Saha tarafindan bir gozlem. Pocket penetrometer (PP) 30 yildir yanimda, sondaj numunelerinde kabaca qu hesabi icin. Acker marka, eski model, 0-450 kPa skala. Geçen hafta Bursa Yenisehir'de bir is, 12 numuneye hem PP yaptim sahada hem aym numuneler labda UCS'ye girdi.

Kiyasli sonuclar (PP / lab UCS qu, hepsi kPa):

Numune 1: 110 / 145 -- N2: 90 / 130 -- N3: 130 / 160 -- N4: 70 / 95 -- N5: 220 / 270 -- N6: 95 / 140 -- N7: 150 / 195 -- N8: 200 / 250 -- N9: 75 / 115 -- N10: 165 / 220 -- N11: 105 / 155 -- N12: 85 / 125

PP genelde lab UCS'den %20-30 dusuk cikiyor, sistematik. Bu fark normal mi, yoksa benim PP'imda bir sorun mu var? Sahada hizli check icin PP yetiyor ama rapora hangisini yazmali — sahadakini mi laba kadar bekleyip lab'i mi?

Murat, %20-30 sistematik fark literaturle uyumlu. Pocket penetrometer ASTM D2166 standart UCS cihazindan farkli bir mekanizma ile calisir — kucuk bir piston (6.4 mm) numune yuzeyine baslarken hizli statik penetrasyon yapar, deformasyon hizi insan eli ile kontrolsuz, tipik olarak 5-10 mm/s civari. UCS ise 1 %/dk strain rate ile yaklasik 0.04 mm/s. Yani PP yaklasik 100-200 kat hizli yukleme.

Strain rate etkisi nedeniyle PP DAHA YUKSEK okumasi beklenir, ama senin verilerinde tersi. Sebebi: PP'in penetration uzunlugu cok kucuk (6 mm), numunenin local mukavemetini olcer, kenar etkisi ve scale effect var. Standart literaturde PP/UCS orani 0.6-0.8 araliginda raporlanir (Lambe & Whitman 1969 referans). Senin 0.7-0.8 oran cok ortalamali bir veri.

izmir_geo_deniz yazdi:

PP/UCS orani 0.6-0.8 araliginda

Deniz hocam tesekkurler. Demek ki PP cihazim normal calisiyor, sistematik ofset bunun fizigi. Sahada calismaya devam ederim ama kafamda bir kalibrasyon faktoru tutarim, mesela 1.3 ile carparim.

Murat'in PP'i Acker, 30 yillik. Cihazin yayinin elastik modulusu zamanla degisir, bu da uzun yillarda kalibrasyon kaybina sebep olur. ASTM D2166 supplement notunda PP'in yilda bir kalibrasyon yapilmasi onerilir, ama Turkiye'de bu yaygin uygulama degil. Dis yetkili lab'larda PP kalibrasyonu mumkun (TURKAK akredite metroloji laboratuvarlari).

Murat kalibrasyon belge varsa rapora yazabilirsin, yoksa "saha indikatif olcum" diye yaz. Onemli olan tek tek sayilara guvenmemek, oran ve trend gormek.

Mehmet abi haklisin, kalibrasyon belgem yok 30 yildir. Bir tane bilinen kil numunesi labda olculsun, oradan kendi PP'imi field-calibrate edeyim. Iki yil onceki bir mesnaite UCS qu 180 kPa olculmustu, ayni numune saklanmis hala — onu PP'le test edeyim, eski olcumle kiyaslayayim.

Murat'in onerisi yerinde. Ama dikkat: o saklanmis numunenin nem kaybi varsa qu artmistir. Plastik kapli ve nem kontrollu odada saklanmadiysa karsilastirma anlamsiz olur. Numuneyi kontrol et once.

Bir de daha sistematik bir kalibrasyon icin: bilinen mukavemete sahip yapay malzeme (clay-cement karisimi gibi) hazirlanip PP ile UCS karsilastirilabilir. ASTM D1633 cement-treated zemin standardinda bu tarz referans malzemeler tarif ediliyor. Saha PP icin akredite kalibrasyon mumkun.

