Ar-ge tarafindan bir gozlem paylasmak istiyorum, belki bilen vardir. Ayni CL kil numuneden (LL 44, PI 22, w=%28, doygun) ardisik iki paralel deney yaptik: birinci deney TS EN ISO 17892-7 standart strain rate 1 %/dk, ikinci deney ayni standardin ust siniri 2 %/dk. Numuneler identik trimming ile hazirlandi, hepsi 38 mm cap, H/D=2.

Sonuclar: 1%/dk deneyde qu = 142 kPa, 2%/dk deneyde qu = 156 kPa. Fark %9.8. Standardin verdigi siniri icindeyim ama bu kadar fark bilincli olarak raporda bilinmesi gereken bir durum.

Kaynakca tariyorum, Casagrande & Wilson (1951) ve Richardson & Whitman (1963) strain rate etkisini %5-20/log cycle olarak veriyor kil icin. Benim iki deney strain rate oraninin log10(2) = 0.3 cycle'i karsilar, yani bekledigim fark %1.5-6 arasinda. Ben %9.8 buluyorum, yuksek.

Hangi strain rate "dogru" strain rate? Standart izin veriyor, ama tasarimci acisindan hangisi daha guvenilir?

Guzel soru Begum. "Dogru" strain rate diye bir sey yok aslinda, her rate farkli bir olay olcer. Dusuk rate (%0.5/dk) drenajli davranisa kayar, yuksek rate (%2/dk) tamamen undrained. Standart 1 %/dk seciminin sebebi pratik bir uzlasma, test 2-5 dakikada bitiyor ve numune drenajsiz kaliyor varsayimi tutuyor.

Tasarim perspektifinde: hizli yukleme (deprem, aniden yuk alma) soz konusuysa yuksek rate degeri (156) gercekci. Yavas yukleme (uzun vadeli dolgu) soz konusuysa dusuk rate (142) daha gercekci. Ancak UCS zaten short-term (undrained) icin kullanilan bir deney oldugundan, hicbir UCS long-term dizayni icin uygun degildir zaten.

konya_arge_begum yazdi:

log10(2) = 0.3 cycle'i karsilar, yani bekledigim fark %1.5-6

Hesabin dogru, %9.8 beklenenden yuksek. Aklima birkac aciklama geliyor:

Birincisi: numune varyasyonu. Iki numune ne kadar identik olursa olsun mikro yapida farklar var, %3-5 fark sadece varyasyondan gelebilir. Strain rate etkisi + varyasyon = %10 mantikli.

Ikincisi: partial drainage. 1 %/dk deneyde test ~2 dakika surer (H/D=2 numunede axial strain %5'te failure ise). Dusuk plastisite kilinde 2 dakikada kismi drenaj olabiliyor, bu effective stress'i artirir ve qu'yu dusurur. 2 %/dk deneyde 1 dakikada biter, drenaj ihmal edilebilir. Bu durumda 2 %/dk'lik sonuc gercek undrained'a daha yakin.

Kilinin PI 22 orta plastisite — sinir bolgesi, partial drainage olasi. Oneri: numune sonrasinda w'yi olc ve her iki deneyde w degisimini kontrol et.

Ezgi, sen mukemmelsin. w kontrolu tam da yaptim: 1 %/dk deneyde test sonunda w %27.6 (baslangic %28.0), 2 %/dk deneyde test sonunda w %27.9. Yani 1 %/dk deneyde kismi drenaj olmus (%0.4 w kaybi), 2 %/dk deneyde neredeyse degismemis.

Bu senin hipotezini dogruluyor. 2 %/dk degeri daha saf undrained, dogru olan o olabilir.

w olcumu ile teyit iyi bilimsel calisma. Bir de strain rate ile qu arasindaki logaritmik iliskiyi kendi datan ile test edebilirsin: yarin bir de %0.5 /dk deneyi yap (standardin alt siniri), uc veri noktan olur, log scale'de linear interpolate edebilirsin. Bu Kulhawy & Mayne (1990) yaklasimi.

TS EN ISO 17892-7 Annex B'de strain rate duzeltmesi verilmiyor ama Eurocode 7 bazi durumlar icin "reference strain rate corrected qu" kabul ediyor. Akademik tarafi zenginsin, bir seri rate'de deney yap ve intrinsic undrained mukavemet cikar.

