Selam abilerim, ablalarim. KTU jeoteknik labinde 2024'te cyclic triaxial cihazi kurduk, son 1 yildir test yapiyoruz. Sismik tasarim icin bir konuyu paylasmak ve gorus almak istiyorum.

Trabzon-Akcaabat hattinda saha killeri uzerinde cyclic CU calismasi yaptik. Numune: ML-CL killi silt, OCR yaklasik 2.5, w=%23. Standart konsolidasyon sigma3_c' = 200 kPa'da yapildi (overburden 4-5 m, K0 hesabi ile uyumlu). Sonra cyclic deviator uygulandik:

CSR (cyclic stress ratio) = tau_cyc / sigma3_c' = 0.20'da deney. Frekans 0.1 Hz (sismik dusuk frekansa yakin). Failure tanimi: 5% double amplitude axial strain (Ishihara 1996 tavsiyesi).

Sonuc: 28 cycle'da failure. Pore pressure yaklasik 80 kPa'a kadar cikti, Ru = du/sigma3_c' = 0.40 civari (likuefaksiyon esigi 1.0'a uzak ama softening belirgin).

Sorum: sismik tasarim icin 7 magnitude depremi simule etmek istersek (TBDY-2018 referans), kac cycle equivalent sayilir? Idriss & Boulanger (2008) tablolarini kullaniyorum ama Turkiye depremleri icin farkli olabilir mi?

Harun, cok degerli bir calisma KTU'da. Cyclic CU testi yapmak Turkiye'de yetisken lab sayisi az, sizinki katki saglayacak.

Magnitude-cycle iliskisi: Idriss & Boulanger (2008) tablosu standart referans, M=7 icin yaklasik 15 equivalent uniform cycle (CSR = 0.65 * peak pratik standardi). Sizin 28 cycle sonuc CSR 0.20'de, M=7 icin marjinal guvenli sayilabilir, ama CSR'i 0.65 * peak demek degil — sizin testiniz sabit CSR.

Turkiye depremleri icin modifikasyon: Akkar et al. (2010) Turkiye spesifik magnitude scaling factors yayinladilar, BU jeoloji bulteninde. Idriss'in tablosuna gore ortalama 1.1-1.2 katsayi farki var, Turkiye depremleri biraz daha fazla cycle uretiyor genelde. Yani M=7 icin Turkiye'de 17-20 equivalent cycle yaklasimi daha tutucu.

Harun, ek bir nokta: kil icin cyclic failure kriteri secimi kritik. 5% double amplitude axial strain (Ishihara) standart ama bazi tasarimcilar (ozellikle yapi tarafinda) 2.5% single amplitude tercih ediyor. Sebebi: bina temel deformasyonu 5% ile catlama olabilir, 2.5% sinirinda tasarim dahi iyi performans.

Sizin 5%'te 28 cycle sonucu, 2.5%'a goture cevirirseniz muhtemelen 18-22 cycle'da olur. Bu daha kritik tasarim sayisidir.

Andersen (2009) "Bearing capacity under cyclic loading" makalesi (CGJ) bu kriter secimini detayli tartisiyor.

zeminci_burak yazdi:

2.5% single amplitude tercih ediyor

Burak abi, bunu hesaplayip yazayim. Ham datada 2.5% single amplitude'a 19 cycle'da ulasilmis, evet daha az. Bu degeri rapora eklemek icin ek tablo yapacagim.

Iksa tasariminda sismik kil davranisi onemli ama cogu yerel projede ihmal ediliyor. TBDY-2018 sismik tasarimi temel uzerinde dynamic yuk olarak alir, ama temelin altindaki kilin cyclic degradation'ini hesaba katmaz cogunlukla.

Harun, sizin verilerle bir korelasyon turetmek mumkun mu? Mesela: "Trabzon kili icin CSR = 0.20'de 28 cycle = M7 marjinal guvenli", sonra interpolasyonla farkli CSR-magnitude kombinasyonlari icin sahaya hizli karar verme tablosu? Bu pratik tasarim aracidir.

Taner abi, evet bu yonde calisma planimiz var. 4 farkli CSR (0.15, 0.20, 0.25, 0.30) ile her birinde 3 numune deneyecegiz, "cyclic failure curve" cizecegiz. Sonra magnitude scaling ile saha tasarim tablosu cikar. 2025-2026 boyunca veri toplanacak.

Forumdan onerilerle TBDY-spesifik magnitude factors'i (Ezgi'nin dedigi Akkar 2010) eklemek iyi fikir, dahil edecegim.

