Abiler, sondajci olarak sorum biraz lab disindan ama yardim isterim.

Tekirdag'da gecen hafta 11 m derinlikten Shelby aldigimda numune cevresi camur kirletmis, tube duvari kirli geldi. Genc lab muhendisi numuneyi extrude ettikten sonra dis cevreyi suyla yikadi — "trim oncesi dis temizlik" diye. Ic numune islanmadi diyor ama ben isten suphelendim, lab arkadasiyla tartismaya da girmedim, sahaya donmem gerekti.

Sonra UU sonucu cikti: cu = 32 kPa. Halbuki sahada Geonor vane shear ile yerinde olcum yaptim, cu = 58 kPa. Pocket penetrometer ortalama 3 noktada 0.6 kg/cm2 yani 60 kPa civari. Lab degeri saha degerinin yarisi. Yikama bunu boyle dusurmus olabilir mi? Yoksa sahanin abartili olmasi normal mi?

30 yildir sondaj cekiyorum, lab teknigine yabanci degilim ama bu spesifik konuda emin degilim, ona gore cocugu uyaracagim.

Murat usta, suphen yerinde. TS EN ISO 17892-1 madde 5.2 acikca soyler: numune dis trim sirasinda kuru bicakla disardan kazinir, su ile temas yasaktir. Yikama numune dis cevresinde efektif gerilme tarihcesini bozar, kapiler suyu degisir, hatta dis 2-3 mm'lik tabakanin doygunluk derecesi degisir. Genc arkadas iyi niyetli ama prosedur disi.

cu lab = 32 ile saha = 58 farki tek basina yikama acikla yapamaz, ama yikama %15-20 etki birakabilir. Geri kalan fark Shelby trim disturbance, yukleme hizi ve numune homojenligi olabilir. Ek kontrol gerekli.

MAYilmaz_Inz yazdi:

TS EN ISO 17892-1 madde 5.2 acikca soyler

Mehmet abi prosedur referansini verdi, ben pratik tarafini ekleyeyim. Iksa tasariminda cu degeri en kritik girdidir, tek bir test yikama hatasiyla %30-40 dusukse, kazi profili agir-kazikli planlanir, gereksiz para gider. Murat ustanin uyarisi bu projede degerli — bu numuneyle tasarim yapilirsa lab cu = 32 kPa overconservative kalip iksa fiyatini sismez bile, dogrudan tasarim hatasi olur.

Murat usta, lab muhendisine yazili "yikama prosedurunu raporda gerekce ile not edin" istegi gonder. Bu hem kayit olur, hem cocuk kendi prosedurunu sorgulamaya baslar.

Akademik perspektiften: saha vane shear cu'sunun lab UU cu'suyla iliskisi Bjerrum (1972) duzeltme faktoru ile tanimlidir. Vane shear cu degeri tipik olarak undrained mukavemeti yuksek gosterir, ozellikle yumusak NC killerde, plastisite indeksine bagli mu = 1 - 0.6*log(PI/20) gibi bir oran. PI = 30-40 araliginda mu yaklasik 0.85-0.90, yani vane = 58 kPa --> duzeltilmis vane = 50 kPa civari.

50 vs 32 hala ciddi fark. Yikama + Shelby disturbance kombinasyonu plus lokal varyasyon olabilir. Murat ustanin saha cu degeri pocket ile vane uyumlu olmasi yerinde mukavemetin gercekten 50-55 kPa civarinda oldugunu dusunduruyor; lab degeri dusuk.

ank_ezgi yazdi:

Bjerrum (1972) duzeltme faktoru

Ezgi hanim, Bjerrum'i ben de eski toprak hocamizin notlarinda gormustum, tam emin olmamistim ama dogru hatirliyormusum. PI tahminimce 30 civari, Tekirdag killeri orta plastisite. mu yaklasik 0.85 dersek duzeltilmis cu_vane 50 civari, evet. Lab 32 hala dusuk. Yikama olayini patrona iletecegim.

Bizim Izmir labda 2021'de bir genc operatorum benzer hata yapmisti. Numune extrude oldugunda dis kirli diye yikamisti, sonuc UU cu %25 dusuk. Sonra ayni Shelby yedek parcasini yikamadan trim ettigimizde dogru deger geldi. O olaydan beri laboratuvar SOP'umuz "extrude sonrasi numune disina kesinlikle su temas etmez, kuru bicakla 1-2 mm trim ve hemen hucreye" sekline guncellendi.

