Selam abilerim, ablalarim. Ben 9 aylik mezunum, Manisa OSB labda calisiyorum, simdiye kadar Atterberg + elek + proktor yaptim. Bu hafta lab sefi "yarin senin sorumlulugunda iki UCS deneyi var, ben gozlemlerim ama tum prosedur senin imzanla cikar" dedi. Heyecanliyim ama paniğim de var.

Cihazimiz manuel screw-driven loading frame, 5 kN kapasiteli, dial gauge ile axial deformation, load cell digital output. Numune Shelby tube'dan, 38 mm cap, kahverengi-gri kil, w yaklasik %32, doygun.

TS 1900-2 ve TS EN ISO 17892-7'yi okudum ama ilk deneyime girerken pratik olarak nelere dikkat etmeliyim? Hangi adimlarda en fazla hata yapilir, sefin gozunde gozumun korkmamasini istiyorum. Tecruben olanlardan tavsiye almak isterim.

Hosgeldin junior. Heyecanini anliyorum, ilk imza her seyin onunde durur. Ben sirayla pratik notlar dusuyorum:

1) Numune trimming: 38 mm cap, H=76 mm (H/D=2.0). Trimming sirasinda her hareket numuneyi sikistirir, yumusak kilde dikkatli ol. Wire saw veya keskin ince palet bicagi kullan, blunt blade siyrinti yapar. Trimmed numunenin uc yuzeyleri tam paralel olmali, gozle kontrol et — egiklik %1 bile failure mode'u bozar.

2) Dimensions olcumu: cap ve yukseklik en az iki yerden olc, ortalamasi al. Caliper hassasiyet 0.01 mm. Kesit alani A0 = pi*D^2/4 hesabi temiz olsun, formul hatasi cok yapilir bu noktada.

3) Su muhtevasi: trimming sonrasi numune koyruklarindan kucuk parca al, 105 C firinda 24 saat, w olcumu yap. Bu w deney sonrasi w ile karsilastirilacak, drainage kontrolu icin.

Mehmet abinin listesine ekleyim:

4) Loading rate: TS EN ISO 17892-7 0.5-2 %/dk, standart 1 %/dk. Manuel cihazinda screw'u elle ceviriyorsun, devir saymali takip et. H=76 mm numunede 1 %/dk = 0.76 mm/dk axial deformation. Stopwatch ile dakika basina deformation kontrolu, ilk denemende temponu bul.

5) Dial gauge / load cell sifirlama: numune yuklemeye baslamadan once seating load uygula (yaklasik 0.5-1 N), ilk temas saglandiktan sonra dial sifirla, load cell sifirla.

6) Failure tanimi: peak load, eger peak gozlenmezse %15 axial strain seviyesindeki load. Bunu ASTM D2166 ve TS EN ISO ikisi de soyler.

7) Failure mode kayit: numune kosegen kayma yuzeyi mi olusturuyor (tipik), yoksa barreling mi (yumusak kil), gozle gor ve fotograf cek. Kosegen kayma yuzeyi olusan durum klasik triaxial-tipi failure, barreling sample disturbance veya cok yumusak gostergesi.

zeminci_burak yazdi:

failure mode kayit: numune kosegen kayma yuzeyi mi olusturuyor

Burak abi, fotograf ile failure mode kayit fikri cok mantikli, ben sadece sayisal log tutmayi planliyordum. Failure plane orientation'i sonra anizotropi degerlendirmesinde kullanilabilir mi?

Manisa, evet failure plane orientation onemlidir. Mohr-Coulomb yaklasimda failure plane horizontal'a 45 + phi/2 derece aci yapar. Doygun kil phi_u = 0 ise plane 45 derece olmasi beklenir, ama yumusak kilde phi_u 0'dan biraz farkli olabilir. Olculen aci 30-60 araliginda ise normal, 25'in altinda veya 65'in ustunde anizotropi veya disturbance gostergesi.

Bir de pratik tip: cihazina ilk kez kullaniyorsan stiffness check yap. Bos cihaza 1 kN load uygula, axial dial okuma kac mm degisiyor — bu cihaz "load frame compliance" denir, cihazin kendi esnekligi. Yumusak numunede compliance ihmal edilebilir ama sert numunede load-deformation egrisini duzeltmek gerekebilir. ISO standardi compliance correction istiyor.

