KTU laboratuvarinda gecen donem yaptigimiz bir karsilastirmali calismayi paylasmak istiyorum. Karadeniz killeri uzerine, doktorada bir arkadasla, 18 numune. Her numuneye hem UCS hem CIU triaxial (consolidated isotropic undrained) yapildi. CIU'dan effective stress path uzerinden cu_undrained cikartildi (Skempton A parametresi ile turetildi, OCR=1 normal konsolide kilde sigma_3c=100 kPa altinda).

Sonuc: cu_CIU / (qu/2) orani 18 numune ortalamasi 1.42 (std 0.31), yani UCS'den hesaplanan cu, CIU'dan hesaplanan cu'nun yaklasik %70'i. Mineralojiye gore alt-set ayirinca: smektit baskin numunelerde oran 1.65, illit baskin 1.38, kaolinit baskin 1.18. Yani cu = qu/2 yaklasimi mineralojiye duyarli olarak hata payi tasiyor.

Tartismamiz su: ders kitaplarinda Skempton phi=0 analizinden cikma cu = qu/2 mutlak gosteriliyor. Ama gercek mineraloji acisindan bu basit kabul kaynak hatasi yapiyor. Kil mineralojisi rutinde olculmuyor cogu firmada, X-ray difraksiyon yok. Ne yapmali — cu/qu oranini olcumden cikarmak kolay degil, bir-bir XRD yaptirmak pahali.

Harun, cok degerli bir veri seti. Skempton 1948'in phi=0 analizinin cu = qu/2 yaklasimi izotropik, doygun, intact kilde teorik olarak dogru. Pratikte anizotropi + mineraloji + plasticity etkileri orani %20-30 araliginda saptirir. Karadeniz killeri muhtemelen ust aluvial deneyiminde smektit zenginligi var, smektit oraninin yuksek olmasi ile orta degerin 1.65'e cikmasi tutarli.

Mineraloji tespiti X-ray olmadan ucuz alternatifi: Atterberg + aktivite hesabi (Skempton 1953 aktivite). PI / (kil fraksiyonu, %<2 micron) = aktivite. Aktivite < 0.75 kaolinit, 0.75-1.25 illit, > 1.25 smektit egilimi. Hidrometre + Atterberg yaparsan kabaca mineraloji tahmini cikar. XRD'siz ama daha iyi bilgi.

ktu_zeminci_harun yazdi:

cu_CIU / (qu/2) orani 18 numune ortalamasi 1.42

Harun, bu bulgu yayinlanmali. Lade & Duncan (1973) ve Mayne (1980) anizotropi calismalarinda cu/qu oraninin 0.5'ten farkli oldugunu gostermisti, ama mineraloji ile spesifik baglanti az islenmistir. Karadeniz spesifik veri setin uluslararasi yayina aday. Tezde nasil isledin ve calisma akademik dergiye gonderildi mi?

Ezgi ablam, gecen yil yazilmasi gereken makaleyi tezin son rotush etmesi nedeniyle bekletiyoruz. Ayni veri seti uzerine tezin son bolumu olarak yazildi, ama yayin formatina gecirilmedi. Senin tesvikin ile bu donem icinde gondermeye karar veriyorum. Tubitak destekli proje numarasi var, etik onay yok ama egitim amaciyla yapilmis lab calismasi olarak gecer mi acaba?

Lab veri seti icin etik onay genelde gerekmez (insan/hayvan deneyi degil), ama veri sahipligi acisindan kurum izni gerekir. KTU'nun arastirma ofisinden form alirsan iyi olur. Yayin icin Acta Geotechnica veya Engineering Geology gibi dergi uygun, mineraloji-mukavemet baglantisi konusu trend.

Veri tarafindan ek soru Harun: sample disturbance kontrolu nasil yapildi? CIU'da konsolidasyon evresi disturbance'i kismen telafi eder (initial structure birazi geri kazanilır), ama UCS hicbir telafi yok. Yani UCS verisi daha disturbance'a hassas, dolayisiyla cu_CIU / (qu/2) oraninin 1'den buyuk olmasinin bir kismi disturbance kaynakli olabilir, mineraloji ile karistirma riski var.

