Bir tasarim sorusu, bence bu forumda iyi tartisilir.

Iksa kazi projesi Bahcelievler'de, derin kil tabakasi (15 m), saha sigma_v = 280 kPa, sigma_h = 140 kPa (K_0 = 0.5 OC kil icin Mayne-Kulhawy 1982 korelasyonu). Iksa ilerlerken kazi acildikca yatay gerilme cözulur, saha-ici stress path kompleks. CD testi yapan lab izotropik consolidate etmis (sigma_3 = sigma_1 = 200 kPa esit), benim iksa tasarimimda saha'nin K_0 < 1 anizotropisi yansiyor mu?

Akademik olarak K_0-consolidated CD (CK_0D) testi var, lab yapmiyor "ekstra is" diye. Ben Plaxis ile tasarim yapacagim, anizotrop konsolidasyon parametre seti farkli oluyor. Veriyi izotropik yapilmis ile devam etsem hatali tasarim mi yaparim?

Taner, kritik bir mesele acmissin. Iksa tasarimda anizotropi cogu zaman ihmal edilir, ama OC kilde ihmal hatasi belirgin.

CK_0D vs CID (izotropik CD) farkı: K_0 ile konsolide edilen numune saha stress history'sini yansitir, CID izotropik teorik referans. Lakin failure envelope (c', phi') ikisi de ayni, mukavemet parametresi material property. Fark stress-strain icinde:

1) CK_0D'de baslangic deformasyon modulu yuksek (anizotropik onyukleme nedeniyle).

2) CK_0D'de pik strain daha kucuk (plastik onyukleme gecmis).

3) Failure noktasi ayni envelope uzerinde, ama failure'a ulasma yolu farkli.

Iksa tasarimda Plaxis Mohr-Coulomb model kullaniyorsan c' phi' yetiyor, izotropik CD veri kabul. Ama Hardening Soil veya HSsmall kullaniyorsan baslangic modul anizotrop, CK_0D veri farki yaratir.

Mehmet abi'nin failure envelope ortak noktasi onemli. Wroth 1975 Rendulic surface formulasyonunda izotrop ve anizotrop konsolidasyon ayni kritik durum cizgisinde bulusur (NC ve OC ayri ayri).

Pratik fark Ladd & Foott 1974 SHANSEP yaklasimina yansir: cu/sigma'_v = S * (OCR)^m, S yaklasik 0.22 NC kil icin (Skempton 1957 normalize edilmis), m yaklasik 0.8. Bu iliski K_0 anizotropi gorduvermis kil icin gecerli, izotropik laboratuvar verisinden direkt cikmaz, normalizasyon gerekir.

Taner, CIU veya CID labda yapilmissa SHANSEP normalize ile anizotropik saha ozelligine donusturmek mumkun. Ladd ve Lee 1991 metoduna bakabilirsin.

ank_ezgi yazdi:

CIU veya CID labda yapilmissa SHANSEP normalize ile anizotropik saha ozelligine donusturmek mumkun

Ezgi'nin SHANSEP yaklasimi Ladd 1991 Terzaghi Lecture'da formal olarak siniflandirilmis. Her muhendis okumali bu lectureı.

Taner, CK_0D yaptırma sansin yoksa, izotropik CD verisini SHANSEP ile saha durumuna projeksiyone yap. Pratik yontem: cu_iso = c' + sigma_3 * tan(phi'), sonra cu_field = cu_iso * (sigma'_v_field / sigma_3_iso). Naif normalize, ama OC kilde guvenli tarafta.

Anizotropi etkisi tam dogru hesabi icin CK_0D test gerekir, ama ulasilabilir lab yok cogu Turkiye'de. ITU'da Pinar Hoca'nin labi CK_0D yapiyor, bilirsen.

Burak abi, ITU CK_0D bilgisi degerli. Bu projem icin saha veriler kritik, ITU lab testi 8-10 hafta surece, bekleyemem. SHANSEP normalize yapacağim izotropik veriyle.

Mehmet abi'nin Hardening Soil notuna donelim: ben Plaxis HS kullanacagim cunku tipik iksa tasarimda kazi-cevresinde stress path nonlineer. HS modulu girdileri E_50_ref, E_oed_ref, E_ur_ref ve m. Bunlar izotropik CD'den dogrudan cikar mi, yoksa CK_0D farki burada onemli mi?

Plaxis HS girdileri izotropik triaxial CD'den cikar standart yontemde, manual sayfa 60-70 civari. E_50_ref deviator-strain egrisi %50 deviator noktasinda secant modul, p_ref = 100 kPa'a normalize. CK_0D olsaydi E_50_ref biraz farkli cikardi, ama farki ihmal edilebilir cogu pratik tasarimda.

Taner, izotropik veriyle HS girdileri olustur. Sadece dikkat: pre-consolidation pressure (POP veya OCR) saha verisinden ayri girdi, lab izotropik test buna karismaz. POP saha consolidasyon testlerinden cikar.

