirlenmis mi sondaj raporunda?

Begum ablam, sondaj jeolojik tarif "geç holosen marin sediman" diyor, MTA referansli. Yas yaklasik 8-10 bin yıl mertebesinde. Bjerrum mekanizmasinin bir versiyonu burada da gecerli olabilir, leaching'in ne olcude ilerlemis oldugu ayri bir konu.

Yapi denetim gozuyle: liman projesi sınıflandirmasi yetersizse rapor donerse cok zaman kaybi olur. Elif, raporu Deniz'in onerdigi formatla yaz, USCS + TS EN ISO 14688-2 + sensitivite + UU + IL hepsi acık. Kapakta "yumusak hassas marin kil, dolgu yuklemesi konsolidasyon analizi gerektirir" notu olsun. Yapi denetim boyle raporu sorunsuz gecirir.

Cagri'nin notu yerinde. Bir de rapor sonunda tasarimcı icin oneri kismi: liman dolgusu altinda PVD (prefabrik dusey dren) ile konsolidasyon hizlandirma, ya da hafif dolgu (EPS) ile yuk azaltma alternatifleri dusunulmeli. Bu sınıftaki kilde direkt agir dolgu zemin yenilmesine veya uzun konsolidasyon surelerine yol acar.

Mehmet abi, Deniz ablam, Cagri abi — rapor formati netlesti. Yarin yazip BCC ile sef'e ve teknik mudur gondereceğim. Ozet:

USCS: CL (LL=49 sınir, plasticity chart'ta gosterilecek). TS EN ISO 14688-2: yumusak yuksek plastisiteli kil. cu=19 kPa, St=6.3 (sensitive), IL=1.48. Marin koken, geç holosen, in-situ tuzlulukla isleninilmis. Liman dolgusu icin konsolidasyon analizi + PVD veya EPS alternatifi onerilir.

Tesekkurler herkese, bu konuyu cok ogretici buldum.

Iyi rapor cikar boyle. Sensitive marin kil ile calismak ozel dikkat gerektirir, gencler bu konuyu ihmal ediyor genelde. Elif gibi numara takip edenlerin cogalmasi guzel.