Harun cok degerli bir calisma. Bizim 17 yilda Trabzon-Karadeniz hattinda cyclic kil verisi neredeyse hic gormemisim, hep kuru/yari-kuru kosul kabul edilip statik tasarim yapilir. 1999 sonrasi yapi sektoru sismik bilimi teorik olarak benimsedi ama saha verisi kil tarafinda eksik kaldi. Cumhuriyet'in ikinci yuzyilinda KTU'nun bu calismasi ornek olur.

Cyclic CU diyince beni de bir tur cyclic geliyor — sabah kalk numune koy, aksam analiz, gece grafik ciz, sabah yine numune. Bu lab calismasi da bir tur sismik gibi.

Ankara'da cyclic CU yapan lab cok az, ODTU haricinde fiilen yok. Harun'un KTU'da kurmasi onemli adim. Bizim Ankara icin de buyuk dereceli depremler (M6+) tarihte gorulmus, kil davranisi karakterize edilmemis. Saha pratik tasarimcilara aktarma surecinde KTU model olabilir.

Harun, eger 2026'da workshop falan duzenlerseniz, gelmek isterim. Karakter tutar, beraber data set'i bolge bolge cogaltmak iyi olur.

Cyclic CU'da bir baska kritik konu: pore pressure generation modeli. Sizin Ru = 0.40 oldugunda numune softening basliyor mu? Ishihara (1996) cyclic mobility kavramini tanimlar — saturated kil cyclic yuk altinda u olusur, peak strength dusen, ama tam likuefaksiyon olusmaz cogunlukla cunku kil iskelet yapisi yeterince sikismaya direnir.

Kum icin Ru = 1.0 likuefaksiyon, kil icin Ru = 0.5-0.7 cyclic softening esigi. Sizin 0.40 hala softening sinirinin altinda gorunuyor ama 28 cycle'da 5% strain failure aciliyor. Bu strain-based failure pore pressure-based'den ayrilan bir gosterge.

konya_arge_begum yazdi:

Ishihara (1996) cyclic mobility kavramini tanimlar

Begum hocam, Ishihara'nin kitabi bizim ana referansimiz, cyclic mobility kavrami evet tam yerine oturuyor. Kilimizde Ru = 0.40'ta cyclic softening goz oncesi degil ama strain birikimi belirgin, 28 cycle'da 5% asilmasi bu nedenle.

Su an cyclic mobility ile strain accumulation iliskisi uzerine ek calisma planimiz var, doktora ogrencimiz Begum hocam ile irtibata gecebilir mi gerekirse?

Tabii Harun, ozelden iletisim atin. Doktora ogrencisi gelirse Konya'da bir hafta calisma yapabilir, cihazlar arasinda fark karsilastirma faydali olur.

Sondajci kokenli olarak sismik kil davranisi konusu hep ilgimi cekti. Sahada deprem oncesi-sonrasi sondaj farklarini gorduk birkac kez (1999 sonrasi Adapazari, sondaj direnci dustu, OCR azalmis gibi). Lab'da bunu reproducible olarak gormek istersek, cyclic CU tek yol gibi gorunuyor.

Harun, saha'dan numune toplama tarafinda yardimci olabilirsek, Sakarya tarafindan numune saglayabilir miyiz? Cyclic data setine geographic cesitlilik iyi olur.

Murat abi, harika fikir. Sakarya kili Kuzey Anadolu fay yakinindaki sismik agirlikli zemin, bizim Karadeniz kilinden farkli karakter. Numune saglamada destek olursaniz, bizim cyclic dataset'e ekleyebiliriz, multi-region calisma cikabilir. Ozelden iletisim atayim.

Forum yine harika bir is gorduyor — KTU lab + Konya AR-GE + Sakarya saha numunesi + Ankara akademik karsilastirma + Iksa pratik kullanim. Multi-region multi-disciplinary calisma forumdan dogdu. Harun, bu calismayi sonuclandirip yayinladiginda forumdaki tartisma da acknowledgments'a girmesin sahi?

Ezgi hocam, kesinlikle. Forum acknowledgments'a yazilacak, isim isim. Ozet:

1) M=7 icin Turkiye spesifik 17-20 equivalent cycle (Akkar 2010 modifikasyonu).

2) Failure kriteri 2.5% single amplitude da hesaplanacak (Andersen 2009).

3) 4 CSR (0.15-0.30) ile cyclic failure curve cikarilacak.

4) Sakarya numune saglama Murat abi araciligi ile (multi-region dataset).

5) Konya AR-GE doktora ogrencisi karsilastirmali calisma.

6) IMO/ODTU/KTU workshop 2026 oneri.

Tesekkurler herkese, calismanin ileri asamalarinda guncellme atacagim.

KTU'nun bu calismasi sektorde onemli yeri olur. Forum bunu destekleyen platform haline geldi, mutluyum. Harun'a basari diliyorum, devam etsin.