Bir baska bakis acisi: Roscoe surface'i izotropik konsolidasyondan cikan stres yolu ile haritalanir. K_0 konsolidasyon sonrasi bu yol farkli, dolayisiyla ilk surface uzerinde pozisyon farkli. Ama failure envelope (Hvorslev surface ve kritik cizgi) material property, ayni.

Pratik tasarim icin failure envelope yetiyor cogu zaman. Surface position ve elastic-plastic gecis icin CK_0D gerekli, ama bu doktora seviyesinde detay. Iksa tasarim mudur muhtemelen kabul eder izotropik veri + SHANSEP normalize.

Akademik tarafa bir not: Vermeer 1980 plane strain conditions altinda sigma_2 etkisi, anizotropi dolayli gosterir. Iksa tasarimda saha plane strain'e yakin (uzun duvar), triaxial sigma_2 = sigma_3 idealize. Plane strain phi' triaxial phi''den 2-4° yuksek olculur tipik (Lade & Duncan 1973).

Yani Taner'in iksa tasarim degeri triaxial CD'den 2-4° dusuk, guvenli tarafta. Anizotropi+plane strain birlikte ele alinirsa nuans cok, ama final tasarim guvenli yonde.

KTU'da hocam derdi "iksa tasarim doktora sevisesi degil, mum yakar yaparsiniz". Ama anizotropi konusu cidden onemli, hocaya hak veriyorum simdi. CK_0D testi standart hale gelmeli Turkiye'de.

Bizim KTU labta CK_0D ekipmani var aslinda, az kullananiliyor. Begum gibi ortak veri tabani projesinde CK_0D verisi de toplanabilir, bu konuda eksigimiz buyuk.

Anizotropik konsolidasyon dedi yine, ben anizoti diye yedirdim sandim, kafe siparis ettim. Bu thread'de teknik olamiyorum ama dinliyorum, bilim kalede.

Taner, sonuc olarak izotropik CD + SHANSEP normalize + Plaxis HS mid-level model iksa tasarim icin yeterli. Eger projende ozel hassasiyet (sismik analiz, derin kazi >25m, hassas yapilara yakinlik) varsa ITU CK_0D test yaptirmaya degerli — ama Bahcelievler 12 m kazi standart yapidir, izotropik veri yeter.

Pratik raporda: "CK_0D testi yapilmamistir, izotropik CID verisi kullanilmistir; saha anizotropi etkisi SHANSEP yontemi ile dolayli yansitilmistir (Ladd & Foott 1974, Ladd 1991). Failure envelope material property oldugundan c' phi' degerleri kabul edilir." Bu cumle teknik korunma saglar.

Mehmet abi'nin koruma cumleleri raporda kullanilacak, tesekkurler. Ozet:

1) Failure envelope c' phi' material property, izotropik CD ile ayni cikar.

2) Stress-strain davranisi farkli, ama Plaxis HS izotropik veri ile yeterli iksa tasarimda.

3) SHANSEP normalize (Ladd 1991) ile saha-ici cu projeksiyon yapilir.

4) Plane strain duzeltmesi ek 2-4° guvenli tarafta (triaxial phi' yetiyor).

5) CK_0D ITU'da var, kritik projelerde ileride kullanilacak.

6) Raporda metodoloji koruma cumlesi (Mehmet abi sablon).

Tesekkur ederim.

Yapi denetim olarak iksa raporlarinda CK_0D yerine CID + SHANSEP'i goruyoruz, bu kabul edilen pratik. Ama metodoloji bolumunde net acikllama olmali — Mehmet abi'nin onerdigi cumle iyi sablon, biz de standart kabul ederiz boylesini. Anizotropi konusunu metodoloji bolumunde acikca yazmayan raporlari geri gonderiyoruz son aydir.

Ankara'da OC kil cok, K_0 anizotropisi tipik. Mayne-Kulhawy K_0 = (1 - sin phi') * OCR^sin phi' formulu kullaniyoruz, OCR 4 icin K_0 yaklasik 1.0-1.2 cikabilir, sigma_h sigma_v ile esit veya ustunde olabilir. Bu da iksa tasarima farkli yansir, K_0 > 1 ise yatay etki dominant. Taner senin Bahcelievler kazi K_0'nizi tekrar kontrol et, OCR varsayimini gozden gecir.

ankara_zeminci yazdi:

OCR 4 icin K_0 yaklasik 1.0-1.2 cikabilir

Suat abi, Bahcelievler kil OCR'sini ben oedometerden 2.5-3.0 araligi tahmin etmistim. Mayne-Kulhawy ile OCR 3, phi' 24° kabul edersek K_0 = (1 - sin 24) * 3^sin 24 = 0.59 * 1.55 = 0.91. Yani 0.5 koymussum, anlamli farkla yanlismisim. K_0 yaklasik 0.9 olunca sigma_h saha'da 250 kPa civarinda, sigma_v 280 ile yakin. Anizotropi az, izotropik CD verisi daha guvenli kabul edilebilir. Tesekkur uyari icin, hesaplari guncelliyorum.