Lab muhendisini suclamak yerine SOP eksigini bul. Patron muhtemelen yazili bir prosedur vermemis, cocuk iyi niyetle "temizleyim" demis. Sistemsel sorun.

Yapi denetim tarafindan: bu projede lab raporunu gorseydim ve UU cu = 32 kPa yazip saha vane = 58 kPa fark gorulseydi, ek dogrulama isterdim. Genelde yapi denetimde lab vs saha cu farki %30 ustu olunca tekrar test sart kosuluyor. Murat usta, raporu yapi denetim asamasina geldiginde bu farki not olarak ekleyin, kontrolcu sorgulasin diye.

Numuneyi yikamak diye bir sey duydum mu hayir. Karot kokladim, kesip parmakla bastim, ama yikamak — bu lab muhendisi ev hanimi sanmis numuneyi galiba.

Ankara'da bir UU laboratuvari ile gecen ay benzer mesele yasadik. Lab raporunda "numune cevresi pas-tortusu nedeniyle yikandi" yaziyordu acikca, bunu gorunce direkt iade ettim. cu degerleri her zamanki Ankara kili aralikinin altindaydi (60-80 kPa beklerken 40 kPa cikmis). Yedek parcadan tekrar yapildi, 75 kPa cikti — orijinal cu sahaya uyumlu.

Murat usta, sizin durumda yedek Shelby var mi? Iki numune sondajda alinmissa biri kullanilabilir.

Suat bey, ayni derinlikten iki Shelby aldim hep boyle yapiyorum 30 yildir, biri yedektir. Yedek henuz extrude edilmedi, lab buzdolabinda. Yarin lab'a gidip yedek parcayla dogrulama yapilmasini istigacem.

Bir akademik ek: yikama efektini quantify etmek icin Tatsuoka & Shibuya (1992) "Deformation characteristics of soils and rocks from field and laboratory tests" makalesinde dis 2 mm'lik tabakanin numune cu'sune katkisi yaklasik %10-15 olarak verilmis (38 mm capli numune icin). Yikama bu tabakanin saturasyon ve fabric'ini direkt etkiledigi icin etki bu sinirin altinda kalmaz. Mehmet abinin %15-20 tahmini literatur ile uyumlu.

KTU'dan Harun. Trabzon labimda bu meseleyi ogrencilere her donem ders veriyorum: "numune dis temizlemek isterseniz yumusak firca ile kuru kazima, asla su". Bir de extrude sonrasi numune havayla 30 sn temas etmemeli, hemen membrana sarilmali. TS EN ISO 17892-8 madde 5.2.3 saturasyon kontrolu icin numune neminin korunmasi gerektigini soyler. Yikama bu kosulu zaten ihlal eder.

ktu_zeminci_harun yazdi:

numune dis temizlemek isterseniz yumusak firca ile kuru kazima, asla su

Harun hocam, ben bunu ogrencilerinize anlatmak guzel ama saha-lab arasindaki bilgi kopukluğu ciddi. Genc muhendis bana "lab'a kirli numune gondermeyin" demisti, ben de "labda trim ediyorsunuz zaten" deyip gectim. Ama trim icin yikamayi mi anliyor cocuk, anlamadim. KTU'da staj gelirse atabilirim sizin laba mesela, prosedur ogrensin.

Murat usta, KTU stajini denemek iyi fikir, Harun hocanin labi metodolojik temiz tutar. Bu arada yarin yedek Shelby ile tekrar UU yaparken ek olarak su parametreleri de kayit edin: hucre basinci secimi (sigma_3), yukleme hizi (1%/dk teyit), B-parametre eger olculurse, numune boyu/cap orani. Bu detaylar iki test arasindaki farki sistematize eder.

Tesekkurler herkese. Plan netlesti:

1) Yedek Shelby'den UU tekrar (yikama yok), 2) Bjerrum duzeltmesi ile saha vane cu'sunu duzelt, 3) Iki test sonucu kiyasla, lab degerin saha ile uyumunu kontrol et, 4) Lab patronuna SOP eksigini yazili bildir, 5) Genc muhendis icin staj/oryantasyon teklif et.

Murat amca olarak bu olayi unutmayacagim, sondajdan labda raporlamaya kadar zinciri her halkasi onemli oldugunu bir kez daha anlattim kendime.

Murat usta, listenin son maddesi en kiymetlisi. Bizim sektorde bilgi paylasimini yaslar arasinda yapan ustalar azaldi. Sen bunu hala yapmak istemen tek basina degerli. Yedek sonuc gelince update at lutfen.