Iki yontemi ayirmak icin: ayni numuneden hem UCS hem CIU yapilirken ayni Shelby tube'dan birbirine yakin trim. Boyle yaptin mi, yoksa farkli numuneler mi karsilastirildi?

zeminci_burak yazdi:

ayni Shelby tube'dan birbirine yakin trim

Burak, soruyu ciddiye alacagim. Ayni tube'dan birbirine yakin trim yapildi, paired sample yaklasimi. Disturbance kismi her iki numune icin esit, "differential effect" minimum. Ama zaten CIU'nun konsolidasyon yeniden yapilanmasi avantaji var, bu UCS'de yok — yani disturbance UCS'yi systematic dusurur, oran yine 1'den buyuk cikarir.

Aslinda bu nokta makaleye yazilmali, oran tahmininin "alt sinir" oldugunu netlestirmek lazim. Mineraloji etkisinin saf olcumu ek calisma gerektirir, ama trend mineralojiye uyumlu.

Lisansta cu = qu/2 sade, kesin bir sekilde ogretildi. Burada okuduklarim: anizotropi etkisi, mineraloji etkisi, sample disturbance etkisi — hepsi orani 0.5'ten saptiriyor. Ne kadar basit gorunen bir formul, gercekte ne kadar belirsizlik tasiyor. Lisans kitaplari biraz daha kuruflektif olmali bence.

Cu eski iyimi alma adetin sembolu. Qu yarisi ile mutlu olmasi gerekiyordu, mineraloji ona "ben smektitim, %30 daha veririm" demis. Killer sevdiklerine fark eder.

Pratik soru: Harun, bu bulgu uzerinden tasarima nasil giriliyor? Eger cu = qu/2 yetersizse, tasarimcilarin alternatif var mi? "Mineraloji ile duzeltme katsayisi" diye bir uygulama Turkiye'de yok. Ders kitabinda olmadigindan tasarimci da kullanmaz. Sektor seviyesinde bir guncelleme olmadan akademik bulgu pratige gecmez ne yazik ki.

Deniz hakli, sektor pratigi guncellenmesi yavas. Ama bilimsel literaturde 1990'lardan beri SHANSEP yontemi (Ladd & Foott 1974) bir alternatif: cu/sigma_v_o' = S × OCR^m. S, m mineralojiye ve plasticity'ye duyarli sabitler. Bu yontem dogru kalibre edilmis projelerde cu/qu = 0.5 yaklasimini bypass eder. SHANSEP Turkiye'de TUBITAK projelerinde uygulaniyor, Begum'un grubu mesela kullaniyor.

Ezgi'nin SHANSEP atfi dogru, biz konya kireçtaslari ustundeki kil tabakalarinda S=0.22 m=0.85 olarak fit ettik. Mineraloji ile S degeri lineer iliskili gibi gozukuyor 4 lokasyonda — kaolinitte S=0.18, illit-smektit karisikta S=0.24. Az veri ama trend Harun'un bulgusuna uyumlu.

Harun, makaleyi yazarken Konya verilerimizi karsilastirma seksiyonu icin paylasmaya hazirim, isterseniz bahsedelim.

Begum ablam, paylasimi cok severim. Konya ve Karadeniz ikilisi cografi olarak ilginc karsilastirma olur, smektit karakteri farkli mevsim sartlarinda. Ozelden iletisime gecelim, kaynak data + atif kosullarini netlestirelim.

Pratik tasarim acisindan bir uzlasma onerisi: cu = qu/2 KONSERVATIF kullan (yani yontemi uygula ve %20 ek emniyet katsayisi koy mineraloji belirsizligi icin). Bu, cu_design = 0.4 × qu seklinde olur. Smektit baskin sahalarda 0.4 yaklasim makul, kaolinitik sahalarda hatta 0.45. Cogu Turkiye sahasinda smektit + illit karisik olduguna gore 0.4 emniyetli.

Tesekkurler herkese, ozet cikariyorum: 1) cu = qu/2 mineralojiye duyarli, oran 0.4-0.6 araliginda, 2) Atterberg + aktivite ile mineraloji tahmini ucuz alternatif (Mehmet abi), 3) sample disturbance UCS'de buyuk, oran tahmini "alt sinir" (Burak), 4) SHANSEP yontemi alternatif (Ezgi, Begum), 5) konservatif tasarim cu = 0.4 × qu (Suat), 6) makale yazimi planli, Konya verisi karsilastirma icin (Begum).

Bu konu uzerine doktorada calismanin son boyutu olarak makale 6 ayda gondermeyi planliyorum.

Iyi tartisma. Akademik bulgular sektore yansimasi yavas ama forumun katkisi degerli, herkesin pratigi guncellensin. Iyi is Harun.