Forumda bir tartisma acmak istiyorum — bizim TUBITAK projesinin literatur tarama kismini yazarken takildigim bir konu var.

Holtz & Gibbs 1956 makalesi ("Engineering Properties of Expansive Clays", Trans. ASCE 121) sisme potansiyeli degerlendirmesinde hala temel referans. LL + PI + colloid content (<1 um) birlesik tablosu kullanilarak low/medium/high/very high siniflandirmasi yapiliyor. Pekcok modern ders kitabi hala bu grafigi kullaniyor.

Ama 1956'dan bu yana 70 yil gecti — kil mineralogii anlayisi, hidrometre standartlari, deney prosedurleri cok degisti. Holtz-Gibbs 1956 grafigi hala gecerli mi, yoksa modern alternatifler (Seed-Woodward-Lundgren 1962, Vijayvergiya & Ghazzaly 1973, Chen 1975) bunu degistirmis sayilir mi?

Sizin tasarimda hangisini birincil kullaniyorsunuz, ve bu konuda guncel bir konsensus var mi?

Begum, gercekten iyi soru. Benim 17 yillik gozumde Holtz-Gibbs grafigi ozet ve birinci asama tarama icin hala gecerli, ama tek basina kullanilirsa sinirlamasi belli.

Onun temel sinirlamasi colloid content (<1 um) tanimi — gunumuzde standart kil fraksiyonu <2 um (Skempton tanimi). 1956 yili once colloid content yaygindi, sonra <2 um'ye gecildi. Yani Holtz-Gibbs grafigine girerken eski colloid content yerine bugunku kil fraksiyonu kullanmak teknik olarak yanlis, ama cogu kisi farkinda olmadan yapiyor.

Pratik onerim: Holtz-Gibbs ile Chen 1975 ikisini birlikte kontrol et, ucuncu kontrol oedometer deneyi olsun.

Mehmet Ali abinin colloid content vurgusu cok onemli, ders kitaplari bile bu noktayi atliyor. Holtz-Gibbs orijinal makalesinde <1 um fraksiyonu kullanilmis, modern uygulamada <2 um'ye yer degistirilmis ama grafik sayisal sinirlari ayni tutulmus. Bu kucuk bir tutarsizlik, fark sinif sinirinda olabilir.

Bence Holtz-Gibbs hala faydali, ama tek basina kullanmak yerine: (1) Holtz-Gibbs (LL-PI-clay tablosu), (2) Seed-Woodward-Lundgren (activity-clay grafik), (3) Chen PI sinif tablosu — uc yontemi paralel kullanmak ve hepsi ayni siniftan veriyorsa guvenmek. Eger uclusunde uyumsuzluk varsa, oedometer deneyi mecburi.

Vijayvergiya & Ghazzaly 1973 ek bir korelasyon ama Texas killeri uzerinde gelistirilmis, Turkiye killeri icin uygulanabilirligi sorgulu.

Holtz-Gibbs 1956 grafiginin karistirici tarafi: orijinal makalede dort sinif sınırı kategorik (low/medium/high/very high), ama farkli ders kitaplari farkli sayisal sinirlar veriyor. Mesela Holtz-Kovacs 1981 kitabi LL=60 sinirini kullanir, Bowles'un kitabi LL=50. Begum tezde hangi sinirlari kullandigini net belirtirsen okuyucu kafasinda soru kalmaz.

Ben raporlarimda Holtz-Gibbs 1956 orijinal makaledeki tablo 4'u referans aliyorum, copy-paste ders kitabi tablosu degil.

zeminci_burak yazdi:

orijinal makaledeki tablo 4'u referans aliyorum, copy-paste ders kitabi tablosu degil

Burak, dikkat ettigim icin orijinal makaleyi ASCE arsivinden indirdim, tezde dogrudan tablo 4 referansla yazacagim. Ders kitabi seviyesinde ariniyoruz.

Ezgi'nin ucluyu paralel kullanma onerisi de tezin metodoloji bolumu icin guzel bir ifade — "klasik korelasyonlardan birden fazla yontem ile potansiyel ngorulup, oedometer ile dogrulanmistir" diye yazacagim.

