Bir akademik soru, ama pratik cevap arayan acidan. Doktora ogrencimle bir veri seti uzerine tartisiyoruz.

Ankara'nin guneyinden alinmis CH sinifi sature kil numune setinde UU testleri yapilmis, hucre basinci 100, 200 ve 300 kPa secilmis. Sonuclari: deviator gerilme sirasiyla 96, 102, 98 kPa. Yani Mohr daireleri neredeyse paralel — sigma_3 = 100 ve 200 arasi tek 6 kPa'lik fark. Ogrencim "yine de bir egim var, phi_u = 1.5 derece almaliyiz" diyor. Ben "bu olcum gurultusunde, phi_u = 0 yazilmali" diyorum.

Skempton 1948 phi=0 analizinde tam saturasyonda teorik beklenti deviator sigma_3'ten bagimsizdir. Pratikte ufak farklar olcum hatasi mi, yoksa anlamli sapma mi olarak yorumlanmali? Lab tekrar edilebilirligi tipik aralikta nelerdir?

Ogrenciye verecegim cevap teorik dogru olmali ama pratik makul olmali, foruma sormaya karar verdim.

Ezgi hanim, ogrencinizin tartistigi nokta klasik. Skempton ve Bishop'in 1950'lerdeki orijinal verilerinde de tam paralel daireleri gozlemlemediler — tipik olarak 5-10 kPa'lik bir egilim oldugunu raporladilar, ama bunu fiziksel phi olarak yorumlamadilar, "experimental scatter" diye gectiler. Ogrencinin phi_u = 1.5 derece dedigi sayisal olarak dogru ama fiziksel olarak anlamli degil.

TS EN ISO 17892-8 Annex C precision statement: tek operator UU cu icin tekrar edilebilirlik standart sapmasi yaklasik 5-8 kPa NC killer icin (cu < 100 kPa aralikta). Senin verinde deviator sapma 6 kPa, tam bu aralikta. Yani phi_u = 0 yazilmali, varyasyonun iceriden gurultu olarak okunmali.

MAYilmaz_Inz yazdi:

tekrar edilebilirlik standart sapmasi yaklasik 5-8 kPa

Mehmet abi precision sayilarini iyi getirdi. Sayisal olarak ek kontrol: deviator (96, 102, 98), ortalama 98.7, standart sapma 3.1 kPa. Bu 3 numune icin tek-operator scatter'in icinde rahat kalir. Eger phi_u = 1.5 derece ile c_u'yu hesaplasaniz, c_u yaklasik 46 kPa cikar. phi_u = 0 alinca ortalama cu = 49 kPa. Iki yorum arasindaki tasarim farki ihmal edilebilir.

Pratik karar: phi_u = 0, cu_ortalama = 49 kPa raporlanir, raporda "uc deviator degeri 96, 102, 98 kPa, sigma_3-bagimsiz davranis dogrulanmistir" diye not.

Iksa tasariminda phi_u = 0 ile gitmek standart, hicbir zaman 1.5 derece ufak bir egim kullanilmaz pratikte. Cunku Mohr-Coulomb cikti tasarim formullerinde phi sayisal kucuk farklar bile yanilti yapabiliyor. Skempton'in phi=0 analizinin guzelligi su: tek bir cu degeriyle bearing, slope, iksa hesaplanir, kafa karistirici phi olmadan.

Ogrencinize "akademik bir doktora makalesinde 1.5 derece anlamli bir bulgu gibi yazarsa redaktor reject eder" deyin. Bishop & Henkel 1962 kitabinin saturasyon-undrained bolumunde aynen "do not interpret small phi residuals as physical friction" diye uyarir.

Yapi denetim tarafindan basit bakis: rapora UU cu = 49 kPa, phi_u = 0 yazilirsa onayliyoruz. Phi_u = 1.5 derece yazsaniz "bu sature kilde imkansiz, duzeltin" diye iade ederiz, prosedure aykiri.

Izmir labda 2022'de iki yil boyunca tum UU sonuclarini analiz ettik, 87 NC kil numunesi. Deviator gerilme sigma_3 ile lineer regresyonu yaptik. Yaklasik %85'inde slope -2 ile +2 derece arasinda dagildi, %15'inde daha yuksek (numune saturasyon problemi). Yani egim olmasi cogunlukla scatter, anlamli phi degil. Ezgi hanim'in setini ben gorseydim aynen phi_u = 0 yazardim.

izmir_geo_deniz yazdi:

%85'inde slope -2 ile +2 derece arasinda dagildi

Deniz, 87 numune ile yaptiginiz analiz cok degerli. Bunu ogrenciyle paylasacagim. Hatta size sormak istegim, bu data setini bir kez daha sereflendirip akademik bir kisa makaleye donusturebilir miyiz? Sizin lab ile ortak yayin guzel olur, "Turk killerinde UU phi-residual istatistikleri" tarzi bir baslik.

Memnuniyetle. Lab patronum ile konusup donerim. Ozelden detaylari halledelim.

Mohr daireleri paralel olunca sasiriyoruz, paralel olmayinca da sasiriyoruz. Sonunda her tablo yanlis, sadece bir doktora ogrencisinin gozyaslari dogru.

Begum, Konya'dan. Ben de doktora donemimde benzer dilemma yasamistim. Danismanim demisti ki "verilerinizi once kalibrasyon dogruluk araliginda eleyin, sonra fizigi yorumlayin". Yani transducer accuracy +/- 1 kPa ise iki olcum farki 2 kPa'dan kucukse anlamsiz. Senin 6 kPa farkin kalibrasyon limiti civarinda olabilir.

Ankara guneyinden numune mi geldi? Hangi proje? Bizim 2024'te benzer bolgeden veri vardi, kil PI 35-40 araliginda CH, NC. cu UU 45-55 araliginda hep. Ezgi hanim, eger calistirma izniniz uygunsa ben de Ankara veri setiyle karsilastirma yapip gonderebilirim. 22 numunelik bir setim var.

Suat bey, Polatli yakini bir gulpinar projesi. Sizin Ankara veri seti tam karsilastirma icin uygun gibi. Ozelden ileti atayim, koordineli bir analiz cikacak gibi.

Bu konu okuyan genc muhendisler icin onemli takeaway: lab raporunda phi_u = 1-2 derece gorulurse, "saturasyon problemi mi, scatter mi" diye sorgulayin. Saturasyon problemiyse B kontrol edin (B>0.95). Scatter ise phi_u = 0 yazin. 5-10 derece phi gorurseniz ciddi saturasyon eksigi var, raporu reddedin.

KTU'dan Harun. Bir nuans ekleyeyim: OC kilde (OCR > 4) UU'da phi_u tam 0 olmayabilir, dilatif davranis nedeniyle 2-4 derece artikol gorulebilir. Ezgi hanim'in numunesi NC mi OC mi? Eger NC ise phi_u = 0 net dogru. OC ise yorumlama daha nuansli.

ktu_zeminci_harun yazdi:

OC kilde UU'da phi_u tam 0 olmayabilir

Harun hocam, NC. Oedometer'dan OCR yaklasik 1.1, normalde konsolide rejim. O zaman phi_u = 0 net.

Tesekkurler herkese, ogrencimle yarin oturup bu konuyu net karara baglayacagiz. Ozet: deviator gerilme scatter'i tek-operator precision icinde, phi_u = 0, cu_ortalama = 49 kPa raporlanacak. Deniz hanim ve Suat bey'in veri setleriyle ortak makale icin ayrica iletisim.