Arkadaslar AR-GE projesinde bir konuyu daha derin ele almak istiyorum, sizden gorus alayim.

Konya'da bir TUBITAK projesi yuruturken kollukan sertligini karakterize etmek icin secant modulus E50 hesaplama metodolojisini standardize etmeye calisiyorum. CU triaksiyel deneylerinden E50 alirken farkli labda farkli yontemler gorduk:

- Lab A: deviator-axial strain egrisinde failure deviator'un %50'sindeki secant slope.

- Lab B: pore pressure dahil edilmis effective deviator-strain egrisinden secant.

- Lab C: tangent modulus (initial) bunu E50 olarak rapor ediyor.

Ucu de farkli sayilar veriyor, fark 1.5-2 kata kadar cikabiliyor. ASTM D4767 ve TS EN ISO 17892-9'da E50 tanimi cok net degil, "secant modulus at 50% of maximum deviator stress" diye gecer ama hangi stress (total mi effective mi) belirtilmez.

Sizin pratik tanimlamiz nedir, ve tasarimda hangi modulus tercih ediliyor?

Begum, bu standardizasyon problemi cok yaygin. Cevabim:

1) Klasik tanim: E50 = (sigma1 - sigma3)_50% / epsilon_axial_50%, total deviator stress uzerinde, axial strain karsisinda secant slope. Lab A'nin yontemi standart.

2) Pore pressure ile duzeltme (Lab B yontemi) "effective E50" dir, drained equivalent modulus olarak yorumlanir. Tasarim icin bu daha anlamli olabilir ama "E50" ismiyle anilmamali, "E50_eff" gibi belirtilmeli.

3) Lab C'nin tangent modulus'u tamamen farkli bir parametre, "Eti" veya "E_initial" olarak adlandirilmali, E50 demek hatadir.

Plaxis'in Hardening Soil model'inin Eref50 girdisi tam olarak Lab A'nin tanimi, drained icin alir ama undrained'den de turetilebilir (Plaxis manual section 6.6.2).

Ezgi'nin (1) noktasi standart kabuldur. Ek detay: E50'nin sigma3 bagimliligi kritik. Hardening Soil model bunu power-law ile modelliyor: E50 = Eref50 * (sigma3 / pref)^m, m yaklasik 0.5-1.0 araliginda kil icin (Schanz et al. 1999 makalesi referans).

Yani tek bir sigma3'te E50 olcmek yetmez, 3 sigma3'te olc, regresyonu yap, Eref50 + m parametrelerini turetme. Bu Plaxis girdisi olarak hazir.

Begum, sen 100/200/400 sigma3' ile test ediyorsan, herbirinde E50 hesaplayip log-log grafigine atabilir misin? m egimini dogrudan gorursun.

zeminci_burak yazdi:

her bir sigma3'te E50 hesaplayip log-log grafigine atabilir misin

Burak abi, evet bunu yapacagim. Su ana kadar 6 numunede iki sigma3 (100, 300) ile test ettim, m egimi yaklasik 0.7 cikti. Ama 3 sigma3 ile dogrulamak gerek, sirada o var.

Iksa tasariminda E50 cok kritik parametre cunku deformasyon hesabi (duvar yatay yer degistirmesi, ankraj cekme) buna direkt baglidir. Tasarim guvenligi icin "secant modulus at design stress" yaklasimi kullaniyorum: failure stress'in degil, calisma stress'inin %50'sinde secant. Bu daha tutucu, daha gercekci modulus verir.

Sebebi: failure'a yakin zemin "yumusak", calisma stress'inde "sert". Eger failure %50'si calisma yukunden cok daha yuksek ise, E50 olculen ile gercek calisma modulus'u arasinda 2-3 kat fark olabilir. Iksa tasarimi calisma yuku odakli olmali.

Taner'in noktasi cok kritik. Ezgi'nin klasik E50 tanimi standart ama tasarim acisindan "operating stress E50" daha dogru. Lab raporunda her ikisi de verilmeli ideal olarak: standart E50 (literature karsilastirma icin), Eop50 (operating stress'in %50'sinde, calisma yuku acisindan).

Bu ikinci sayi her zaman raporda olmaz, lab'a soylemen lazim. Begum, AR-GE projende standart oneri olarak bunu da koyabilirsin.