Begum ar-ge tarafinda ne calistiginizi biliyorum, degerli veri. Ama siradan bir lab icin bu kadar detay lukstur. Sahada gerçek soru: "hangi qu tasarimda kullanilir?" Cevap: standardin orta nominal degeri, yani 1 %/dk. Baska hicbir sey test yapan mahkemede savunamaz.

Standart kuruldu diye kuruldu, herkes o rate'le yaptiginda sonuclar karsilastirilabilir olsun diye. "Ben daha dogrusunu yaptim" demek baglayici degildir.

geoteknik_selim yazdi:

standardin orta nominal degeri, yani 1 %/dk

Selim haklisin kismen ama standart zaten 0.5-2 %/dk ARALIK veriyor, "orta nominal" tanimlamiyor. 1 %/dk yaygin pratik ama standart zorunlu degil. Begum'un yaptigi gibi numune partial drainage icin hassas ise yuksek rate kullanmak standart icinde kalan ve daha dogru olan secim.

Onemli olan rapora rate'i YAZMAK. "qu = X kPa at strain rate Y %/dk" diye yaz, tasarimci kendi yargisini versin.

Normalde 1'di, sonra 2 yaptik %10 arttik. Sonra 5 yapsak %50 artar miydi? Laboratuvar piyangosu.

kocaelili_hakan yazdi:

Sonra 5 yapsak %50 artar miydi

Hakan'in esprisi icinde teknik bir nokta var aslinda — rate artirildikca inertial effect'ler devreye girer, failure mode degisir, qu dogru olcumu temsil etmez. Casagrande & Wilson (1951) bunu gostermis, %10'dan yuksek rate'lerde kil numunesi artik quasi-static degil dinamik davranir, farkli bir kavram.

Yani standart 0.5-2 siniri keyfi degil, fiziksel olarak anlamli. Hakan'in "5 yapsak" sorusunun cevabi: yapamazsin, yani yaparsin ama olctugun sey artik UCS degil.

Begum'un raporunda: iki rate de rapor et, w degisimlerini yaz, ozet olarak "2 %/dk degeri (156 kPa) partial drainage etkisinden aridir, undrained mukavemete daha yakindir; 1 %/dk degeri (142 kPa) standart prosedure gore konservatif uretilmistir." Boyle yaz, tasarimci istedigini kullansin.

Raporda tek sayi vermek bilgi kayip demektir. Iki sayi + yorum her zaman daha degerli.

Tesekkurler herkese. Ozet cikaricam: 1) strain rate etkisi beklenenden yuksek (%9.8), kismen partial drainage kaynakli (w olcumu ile dogrulandi), 2) 2%/dk degeri daha saf undrained, 1%/dk kismen drenajli, 3) ar-ge raporuna her iki degeri ve w degisimini ekleyecegim, 4) standart prosedur icin endustri kabulu 1 %/dk, rapor dilinde iki ile de yazacagim.

Ezgi abla, ayrica tesekkurler — w degisimi kontrolu bana calisma yolu gosterdi, birkac numune daha uzerinde aynisini yapacagim, veri birikmis olsun.

Bilimsel bir tartisma oldu, begendim. Pratik hayatta 1 %/dk standart kalsin ama arka planda ne oldugunu bilmek degerlidir. Iyi is Begum, ar-ge boyle olur.

Yan dalda izledim tartismayi, BIM tarafinda geoteknik model parametrelerini alirken bu kadar detayi hic dusunmemistim. Sadece qu'yu alip Plaxis'e giriyordum, simdi en azindan rate bilgisini de sorayim diyorum. Ellerinize saglik.

Benim sahada hicbir sey hizli olmaz, 2%/dk bize lukstur. Tanjant cihazimiz bazen 0.5'e zor iniyor, 1'de kaliyor. Turkiye labortuvarlarinin coguu 1 %/dk kullanir mecburen cunku cihaz oyle kalibre. Standart icinde kalmak onemli, Begum'un yaptigi ar-ge degerli.

Casagrande'nin 1951 paperi bizim genc muhendislik yillarimizda elimizden dusmezdi, fotokopi fotokopi dolasirdi. Simdiki nesil pdf indirip bakmiyor bile galiba. Begum kiz iyi is, eski bilimi yasatiyorsun.