Ezgi'nin compliance noktasi onemli. Eklenecek son bir pratik: deney sonrasinda numuneyi ATMA. Failure surface uzerinde minimum kalin tabaka cikarmak (1 cm) ve w olcumu yapmak. Bu deney sonrasi w drainage kontrolu icin onemli, basta olcugun w ile karsilastir. Kismi drenaj olduysa fark anlamli olur, raporda yaz.

Numunenin kalan parcalarini saklayabilirsin de eger sef onaylarsa, bir hafta tube'da koru, gerek olursa yeniden test edersin. Pratik olarak ilk denemede her zaman bir sey unutulur, redo imkanı sigortandir.

Yeni bebenin ilk yumagi imzalanmis, kil bile heyecanli mukavemetini sunuyor. Iyi sanslar.

Manisa kardes, sondajci abinden de bir tavsiye: numuneyi tube'dan cikartirken hidrolik extruder kullaniyorsanız extrusion yonu cok onemli. Bizim yorumumuzda gecen ay yanlis yondu, yani penetration yonune ayni yonde itildigi icin ek disturbance olusmustur. Senin lab sefin kontrol ettirmis olabilir bunu, ama ilk gun emin ol — extrusion tube girise ters yonde olmali, numune nasil girdi ise oyle cikartilmali.

KarotCu_Murat yazdi:

extrusion tube girise ters yonde olmali

Murat abi, bunu hatirlatman cok iyi oldu, lab'da extrusion direction prosedurunu ben bilmiyordum. Yarin sefe sorup teyit edecegim, eger yanlis yapiyorsak fircayi yiyecegim ama sef bilen bir muhendis, muhtemelen dogrusunu kullaniyordur.

Bir de cevrimiz disindan bir sey: deney rapor formati. Cogu yeni muhendis "qu = X kPa" yazip biti. Tam rapor su minimum bilgileri icermeli: numune kimligi, derinlik, w (basta ve sonda), bulk density, dry density, void ratio, doygunluk derecesi (S), strain rate, H/D, peak/15% strain failure, failure mode (kosegen/barreling), stress-strain egrisi, Young's modulus E50 (50% peak'teki secant). Bu son nokta cogu raporda atlanir ama tasarim icin (settlement hesabi) kritik.

Yapi denetim acisindan: Suat'in raporda istedigi her nokta kontrol listemizde var. Eksik olan rapor iade alir. Manisa, lab sefi rapor formatini kabul edilebilir formatta yapmistirdir muhtemelen, sablon ona gore doldurursan eksik kalmaz. Ozellikle E50 ve failure mode aciklamasi onemli, bunlar cogu yerde unutulur.

Manisa, akademik bir bonus eklemek istersem: stress-strain egrisini iyice cikar (en az 30-50 veri noktasi), ondan brittleness index hesapla: BI = (peak - residual) / peak. Sert kilde BI yuksek (0.4-0.6), yumusak kilde dusuk (0.1-0.2). Bu rapora "extra" olarak konabilir, tasarimci icin progressive failure analizi gosteren parametre.

Manisa, ben de yedi ay sonrasinda ayni durumu yasayacagim galiba, sen bizden bir adim onde gidiyorsun. Bu konuyu birkac kere okudum, kaydediyorum. Her abinin ablanin tavsiyesini liste yaptim. Iyi sanslar yarin, gelismeleri merakla bekleyecegiz.

Tesekkur ederim hepinize, kafamda dogru bir map olustu. Ozet listemi cikariyorum:

1) Trimming: keskin blade, paralel uc yuzeyler, %1 egiklik kontrol — Mehmet abi

2) Dimensions: en az iki yerden olcum, A0 hesabi temiz — Mehmet abi

3) w basta ve sonda, drenaj kontrolu — Mehmet abi, Deniz ablam

4) Loading rate: 1 %/dk = 0.76 mm/dk, stopwatch — Burak abi

5) Dial/load cell sifirlama, seating load 0.5-1 N — Burak abi

6) Failure: peak veya %15 strain, failure mode fotograf — Burak abi, Ezgi ablam

7) Compliance check, frame stiffness — Ezgi ablam

8) Extrusion yonu kontrol (tube ters yonde) — Murat abi

9) Rapor: minimum parametre listesi (E50 dahil), brittleness index opsiyonel — Suat abi, Begum ablam

Yarin gelismeleri buradan paylasirim. Sef de muhtemelen okuyor bu forumu, ona da kabarik bir liste cikartilmis oldu boylece. Tesekkurler.

Iyi liste. Ilk imzanin nasil gectigini bekliyoruz Manisa. Heyecan dogal, ama bu hazirlikla zaten temiz bir is cikar.