Sertlik degeri %50'de oldugu icin E50, peki E25 olsa "E'nin caplari kucuk" mu deriz, E75 "abartmis" mi olur? Bu isimlendirme arasinda bir mantik var galiba ama benim aklima sadece sayilar gelir.

sarkayasinegi yazdi:

E25 olsa "E'nin caplari kucuk" mu deriz, E75 "abartmis" mi olur

Sevgili sarkayasinegi, aslinda E25 ve E75 de standart parametrelerdir, Atkinson et al. 1990 cesitli stress seviyelerinde modulus iliskisini tanimladi. E25 daha sert (kucuk strain), E75 daha yumusak (failure'a yaklasiyor). Hardening Soil with Small Strain (HSS) modelinde G0 (initial shear modulus, neredeyse sifir strain) onemli parametredir, derin temel ve sismik tasarimda kullanilir.

Yani isimlendirmenin ardinda gercek bir muhendislik mantigi var, sadece numara degil. Forumda jargonlari acmak iyi pratik, tesekkurler soruyu acmak icin.

Pratik bir not: lab raporlarinda E50 degeri sigma3' belirtilmeden verilirse, kullanilamaz. "E50 = 25 MPa" tek basina anlamsiz. "E50 = 25 MPa @ sigma3' = 200 kPa" eksiksiz. Tasarimcilar bu detayi atlar bazen, parametre fisi gibi.

Begum, AR-GE projende bu raporlama detayini standart formata koymak iyi olur. Her E50 degeri yanindaki sigma3' ile birlikte verilmeli.

Deniz ablanin noktasi cok yerinde. AR-GE projemde standardize raporlama formati cikarmaya calisiyorum, su an taslak halinde. Soyle yapiyorum:

Tablo: numune no | sigma3' | E50 (klasik) | Eop50 (operating) | E50_log_slope_m | tanim notlari

Bu format, hem bilimsel karsilastirma hem tasarim direkt kullanim icin uygun. Forumda kalsin, baska arastirmacilar icin de ornek olabilir.

Ankara kilinde kendi denedigim E50 araligi: NC kil icin 8-15 MPa @ sigma3' = 100 kPa, OC kil icin 25-40 MPa @ sigma3' = 100 kPa. m egimi her iki durumda 0.6-0.8. Begum, eger tezinin sonuna kadar bolge karsilastirma istersen, Ankara verilerini paylasabilirim. Konya killeri icin kendi datan oluyor zaten, karsilastirma faydali.

Suat abi, Ankara verilerin cok degerli olur. Tez sonu derleme bolumune koymak icin uygun. Ozelden konusalim, format ve referans yontemi anlasalim.

Karadeniz killerinde de benzer aralik. Trabzon NC killeri E50 yaklasik 6-12 MPa @ sigma3' = 100, OC killeri (Akcaabat civari) 20-35 MPa. m yaklasik 0.7-0.9. Bolge bolge benzer aralik gibi gorunuyor, ama ozel jeolojik yapilarda (tuf, marn) farklilasiyor.

Begum, KTU jeoteknik bolumu de ilgilenir bu tip referans veri seti calismana, Murat hocaya iletebilirim.

Begum hocam, Sakarya tarafindan da kucuk veri setim var, sondaj sonrasi olculen modulus degerleri (PMT pressuremeter), CU'dan turetilen ile karsilastirma yapabilirim eger ilginizi cekerse. PMT-CU karsilastirma literaturde de zayif, bolge-spesifik veri degerli.

Murat, PMT-CU karsilastirma cok ilginc bir aci! Tezim su anda CU odaklı ama eklenebilir bir bonus bolum olur. Sizinle de ozelden konusalim.

Forumun bir kez daha ne kadar verimli oldugunu gosteriyorsunuz arkadaslar. Tek bir tartismadan uc bolge veri seti, tasarim acisindan iki farkli E50 tanimi, raporlama formati standardi cikti. Tesekkurler hepinize.

Begum, projende standardize raporlama formati cikartirsan IMO'ya da gondermeyi dusun. Lab'larin standartlasmasi icin akademik dayanak guzel olur. Bu tartisma faydali bir baslangic.