Murat 30 yildir cebinde ayni cihaz, ben 5 yil basamadim ozel callemini taşımakta. Murat'in PP'i belki muze degerinde. Antika piyasada satilir.

Murat abi, sahada PP kullanim sirasi icin bir sorum: numune yuzeyinin duzgun olmasi icin ne yapiyorsun, kalif vs duzgun spatula? PP rod'unun penetration'i numune yuzey hatasiyla olcumu degistirir mi?

manisa_jr yazdi:

numune yuzeyinin duzgun olmasi icin ne yapiyorsun

Cocuk dogru sordun. Numune yuzeyinde gozenek, catlak veya yabanci tane olmamali. Ben Shelby tube'dan numuneyi kestikten sonra spatula ile yuzeyi traş ederim, sonra PP rod'unu numune merkezine yerlestirirler, kenara yakin yapinca sapma artar (kenar etkisi). Uc okuma alip ortalama almak iyi pratik. ASTM ozel standardi yok ama insider kabul: en az 25 mm kenar mesafesi.

Bir de PP'in kil yumusakliklarinda sinirli oldugu unutulmasin. Cok yumusak kilde (qu < 25 kPa) PP rod'u tum boyu batar, deger okunamaz. O durumlarda saha vane shear (Geonor H-10 veya Pilcon) daha uygun. Murat'in 12 numunesinde en dusuk 70 kPa, hepsi PP araliginda — sansli.

Yapi denetim acisindan: PP olcumleri rapora "indikatif", "saha tarama", "preliminary" gibi kelimelerle yazilmali. Lab UCS sonuclari ana karakterizasyon olarak. Iki sayi birlikte olmasi guvenilirlik artirir cunku biri digerinin sanity check'i.

Murat'in tablo formati guzel — biz raporda buna benzer kiyaslama tablo gormeyi tercih ediyoruz onaylama tarafinda.

Murat, son bir teknik nokta: PP rod'unun calibration spring'inin yas degisken hassasiyeti %5-10 araliginda kaybolabilir 20-30 yilda. Senin PP'in 30 yasinda. 1.3 carpan kalibrasyon faktoru tutarsam dedin, yerinde — ama her 5-6 ayda bir lab UCS ile kiyaslayip carpani guncel tut. Sabit bir carpan riskli.

Bir oneri daha: yeni nesil dijital PP cihazlar (Geotest E-280 veya Humboldt H-4200 dijital) yay yerine load cell kullaniyor, eski kalibrasyon problemi yok. Eski PP'in yerine bunlardan biriyle yatirim yapmaya deger.

Yeni dijital PP fiyatini soracagim, eski Acker'i kaybetmek istemiyorum cunku alıştığım cihaz, ama dijital de imkan dahilinde. Tum forumda 1.3 carpan + 6 ayda kiyaslama mantigi en pratik anlik cozum.

Karadeniz tarafinda PP yaygin kullanilmaz, bizde sahada vane shear hakim. Murat'in tabloyu paylasmasi degerli, cunku PP'in fiziksel kisitliligini sayisal gostermek lab disinda farkindalik yaratir. Trabzon'da yagisli iklimde Shelby tube extrude'da cogu kil yumusakligi degisiyor zaten, PP bizde ek belirsizlik olur.

Murat'in 12 numunelik veri setini bana atabilir misin? KTU lab'da PP-UCS oran arsivi olusturuyoruz Turkiye genelinde, calismaya katkisi olur.

Harun, tabloyu mail atarim, lokasyon ve tarih bilgisiyle. Veri arsivi guzel bir is, oda bunlari paylasarak biriktirmek lazim.

Ozet cikariyorum:

1) PP/UCS orani 0.7-0.8 fiziksel olarak normal, kalibrasyon problemi degil

2) Sahada kullanilan PP icin yilda 1 kalibrasyon onerilir, ben 30 yildir yapmamisim

3) Saklanmis bilinen numune ile field-calibrate yapacagim, nem kontrolu sart

4) PP indikatif olarak rapora yazilmali, lab UCS ana karakterizasyon

5) Dijital load cell'li PP'a gecis uzun vadede ekonomik

Saglolun gencler, yine ogrendim.