Bornova'daki bir projede ilk kez ch (yatay konsolidasyon katsayisi) lab'da olcum yaptım, klasik dikey cv ile farki sasırticiydi. Forumda gorus istiyorum.

Numune yumusak Holosen kil, LL=58 PI=32. Standart dusey drenajli odometerde cv = 1.8e-7 m2/s buldum (200-400 kPa kademesi, Taylor root-time). Aynı numuneden Rowe celli kullanip yatay drenaj kosulunda ch testini yaptim, ch = 7.4e-7 m2/s. Yani ch/cv ~ 4.1 oraninda anizotropi.

Literaturde Hansbo (1981) PVD tasariminda ch/cv orani genelde 2-5 araligi diyor, Indraratna & Redana (2000) bazi turbu killer icin 5-10 araligi gosterir. Benim 4.1'im araliga uygun ama yine de ilk olcumum oldugu icin bir validation arıyorum.

PVD tasarimi planlanan saha icin bu degeri kullanacagim, ama "ch/cv = 4 sahada da gercekce var mi" sorusunu yanitlamadan tasarimci karari vermek istemem. Sahada ch lab'in kati cikar mi, kati olur mu?

Deniz, ch/cv oranı 4 senin yumusak Holosen kil icin tipik. Bizim PVD tasariminda Bornova ve Cigli sahalarinda lab ch/cv = 3-5 buldugumuz oldu, sahada PVD performansiyla karsilastirinca lab degerleri makul tahmin saglıyor.

Pratik nokta: Rowe celli ch lab degerini overestimate edebilir cunku numune cap/yukseklik orani buyuk (genelde 75 mm cap, 30 mm yukseklik), kenarlardan radial drenaj idealize edilmis kosulda. Sahada laminasyon araliklari farkli, gercek ch lab'in %60-80'i civari cikar genelde Indraratna gozlemine gore.

Yani 7.4e-7 lab degerini 5e-7 m2/s olarak tasarim icin saha-redukte etmek mantikli olabilir.

Deniz, ch/cv anizotropisinin fiziksel kaynagi cok ilginc. Dikey kil yataklarinda kil partikulleri yatay yonde dizilim egilimi gosterir (sedimentasyon sirasinda gravitasyon etkisi). Bu yatay dizilim hem permeabilite hem konsolidasyon karakterinde anizotropi yaratir. Leroueil (1988) bu mekanizmayi detayli anlatir.

Hansbo (1981) PVD design formulasyonunda kh/kv oranı kullanilir, kh/kv = ch/cv x (mv yatay / mv dikey). Yumusak kilde mv anizotropisi kucuk (~1.2-1.5), yani ch/cv ana anizotropi gostergesi. Senin 4.1 oranı bunu tutuyor.

Deniz, bir uyari: Rowe celli icindeki radial drenaj testinde radial drainage path uzunlugu numunenin radial sinirina kadar, sahada ise PVD'ler arasi mesafe (genelde 1-1.5 m). Lab ch lokal mikro-yapidan etkilenirken, saha ch makro-yapidan (kum mercekleri, organik laminasyonlar, fissureler) etkilenir.

Onemli sonuc: lab ch saha'da gozlemledigin degerden duşuk olabilir, hatta saha ch lab ch'in 2-5 kati. Bu ters yon de mumkun. Carrillo (1942) ve sonra Barron (1948) radial+vertical kombine cozumler gelistirdi, gercek saha modeli icin PVD pilot test yapilmasi guvenli.

zeminci_burak yazdi:

lab ch saha'da gozlemledigin degerden duşuk olabilir, hatta saha ch lab ch'in 2-5 kati

Burak, evet bu da gerçek senaryo. Bornova'da bir projemizde lab ch = 6e-7, saha PVD trial sonrasi back-calculation 1.8e-6 verdi, yani 3 kat fazla. Kum mercekleri etkisi belirgindi.

Indraratna & Redana (2000) "Numerical modeling of vertical drains with smear and well resistance" makalesinde smear zone (PVD kurulumu sirasindaki disturbance halkasi) ve well resistance (PVD kendi hidrolik direnci) parametrelerini de hesaba katmak gerek diye uyarir. Lab ch sadece bir baslangic, saha tasarimi icin pilot trial vazgecilmez.

