Saha muhendisi olarak yine derdim var. Manisa'da bir yol dolgu projesinde kompaksiyon kontrolu yapiyoruz, her tabaka ustunde bir nokta su muhtevasi olcumu lazim. Lab'a getirip oven kurutma 24h surecek, dolgu hızı yetismiyor.

Patron "speedy moisture al, calcium carbide kit, 5 dakikada w cikar" dedi. ASTM D4944 standardi var bu yontem icin. Bilen var mi pratikten? Sahada gercekten ise yariyor mu, ne kadar dogru, dolgu kompaksiyon kontrolu icin yeterli hassasiyetli mi?

Junior, Speedy Moisture sahada cok kullanilan bir alet, ben kabul edebilirim ama smartim sinirla. Prensip basit: kalsiyum karbur (CaC2) numunede ki su ile reaksiyona girer, asetilen gazi cikarir. Gaz basinci kapali kapta olculur, kutle (g) bazinda w hesabi cikar.

CaC2 + 2H2O → Ca(OH)2 + C2H2 (asetilen gazi)

Hassasiyeti: Kum ve killi siltte iyi, oven'a kiyasla %0.5-1.5 spread var. Kil ve organik numunede daha kotu, %2-3 spread. Sadece 20 g numune kullanir, temsiliyet sorunu da var.

Zeynep hanim doğru anlatti. Pratik notlar:

1. Numune iyi karistirilmali, top top granul kalmamali — gaz reaksiyonu yuzeysel kalir, bilim icindeki suya ulasamaz.

2. Caliskan bir kullanici, kabin sallanmasini sıralı yapmali, 3 dk basinc okur, bekler, tekrar sallar, 5 dk basinc okur. Ardisik iki okuma yakinsa nihai okuma o.

3. Carbide miktari numune kutlesine gore standart oran (genelde 22 g carbide / 20 g numune, kit ile gelir).

4. Sicakliga hassas: 0-40 C arasi calisir, bu sinir disinda kit kullanma.

lab_sefi_zeynep yazdi:

Sadece 20 g numune kullanir, temsiliyet sorunu da var

Zeynep hanim, temsiliyet konusu korkutuyor beni. Yol dolgu maksimum partikul boyu 20 mm olabilir, 20 g numunede 1-2 buyuk granul varsa gerisi ince. Kompaksiyon tabakasi temsiliyeti nasil saglanir bu durumda?

Junior, temsiliyet icin tek nokta yeterli degil. Yol kompaksiyon kontrolu pratiginde her 100-200 m'de uc Speedy okuma alinir, ortalama hesaplanir. Ek olarak ayni noktalardan numune toplanip lab'a gonderilir, oven dogrulamasi sonradan yapilir.

Speedy operative karari icin: "kompaksiyon devam mi, kabul mu" diye anlik karar. Resmi rapor lab oven'inden ciker.

1990'larda otobyol projelerinde Speedy kit her sahada vardi. Operatorler kullaniyordu, biz lab'a gelen numunelerle dogruluyoruz oven'da. Gercekten zaman kazandirir. Ama her zaman dedik: "Speedy karar vermez, oven karar verir."

Bir de calcium carbide tehlikeli madde, ıslak yerde tutma, kapali kapta nemden uzak. Yuzlerce kit gorduk patladigini, numune nemli kaldiginda kit icinde reaksiyon basliyor.

Kemal abi haklı, kit guvenligi onemli. Carbide bidonu kapali, kuru, sogutmali yerde. Eldıven kullanmak da sart, deri ile temas kalsiyum hidroksit yanigi yapar.

Bizim labda bir asistan kit'i sahada doldururken kuvvetli sallamamis, basinc kapagi yavaş açilirken parmak yandi. Kucuk ama dikkat verici olay.

Speedy moisture deyince aklima yol kenarinda hizli mide dolgusu geldi. Kompaksiyon kontrolu mu, kahvalti mi belli degil.

Speedy kit Ankara cevresi yol projelerinde standart. Pratik kullanım onerim: ayni noktada en az 2 olcum yap, fark %0.5 altinda kalmiyorsa ucuncusu. Sondaj diger sevyelerden numune al ki dolgu malzeme degisimi varsa farkindalik.

TS standardimiz yok bu konuda, ASTM D4944 referansi yeterli. AASHTO T217 da var, demiryolu projelerinde gecer.

ankara_zeminci yazdi:

ayni noktada en az 2 olcum yap, fark %0.5 altinda kalmiyorsa ucuncusu

Suat abi, bunu uygulayacagim. Baska bir sorum: ASTM D4959 "direct heating" yontemi de var, sahada tava + propan ile direkt isitma. Speedy yerine bu daha mi guvenilir?

D4959 direct heating Speedy'den daha guvenilir aslinda — gravimetric prensip aynen oven gibi, sadece isi kaynagi propan brulor. Daha dogru sonuc verir, %0.3-0.8 spread oven'a karsi. Ama daha yavas (15-30 dk numune basina), guvenlik gereksinimleri yuksek (acik alev, propan tankı), saha kosullarinda her yerde uygun degil.

Pratikte: Speedy hizli karar, D4959 daha hassas ara kontrol, oven resmi deger. Uc katmanli yaklasim.

D4959 icin uyari: organik veya jipsli zeminde direkt alevle isinma kontrol disi yanma yapabilir. ASTM D4959 scope kisminda zaten boyle zeminler icin tavsiye edilmiyor. Speedy de organik icin sıkıntılı, tek guvenli yontem oven 60 C uzun sure.

Junior, ozetlersek: Manisa yol dolgu projesi icin Speedy kit pratik secim, ama lab oven karsilastirmali validasyon sart. Kalibrasyon egrisi cikar — Speedy w vs Oven w, en az 20 paralel olcum. Bu egri ile sahada Speedy okumasini duzeltirsin gerekirse.

Tesekkurler herkese. Cikartim:

1. Speedy Moisture (D4944) sahada karar verme icin uygun, lab oven (D2216) resmi deger.

2. Numune iyi karistirma + 2-3 olcum + ortalama, fark %0.5 esigi.

3. Carbide guvenligi: kuru saklama, eldıven, kapali kap.

4. Organik/jipsli zeminde Speedy guvenilir degil.

5. Kalibrasyon egrisi (Speedy vs Oven, 20 paralel) projeye ozel olusturulacak.

6. D4959 ara secenek ama acik alev guvenlik kisitli.

Patron a sunuy yapacagim, calismaya basliyoruz.