Holtz-Gibbs 1956 disinda bir sinirlamayi da ekleyeyim: makale Amerikan zeminleri (Colorado, Wyoming, Texas, Mississippi) uzerinde gelistirilmisti. Turkiye killeri farkli — Anadolu killeri tipik olarak illit-smektit karisimi, Amerikan killerinden farkli mineralogi. Yerli korelasyonlar cok az, Bozbey 2010 gibi calismalar var ama az.

Yani Holtz-Gibbs grafigi Turkiye icin "yaklasik" gecerlidir, hatasi belirsiz. Onun icin oedometer mecburi, korelasyon tek basina yetmez.

Deniz yine yaklasik dedi, demek bu kez yaklasik kabul ediyor. Forum yazi kayitlarini tarayacam istatistik cikaracam.

Bizim 90'larin sonunda Karadeniz'de calistigimda Holtz-Gibbs grafigi tek elimizdeki seydi, oedometer aletimiz bile yoktu santiyede. Simdi anlasiliyor ki bu grafik tarama icin yeterliydi ama tasarim icin degil. Yine de kafamda canli o grafigin mor renkli "very high" alani.

Begum hanim, tezinde tarihsel context'i de yazarsan, bu grafigi yarattigi donemin sinirliliklari da gunumuze nasil tasiniyor net olur.

KTU'da derslerimde Holtz-Gibbs ve Chen 1975'i her ikisi de gosteriyorum, ogrencilere "biri otomobilin gosterge paneli, diger MIL lambasi" diye anlatiyorum — biri sayisal yorum, digeri kategorik uyari. Begum tez yazarken bu tur yetkin metaforlar metodoloji bolumune giremez ama tartismada faydali.

Modern alternatif olarak Sridharan & Prakash 2000 modifiye serbest sisme indeksi de eklendi — kerosen-su hacim farki, kaolinit-smektit ayrimini netlestiriyor. Tezinde kisa bir referans ekleyebilirsin.

Bir baska modern yaklasim: ANN (yapay sinir agi) tabanli sisme tahmin modelleri son 10 yilda yayinlandi (Erzin & Erol 2007, Yilmaz 2009 vb). Onlar Holtz-Gibbs gibi grafiksel yontemleri "klasik" olarak referans tutar, model girdisi olarak kullanir. Yani Holtz-Gibbs eskidi degil, modern model girdisi olmaya devam ediyor.

Suat, ANN noktasi cok iyi — tezin son bolumunde "geleneksel korelasyonlarin modern makine ogrenmesi modelleri ile birlestirilmesi" diye bir alt baslik acmistim. Erzin & Erol 2007'yi kaynakcaya ekleyecegim.

1956 grafigi 70 yildir ayakta, 2027'de hala tartisiyoruz. Bizim sondaj makinelerimiz bu kadar dayanmiyor.

Sarkayasinegi guzel demis, gercekten 70 yil bir referansin ayakta kalmasi muhendislik adina iyi olcek. Holtz ve Gibbs zamaninin titiz yazarlariydi, makale bugun bile okunabilir aciklikta.

Ozet Begum: Holtz-Gibbs hala gecerli ama tek basina degil, Seed-Woodward-Lundgren ve Chen 1975 ile paralel, oedometer ile dogrulanmis sekilde. Tezin bu metodoloji ile yazilirsa modern referans olur.

Yapi denetim cephesinden: gelen raporlarin %90'inda hala Holtz-Gibbs grafigi tek basina referans olarak kullaniliyor. Ezgi'nin onerdigi paralel uc yontem yaklasimi raporlarda neredeyse hic gorulmuyor. Bence bu konuda sektorde bilgilendirme eksigi var, oda eğitimleri bu konuda yararli olabilir.

Begum abla, tezin bittiginde ozet halini forumda paylasirsan inanin cok faydali olur. Bizim gibi ufak ilcelerde calisan genc muhendisler boyle ozet metodoloji rehberlerine ihtiyac duyuyoruz, akademik makaleyi pdf bulup okumak surec uzun.

Cok tesekkur ederim. Tezin literatur bolumunde bu tartismadan cikan ozeti yazacagim — paralel uc korelasyon + oedometer dogrulama, ANN modern eklenti. Mehmet Ali abinin ifadesi ozet icin ideal.

Manisa, tezin bittiginde forumda kisa ozet rehber paylasirim, soz. Cagri'nin denetim gozlemi de tezimde tartisma bolumune girer — sektorde uygulama bosluklari net bir motivation paragrafi olur.