Deniz, bir saha gozlemim daha: Tuzla'da bir port projesinde lab ch/cv ~ 3 olcmustuk, PVD kurulduktan sonra excess pore pressure dissipation egrisi back-calculation ile saha ch/cv ~ 8 cikti. Yani saha anizotropisi labdan 2-3 kat fazla. Demek ki labda yakaladigin yatay laminasyon mikro-yapisi sahada makro olarak cok daha guclu.

Pratik tavsiye: lab ch/cv'yi alt sinir kabul et, tasarim icin "guvenli taraftan" lab kullan, ama saha PVD pilot dene.

MAYilmaz_Inz yazdi:

lab ch/cv'yi alt sinir kabul et

Mehmet abi, bu yaklasimi tasarimda benimseyecegim. Lab degeri = 7.4e-7 m2/s, tasarim icin ch = 5e-7 (Iksa'nin onerisiyle) supan-redukte alacagim, ama PVD pilot test ile saha geri-hesaplama yapilacak. Pilot trial bütçesi tartismam isvereni ile, bos teknik bir gerekce yazacagim.

Deniz, bir saha tarafi: Rowe celli numunenin trim sirasinda yatay yapisi bozulmus mu? Numuneyi dikey eksene gore alip kestin, demek ki yatay laminasyonlar zaten korundu. Iyi. Ama eger numuneyi yatay eksene paralel kestin ise (ki nadir) ch egiti olcumu degil, kombine bir sey olur.

Suat abi, Shelby tupu standart dikey indirilmis, numune dikey eksende alindı, Rowe celline laterali drenaj kosulunda yerlestirildi (radial drainage). Yani yatay laminasyonlar korundu, ch ölçumu egiti.

Deniz, akademik bir nokta: Onoue (1988) "Consolidation by vertical drains taking well resistance and smear into consideration" Soils and Foundations makalesinde radial konsolidasyon icin cozum tablolari var. Senin gibi ch/cv oranı belli oldugunda, PVD spacing optimization icin bu tablolar pratik. Hansbo formulu yaklasik, Onoue daha tam.

Bir de Indraratna'nin guncel kitabi "Soft Ground Improvement via Vertical Drains" (2005) ch/cv oranina derinlemesine girer, smear zone kalinligi tahmin formullerini verir.

Begum, Indraratna'nin 2005 kitabi gercekten referans. Smear zone kalinligi ds icin Indraratna formulu: ds/dm ~ 1.6-2.0 (dm mandrel cap). Wick drain kurulumunda mandrel 100x50 mm ekivalent 60 mm cap, smear zone yarıcap ~120 mm. Bu zone'da ks/kh ~ 0.1-0.2 (Hansbo 1997 onerisi). Tasarim formulune girdiginde efektif ch dusuyor 30-50%.

Yani Deniz'in ch lab = 7.4e-7 ise, smear etkisiyle saha efektif ch ~ 3-4e-7 olabilir. Net tahmin yapmak icin smear parametrelerini de tasarima dahil etmek lazim.

ch cv ks kh hepsi farkli birim. Ben karot ile Sarkayasinegi yapan adam, hayatimda bu kadar harf gormedim ardarda. Yine de ogreniyorum sessizce.

Emre, korkma — pratik karsiligi: cv dusey, ch yatay konsolidasyon hizi. PVD (prefabrike dusey drenajlar) yatay drenaji hizlandirir, bu yuzden ch onemli. ks smear zone permeabilitesi (PVD kurulumunda zarar gorur kil), kh ise zarar gormeyen yatay permeabilite. Tasarim icin smear zone azaltilmis kapasiteyi hesaba katmak gerekir.

Iksa, smear zone parametrelerini Hansbo 1997 formulasyonuyla yarin tasarima dahil edecegim. Mandrel 60 mm civari, ds/dm ~ 1.8 alip ds yaklasik 110 mm. ks/kh = 0.15 alacagim (oturmus pratik). Bu deger ile ch_efektif tahminini yapacagim.

Pilot trial planlamasi icin de bir taslak hazirliyorum. 4 PVD ekseni, 2 farkli spacing (1.0 m ve 1.5 m), excess pore pressure piezometer ile takip edip back-calculation. 6 ay surecek pilot.

Deniz, plan saglam. Pilot trial ile validation yapilınca tasarim guvenligi cok artar. Bence rapor giris bolumune "lab ch/cv = 4.1, saha smear ve makro-yapi etkisi ile efektif ch tahmini X" diye gostererek tasarimcinin sahaya hazırlanmasini sagla. Iyi calisma.